|
vY |
y * |
.v- ;• r <; .1 |
|
I ’ Mi- ii_ ?*• |
4*~' **
/>h r
.6*2 ' ' \ ‘ litti
■ f l£ • /v tT ■■
v„..v
v_/ fy~
0ei<-
/C /? ;/ 'J v;!
t 1
r
\
\ Vi
DEFENSIO
FIDEI CATHOLICAE,
ET APOSTOLICAE
AduerfusAnglicanaefe&at errores,
CVM RESPONSIONE
ad apologiam pro IV ramento fidelitatis,
& Praefationem monitoriam Serenifsimi I A C O B I Angliae Regis,
Authore P. P. PRANC1SC0 S V A R 1 0 Granaten/i e Societate 1ESV Sacra Theologia in celebri Conimbricenfi Academia Primario Profejfore ,
AD SERENISSIMOS TOTIVS CHRISTIANI Orbis Catholicos Reges* ac Principes.y^
CONIMBRIC^E.
CVM PRIVILEGIIS REGIS CATHOLICI.
Apud Didacum Gomez de Loureyro Academiae Typographum.
AnnoDOMINI a6i3»
SERENISS IMIS
REGIBVS, AC
PRINCIPIBVS ROMANA & Catholica Ecclefix Filijs , ac Defenforibus.
Francifcus Soarius e Societate I E S V temporariam,
& at er n am f 'elicit at erru.
VPER edito libro Serenifsimus Iaco- bus magna: Britannia Rex ad Religionis lux communionem quafi amico clafsico CatholicosReges,ac Principes euocauir.
Vt quos ad defenfioncm Roman^ Eccle- fix , quam fanguine fuo acquifiuit Rex Regum,& Dominus Do minantiu Ghri- ftus , fupremaarmauit poteftate, hosad illius offenfionem communicato confiiio incitaret. Irritota- men conatu Serenifsimus Rexftylum exercuit. Nec enim por tx inferi aduerfus eam pratualebunt , aut quos in Romana pe- % tra fundatos lapis angularis Chriflusfirmifsimo vcrx pietatis vinculo inne&it, frigida Aquilonis procella dimouere poterit. Vtinam maiorum fuorum inuidtifsimorum Regum veftigia fequutusvobifcum potius ad Catholicae Eccleiiae maieftatem exornandam confpiraret ; vt quibus poteftate , & imperio par eft, verae pietatis ftudio inferior non eflet :& inter illos Reges, nu merari potius vellet, quos illius nutritios diuina confticuit audtoritas , quam inter illos , quos aduerfus Dominum, & ad- uexfus-Chriftum eius impietatis furor inflammau it.
Cum ergo dum librum edidit fuae indicem religionis, nec Regali, qua fulget, maieftate, nec armorum ftrepitu, ac poten- tia (cui facerdos Chrifti , & religiofus homo obfiftere nequit)
} i fed
fedfoliushumani ingenij , & flyli acumine Catholica: Eccle- fix bellum inferat; proprium mei muneris, bc inftituti exifti- maui in aciem prodire, nonvt tanti Regis nomini, & fplendo- ri officiam, quod nec poftum,nec cupio : fed vt nebulae, a foeti- dis Nou acorum lacunis exhalat^, quibus catholicam obfcura- re nititur veritatem , vera; fapientix radijs djftolutae in aerem, bc fumos cuanefcantiquod vt perficerem, eam a Deo patre lu- minum obnixe precatus fum lucem, eam fyncerae veritatis cognitionem , quam a Chrifto Domino per Apoftolos tradi- tam,& Sandorum Patrum vigilijs expofitam cofedari ille de- bet,qui redam viuendi,credendiq; viam tenere cupit. Afpiret inceptis illud numen, in cuius manu funt cordaRegum.Vosq; Catholici Orbis Reges , ac Principes , qui ferenifsimu Iacobu, quales vos eftis, talem germano affedu exoptatis, qualccunq; opus hoc noftrum in veftrum recipite patrocinium veftraau- doritate defendendum : veftrum enim illud, fcitumq; eftj^Va- fira facimus 3cjuibtts noflram impertimus aufforitatem-, veftrum igitur opus fit ,vt Regia veftri patrocinij audoritate defenfum,ac ornatum fulgore, bc fecurum in publicum prodeat, bc illuftre orbi appareat , bc Regijs oculis indignum non exiftimetur. Neque enim aliter , nifi veftro fub nomine libro ferenifsimi Regis nofter hic, quo Dei caufam tuemur, opponi poteft.Hxc enim vna me impulit cogitatio, vt vobis laborem hunc noftru officiola animi fubmifsione dicarem, qui maiorum veftrorum imperij, bc pietatis haeredes Catholicae Ecclefise tutelam reli- giose fufcepiftis , conftanterq; curatis. Alijs pro antidoto in- feruire poteft nofter hic laborjvobis antidoto (quae eft fumma Dei pietas) opus non eft contra Nouatorum furorem, quo- rum venena ab ftygijshaufta riuulis vobis nocere non poftunt, qui verae , bc catholicae fidei vnitate Chrifto Domino, eiusque in terris Vicario Romano, ac Summo Pontifici , ceu capiti fuo pulcherrima corporis membra, fubditi, bc innexi in virtute Dei cuftodimini. In quo dum fuprema veftra poteftas ftabili- tur,ad maiorem imperij gloriam increfcat , bc ad aeternam proficiat felicitatem. Conimbricae decimo tertio die Iunij Annii^i*
CEN-
fCENSVRA ILLVSTRISSIMI D\ D*
Alfonfi a Caftello Branco Epifcopi Conimbricenfis, Comitis Arganilenfis , Domini Coix> &c. a Coniilijs^Caiholicae Maieflati.
EX commifsione Illuflrifsitni Epifcopi D, Petri de CaftilhoLufitanix Protegi & Supremi in rebus fidei Inquifitori$,accuratifsime legi, & ccnforio euolui ilu » dio Defenfionem Fidei Catholica: aduerfus Anglicanx Secta erroies,cum refponfione ad Apologiam ,&Epiftolam adPrincipes Chriflianos, Serenifsi» mi Iacobi Anglix Regis: ab iniigni Doftore Francifco Soario e Societate I E S V in ]u- cem editam. In qua non folum Sacrx paginx authoritati omnia religiofe confonanr,
Apolfohcis traditionibus pie correfpondcnt,Oeci>mcnicisConcilijs,Summorum Pon- tificum decretis erudite confentiunt ; verum tanti Autoris latifsimc elucet Sapientia , e Sancforum Patrum fontibus plufquam humano (ludio liaufla. Quorum integra fidd tellimonia ita crebro, & appofite inducit, vt illius ore locutos ad Defenfionem hanc ro- borandam confpiraiTe omnes affirmare audeam, magnaque propterea Catholicx Eccle* (ix vtilitate, magno Chrifiianx doftrinx emolumento in lucem prodituram. Cuius le- ctione multa a Patribus prxclare difta , qux dudum legeram , in memoriam retroeam' i multa etiam magna cum voluptate denuo didici. Vtinamque obtufa perfidix tenebris Hxreticorum acies tantum iubar perferre poffet. Facile enim inflabilem fuarumopi* nionum vanitatem irriderent, quarum fundamenta huius operis leftione cmnino eucr- faclarifsime cernerent. Quod fi Epifcopo , qui in theologica adoleuit Schola ,& inter Sanctorum Patrum libros confenuit, Serenifsimi Anglix Regis maieftatem alloqui prxfentem liceret , quod olim Auguftifsima , & Sanftiisima Maria eius mater voce fanguine teflata eft>verifsime prxdicarcm. Irenxo,Dionyfio,Auguflino,Hieronymo, & reliquis Catholicx Ecdefix Doftoribus , quorum iudicium in hoc libro expreiTum offerimus , vitx Sanctitatem nemo ignorat , potius credendum effe j quam Luthcro, & Caluino, quorum fcelera, etiam illorum difcipuli, fi legant , non pofifunt non erubefee- rc,& damnare; quorum infeitiam inconftans. Ubique aduerfa do<ftrina,& a vera rclio-io- r ne aliena fatis demonflrat.D. Francifco Soario humanarum reru religiofo contemptori & vnius pietatis, ac religionis fortifsimo defenfori ; quem ego propter eximiam fapien- tiam tot monumentis approbatam communem huius xtatis Magifirum , & Atimlfinu alterum exiftimo , potius cedendum admonerem , quam Anglix Nouatoribusf qui ne erraffe fateantur, obfiinata inconflantia erroribus adhxrent, & cupiditatum fuarum ab-
dufti illecebris circa Fidem naufragaucrunt , vt Paulus ait. Illud tamen prxdico, illud
moneo, quod olim Auguftinus in fimili caufa. N on vincant Patres Catholicx Ecclefi^ Do«ftores,nec Lutherus,& Caluinus impijvcrx fidei defertores; Non vincat Soarius Patrum religiofusdifcipulus, nec Nouatores Luthcri ,& Caluini infelices vmbrx. fed vna vincat Veritas fincera huius libri comentatione illuflrata. Quem ego typis, & *om- niumoculis,adcommunem Ecclefix Catholicx vtilitatem, ita dignum cenfeo,vt etiam xtati noflrx de tanto Magifiro, Societati I E S V de tali alumno merifio gratulcr. Cu«j nimbricx. 12. Iunij, Anni 1613.
Epifcopus Conimbricends.
f 3 CENSVi
censvrA illvstrissimi
D. D. FerdinandiMarcinez Mafcaregnij Epifcopi Algarbienfi^ a confilijs Catho- licas Maicllati.
0 N tantu literis, quas hac de re ad me mifit JllnfirifsimusD.Petrus deCafiilhoEpif- copiis, & generalis in tota Lu fit ani a Inquifitorffedipfa delectatione trahente P.i rati cifci Soarij celeberrimi Doctoris d me pralefl a e si accurate , & cenjorto Vngue exa- minata De fenfo, qua Fidem Catholicam mira dexteritate propugnat , oppugnatopie Anglicana Setia: errores: ac Seremjsimi Jacolt Regis Anglice ad apologiam quandam ,epiJio- lamque uffondet. Qua in Defcnfione nihil palns offendi ,quod Fidem orthodoxam offendat ; queo ’ vero defendat, viueni multa. Hoc enim opus mihi videtur velut alter fatalis clypens, quem Dux Hebraeorum cx imperio Dei quondam contra vrbern Hai feliciter eleuauit. Ita namque fiet , vt hac Defcnfione permanas tanti Ducis ex Societate IES f quafi lofucclypeo , in altum fublata armata errorum topice, quas non Regis animus fuopte ingenio ad pietatem pronus ( vt pote d fan - Ehfsima matre ac Martyre olim educatus ) fed quas furia N otiatorum nuper in Angliaad Prin- cipes ChrijYwios cUfstcum canens compulerat, pemtus deleantur. Imo vero ipfe Serenif simus An glice Rex ( qua pollet ingenij acie, atque exaggerati animi celfitudine ) omnia, qua in hac defen- fione continentur, fuis rationum ponderibus expendens, & ad indicij trutinam librans, proffefiacf vi primis illa animi jubmifsione ac mode fiia, quam femper ( vtparefi ) adhibet doflif simus Pater Soarius cum Regia Maiefiate diffiutans,ffes eft fore, vtadspnante numinis aura, ad fanrna Ma- tris Ecclefia confilia animum Vere Regium appcilat : imitatus nempe Clodoueum illum primum Francorum Regem Chrijlianifsimum, qui proxime moriturus, ipfum Remanu Pontificem, quod furet Vnicum e ffe totius Ecclefia vifibile caput Corona regia redimiuit: quo faffo oppignoramt Regnum Gallorum in Ecclefia Romana pra fidium, pariter que, & obfequium . Corona enim illa ad S anili Petri Cotifefsionem Regnum nominata fuit. Quo pietatis exemplo, flabili fundamento, nempe in petra ac Petri fucceffa >re regnum futim egregie firmauit Clodoueut ; cuius Rex Angliafi imitetur f alium, imitabitur exitus felicifsimos. Sed ad libri cenfuram redeo.
Cum magna Reip. Chrijliana Vtilitate quafi ex feraci, feccundoquefelo complura edidit re- ligiofifsimus luxta, ac granif simus Aufhr fui ingenij monumeta,qua orbis fufficit, miratur, amat, S ed in hac def 'enfione vere palmaria elucent verba elefta, grandes fententice , rationum momenta plena energiee, ac vigoris. Liber itaque totus, nemus, [anguis, fpiritus eft. Concurrit in eo cum eru- ditione,indicium admirabile ; cum dilige mia, facilitas in fcnbendo ; cum doffriua copia , rerum crdo. Opponit memoria fiudium indcfcffnm; Scholaflica Theologice , iuris vtriufque peritiam ; gemines uixta antiquos patres Sacra Scriptura explicationi , libera , & fubrancida Mimflromn interpretamenta; fublimiori denique de Deo fidentia ,difiin fiam temporum fenemjiliufque regni multiplicem Chronologia notitiam. Qua libri Cenfura in panegyricam molem exurgeret, nifi obfiaret fatis nota grauifsimi Patris modefiia,qua f 'olet elogia putare iacula,encomia Vulnera, ho- fles credere laudatores, ^fligitur quod gratulcmur Societati IESH, quafi optima parenti , quod licet ex illius fanlUfsimo inflituto tanquam ex equo Troiano plures iam religione, literis, ac mom probitate principes viri prodierint, vnii tamen habet hac tempeflate eminentifsmu Deflore Pa- trem Suarium, qui ad fubitos errorum tumultus fedandos a ‘pralo ad pr alium tanquam bellator egregius accurrat alacriter vitra fortem virefque fenecla. Quare cenfeo prafens epusd me recog- nitu, &■ probatum dignif simum e ffe, quod publicam lucem afficiat, denjif simis errorum tenebris ln cem ipfum allaturum. F aroue diefextaMenfis Decembris, Anno Domini mille fimo fexcente fi- mo duodecimo, * *■ i-
B,Ferdinandus ofk/tzj aTMafcaregnius. Epifcopus (tAlgarbtenfts.
f CENSVRA ILL VSTRISSIMI D.D.Martini Alphonfi a Mello Epifeopi Lamecenlis a Conlilijs Catholica. Maieitati.
PERLEGI ex comifsionc Illuftrifsimi Domini Inquifitoris Generalis De- ienlionem Fidei Catholicae aduerfus Anglicanae feclae errores cum rcfponfio- ne adapologiam pro iuramento fidelitatis, & Epiftolam ad Principes Chridia- nos Serenilsimi lacobi Angliae Regis. Opus editum a Sapientifsimo Dodorc Francifco Soario in Conimbricenli Academia Primario Sacr£ 1 heologiar profeflore. Ardenti fidei Zelo author clarifsimus , & Theologus eminentifsimus, valens lapientis viribus proEcdclia Dei in Anglia laborante diff rinxit calamum contra lacuientes in illo Regno ha: refuru pedes. Dimicat contra hxreticorum errores ex Scripturis diuinis ex- plicatis , Si intellectis in genuino fenfu authoris facri infhtuto , Si textui congruente. Affert ad confirmandas fidei veritates facrorura generalium Conciliorum , Si Summo- rum Pontificum fanciioncs, quarum infallibili authoritati non obfequcntes femper ha- biti funt a Chrifli fidelibus Ecdefia: perduelles. V titur aptifsimis , & ad rem maxime facientibus, ac felecfifsimis teftimonijs San&ifsimoru Patrum, quorufn pietatem , Sc fa- pientiam femper Ecdefia Dei fufpexit,Sc venerata eft. Firmifsimarum rationum mo- mentis ita cuncta examinat, vt nihil in filcntio relinquat indifcullum : fed perarduas, Sc difficiles quxftiones dilucide pertradat, Sc omnibus vndequaque orientibus difficulta- tibus occurrit, vt veritas innotefeat. Firmis & inconcufsis argumentis potedatem Sumi Pontificis fupcrnaturalem tuetur, Sc odendit per fummam iniuftitiam Regem in erro- ribus verfantem fpiritualcm potedatem fibi arrogare,Sc per manifedam haerefim ab h£- reticis Anglicanae Sectx illi attribui. Acute , Scfapienter detegit errores contra fidera delitefcentes in iuramento, quod Rex Anglix a fubditis exigit, infidelitatem aduerfus Chridum, eiufque Ecclefiam; iniurtitiamerga fubditos eo iuramento contineri demon- flratjTta vt in iuramento prxftando cogantur fubditi fimul fidem Cataholicam abnega- re ; Agit hac in re acriter ; fed vere, & modede j Opus fane dodifsirnum , lingulari pietate, Sc eruditione plenum, & quod nec ab eo, qui dicendi dylo valeret ,podet pari- bus laudibus. & cncomijs exornari. Authoritatibus , & vi rationum ita funt Anglicanx Scttx errores conui£li,vt nullum fit aduerfarijs effugium, nullus refpondendi locus, nili forte refponho dicatur inanium verborum contentio, <Sc conuiciorum iadatjo , apud clementes, Sc furentes homines confueta. FaxitDeus, vt infpedahac efficacifsima, Se fapientifsima defenfione fidei ( qua: ab initio nafcentis Ecdefia: ab Apodolis cdodx fancita miraculis, Sc fu ffulta martyrijs, eadem in Catholica , Sc Romana Ecdefia perfe* uerat)Serenifsiimis Iacobus Anglia: Rex veritati catholica: fibi fufficicntifsime propo- litx attendens, vt dignum cft Regio ingenio, ipfe, Sc fubditi Protedantes ad Ecclefiam Catholicam Chrifli fponfam aggregentur. Ego opus hoc Sapientifsimi DodorisFran- cifci Soarij dignifsimum iudico , vt typis mandetur , Sc in lucem eat ad fidei nodrx V i- doriam de hcevefibus infignem, Sc ad totius Orbis Chridiani publicam, Sc communem vtilitatem. Datum Lamecijvigcfiino quarto die Nouembris, s 6t 2.
Martinus Epifcopus Lamecenfis.
FACVL-
c facvltas provincialis. 1
J
EG O loannes Aluarus Societatis I E S V in Lufitana Pro- uincia Vifitacor,fimul ac Prouincialis e facultate ad id mi- hi farta a Reuerendo admodum Patre noftro Generali Clau- dio Aquauiua, facultatem concedo, vt hoc opusde Schifmate An^licano,a Patre Fracifco Soario Societatis noftrae, Sacr$q; Theologice Dortore,& in Conimbriccnfio Academia Prima- rio Profeflore compofitum, & ciufdem Societatis grauium Dortorumq; hominum iudicio approbatum typis mandetur. In quorum fidem hasliteras manu noflrafubfcriptas, figilloq; nofiro munitas dedimus. Conimbricce. 5. Aprilis anni Domini idi. loannes Aluarus.
J" Vacuitas fuprenti Senatus S . Inquifitionis.
VI S T A S as Informa$oes podeflfe imprimir efte Libro contra as herefias de In- glaterra:& depois deimpreffo torne a efte Confelho para fe conferir, & dar licen- da para correr, & fera ella nao correra. Era Lisboa. 7. de Ianeiro de 1613.
O BifpoDeluas. O Bifpo de Nicomedia. Bartholameu da Fonfeca.
^ Licen^adaMefadoPa^o.
PO DES S E imprimir efie Libro de <Anglic<tno Schifmate , compojlo pello Padre Eran~ cifcoSoare\Lente de Prima da Vniuerfidade de Coimbra ,yifio a licenda , que temdefeu Superior } & da Mefa do Santto Officio, E depois de impreffo tornard para fe taixar. Em Lisboa a 5 . de Feuereiro de 1 6 1 3 .
D. Barbofa, Luis Machado,
f[ Facultas llluHrifsimiLD,T>,(^4lphonfide Casielbranco Epifcopi ConimbricenfiS) & c .
DAMOS licen^aao PadreFrancifco Soarcz daCompa- nhiadel ES V para poder imprimir oTomo contra a fei ta Anghcana , que fera de proueito vniuerfal. Coimbra a 14. de Iunio de 1615.
O (B$o Condes.
CEN-
CENSVRA ACADEMIA; Complutenfis.
DE Anglicano fchifmate tra&atum, Defenfionemque Fidei Catholica? aduer- fus Anglicanf Setf? errores cum refpofione ad Sercnifsimi lacobi Regis An- glia? librum, vna cum EpiRola eius nuncupatoria ad Reges, & Principes ChriRianos, a grauifsimo DoctoreFrancifco boario c Societate I ESV, & in Conimbricenli Academia PrimarioTheologig ProfelForein lucem editam,&.Com- plutenfis Academiae iudicio, a fupremo Senatu commiiTam , ScnoRra? cura?, & fidei ab eadem vniuerfitate demandatam quanta potuimus diligentia, & fedulitate euoluimus: in quo opere nihil veritate Catholicae fidei alienum, nihil deuium, nihil ditionum depre henditur. Verum tam felici marte aduerfus prsdnRum fchifma Anglicanum , & cbn- tra noRri temporis Nouatores pugnauit Auftor, vt gloriofum ab illis omnibus trium- phum reportauerit : nihil namque eR in hoc opere, quod probari , laudarique non de- beat. Elucet enim in eo viuidum, & vegetum Authoris ingenium in extricandis Haere- ticorum technis, in euoluendis facra? pagina?, Sacrorum Conciliorum , SamRorum Pa- trii teRimonijs,& totius antiquitatis monimentis opera, & induRria,5c in contorquendis argumentorum telis rftira dexteritas. Denique nihil eR in toto hoc opere a noRro om- nium fenfu difeordans, ciimde hac re fit omnium noRrum eadem vox, idem animus, eademque fententia . Quamobrem fi per quem Rat hoc opus quam cito : typis manda- ri iufierit, non authoris, fed totius Catholicae, & ApoRolica? Ecclefis caufam refte gef- fifie arbitretur , nam verae fidei fe&atoribus maximum folatium erit, parietque confu- fionemhis,qui ab illa defecerunt, Datis Compluti duodecimo Maij anni Dominimille- fimi fexcentefimi decimi tertij.
|
fe D.D. Profper Spino- |
D. LudouicusMontcfinos. |
|
la DoriaRe&or. |
D.Melchior Fernandez |
|
D. Andreas Perez. |
a Bolibar. |
|
D.D. Ioannes de Pe- |
Magifter Fr. Laurentius. |
|
reda, & Gudiel. |
Gutierre. |
|
D.Henricus a Villegas.' |
- • \ i* m ' i/ « i • i. . > J |
f 5 PRIVI-
p
PRIFILEGIV&I REgiS.
0 R Quanfopor parte de vos Francifco Suarcz Religiofo dc la Compawia de
1 £ S V S nos tue fecha relacion que cn el nueftro rcyno de Portugal con iicenoa a<iiades impreflo vn Libro intitulado Defcnfio jideiCathdu<e, & *AfcJlciu<t,&c.
cl qual Teia muy vti),y prouechofo a la republicaChriftiana, y para que lo que afi eftaua impreflo fe pudielTe tracr a eftos nueftros reynos de Caftilla , y vender en ellos, nos t ue pedido,y fupplicado os mandafemos dar licencia para que pudiefedes meter en eftos nue ftros reynos el dicho libro , y venderle en ellos, y priuilegio por veinte anos ,0 como la nueftra merced fuefefto qual vifto por los dei nueftro Confejo , y como por fu manda- do fe hicieron las diligendas , que la pregmatica por nos vltimamente fecha fobre la im- prefsion dc los libros difpone,fue acordado, que deuiamos mandar dar cfta nueftra cc- dula para vos en la dicha razon,y nos tubirnos lo por bien. Por la qual damos licencia, y facultad5para que el dicho libro, que de fufofehazcmencion ,fe pueda meter en eftos nueftros Reynos, aunque fe aya impreflo en el de Portugal , y afi metido por tiempo de diezanosprimerosfeguientes, queeorran, y fecuenten dei dia de la fecha defla nueftra cedula,vos, o la perfona,que vueftro poder vbiere,y no otro alguno le pueda imprimir, y vender por el originafque en el nueftro Confcjo fe vio, que va rubricado, y firmado alfin dei de Hieronymo Nuwez de Leon nueftro Secretario de Gamaradelos queenel refiden,con que antes que fe venda,lo traygaisante ellos juntamente con el dicho origi- nafpara que fe vea fi la dicha imprefsion efta conforme a el,o traygais fe en publica for- ma,en como por Corre&or por nos nombrado fe vio,y corrigio la dicha imprefsion por fu original,y en el fe ponga la cenfura del,y efta nueftro cedula, y mandamos al Impref- for queafi imprimere el dicho libro no imprima cl principio dei primer pliego, ni entre» gue mas de vn folo libro co el original al Autor,o perfona a cuya cofta lo imprimiere , ni otra alguna para efeto de la dicha correcio,y talfa , hafta que primero ei dicho libro efte corregido, y talfado por los dei nueftro Confejo, y cftando afi , y no de otra manera fe pueda imprimir el dicho libro, principio,y primero pliego en el qual feguidamente fe po ga efta nueftra cedula, y priuilegio, y la apr ouacion,talIajy erratas , fopena de caer, y en- currir en las penas cotenidas en la pragmatica, y leycs de nueftros Reynosjque fobre ello difponen. Y mandamos que durante el dicho tiempo perfona alguna fin vueftra licen- cia no lo pueda imprimir,ni vender fo pena que cl que lo imprimiere aya perdido,y pier- da todos y quales quier libros, moldes,y aparejos que el tuuiere,y mas incurra en pena de cincuenta mil marauedis, la qualdicha pena fea la tercia parte para la nueftra Camara , y la otra tercia parte para el Iuez que lo fentenciare, y la outra tercia parte para el denun- ciador:y mandamos a losdel nueftro Confejo Prefidcnte,y Oydoresdelas nueftrasau cliencias, Alcaldes, Algusziles de la nueftra Cafa y Corte, y Chancellarias , y a todos los Corregidores, Afsiftcntc,Goucrnadores, Alcaldes, maiores, y ordinarios, y otros juezes, y ju fiicias qualefquier de todas las Ciudades, Villas, y Lugaresxle los nueftros Reynos, y Se«orios,que vos guarden,y cuplan efta nueftra cedula, y merced que vos hazemos:y co tra fu tenor,y forma no vayan,ni pafTcn cn manera alguna. Fecha en S.Lourcn^o a nuc- uediasdelmesdeluniode 16x3. Y O E L R E Y.
Por mandado delRey mccjlro fetior.
Iorge deTobar.
^ f T A S S A.
Y/ 0 Geronimo Nune\de Leon Secretario de Camara delRey nnejlro [enor de los que en fu Confejo refiden doy fe que hauiendofe por los fetiores dei dado licencia para que fe puedan mjttr eneflos Reynos los libros compuejlos por el Padrs Francifco Suarc\Religiofo de U Campania de 1 ES V S, intitulados Defenfio fidei,&c. y para poder los vender Iture mente, y
priuilegio por die\anos. 7 afaron cada pltego dei dicito Libro a <q marauedis, y a efte precio
tnan laronfe vendiefey^ no amas, y que e fla Taffa fe ponga al principio de cada libro ,y para que dello conjte de mandamiento de los dtchos feriores dei Confejoy depedimiento de la parte dei di - tho Francifco Suart\doy ejlafe. Ln Madrid a Veintey quatr odias dei mesde Juni» de mily [eifcentosy tresse anos. *
Gcronimo Nu#ez de Leon,
INDEX LIBRORVM,
ET CAPITVM
Huius operis.
LIBER PRIMVS.
Quantum sAnqlicana Secta a Fide Catholica aijsideat»
CAp. i. De Fidei Catholica? progrcffu - & flatu Anglicane gentis a prima cius conuerlione vfque ad praefentia tempora,
Cap. 2. Sedam Anglicanam a fide vera difcefsille.
Cap. 3. Ecclefiam Chrifti non pofTe veram fidem amittere offenditur, & ratio fada roboratur.
Cap. 4. Non pofTe CatholicamEcdefiam etiam per ignorantiam in rebus fidei errare. Cap. Romanam Ecclefiam eandem fidei Habilitatem habere, quamC»tholica,often.
ditur , & aduerfariorum euafioni occurritur.
Cap. 6. Stabilitas fidei, Sc Ecclefia: Romana; traditione offenditur.
Cap. 7. Excluditur tertia euafio haereticorum, quam per dillindionem Ecdefuevi- fibilis, & inuilibilis confingunt.
Cap. 8. Occuritur aduerfariorum obiedionibtis, & quo fenfu Ecclefia vifibilis fit* exponitur.
Cap. Regem AngliiEjCura nec Scripturam integram, nec verbum Dei non Scrip- tum admittat, fidei vere Chriftianar defenforem non effe offenditur.
Cap. 10. Ex fundamento, <Sc ratione credendi Regis Angliaeipfum non e Ile fidei ve- re Chriftianae defenforem oflenditur.
Cap. 11. Verae fidei Chriftianae fundamentum non effe in priuato fpiritu ponendum» Cap. 12. Ex nomine, (Catholicae) Anglicanam Sedam fidem Catholicam non effe offenditur
Cap. 13. Obiedionibus contra dodrinam fuperions capitis occurritur.
Cap. 14. Ex ratione catholici nominis difcurfus capitis procedentis confirmatur.
Cap. ij. Catholicam dici Ecclefiam, quia per totum Orbem diifufaeff, offenditur, & haereticis occurritur.
Cap. 16. Quomodo verum fit, Ecclefiam Catholicam effe per totum Orbe diffufam, Cap. 17. In Anglicanofchifmate fidem Apoffolicam non efTe.
Cap. 1 8. Obiedioni contra dodrinam fuperioris capitis occurritur.
Cap. ip. Sedam Anglicanam nulliu s antiqui Martyris fanguine decoratam, fed po- tius damnatam effe offenditur.
Cap. 20 V eros noff rorum temporum Martyres non Anglicanam fedam , fcd Roma- nam fidem illuftrafTe,
Cap. 21. Anglicanam Seda vel propter folam fchifmatis turpitudine deteftabile efTe. Cap. 22. Anglicanu fchifma in manifelfam haerefim, &apoftatica dodrina tranfijfle, Cap. 23 Anglicanum fchifma pertinaciter fedantes, neque ab haerefi, neque ab haere- ticorum nota excufari pofTe.
Cap. 24. Rationes, quibus Rex haeretici maculam fugere findet, refellitur.
Cap. 25. ImmeritoAnglicanam fedam fidero fuam,& Ecdefiae authoritatem ad quin- gentefimum Chrifti annum limitare, ii Summa, & conclufio totius libri cumapoflrophe ad Anglii Regem.
LIRER
liber secvndvs.
de pecvliaribvs
Erroribus in maceria fidei Catholica?, quos Rex Anglix profitetur.
CAp. i. De praefentia corporis , & fanguinis Chrifti in Sacro fanfto EucharL
ft ia* Sacramento.
Cap. 2. Subftantiam panis, & vini fub fpcciebus confccratis non remanere.
Cap. 3. De T ransfubftatiationis veritate.
Cap. 4. Euchariftiam latriae adoratione conuenientcr adorari, & in hunc finem eleua* ri,& circumgeftari.
Cap. De Laicorum fub vna tantum fpecic communione.
Cap. 6. DcMifsis priuatis.
Cap. 7. De Erroribus , qui circa cultum , & inuocationem Beatg Virginis in Reo-is Pr$fatione notantur. 0
Cap. 8. Dc Ijs, quae circa cultum Sanftorum in Regis praefatione notantur.
Cap.^i. Dc Santtorum inuocatione.
Cap. 10. De San&arum reliquiarum cuflodia, & veneratione.
Cap. ir. De Vera imaginum San&arum veneratione, feu adoratione. t
Cap. 1 2 . Obie&ionibus Regis contra imaginum venerationem fatisfit.
Cap. 13. Dc Imaginibus Dei, vt Deus eft,
Cap. 14 De Crucis Chrifti adoratione.
Cap. ij. De Errore circa purgatorium.
Cap. 1 6. De Erroribus circa Ecclefiae ritus,& bcncdi&ioncs»
5 Summa, & totius libri conclufio cum apoftrophe adt AngliaeRegenu
41BEK
LIBER T E R T I V S.
De Summi Pontificis fupra temporales H{e<res excellentia, (f patefiat
Cap. i . Vtrum principatus politicus legitimus, & a Deo fit.
Cap. 2. Vtrum principatus politicus immediate a Deo fit, (eu ex diuinainflitutione.
Cap. 3. Fundamentis, & obieftionibus Regis Anglig contra doftrinam- fuperioris capitis fatisfit.
Cap. 4. Vtrum inter Chriflianos fit legitima poteftas ciuilis,cuiChrifliani parerete- neantur.
Cap. ?. Vtrum RegesChrifliani in ciuilibus,feu temporalibus fupremam poteftatem habeant, & quo rure.
Cap. 6, Vtrum fit in Eccleha Chrifti fpiritualis poteftas iurifdifiionis externae , Sc quafi politicae a temporali diftinfta.
Cap. 7. Poteftatem regendi Ecclefiam in Spiritualibus, feu Ecclefiafticis rebus,in tem poralibus Regibus, feu Principibus non exiftere authoritate probatur,
Cap. 8. Eadem veritas rationibus confirmatur.
Cap. 9. Soluuntur aliqug obie&iones contra veritatem in fuperioribus capitibus pro- batam.
Cap. xo. Vtru Chriftus Dominus fupremam Ecclcfiae fpiritualem poteftatem Petro contulerit.
Cap. 1 1 . Obie<ftionibus contra do&rinam fuperioris capitis fatisfit.
Cap. 1 2. An Primatus Petri perpetuo , & per fuccefsionem in Ecclefiaperfeueret.
Cap. 13. Romanum Epifcopum verum Petri fucceflorem efTer&in eo Petri potefta- tem perfeuerare , ex diuina Scriptura credendum efle, oflenditur.
Cap. 14. Romanu Pontificem fucceflorem elFe Petri teflimonijs San&orum Patrum oflenditur.
Cap. x ) , Pontificem Romanum in dignitate, &poteftate, ac Primatu Ecdefiae/uccef- forem eRe Petri, eorumdem Pontificum authoritate comprobatur.
Cap. 1 6. Occurritur Prote flantibus argumentum ex Pontificum traditione fumptu eludentibus,& authoritate Conciliorum confirmatur.
Cap. 17» Eadem traditio Patrum authoritate confirmatur.
Cap. 1 8. Duabus obieftionibus contra Primatum Pontificis ex Scriptura , & Conci- lijs defumptis , fatisfit.
Cap. 19. Explicantur quedam loca Gregorij , quae Rex obijeit, & veri tituli Romani Epifcopi defenduntur.
Cap. 20. Alijsobiectionibus ex factis Imperatorum, &conie<Auris defumptis fatisfit.
Cap.21. Vtrum perfons Principum , feu Regum temporalium fpirituali poteflati Summi Pontificis fubiett^ fint.
Cap. 22. Reges Chriflianos non foliim quoad perfonas , fed etiam quoad Regiam po- teflatem , id efl , non folum vt homines , fed etiam vt Reges Chriflianos poteflati Pontificis fubijci.
Cap. 23. Pontificem Summum poteftatecoerciuainReges vtipoflevfquead depofi- tionem aregno,fi caufafubfiftat.
Cap. 24. Obieftionibus contra doflrinam fuperiorum capitum ex Scriptura petitis occurritur.
Cap. 2 $ Alteri obie&ioni ex faftis Regum,quae in veteri teflamento narrantur, fum- ptae fatisfit,
Cap. 26. Argumento fumpto ex comparatione Regis, & Pontificis fatisfit.
Cap. 27. Alijs obieclionibus ex Concilijs fumptis fatisfit.
Cap. 28. Patrum teftimonijs,qu£ Rex obijeit, fatisfit.
Cap. 2 9. ObiecFionibus ex rei nouitate,& faftis Imperatorii, Reguq; desuptis fatisfit.
Cap. 30. Obieftionibus ex nonnullis rationibus defumptis fatisfit.
H Summa procedentis libri cum apoftrophe ad Regem Angli^.
LIBER
S»LIBER q^VARTVS. «s De Immunitate Eccleftaftica,feu exemptione Clericorum a mrif dictione temporalium Fnnapum.
Cap. i . Quid nominibus Ecclefiaflici immunitatis, libertatis,ac exeptionis fignificetur.
Cap,2. Ver. Clerici in fpirituahbus , & Ecclefiaflicis caufis a peteflate P rmCipum fecu-
larium iure diuino exempti fint. . . . , s r
Cap.3.Vtr. perfoni Ecclefiaflici a iurifdiftione Pnncipum etiam m rebus, & caufis temporalibus eximi potuerint, & exemptae fint. #
Cap.4. Vtr.Summus Pontifex omni iure diuino , & humano ab omni lurifdiaione fc- cularium Principum exemptus fit.
Cap. f .Expeditur locus Matth. Da eis pro me, & te, pro Summi Pontificis exemptione.
Cap.6. Obieaionibus contra refolutionem fuperiorum capitum fatisfit. _
Caf7. Sexti obiecl.fatisfit.& tradatur q. an Papa pofsit fc humano iudicio fubmittere.
Cap.8. Vtr. clerici omnes fub Pontifice exiftentes a iurifdi&ione temporalium Princi- * pum iure diuino exempti fint,& tradantur duae contrariae opiniones.
Cap.9. Priuilegium fori clericorum iure diuino, & humano efie fundatum , & quomo- do idintelligendum fit.
Cap.io. Quomodo lingulis clericorum , vel perfonarum Ecclefiafticarum ordinibus exemptio Ecclefiaflica iure diuino conueniat.
Cap.i i.V tr.feclufo iure diuino immediato , potuiflet exemptio clericorum per ius ca- nonicum fine adminiculo iuris ciuilis introduci.
Cap.i2.Vtrum priuilegium fori clericorum edam iure ciuili fundatum fit.
Cap.i 3 . Difficultati, qua; ex praecedenti capite oritur, occurritur,& quomodo Ecclefia diuerfis temporibus priuilegio fori vfa fuerit, explicatur.
Cap. 14. Qualis fitclericorum exemptio in caufis ciuilibus.
Cap.i j. Qualis fit exemptio clericorum in caufis criminalibus.
Cap.id. An priuilegium fori exeptionem a legibus ciuilibus includat, & qualis illa fit.
Cap. 17. Quale fit Ecclefiarum priuilegium quoad fuarn , fuorumque bonorum exem- ptionem ab oneribus, & poteftate fcculari.
Cap.i 8. An exemptio a tributis fccularibus conueniat Ecclefijs , carumque bonis,qua- tenus Chrifl 1 patrimonium funt.
Cap.i 9. An exemptio a tributis fecularibus conueniat Ecclefia: , & rebus facris ob ea- rum fpecialem fanditatem,feu confecrationem.
Cap.20. Vtr. quilibet bona,ciim Ecclefiaflica fiunt, eo ipfo fint ab omni tributo, & one re ciuili illis inhirente exempta.
Cap.ii. Aliquibus obiedionibus occurritur, & quam fit antiqua hic bonorum Eccle** fiafticorum exemptio obiter explicatur.
Cap.2 2. Qualis fit exemptio Ecclefiaflica quoad perfonalia onera clericorum.
Cap.2 3 .V tr.redditus Ecclefiaflici clericorum a tributis exempti fint.
Cap.24. Vtr. patrimonialia, & in vniucrfumbona temporalia clericorum fubcommu- nibus legibus fecularium tributorum comprehendantur.
Cap.2 f. An clerici teneantur ad onera realia folueda, qui rebus immobilibus adhirent.
Cap. 2 6. An clerici ad communes ciuium expenfas contribuere teneantur,
Cap. 27. V tr.omnes clerici tam in facris, quam in minoribus ordinibus conftituti , & in flatu clericali perfeuerantes integre gaudeant Ecclefiaflica libertate.
Cap. 28. An clerici coniugati priuilegio Ecclefiaflici exemptionis gaudeant.
Cap. 29. V tr. aliae perfonae Ecclefiaflici ordinem nullum habentes exemptione fori in- tegre gaudeant.
Cap. 30. An priuilegium immunitatis clericorum ab aliquo homine reuccari pofsit.
Cap. 3 r. Vtr. priuilegium clericorum pofsit per renuntiationem amitti,vel diminui,
Cap. 3 2. V trum priuilegium clericorum confuetudine amitti, vel minui pofsit.
Cap. 3 3 . Quibus modis pofsit immunitas Ecclefiaflica violari.
Cap. 34. Quibus modis aftiones contra libertatem Ecclefiafticam excufari foleant , & quid dc illis iudicandum fit. Superioris libri Summa.
LIBER
s3$£,
LIBER Q^VINTVS.
2>(£ qANTICH^ISTO,
cuius nomen , (5* perfonam per calumniam ,& in - iuriam falso Protelantes Pontifici attribuunt .
CAp.i, De Antichrifti nomine, eiusque varia fignifieatione.
Cap.2. V trum Antichriftus proprie di&us fit homo aliquis lingularis, vel fedes aliqua, feu imperium.
Cap. 3, Duabus Protcftantium obieftionibus exDanieIc,& Paulo fumptis contra do&rinam fuperioris capitis fatisfit.
Cap.4. Alteri obie&ioni ex cap. 1 7. Apocalyp. fumpti contra eandem refolutionem capitis fecundi fatisfit.
Cap. j. De tempore pcrfecutionis, & mortis Antichrifti..
Cap.6. Primi obic&ioni Regis Angi ii contra doftrinam fuperioris capitis fatisfit. Cap.7. Alteri obieftioni Regis Angliae ex cap. 1 8. Apocalypfis defumpti fatisfit. Cap.8. Tertii obieftioni Regis Anglii cx varijsnouiTeftamenti verbis defumpti fatisfit.
Cap.9. Alteri difficultati occurrendo , tempus regni Antichrifti, & initium eius am- plius declaratur.
Cap. 10, Alijs duobus argumentis fatisfit, & obiter nonnulli Catholicorum opinione» de tempore Antichrifti refelluntur .
Cap.11. Antichrifti tempore duos veros homines ad teftimonium contra illum feren- dum mittendos efte , ex cap. 11. Apocalypfis contra duas falfas Protcftan- tium expolitiones oftenditur.
Cap. 11. Eliam ,& EnochclTe teftcs illos, qui contra Antichriftura mittendi funt* oftenditur.
Cap. 13. Ioannem per duos teftcs, Enoch,& Eliam intellexi{Tc> conicttura, & Pa- trum au&oritatc oftenditur.
Cap.i4. Vtrum ex alijs Scripturi locis oftendi pofsit, Eliam ,&Enoch futuros ellc fecundi Chri fti aduentus pricurforcs, Sc teftcs contra Antichriftura.
Cap.i f. Antichrifti fedem & loco, & gradu longifsimc a Pontificis fede diftare.
Cap. 1 6. Vbi futura fit Antichrifti fedes.
Cap. 17. Ex deferiptione perfoni Antichrifti, quam Paulus tradit, z. ad Theftal. e.
illum Pontificis aduerfarium maximum potius , quam Papam cflfc futu- rum,euidenter oftenditur,
Cap.i 8. Qui cx vifionibus cap. 6. & 9. Apocalypfis Rex inducit, refelluntur,
Cao.i 9 . Idem ex cap. 1 3 . oftenditur, & omnia, qui Rex ex illo decerpit, refelluntur. Cap .20. Qui circa 14. 1 ?.& 1 5. caput Apocalypfis Rex notat, difeutiuntur.
Cap. 21. Ex vifionc capitis 17. &fequentibus Apocalypfis nouum de Antichrifto er- rorem confutari potius , quam confirmari.
Cap.22. Ex deferiptione Antichrifti a Daniele Propheta tradita, fabula dcAntichri- ftianifmo Romano euidenter refellitur.
^ Eorum, qui in hoc libro trattantur Summa, cum Apoftrophc ad Regem An- Sii*,
tIBER
LIBER SE X'T V S.
DE l V %, A <sM E N T O
fdelitatis oslngli#.
CAp.x. Quas fit prsfcntis controucrfis fc opus , «Sccaufae flatus, Sc quadratio dif- putandi ineaferuanda flt.
Cap.2. V trum in prima parte formulae iuramenti aliquid praeter obedientiam ciuilem, & contra Ecclefiafticain iurandum proponatur.
Cap.3 . In fecunda iuramenti parte aliquid etiam vitra ciuilem obedientiam , & con- tra Ecclefiafticam iurandum offerri.
Cap.4. V trum in tertia parte iuramenti aliquid vitra ciuilem obedientiam contra do ftrinam Catholicam contineatur.
Cap.51. De vltima parte iuramenti, & erroribus in ea contentis.
Cap.5. Rationes,quibusiurainentum defenditur , expenduntur.
Cap.7. Summum Pontificem nonfolumpotuifl’e,fed etiam debuiffe Catholicos An- glos a profefsione didi iuramenti fua monitione auertere.
Cap.8. Pofsintne Angli hoc iuramentum admittentes, aliqua ratione, aut modo a culpa excufari.
Cap.p. Liceatnc catholicis Anglis templa hae reticorum adire, & cum eis in ritibus co- municare fine intentione cultus, vel cooperationis cum illis , folum propter temporales poenas vitandas.
Cap.i o. An vexatio, quam in Anglia Catholici patiuntur,fit vera religionis Chriftia- nsperfecutio.
Cap. 1 1 . An qui propter Romanam Religionem, & obedientiam in Anglia morte mul- ftati funtjinter veros Martyres fint annumerandi.
Cap.i 2. Ad ea, quae contra fecundum Breue Pontificium, & contra Cardinalis Bel- larmini Epiftolam Rex obijeit, refponfio.
Operis conclulro, & ad Regem Anglis peroratio.
T.
Ambrof.in Prasfas.ad li
br.i.de Fi- de.
Mens Au- theris.
DEFENSIO
FIDEI CATHOLICA
Aduerfus Anglicans fedls errores,
CVM RESPONSIONE
oAd Apologiam pro Juramento fidelitatis , Cf Epiftolarru ad Principes ChriRianos Serenifisimi iRcobi oAnglit Regis .
P R O JE M I v m:
ALLEMquidem,v t in caufa no difsimili Am- brofius prxfatus eft, exhortandi ad fidmjuhire of- fjciumyqudnidefidedtfceptandifujcipereonus. Sed quo niamvelipfum natura: ius petit, omnesque legestam diuinae, quam humanx poftulant, filium, parentem: facerdotem, Ecclefiam, theoiogum,religionem,religiorum,facra,ac denique mem- brum quantunuisvile,fuum caput , quoad poisit , a quacuq; iniuria propugnare : ideo nouum hoc feribendi genus non detre&are compulfus fum. Iacobus enim ferenifsimus mag- nx Britannix Rex in Apologia fua, & Prxfatione monitoria ad omnes Chrifliani orbis Principes his omnibus vim inferre conatur, dum fedtx fux,catholicx, ac pritnitiux fidei nome, noftrx vero religioni defectricis dedecusirnponit:fibique fi- dei Cacholicx defenforis nomen arrogat , Pontifici autem, omnium fidelium Paftori fummo , & fubChrifto capiti fu- premo, tyrannidis, bc Antichriftianx apoflafie notam inurit; aliaq- quam plurima rioftrx fidei myfteria, & facramenta in« fedtatur : fuaq; impugnatione piorum corda comouit. Meq; poli: alios doAifsimos viros, licet eruditione , ac eloquentia
A valde
Ambrof. 3i- br.t.epilto. j 7. ad Cneo do L
Arrbr. libr. z.de Virgi- ni, in prine.
2.
AfTemfere mlsirr.i laco bi colligun
cur.
rprocemiunu*
valde imparem, ad hoc opus aggrediendum 'induxit, & inpa leftram mihi infolitam defeendere coegic. Neque me Rcgix dignitatis Maieftas terruit , fed potius ab eadem impugnata veritas vehementius excitauit, ne forte tanti nominis fplen- dor infirmiorum oculos perturbaret. Maxime quia Regium in hac caufadepofuifte videtur fplendorem , dum do&orem potius, quam Regem agens,vfurpatamfibifupremam in Ec- clefiafticis rebus authoritatem defendere nititur. In Ambro- fio me legiffe memini, 1S[e que Imperiale effe, libertatem dicendi dene - gare^ne que [acer dotdeiquodfentiat, non dicere. Nihilin Regibus tam amabi- le e f e, quam libertatem et iam in ijs dilgere, qui objequio ipfisjubditifunt , ni- hil etiam in [acer dote tam periculo) um apud Deum , tam turpe apud homines, quam quod fentiat, non libere pronunciare . Stquidemfcnptum eft. Loquebar de tefiimoni\s tuis in confyettu regum, & non confundebar. His ergo diuinis, & facris verbis permotus, licet proprio ingenio diffifus, cau- fa tamen conmus,& veritati nixus, libere pro illaloquinon psrtimefco. Eatamen proferre tantummodo conabor, quee excelfum Regis animum offendere non pofsint , nifilux ipfa veritatem offendens oculos male affectos offendat. Decreui enim veritatem catholicam dilucidare, ac tueri: non cum re- gia Maieflate decertare, fed illi potius, quod opto, in vera, & catholica offendenda fide,inferuire.
Diuino igitur afpirante fauore , veritatem fidei aChrifto Domino edocftam,ab Apoflolis traditam , & aSanbtis Patri- bus integre, ilhbatequc conferuatam circa aliquot prtecipua a ferenifsimo Iacobo ca£ta,oftendendam aggrediar. Quo ve ro apertiordicendisfternatur via, cun&aq; facilius percipia- tur^Regisin primis fcopum, ac propofitum, deinde vero ref- pondendi ordinem a nobis feruadum ob oculosproponam. Attente enim, ac feduloRegiu opus confiderans , facile per- pendi, illuc prxeipue collimare authorcm,vtfidelitati« iura- mentum , quod fibi a fubditis fuis exhiberi nouifsime indi- tu it, totis conatibus tueatur. Et ideo tam Pontificia referip- ta,quam Illuftrifsimi Cardinalis BellarminiliterasadArchi- praesbyterum impugnare conatus eft, Pofteavero refponfo de his rebus accepto, lacefsitus Rex, Prcefationem ad omnes Chrifliani orbis Principes fu£ Apologiae adiunxit,in qua co- tra Pontificem Summum tanquam contra communem ho- ftem, & iuris, ac poteftatis Regix vfurpatorem , illos nititur irritare : & ad generalem ab Ecclefia Romana defeftionem.
commo-
P/4/.118.
Procemiurru.
3
commoucrc:tiAn fpe maioris libertatis, & poteflatis excelle- tioris illos alliciendo, tum etiam timorem incutiendo, ne du nimia (vt ait) & indulgenti lenitate Pontificiam dignitatem in immenfum crefcere finunt , Regius fplendor , vel penitus deleatur, vel falcem plus xquo obnubiletur. Et ne bellum hoc in Chriiti Vicarium monere exillimetur,eo progreflus efl,vc Pontificem non Chrifli defeforem , fed i pium effe Antichri- jfturn perfuadere moliatur. Ac denique ne vcriEcclefix filij infignem admirati nouitatern,eam deteilentur, femctipfum ipfius Catholicas fidei delfenforem nominat , ac profitetur, vc hac ratione leda, quam defendit , non hxrefis , fed fola cum Romano Pontifice difeordia eife videatur. Addic denique fi- dei fux explicatam confefsionem,qua perfuadere nititur, pri mitiux, & anciqux fidei inhxrere, iolumqj (vt loquitur)no- uos, ac nuperos fidei articulos ab Ecclefia Romana inuentos abnegare.
Vc igitur debito doclrinx ordine procedamus, qui tum cla 3* ritati,tum etiam vtilitati,quam in hoc opere intendimus, in- feruiat , illud in fex libros diilinguemus , qui prxdidispun- dis, mutato tantum ordine , refpondebunt . In primis enim ollendam,fchifmaillud,quod vel ipfeRex fuo in libello non fu§waadrf. inficiatur, nullatenus ab hxrefi , & infidelitate fidei vere Ca- tholicx prorfus oppofita,excufari pofife:ac fubinde vfurpatu a fcrenifsimo Rege defenforis Catholicx fidei titulum, non folum e(Te fine fundamento aflumptum , verum etiam elTe rei, quam profitetur, plane contrarium. A quo titulo initium dicendi furnimus, non tantum quia frontiRegij operisprx- fixus,ftatim in admirationem rapit, fed etiam quia nobis an- fam exhibiturus cfl aliqua ftabiliedi principia, ex quibus An- glicanam fedam verx Chrifli fidei fundamenta non habere facile concludi pofsit, & in hoc primum librum infumemus; In fecundo vero omnes articulos Romanx fidei, quosRex oppugnat,antiquos,& catholicos effc, oppofitosq; nne aper- ta hxrefi defendi non poffe, probabimus. Tertius deinde fub- fcquetur liber,quiSummi Pontificis ius, atque primatum pro noflris viribus tueat ur.Non quod omnia,qux de illius excel- lenti dignitate, ac poteflate dici poterant , perfequendacen- feam(ficenim in immenfum crefcerct opus ) fed folum vt o flendam, Romanum Pontificem temporalium Regum po - teflatem nonvfurpiffe, fed fuf rem tantum facer dotis dignitatem ,d
A i
4*
Methodul
feiuanda.
^ ‘Prooemium*
(vt inquit Hieronymus) Eccle/idfaluspendet3vindico.(izSuufy mVYm c$ ius, contra quod portae inferi nec pramaluerunt , neq^ v nqua tr*Lucif, prteualebunt,confe ru affe. Et quo ni a m fa. pius Rex i n illa Pra, fatione de clericorum exemptione a temporali poteftate , & iurifdi&ione laicorum, maxime conqueritur, & tertiam lub- ditorum partem (vt ait) temporalibus Regibus adempta eile deplorat, ideo quartum addemus libru m,in quo ius immuni- tatis perfonarum Ecclefiafticarum demonflremus.In quinto deinde libro non folum coieduras omnes, quae de Antichri- flo afferuntur, efle leuifsimas, verum etiam Antichifium Se- dis Ap.oftolicar deftrudioncm maxime moliturum, euincere conabimur. Sicq, illis potius nomen illud conucnire , qui ita ledulo Antichrifti praeripiunt officium. Nam vt dixit Hiero- u%mn, nym.ad Damafum epift.j. Quicumque tecumnon colligit, tpargi^boc efi,Qjji QhriJlinoneftjJntichrifli vt ait Bernard. epift.124. ad Hildebertum Turonen.Epifcopum,loquensdeInnocentio Bcrn4r*m PapaJjhd Dei [untj.ibenteriungunturei , qui autem exaduerfo flatant An- thbrijli eft3aut Jntkbfiftus. In fexto denique libro circa fidelita- tis iuramentum breuiter ofi endemus,quid in Rege exigente fltiniuftitise , &iniuri£ in Apoftolicam Sedem , quidque in fubditis illud prs dantibus, periurij, vel infidelitatis inuolu at, diligentius explicabimus.
Denique in procedendi ,& difputandi modo flylum,& fcholalticam methodum tanquam mihi familiarem , & ipfa confuetudine quafi faftam connaturalem , non omittam, etiam fi hominibus a nobisin fide difientientibus minus gra- ta efle (olear. fortaffe quia ad veritatem e tenebris eruendam aptifsima eft,& ad impugnandos errores efficacifsima. Et id- circo quanuis teftimonijs diuinarum Scripturarum , Conci- liorum, U Patrum nobisprxeipue fit vtendum- nihilominus rationum pondera expendemus, U quantumin nobisfuerir, earum vim, & efficaciam vrgebimus , eafque nonfolumex prodictis fidei fundamentis , fcd etiam ex ipfo naturce lumi- ne,prout occafio pofiulauerit,colligcmus:Non quod illis Ta- crofanft# noftra; Religionis myfteria, quibus defendantur, indigeant , fed quod oftendere non obfcure pofsint , quam longe ab omni prudentia, & a ratione ipfadifcedant , qui ab Ecclefia Catholica Romana in rebus ad falutem pertinenti- bus diffentirc, (eque ab illa fegregarc non verentur.
LIBER
Scopus au- thcvis.
Duo modi oitendendi errorem fe £tas Angli- canaj pro - ponunsur.
S
LIBER PRIMVS
Q,V ANTVM AN-
CLICANA SECT A
A DOCTRINA CA:
tholicadifsideac-
***-
R O P O S V I demoffra- A re, titulum defenforis fidei Catholica?, quem ferenifsi- mus Iacobus libi arrogat, eiufdem facf is efTe contra- rium. Hoc enim necefiarium duxi,tum propter Catholicos homines , qui fub il- lius ditione commorantur , ne fortafie illo fpeciofo titulo decipi contingat:tum propter reliquos, qui eiufdem cum illo llint opinionis, Vt illius,in quamanifelfc verfantur haerefis, moneantur , & fi fieri poteff, conuincantur. Hic enim efb hu- ius noif ri laboris fcopus , quem fi , Deo iuuante,confequi potuerimus, profe&o titulum illum vanum elTe , & fine re, ca- g putq; proteftorein huius fchifmatis. Catholica? fidei aduerfarium efie, non defenforem,euidens fiet. Duobus autem modis errorem illius fecf ac demonftrare pofTumus, prius generatim offendendo, in illa vera; fidei fundamentum , & cer- tam , ac infallibilem credendi regulam non efie , monff rando , deinde fingulos eius errores, quos Rex ipfe profitetur, clarifsimis argumentis, 6c certifsimis te- llimonijs confutando. In hoc ergo libro priorem inchoamus viam , in qua non pofTumus aptius initium fumere, quam f fatim ante Angiorum oculos propone- do felicem lfatum verte, ac Catholica? fi- dei,quo ante exortum fchifma frueban- tur. £t ^rcirco opersprctium duxi, in
primo huius libri capite deprogrefiu reg ni Anghae inChriffiana religione abeo tempore, in quo illius lumen accepit, vfque ad pra?fentem diem pauca prs- mittere.
Nam ficut in moralibus rebus fafri(vt Iurifperiti loquuntur) cognitio, ad fere- dumde iure iudiciu in primis folet efie neceiiaria,ita in prtefenti caula antiquio- ris fidei cognitione , tum ad intelligenda erroris cauiam , & originem , tum etiam ad illius repugnantiam, & cppofitionem cum fide Catholica perfpiciendam,ne- cefiariam efleiudicamus. Siquidem Cy- priano teff e,apud religiofas,& fimplices mentes htec elf compendio fa ratio erro- rem deponendi , inueniendique , & eru- endi veritatem. Nam fi ad diuina tradi - tionis caput) &1 originem reuertamur , cejfafi error humanus, & [aeramentorum ccelefiium ratione perfpetf a, quidquid fub caligine, ac nube tenebrarum obfcurum latebat in lucem Veritatis aperitur, i canahs aquam ducens * qui copiose prius, & largiter profluebat ,fu- bito deficiat, non ne ad fontem pergitur , vt illic defetfionis ratio no fcatur, vtrum ne aref tentibus venis, in capite vnda ficcauerit, an vero integra inde,^ plena procurrens in me- dio itinere defliterit?Q uod Cypriani con- filium maxime collaudans Augufl.con- dudit, Optimum ejfe,& fine dubitatione fa- ciendum. Tantorum ergoPatrumveffi- gijs infiffentes rem aggrediamur.
A 3 C A-
Cyprian.
epifi.74.
Augu. hb , $. dcBap- tifm. c.z6.
I.
Gildas.
Fides Ca- tholica C£- pi * in An - glia ah or- tu Euaog. Cardio-Ba- ron . Antio 3 S. n.j . ex inanu fcri- pt. hiftoria Angli. quat in V atican. habetur.
4. colu. ab initio.
1.
Hiftor.illi>
gentis.
Beda.
Ea ro. anao ChriftiiS3 ex libr. de Roman.Pd «if. Marcy- rolog.& a- lijs.
Au&a eft «empore E leutherijPa par.
Gildas.
Beda.
3-
Gregorij tepore ite- rum refti-
tuta.
Gregor. Beda. Baron. Joa. Dia.
4-
6 Lib . i.Qftdntti jiftglicdrtd fecfd a fide eat helica difsideat.
. CAPVT PRIMVM. A
De fidei Catholica progreffu , & flatu An- glicana gentis d prima eius conuerfio- m yff adprafentia tempora.
GILDAS ille , cognomento fa- piens,de excidio Britanniae (qu£ Polidorus Virgilius , Beda , &
alij {equiantur ) Britanniam iaminde ab
initio orti Euangelij , Chriftianam rece- piffe religionem teftaturrquam rem Po- lidorus libr. 2. Hiftoria? Anglicana?,fic aCcidifTe deferibit, Cum Iofeph ille, qui te- g fte Matthao Euangelifla,ab Sirimathia ei - uitate oriundus i ChriJU corpus fepeliuerat, fiue cafu,fiue confilio , ita v olente Deo , cum nonparuo comitatu inBritanniam venit-, vbi tam ipfe , quam eius focij , cum de Euangelio pradic arent, atq \ dogma Chrijlifedulo doce- rent , multi per hac ad veram pietatem tra - dutti, falutif 'er a<f fruge baptizati funt.
Eandem poftea infulam confirmauit, vel it erum prius ad fidem reduxit Elcu- therus Pontifex Romanus a Petro duo- decimus,tefte Beda lib. 1 . cap.4. Mifit ad eum Lucius Britannorum Rex Epijlolam, obfecrans,vtper eius mandatum Chrifiianus efficeretur ,& mox pia pojlulationis confe- quutus eft effectum: [ufceptamcf fidem vfque in tempora Diocletiani Principis inuiolata , integramcf fer nabant . Nam deinde ( tefte Gilda,&exeo Polidoro fupra)0£i/«- manitatemperfecutionis, religio ita re frixe- rat,vt fit pene extinffa.
T andem vero(diuina afflante gratia) anno Chrifti Domini )9o.Mauritij Im- per. Ann. 11. Gregorius Papa primus mifsis in Britanniam Auguftino,&Mel- litOjRege Cantij Ethelberto eorum prg- dicatione conuerfo,& falutari bapti lina- tis fonte abluto, eandem idolis feruiente D infulam reftituit Chrifto. Cuius vltima? a Romana fedeprouenientis conuerfio- nis caufam, modum, ordinem,& progref fum fusius profequuntur ipfemet Gre- gor, lib. $ .epiftol.i o. y8.& 59. & lib. 7. epiff. 1 1 2. indift. z. Beda fupra cap. 23 . Ioan.Diac. in vita Gregorij lib. 2. c. 34. Baroni. Anno Chrifti jptf. n.9.10. 11. x 2.1 3 .& i4.&alij, quanuis nonnulla fit in annis computandis difeordia ,quxad prf fens inftitutum nihil refert.
A praedifto vero tempore vfque ad
annum Domini 1 > 3 4,& 2 $ . fere annum Henrici Regis, eius nominis VIII. per annos circiter mille , prout ex Angloru liquet annalibus, non alia viguit apud il- los religio,pra?ter illam, quam 111 iiodier num vfque diem communiter vocitant 4 Antiquam , Catholicam, inqua, Romanam. Adde,quod& ipfemet Henricus VIII. in hoc vfque tempus adeo fedi Apofto- lica? fuit deuotus, vtiir eius, fideiq; Ro- manae de fen fionem ,iu Ilum aduerfus Lu therum tunc in Petri fcdemdebachante compofuerit librum , quem Leoni X. Chrifti tunc in terris Vicario (vt habe- tur in ipfa eiufdem Pontificis ad eundem etiam Regem Henricum coftitutione) examinandum, & authoritate Apoftoli- ca approbandum mifit. Vbi dum feptem aflferit Sacramenta,articulo.2.fic Roma- na? fedis propugnare conatur authorita- tem,A^eg4re Lutherus non potefl, quin om- nis Ecclefia fidelium facrojanciamfedem Ro manam velut matrem , Primatenuf recog- nofcat,ac veneretur, quacumqjaltem neque locorum difiantia , ne periculis interjacen- tibus prohibetur accefiu : quanqudm fi vera dicant, qui ex India quotf Veniunt huc, Indi C etiam ipfi,tot terrarum, tot marium, totfolli- citudinum plagis difiuntti, Romano tamen fe Pontifici fub mittunt. Ergo fi tantam, ac tam late fufam pote flatem , nef Dei iuffu Ponti- fex,nef hominumvoluntate confequutusefl > fed fua fibi vi Vendicauit : dicat, velim, Lu- therus, quando in tata ditionis erupit pojfef- fionem, non potefl obfcurum efie initium tam immenfa potentia ,prafertim, fi intra homi- num memoriam nata fit.
Haec fcripfit Rex ille quo tempore fuit Romana? Ecclefia? additfifsimus.Po ftea vero, nimio Anns Bolena? flagrans amore,a fede Apoftolica facultate,quam faepius petierat, non obtenta, & legitima fua vxore Catherina Catholicorum Hif pania; Regum filia repudiata, praedicam Annam, omni reclamante iure, duxit vxorem. Qui,vt impunius (vt fibi vide- batur)faceret, fe ipfum Ecclefia? Angli- canae caput conftituens, & ab omnibus haberi , dicique decernens , vero Chrifti in terris Vicario denegauit authoritate. Haec bafis , hoc fundamentum , & origo noui nati in Anglia Euangelij . Neq; ipfi diffitentur, aut erubefeunt Proteftantes, vt vulgatu eft in illius teporis hiftorijs.
Poft
Vfque *d Henrici te- pora dura- uit.
Ex Leonii X. conflit, 4J.
' V
h
Suriu* (b Hiftoria no ftri tenopo ris.
Cochleut 1b hiftoria Lutheri.
Mauritiui Canoeusin hiftoria de Martyri® ChartuCa- norum.
Henrici t. 1 apfiu.
Cap. / .cDefrogefiui& flatu fidei catholica in Analia. 7
Pofl eiufmodi vero illius Ecclefis ca- A put ex turpifsimis principijs obortum, anno Dominicae incarnationis i J46. ali- ud non minus firmum , & regimini Ec- clefiaflico aptum (puer nempe nouem annorum Edouardus.6.) vtrumque mo- deraturum corpus, fpirituale, & tempo- rale,ipfe licet alterius indigens regimine, u!rdoZuio ^U<rce^sit- Quem etfi Pater fide catholica glwnafefla (vno dempto primatus Ecclefiae titulo) introduci - educari iulTerat : hoc tamen fpreto Hen- Rur. rici Regis mandato , Zuinglianam Hen- rico omnium maxime exofam ample- xatus efl fe&arn , Pontificiamque exer- g cuitauthoritatem,eo quod(vt in illius referipto quodam legitur)Ow«fi turis di- cendi authoritas,atj{ etiam iurifditiio omni- moda,tam illa,qu<e Ecclefiafiic a dicitur ,qud fecularis , d Regia pote ftateyelut d fupremo capite manat . Cum plurims igitur inno- uationes per totum fere feptennium fie- rent. Regius tandem iuuenis pridie no- nas Iuli;, statis fuae anno. 1 6. regni vero 7.C viuisexcefsit,eoq; extinfto , &ipfa itidem Zuingliana fe&a in Anglia pene extin&a efl.
j' Subfequutum efl etenim felici fsimu Sub Maria illud regnum Maris lettifsims, pariter, q fide* ac religiofifsims in omnibus foeinins, auis. qus poft obtentam coelefli auxilio in- expe&atam ab inimicis viftoriam, fua fola pietate, & religione mota , primatus titulum a patre, <§c fratre vfurpatum ref- puit,& c flylo regio deleuit,priflinamq; quam femper profefTa fuerat,cathoiicam religionem, diuina mirifice cooperante potentia , Pontificis interpofita authori- tate, per omne fuum regnum reflituit.
Sed ob Patris, vel fubditorum peccata, hoc tanto Romanae fide i publicae profefi fionis bono,preclarifsims Regins mor- te poft quinquennium, & quatuormen- D fes priuata efl Anglia.
Maris in regno fuccefsitElifabetha tertia Henricifoboles, non vero in pie- Calu nian' tate;,aC refigi°ne-Nam pro catholica,Cal feaiTn reg uinlanae formam flatim in regnum ao inusxii. induxit.EtquanuisinprimoParlamen- to non fore caput Ecclefie appellandam vifum fuerit , quia Caluino nomen illud in Patre difplicuerat,nihilominus fupre- ms gubernatricis Anglicans Ecclefis (quod in ide recidit)fibi nomen afTump- fitjfubditosq; ad illud foleani iuramento
co nfirmandum compulit, multisq; legi- bus in varijs comiti js editis,omnimodam in fpiritualibus poteflatem Regio lcep- tro annexam efle voluit, decreuit, ac de- clarauit. Et in hoc flatu, ac profefsionc religionis,quandiu Elifabetha vixit, An- glia perfeuerauit.
Illa vero demortua fcrenifsimus la- cobus Regins Scoti^ Maris filius, & in 5? . regno h?res fceptruin etiam Anglicani Status Aa- regni confequutus efl, neque hoc fuo iu- glije f«t> U re contentus , fimul cum illo primatum s‘>bo* cum fuprema fpirituali pote flate in vni- uerfam Britanniam vfurpauit, fe&am au tem vel Caluinianam, vel parum ab ea di uerfam profitetur , & a fuis fubditis totis conatibus recipi,& obferuari fludet. Et nihilominus femetipfum non folum ca- tholicum, fed etiam fidei vere Chriflia- n?, Catholicf , & Apoflolicf defenfore,
& propagatorem profitetur. Quantum vero titulus hic a veritate aberret, quan- tumq; fafta verbis contraria fint , viden* dumfuperefl.
C A P V T II,
Setiam Anglicanam d fide vers dtjcefitjje.
Assertionem hanceui-
denti confecutionc ex narratione, I»
Sc rerum mutatione in fuperiori capite propofita , in hunc modum colli- go. Interrogo enim, an fides illa, quam per Auguflinum , & alios ve rbi Dei mi- niflros a Gregorio mifTos Anglia rece- pit, &vfque ad Henricum VIII. reti- nuitjVera fuerit, nec ne ? Nam quidquid horum eligatur,facile,vt exiflimo, con- uincemus,eam, quam nunc Rex Anglig profitetur , fidem vere Chrillianam non efTe. Argumentum hoc fumere mihi vi- deor ex Auguflino lib. 2. contra epifl.
Gaudent. cap.8.vbi Donatifla fic vrget,
Dic mihi,vtrum eo tempore Ecclefia,quan- ° do fecundum 'vos, omnium criminum reos re- cipiebat,&c. malorum contagione perierat, an non pericrat?&c.8c infra :Reff>ode,ytru Ecclefia perierit, an non perierit? Elige quod putaueristfi iam tunc perierat, Donatum qua pepertt? Si aute tot in ca fine baptifmo(vtic[; fecundo )aggregatis perire nonpotuit,refpo- de quafojyt ab ea fe tanquam malorum com-
A 4 muniar
$ Lib. i .Quanti* Jnglicanafefia a 'fide Catholica difsideat .
munione deuitans,parsDonati fepararct,quce Dilema ef- dementia perjuafit ? Simili enim modo i;i- ficax pro- terrogamus,velteporeGregorij Eccleiia fotucur. perierat, vel non perierat? Siperierat, Anglicanam Eccleiia que genuit? Si non perierat , vt ab ea fe Anglia fub Henrico fepararet,que demetia perfuafit?aut quo modo poteft catholica efte , qug in fepa- ratione ab Henrico fafta perfeuerat? Nam in primis fi antiqua illa fides vera fiiitjdefcctio ab illa, repugnans eft & cd- traria vere fidebat vero fecla, quam nunc Anglia profitetur , nihil aliud efi , quam defeftio,feu rebellio quadam ab illa fide; quomodo ergo poteft vera fides diefiaut reputari ? Quce enim participatio iuflitice cu d!lemaiifrS Iniquitate ■ aHt qHa footetas lucis ad tene - o ftendirur. brast quce autem conuentio ChriJH ad Beltal? 2 . ad Cor. riut quce pars fideli cum infideli ? Fieri enim 6, non poteftyvt contraria fimul in idem co
ueniant : defeftio autem a vera fide con- traria efi ipfi fidei Chriftiana:, ergo non potefi fe«fta introdmfia per defeftionem a Chriftiana fide, eiufdem nomen, ne du veritatem vfurpare.Etenim diuina fides, qualis Chrifiiana efi, mutari non potefi, neque in conflandam pati: nam Deus, in cuius veritate nititur, feipfum negare no potefi, vel(quod perinde effiet) quod fe- mel dixit,retra<flare 5 ergo fecla,qu£ per defeclionem a diuina, & catholica fide introducta efi , non poteft efTe diuina fi- des, fed humana adinnentio, vanaque opinio.
^ Atq; bunc diTcurfum confirmat egre
2. gic reprehenfio Pauli, quae non mimis 'AdGalat. in Anglos, quam in Galatas conuenit. x, M iror quod fic tam cito transferimini ab eo,
qui yos yocauit , ingratiam Chrifli , in aliud Euangelium, quod non ef aliud, nifi funt ali- qui, qui yos conturbant ,& y olunt conuerte- re Euangelium Chrifli, id efi (exponente Ci\n-y(o[[omo) funt aliqui, qui mentis ye- Chryfofl . obtutum opinionibus fuis turbat, & fiub-
uerterey olunt Chrifli Euangeliu:quodyni- cti efl,& preeter illud no potefl effe aliud .Er- g° omnis do£trina,qu£ ab illo vnico Eua gelio deficit , humana opinio efi, & fecla j a \crhat* ^iuinf contraria. Nomine enim lAugujt. Euangelij,vt expofuit Augufidib. 3 .cot.
liter.Petil.cap.6. omnem catholicam do- flrmam Paulus comprehendit, de qua fubiungit , Eicet nos, aut tuingelus de coelo euangelii & Vobis preeter id , quod euangeli -
A %auimus y obis, anathema fit. Quod iterum ltatim repetit , yt fidei Catholicee firmita- tem , & flabilitatem exaggeraret , ait Hic- ronyniuSjjQfid fi fleri pojJct,ytApofloli,&' ^ ingeh mutarentur , tamen non ejj et ab eo, quodfemel acceptum fuerat, recedendum, 3c latifsime Lirinenf. cap. integro. 12. vbi inter alia inquit ,Tremenda diflncho -.prop- ter adferendamprimee fidei tenacitatem , nec fibi,nec c ceteris coapoflolis peperciffe. Parum e\\, etiam fi Angelus,&c. Igitur fi prior doftrina Anglis pr£chcata,& ab eis fide- liter recepta , diuina fuit , defeflio ab illa g non potefi effe translatio in aliam fidem veram , fed potius efi: fidei peruerfio, & conturbatio.
Aduertitque eleganter Hieronymus ( quod maxime pro fequenti dofirina confiderandum efi ) h^c dici a Paulo de his, qui in eundem credebant-Deum , & eafdem feripturas habebant , proprio ta- men fpiritu eas interpretabantur, & ita Euangelium nouu introducere, feu mu- tare, antiquare, <Sc in aliud conucrtere, conabantur. Sed non y alent (ait Hieron.) quia huiufmodi natur ce efi, yt nopofsit aliud e fle, quam yerum efi. Et fubiungit.0i»;/ft, qui Euangelium alio interpretatur j finitu, & mente , qudmfcriptum efi , credentes turbat, & conuertit Euangelium Chrifli, yt quod in facie efi , pofl tergum faciat, & ea , quee pofl tergum junt, yertat in faciem. Chryfofto- mus tandem diuino quidem , vt apparet, fpiritu motus, quafi pr^fentem fchifma- tis caufam,& Ecclefie Anglicane flatum contuitus, aduertere nos iubet, dicens,
* Audiant , quid dicit Paulus, nimirum, illos fubuertijfe Euangelium, qui paululum quod- dam rerum inuexerunt. Nam yt ofienderet , quod puflllum quoddam perperam admiflu , totum corrumpit, dixit, fubuertiEuangeliu. D dVam jicut qui de moneta regia paululum de impre ffa imagine amputauerit, totam mone- tam adulterinam reddit, ita quifquis fance fi- dei yel minimam particulam fubuerterit , in totum corrumpitur , ab hoc initio femper ad deterioraprocedens. Vbi fiunt igitur, quinos yt contenciofos damnant, eo quod cum hcere- ticis habemus difsidium, dittitantq , nullum effedif :nmen inter nos,& illos, f ’d ex Prin- cipatus ambitu proficifci difeordiam. Si igi- tur ferenifsimus Anglia: Rex, vel alij, qui eius fchifina , & feftam profitentur, fidem catholica , quae in regno illo prius
vigebat.
Hieron.
Idem .
3.
Hieron,
Qui neg« aliquid ii - dei sotam fubuerti*,
Cap. 2 . Setiam A ndicdnam d vera fide difcefsifie^. $
4 •
Altera pars dilematiseo firmatur.
Caluinifta quidam lib. a.deHenri- ci Marrim. LoDdini edi to an. i $ 7 $ Stultifsimu harrctici di ttura.
vigebat , ne dicant, in paruis, paucis , aut minimis defeciffe , aut humanum elTe de Principatus ambitione difsidium obten- dant. Namquacumq; ex caufa fidei do- ttrinae defuerint, in re quantumuis mi- nima,totam fidem catholicam perturba- runt, iScamiferunt.Ed vel maxime quod non in paucis , nec in minimis rebus, fed in maximis fidei fundamentis , vt mox patefiet, deuiarunt . Sit igitur conflans, dc manifeitum, fi Anglicana fides vfque ad defectionem Hennci VIII. catholi- ca fuit,feclam,quam ab illo tempore pro fitetur, fidem veram nofieffe, fed catho- licae fidei perturbationem, aut corrup- tionem. Atque haec videntur de priori membro fufhcere, nam &res efl perfe fatis clara, & euidens,& quantum ex ver bis Regis conijcere vaieo,tam ipfe,quam aiij prote flantes partem aliam cenfent elfe praehabendatn.
Hanc igitur egregiam rationem defe- ctioni fux obtedent. Ante Regis,nempe Henrici eius nominis odlaui tempora, Angliam fidem catholicam amififTe , ac fubmde propter mutationem ab Hen- rico factam,in fide neutiquam aberraffe, fed ad illam potius tunc redi j fle , Hen- riciqj delictum, Anglorum fuifTe falute, quia per illud,vel occatione illius illumi- nati funt , Sc a tenebris, in quibus verfa- bantur, erepti. Neque enim defuit qui- dam ex illorum Pfeudoprophetis,qui in hunc modum exclamauerit , 0 ver x, & non fine dimno numine conciliata nuptia, cxlejlis^partus , ac progenies, quibus putria d feruitute,&J caligine plus quam s£? yptia- ca erepta, atep liberata , &' ad verum Cbrifli cultumreuocata efl. Tanta efl enim huma nae mentis infirmitas, vt a Deo derelicta, & fuis defiderijs tradita, tenebras vocet lucem , & lucem tenebras, fibiqj perfua- deat,lume euangelice veritatis inter tur- pifsimas voluptates eluxitTe, &(quod abfurdifsimum eft)nefandas nuptias pe- culiari diuina? prouidetie attribuat. Hec enim omnia errata in illis continentur verbis. Et preterea ex eifdem coniecta- re licet , eo tempore iam fuifTe in Anglia apud multos introducTam eam de anti- qua fua fide exiflimationem , quod falfa fuerit,& non catholica.
Veruntamen hic error confutari po- tefl in primis eiufdem Henrici VII I,.
B
D
teflimonio,quod apud Regem Anglig necefTe efl,vt authoritatem habeat,fi co- flanter loqui, <Sc primatum, quem vfur- pat, aliqua defendere authontate velit, ipfe enim Henricus iam moribundus Eduardum filium, quem heredem relin- quebat, in fide catholica, vno tatum ex- cepto Primatus articulo, educari voluit, & mandauit. Per fidem autem catholica fine dubio intellexit f idem illam , quam cum EcclefiaRomana ipfe prius cum fiio regno profeffus fuerat : hanc enim fem- per vocauit catholicam , neque ad fidem aliam potiunt illa verba referri. Dcclara- uit ergo ille Rex & fua confefsione con- firmauit,fidem,quam praecedentibus te- poribus Anglia profitebatur,catholicam fuifTe. Cur e rgo Rex Angliae in articulo primatus tam libenter , ac pertinaciter fuumfequiturpraedecefTorem, &in re- liquis articulisjin quibus Henricus veri- tatem catholicam confefTus efl, eundem abnuit imitari ? Quod fi fortafie refpon- deat,fe£lam Tuam ab alijs educatoribus ab incunabulis accepifTe,faltem fateatur, necefTe efl, illam nouam,ac recetein effe; ex quo facile etiam concluditur, illam non pofTc efTe catholicam, fed potius e(Te a fide catholica defeflionem. Verunta- men hunc locum in fequentibus latius profequemur , nunc fatis fit oflendiffe line fundamento, &inconflater opina- tos illos , qui in articulo Primatus Hen- rico fidem adhibentes, eius fidei catholi- cae confefsionem detellatfirecufant.;
Sed videamus vlterius,quo fenfu, An- glicanam fidem ante Henricum VIII. non fuilTe catholicam,aflruant.Duobus enim modis id excogitari potefl. V nus efl, in principio quidem fidem catholica prae dicatam efTe in Anglia, & receptam etiam Gregorij tempore , poflea vero corruptam, 3c amilTam fuifTe: alter vero modus eritjfiquis fentiat,in ipfimetprae- dicatione fidei per Auguflinum fatta , traditam efTe Anglis doftrinam fidei iam corruptam, & ab antiqua Catholica, & Apoftolica longe diuerfarmoflendemus autem vtrumque ex his modis efTe in credibilem. Et in primis fi prius Anglia tempore Gregorij catholica fuit , qui di- xerit, poflea ante Henricum mutatam fuiffe,necefTe efl, vt oflendat , quo tem- pore ea mutatio contigerit , fub quo Re- ge»
Sanderus ia Bduardo 6.
Henrici 8. refiimono Antliam an te illum fi - dem Catho lic.retinujf- fe' oftendi- tur.
6.
Altera eiuf- dem partis probatio:
I
i 0 Lib. I.$uantu Jnglicanafecta a fide catholica difsideat.
ge , & fub quo Pontifice Romano , vel A fub quibus Praelatis Anglicanis : itemq; in quibus rebus , vel articulis fafta fuerit mutatio; nihil autem horum cum aliquo veritatis,aut probabilitatis indicio ha dte- mis monflratum eft , vel oftendi potefl; ergo hoc ipfo talis alTertio tanquam vo- luntaria, & temeraria, «Scilli legnoiniu- riofa reficienda eft.
Deinde fi attente confiderentur quae 7* Beda, & aliae hiftoria: Anglicanaerefe- Beda , runt, nullum fchifma,nullave haerefis in-
uenietur , qua: poft Gregorium totam illam gentem occupauerit. Imo neque lc g o-itur mutatio aliqua, vel varietas in his omnibus, qua: nunc noui deteftantur hg retici.Nam,vt ex dicendis conftabit,ea- dem fuit facrametorum religio,eademq; facrofanftae Euchariftiae fides , ac vene- rationem Samftorum cultus, ac facrarii imaginum vfus,& quod caput eft, eadem ad Apoftolicam fedem obedietia,& fub- ieftio ; qu$ igitur fingi poteft defeftio a fide catholica , qua: per vniuerfum illud tempus in Anglia fucrit?D eniq; cu An- glia ex tunc eande fidem, quam Romana Ecclefia , seper profefifa fuerit (hoc enim nemo negare poteft , qui hiftorias eccle- fiafticas legerit)non potuit eadem Infu- la catholicam fidem amittere , quin Ro- mana etiam Ecclefia illam amiferit : nam fuit vtriufque eadem fides. Oftendemus autem paulo inferius, Romanam Eccle- iiam poft Gregorium a catholica fide no defecilfe , imo in vniuerfum ab illa defi- cere non poftecergo neque in Anglicana Ecclefia mutatio in catholica fide eo te- pore faftaeft.
Supereft ergo,vt dicant, licet Anglia non mutauerit fidem a tempore Grego- rij vfque adHenricum VIII. nihilomi- mis eo tempore non fuifte catholicam, E', quia fides per Auguftinum , & alios mi- niftros Gregorijpra?dicata catholicano fuerit. Ex quo fit,v tante Hericu VIII. nuquam in Anglia fuerit catholica fides, faltem in ea parte Britanniz , quae vfque ad Gregorium Euangelij lucem non re- cepit.Quod quidem,quantum coniefta- repoiTum , non abhorret alacobi Regis fidc,fcu opinione, nam ea iacit in Praefa- tione principia, & fundamenta, quibus haec fententia valde confentanea etTe vi- demur . Ibi enim omne doctrinam fidei.
quam Ecclefia Romana poft quingente- fimum a Chrifto annum amplexa eft,in- rC!C Iacol» certam , & fufpectam fe habere fentit, videtur Teo alijsq; fuadere conatur. Nam in pagina 43 . Quidquid (ait) quadringentis poft Cbri - f" Aogii* ' fium annis ynanimi confenfu Patres ad ce ter praedicati nam falutem necejfarium flatuerunt3autcum cor. e fi e cu- bis ita efie fentiam,aut mode flo [altem filen - tholicam. tio obmutefeam^eprehedere certe non audeo .
In quibus verbis dumfolis Patribus pri morum quatuor feculorum aliquid au- thoritatis dcfert,totam recentiorem do- ttrinam fufpectam habet, & ( quod mi- randum eft)etiam illis antiquifsimis Pa- tribus , vnanimi confenfu loquentibus, fidem fuam non accommodat,(ed folum reprehendere non audet : caeteros ergo omnes,qui pofterioribus floruerunt fae- culis ,etiamfi de re ad falutem neceifaria, vnanimi confenfu aliquid ftatuant, re- prehendere audebit , ne dum de eorum fide dubitare. Deinde pagin.47. fubne- £tit,Non quidquid Romana Ecclefia an- te quingentefimum Chrifti annum de fide credendum docuit , pro fide haben- dum efte. Hinc ergo vehemens oritur conieftura,non difficile admifluvum e f- C fe Iacobum , fidem per Auguftinum in Anglia feminatam non fuifte puram, & catholicam, fedalijs naeuis,imo rebus, quas ipfe nuperas , ac nouitias appellat, fuilfe permixtam. Cum enim ipfe fen- tiat , a quingentefimo Chrifti anno Ro- manam fidem coepilTe deficere , & fallis Qu° fe!n* dogmatibus perjmfceri : & Auguftim praedicatio in Anglia anno quingente- gha* pr»di. fimo octuagefimo fecundo poft Chriftu care coepe. inceperit,tefteBedalib.i . fua: Hiftoria: ric* cap. 2 3 . quid mirum eft, fi concedat, vel baedet, refpondeat, fidem ab Auguftino praedi- catam,neque puram , neque omnino ca- tholicam fuilfe ?
Quanta vero,& quam perniciofa dog mata in hoc modo refpondendi, feu eua- 9 •
dendi contineantur , ex altioribus fidei principias in fequentibus demonftrare conabimur, nunc vero inchoatum dif- curfum profequendo , refponjiim illud efte ab omni ratione alienum , & recep- tifsimis hiftorijs contrarium , & ipfimet Anglicanae genti ignominiofum , & in- iuriofiim , ac denique contra Gregoriu, &Auguftinum elfe impofturam grauif- fimam,oftendendum eft. Prius vero fup
Cap. 2.SeBam Anojicanam a vera fide difcefsijfe^.
/f
fuifle
Beda.
ponamus, fidem praedicata in altera par- i te Britanniae longe ante tempora Gre- gorij omnino veram, puram ,& catholi- cam fuifle,<Scineaperplures annos per- feuerafle.Quod non exiftimo, vel Rege Angliae , vel aliquem ex luis minitlris negaturum eile. Quia de tempore Eleu- therij, & vfque ad quadringentehmum, vel quingetefimum Chrifti annum Rex etiam iple fentit,in Romana Ecclehave- ram Chrifti fidem puram, & illibatam Fidem ab con^eruatam fuifle. Cum ergo pars illa Hleuclietio Britanniae fidem per Eleutherium acce- pr$dicatam perit , & in ea fcmper cum Ecclefia Ro- mana communicauerit,& haerefibus co- tra illam infurgentibus , praefertim Ar- rianai,& Pelagianae reftiterit, vtidem Beda per plura capita refert, euidentifsi- mum eft, fidem Britannicam in ea parte, & illo tempore catholicam fuifle. Atq; huius veritatis praeter Gildam, Bedam, & alios hifl oriographos , habemus anti- quifsimos teftes, T ertullianum Eleuthe Tertullia. rio vicinum, qui lib. Contra Iudeos cap.
7. inter Eccleliae Catholicae prouincias, & regna veram Chrifti fidem profiten- da ponit , Britannorum inaccejfa Romanis loca,Chrijto vero f#Wirrf,&Chryfoftomu qui tom. >. in Demon Aratione contra gentiles, quod Chriflus fit Deus, colum.
1 4. amplitudinem etiu Ecclefia.’ Catho- licae defcribens ait, Nam & Britannica infula extra boc mare fit a , & qua inipfo Oceano funt, virtutem verbi f en j erunt , funt enim etiam illic fundata Ecclefia , & erecla altaria, (Sctom.3. in fer mone dePente- colle. Hodie nobis, &c. Similiter defcri- bens fanflitatem Ecclefiae Catholicae in- te r alias prouincias Britanniam enume- rat,dicens, <Ante hoc autem quoties in Bri- tannia humanis vefcebautur carnibus , nunc ieiunijs afficiunt animam fuam.
Ex hoc igitur fundamento ita conclu do; fides fub Gregorioin Anglia praedi- cata nec contraria , nec diuerfa fuit ab il- _ la, qux fub Eleutherio Britannis praedi- de abAugu cataeiG iicut ergo prior catliobca luit, ftino przdi ita etiam polferior,quia re vera in fe non cata conclu fuit prior,aut poflerior, fed vna,& eade, d rur primo qUap c Itiils , vel tardius diuerfas illius in- lulx partes occupauir. Cuius rei teihs lo cupletifsimus efl Beda difto lib.i .Hiflo Bcdii, riae Anglicanaijcap.22.vbi reterens pra- uos mores Britannorum fidelium , inter
ChrjfoJl .
IO.
B
D
alia fic inquit, Quin inter alia incnafrabilnt fcelerumfatta, qua hijloricus eorum Gildas flebili fer mone deferibit ,&hoc addebat, Vt nunquam genti S axonum , flue ^4.ngforum fecum Britanniam incolenti Verbu fidei pra- dicandum committerent. Sed non tamen di - umapictas plebem fuam, quam praf ciuit, de feriat , quin multo digniores genti memora- ta pracones ventatis , per quos credere t, de - fiinauit. Et ftatim cap. 2 3 .narrare incipit Gregorij prouidentiam in mittedo Au- gultino cum focijs ad fidem Anglis pr£- dicandam,&in cap. 2 6. non folum prae- dicatores illos Aportolicam doctrinam docuilTe aflerit,fed etiam vitam fuifle imitatos. Caperunt (inquit) udpofl olicarn primitiua Ecclefia vitam imitari, orationi- bus videlicet , afsiduis , vigilijs , ac ieiunijs feruiendo , verbum vita , quibus poterant , pradicando, cunela huius mundi velut alie - nafflernendoi&cf&i infra. Crediderunt no .- nulli, & baptizabantur , mirant es flmpiicita- tem innocentis vita , ac dulcedinem doctri- na eorum cceleflis. Et infra fnbiungit. Plu res quotidie adaudiendum verbum coe- pifle confluere, ac relicto gentilitatis ri- tu vnitati fe fantta Clmfli Ecclefia creden- do, fociare. In confeflb itaque debet efle ex hac Bedae narratione, eandem catho- licam fidem fuifle Anglis praedicatam, quae prius fuerat Britannis tradita, <3c ita illaminfulam in vnitate fidei,& inter fe, <Sc cum alijsChriftianis populis vnitati Eccleliae fuifle coniunftam.
Praeterea ex his qu$ de modo reli- gionis Chriflianae vtriufque gentis , lo- ci,ac temporis, vel in ijfdem hiltorijs re- feruntur, vel per fe mauifefla funt, pala eft,nullam fuifle inter vtramque praedi- cationem doftrinae diueriitatem . Nam in primis pro comperto habetur, ea dog- mata fidei, quae Proteflantes ipfi,& cum eis Rex Angliae antiqua vocat, quae tum in tribus fymbolis continentur , tum in quatuor primis Concilijs explicata, ac definita funt, integra fide,& veritate fuif fe per Auguftinum,&: focios Anglis prg dicata , cum eodem tempore Gregorius decreuerit, quatuor prima generalia co- cilia, ficut quatuor Euangelij libros,fuf- cipienda,& veneratione habenda efle, quibus etiam quintum annumerat lib. 1 . Epiftolarum epifl. 24. Neque ipflmet Anglicani Protefta;ites , qui de hac fide
II.
Secundo ex vcriufcjj c» paration^ l
Gregor .
j 2 / ,Quatu Jnglicana feBa a fide Catholica difsideat •
antiqua gloriantur, & ea fe retinere pro- fitentur ( quod quam verum fit , pollea videbimus} illam aliunde , quam a Gre- gorio, Sc ab Auguflino eius miniftro, per traditionem , <5c cotinuam fuccefsio- nem Tuorum prae decefiorum fidelium habuerunt,de his ergo dogmatibus,nul- la efGquae adprxfens attinet, contro- uerfia.
12 . Alia vero , quae ipfi nunc in Ecclefia
J CatholicaRomana reprehendunt, vt sut, Mifiae facrificium,altaria,Ecclefiae in ho norem Sanatorum aedificatae, reliquiaru veneratio. Sanctorum inuocatio , San- ftarum imaginum vTus,Ecclefiae Roma- nae obedientia, & fubie&io , ficut liben- ter admittimus , fuifife credita , & obfer- uata in Anglia a temporibus Gregorij, ita ipfi negare non poffunt, eadem fuiffe credita, & obferuata in Britannia a tem- poribus Eleutheri; ; ergo vel negent, fi- dem primitus in Anglia praedicata, fuif- fe catholicam, vel definant, fide per Au- guftinuminduttam accufare,vel tanqua mimis catholicam repudiare. Probatur aequiparatio propofita,nam in primis Be Bedft» da difto cap. 26. refert, fuiffe in Anglia Ecclefiam in honorem Santti Martini antiquitus faftam , dum adhuc Romani Britanniam incolerent,nempe ante Au- guftini praedicationem,& poli: illam fub iungit, In hac ergo & ipfi primo conuenire, pfallere,orare,Miffas facere, prcedicare , & bapti-tyre c ceperunt, donec Rege ad fidem co- uerfo , maiorem prcedicandi per omnia , & Eccle fias fabricandi , vel reflaurandi licen- tiam acciperent. Et cap. 3 3 .refert, Augu- flinum Ecclefiam quandam, ibi opera Romanorum antiquorum fideliu antea fa<fram,dedicaffe,&confecraffe, & eiuf- dem hortatu fa&arn elTe Ecclefiam Bea- torum Apoftoloru Petri , & Pauli , qua fucceffor eius Laurentius confecrauit.
Simili autem modo Gildas antiquam , * Britanniae fidem, & religionem Chriftia
(judas, nam defcripfiffe videtur in fuahilloria, feu opufculo de excidio Britanniae , vbi in columna 4. loquens de tempore pofi: mortem Diocletiani, fic inquit, Renouat Ec elefias adfolum vffideftruffas ,BafilicaS Santtorum Martyrum fundant, confiruunt, perficiunt , ac v eluti vithicia fignapafsim propalant, dicsfeftos celebrant, facra mundo corde , oref conficiunt , omnes exaltant filtj
A gremio, ac fi matris, Eccle fice conforti.Et in- ferius coi. 8. loquens de tempore cuiuf- dam perfecutionis , inquit , Ita Vt cunffce colonice crebris arietibus, omne scfi coloni cum Frcepofitis Eccle fice, ac populo, &c.folojier- nerentur . Et infra. Et facra altaria cadaue- rumfrufia, crufiis purpurei cruoris telia ve- lut in quoddam horrendo torculari mifia vi- derentur. Et paulo inferius iterum men- tione facit facrofanbii altaris, quod vocat facrificij ccelefhfedem. Et inferius deplo- rat,quod tempore perfecutionis non au- diebantur Dei laudes , Canora Chrifii ty- g ronnm voce fuauiter modulante , neque Ec- clefiaflicce melodice , & paulb inferius coi .
1 3 .mentionem facit nuptiarum, quas il- licitas vocat, quia pofi votu monachifaclas.
Ac denique in fine illius libri in Eccle- fiafiico ordine numerat Epifcopos ,facer- dotes,& alios clericos. Quos quide in alio opere ,de EcclefiaRicorum corregione, grauiter reprehendit quoad mores, licet llatum maximo opere veneretur: & in- ter reprehenfiones adhibet , raro facrifi - cantes, ac raro puro corde inter altaria flan- tes .Et inferius difringuit varios Eccle- fiafticos gradus praefertim Epifcopatu,
& praesbyterium, & eos grauiter repre- C hendit , qui non ab M.poftolis, vel ab ^Lpo- fiolorumfuccejforibus habent facerdotia, fcd d tyrannis emunt . Quibus confentanea funt verba , quae fupra ex Chryfofiomo Chryfoft, retuli,quibus tradit, fuo tempore in Bri- ' ‘ tannia fundatas fuiffe Ecclefias, & ere- tta altaria. Qua? omnia manifefleoften- dunt,quam fuerit confona fides , & reli- gio illius temporis cum ea, quae fuit tem- pore Gregorij, & quam nunc in Ecclefia Romana cofpicamur:& c conuerfo qua- tum ab illa diferepet ea, quae nunc eft in Anglia , non reformata ( vt ipfi vocant)
D fed re vera potius deformata religio,qug coelefle facrificium non habet, vel per fidem recipit, altaria defrruit/acerdotes deteftatur,& templa inhonorem San- atorum dicata non admittit. Igitur noua efr haec,& humana inuentiojfides autem tam fub Gregorio,quam fub Eleutherio in Anglia praedicata vera, & catholica fuit, femperq; vfque ad praedictum He- rici Regis lapfum permanfit.
Pofifumus hoc praeterea confirmare ex modo , quo illa fides per Auguftinu, T 4 • & focios Anglite tradita, «Scperluafa efl.
Nam
Tertio ex fanttime , & miraculis Aug. & {q- ciorum.
Beda lib. i sap, 2$,
x5*
Beda dicio (4p,z6*
Polydor.
Cap» 2 . zAnclicanam fttfam d vera fide difieftijje. / j
Nam in primis vita illorum predicatoru. quantum Apoftolicae fnnilis fuit, tantu anouis fectarijs, Se eorum moribus dif- crepabatmam ilii religiofam fcftabantur vitam, qua illi abominantur, illi MilTas, Sc facriticia celebrabant,ifti tanqua di a- bolicum comentu effugiunt, illi afsiduis vigilij s,oc ieiunijs feruicbant, <Sc cuncta huius mundi fpernebant,vt ait Bcdafifti vero voluptatibus corporis dediti, nihil aliud prxter humanum honore quarrut. Denique ait Beda, 1'di non daemoniaca, jed diuinayirtute prctditi 'veniebant , cruce pro 'Vexillo ferentes argenteam , & imaginem Domini Saluatoris in tabula depiciam , li- tanias^ canentes pro fua fimul,& eoru,prop ter quos, & ad quos 'venerunt ,falute te ter na. Domino fup plicabant. Atque his armis di- uinis potitis, quam humanis, breui tem- pore Regem iimul cum regno ad Eccle- fiae vnitatem, & Apoftolica: fedisobe- dientiam reduxerunt.
Addit deniqj Beda id non effe perfe- ftura fine multis miraculis , fic enim ait cap.z6.At ybi Rex deleftatus yita mudif- fima j anciorum , &promifsis eorum fuauif- fimis , qua yera ejfe miraculorum quoq, mul torum ojlenfione ftrmauerunt, credens bapti- 7satuseft,&‘cJc.t cap.3 1 .refert tot, ac tan- ta figna fuiffe per Auguftinum facta, yt Gregarius Pontifex ne per illorum copiape- riculu elationis incurreret ,mijf a ad eu pecu- liari epi/lolajpfum hortatus fit. Qu$ e fi; 5" 8. libri. 9. indi ffione 4-vbi inter alia,hec ad noftru maxime facietiapropofitum fu- peraddit Gregorius, Scio, quia omnipotes Deus per dilefiionem tuam in gente , quam eligi y oluit, magna miracula oflendit,ynde eodem dono coele (li,& timendo gaudeas , & gaudendo pertimefcas.Ite lib. 2. cap.z. Be- da refert, Auguftinum in confirmatione fidei caeco vifiun reftituiffe , & inferius c-7.de Melito tertio,poft Augu ftinum, Cantuarienli Archicpifcopo infigne mi raculum furentem reftinguendi ignem «diugit, & Polydor. lib. 4. de eode(qucm Miletum vocat)memorat. Cum bene mul ta edidijfet miracul a, posi quartum annum, quam [edere coeperat , e yita tn coelum mi - gratJe.Cuhis ergo cogitatione fiibire po- teff, fidem (auctitate vitae Apoftolice co probatam , Se. in (ignibus , nec paucis co- probata miraculis, tantoqj fruftu. Se ef- ficacia verbi praedicata , catholicam non
A fuiffe? Aut quis cogitare audeat, ne dum dicere,omnes Chnftianos,religiofos, Se Apoftolicos viros, Se Reges etia, qui in- terdu miraculis claruerunt ( vt de Edo- uardo.2. refert Polydor. lib. 8. non lon- ge ii fine)quis,inqua,credere poffet om- nes hos catholica fide caruiffe,ac fubinde aeternam falute non fuiffe confequutos ?
Quia fine vera fide nemini patet aditus ad aeternam gloria;vera autem fides non cft,quae catholica non cft. Aut quis pru- denter fe£tam a Luthero, Caluino,& fi- milibus hominibus inuentam,nullis (ig- g nis,ac miraculis confirmatam , nec vitae probitate cohonc.ftata,antiquae fidei an- teponere, Se comparatione illius catho- licam vocare prarfumat? Videat igitur Iacobus Rex, quam ratione redditurus fit fu£ fidei, quando diftricte examinan- dum eft , an defenfor fidei catholica: vel potius oppugnator extiterit?
Poftremo tandem loco non omittam rationem aliam, qua idem confirmem,& fidem per Auguftini prxdicationcm in Angliaintrodu&am, veram. & catholica A „
fuiffe offendam. Nam fi illa catholica no fuit , nulla profeft 6 fuit eo tepore fides verjt3S ftabi _ catholica in mundo,vel faltem nulla erat luur, tunc fides , de qua certe conftare poffet, an effet catholica , nec ne ? Vnde confe- quenter fit, nullam fuiffe tunc in orbe doctrinam , quam homines, qui faluari cuperet,tota animi certitudine, ac firma deliberatione tanquam diuina,<5caChri- fto Domino integre tradita eligere, am- plexari,aut retinere poffent.H^c autem omnia tanta fonant impietatem, tantaqj abfurditatem pra?feferunt,vt fi admitta- tur,alia impugnatione non egeat illa do- £trina,ex qua talia dogmata fequuntur, nam in his errorem. Se impietatem fuam E> fatis prodit . Supcreft ergo,, vt confecu- tionc probemus, quod non erit difficile confideranti, nullam fuiffe tunc in mun- do doctrina fidei , in qua tot teftimonia,
& figna veritatis, antiquitatis , ac perpe- tua: fuccefsionis ab Apoffolorum prae- dicatione concurrerent, ficutinilla, qua Auguftinus in Anglia praedicauit. Illa enim non erat alia , quam Romana fides, qua: annuntiata effin vniuerfo mundo.
Se in eo recepta , tunc etiam perdura- bat ; ergo fi illa catholica non erat , nulla profefto erat in mundo catholica fides.
B Deniqi
Lib' f . Q^antu Jnglicana [etta a fide cat holicadifsideat .
Paulus.
I.
Proponitur error h^re ricorum af- ferentium fidem in to ta Ecclefia defeci fle.
Dcniqjhoc ipfum directe exipfiufmet Reo-is cofefsione comprobatur , quia de fuafecta tanquam de iide catholica glo- riatur. Necelfe efl enim, vt confequen- ter fateatur, nullam aliam fidem a fua fe- aa diuerfam, effe catholicam, quia fides vera , & catholica non efl nili vna , tefte Paulo ad Ephcf. 4- Ergo fides, qua: fuit ante Henricum VIII. non potelrcen- feri catholica a feaarijs , quia eo tempo- re praefens Angli^ feaa non erat in inu- do, qua: catholica, ac fubinde fola, vera, Sc vmca ab eis proclamatur. Haec quide ratio grauifsima fundameta noltrae fidei fubinducitiquiaverb ab aduerfarijs duo- bus praecipue modis eluditur, ideo fu- sius ffabilienda , & contra haereticorum fubterfugia munienda eft.
C A P V T III.
Ecch fiam Cbrifti no pojf e veram fide amit- tere ofienditur,& ratiofaffa roboratur .
Eo fupcriori capite difcurfu ratio- nis deuentum eil,vt vel fe&a An- glicanam non etf e fidem catholi- cam , fed defectionem ab illa , vel e con- uerfo ante exortam feftam illam, catho licam fidem in mundo d efeciffe neceffa- riq concedendum fit:acproinde cogila- cobumRegem , aut titulum Defenforis Catholicae fi dei defer ere, aut affirmare aquingentefimo Chriffi anno, vel alio fimili vfquc ad exortum Lutherum, Caluinum,vel quempiam alium ex iliis mundum fide catholica caruiffe. Viden- tes igitur authores nouorum dogmatum vim praedicti difcurfus, veriti non funt dicere, ante ipfos veram,& puram fidem defecilfe in vniuerfali Ecclefia D ei,feqj fuiile extraordinario modo a Deo mif- fos ad abolitam fidem reffituendam. Ita refertur ex Luthero in colloquijs lati- nistom. 2. cap.de Patrib.Sc Caluino lib. 4.1nftitut.c.2.&3 .Melanchthone,Bul- lingero,&alijs.
Et quantum ex libello Regis Iacobi colligere polium, non eft ipfe alienus ab hacfentetia,& vel iflifmet nouatoribus, vel alicui ilLorum, vel certe fibi ipfi tan- quam nouo Euangeliflae fidem adhibet. Nam in Praefatione pag. 3 3 .prius quam referat priuata queedam fafta quorunda praedecefforum fuorum,haec verba pr^-
A mittit, Vt omnibus inde conflet , etiam illis feculis, quibus crafsior,c<eciorq} veritatis ig- noratio orbi incubuit , tAnglice Reges fceps Pontificium ambitum , glijcentemf tyrani- dem non modo non tulijfe , fed & ilii fortiter reflitijfe. Quae verba quantum fpeftant ad quaeltionem de Primatu in tertio li- bro expedentur , nunc folam eam parte confidero,in qua,ante fuum nouu euan- gelium orbe in veritatis cognitione cae- cum fui fle profitetur. Ex quo princi- pio paulo inferius pag.47.fubinfert,Do dtores Ecclefis Romane(de his enim fi- g ne dubio loquitur ) A Toua difputandi , & philofopbadi ratione theologiam corrupijfe. In alio vero eiufdem Praefationis loco. Principes Chriftianos alloquutus , fub- iugit. Cum Paulo opto,Vos omnes fieri tales hac vna in re, qualis ego fum, in primis vt
Velitis fcripturas peruolutare, ex his crededi nor mam petere, ne qjuperalioru incertis opi- nionibus,\ed Veftraipforu certa [cie tia fidei fundamenta collocare. In quibus verbis fe ipfum plane viua fu£ fidei regulam con- ftituit, nam licet corpori Scripturae, vt fic dicam,feu literae eius aliquid tribuat, fenfum aute,qui efl anima eius,(ibi refer c uat,& priuatae fuae intclligentiae , quam certa fcietiam appellat. Et ideo dixi,fibi ipfi tanquam nouo Euangeliflae fidem adhibere,contempta,& vt falfa repudia- ta Ecclefia: Romanae doftrina.
Non efl profecto nouum homines a Catholica fide deficientes lapfum fuum, vniuerfalis Ecclefia: accufation e tegere velle, aut excufare. D. Hieron. dialogo contra Luciferianos refert , Luciferum s(TeniilTc,vmuerfum mundum effe diaboli, & familiare illi fuiiTe, dicere, faffum de Ecclefia lupanar. Auguflinus etiam epift. 48. & lib.de Vnit.Ecclef.c. 12. & 1 3 . <Sc D fepifsime inDonatiflis hoc reprehen- dit , generalius in hsreticis Pfalm. 101 . concio. 2. dicens, Sedexiflunt qui dicant, iam hocfaftu efi,refpondit ei, in omnibus ge- tibus Ecclefia, crediderutin eu omnes getes: fed illa Ecclefia, quee fuit omniu gentiu, iam non efi,perijt,Hoc dicunt (ait Aug.) qui in illa no siit.O i mp udent evoe e, illa no efl, quia tu in illa non es ? Vide, ne tu ideo non fis, na illa erit ,&fitu non fis . Hanc vocem abo- minabilem, ejr deteflabilempreefumptionis, & falfitatis plenam, nulla veritate Juffulta, nulla fapientia illuminatam , nullo Jale con- ditam.
3*
Prardi&us error prifei* hterecicis ia miliaris fui8 Lucifer a- pud Hiero- nymum. ,
Donasiftae tefte Aug.
Augufl .
Csip.j.Eccle futm Chritt i non pcjfe veram fide amittere^ - //
Lucifer, a - yud Hiero- nymum»
DonatifHs tette Aug,
Te l tuli.
ditam,yanam,temerariam,pracipiiem,per- A nicioiam prauidit (firitus Dei, & t an quam contra illos, cum annuntiaret unitatem in co ueniendo populos tn unum, & regna, yt fir- mant Domino, &c. Simili modo T ertull. lib.de Praefcriptionib. aduerfus haereti- cos cap.y.hunc etiam praetextum haere- ticorum notat, eumq; impugnat,<5dnter alia fic irridet cap.25?. Quoquo modo fit er- ratum, tandmytif regnabit error, quandiu luere fis non errat. Aliquos Marcionitas, & ValentunanosfdAo Eutheranos, velCal uiniftas) liberanda yeritas expebiabat, in- terea perperam euangehxabatur , perperam g credebatur, tot millia milliu perpera t in fla, tot opera fdeiperperd admimf rata, tot yir- t utes , tot cbarifmata perperam operata, tot facerdotia , tot mimbieria perperam f 'unbia, tot denique martyria perperam coronata ? Nihil profefto ad confundendos noui Euangelij praedicatores aptius dici po- terat , non fufficiet tamen, nifi diuino etiam verbo conuincantur.
Vt ergo ex Scriptura facra, prout ab antiquifsimisPatribus intelletfta fuit,er- rorem hunc refutemus , fupponimus in primi s,fermonem effe de vniuerfali Ec- ' cleliaChnfti,quamipfepeculiarimodo,
& multo excellentiorbquam ante fuum aduentum Ecclefia fuerat , fundaturum fe premifit Matth. 1 6. Super hanc petram aedificabo Ecclefiam meam, da pronlfsione poftea impleuit , paulatim eam congre- gando^ <Sc poftea illa acquirendo fangui- ne fuo Actor. 20. ac tandem illam com- mendando Petro, illis verbis, Pafce oues meas.I02n.z1 . <Sc praecipiendo Apofto- lis, vt eam ex omnibus gentibus congre garcnt,dicens, Docete omnes gentes, bapti- zantes eo j^c.Matt. 28 . Haec autem Ec- clefia vna tantum eft,nam vnam tantu m promifit Chriftus , cum dixit Ecclefiam meam,cpi\2 licet oues plures fint,grex ta men vnus eft,<5cvnum ouile,& vnus pa- ftor,vtique in coelis Chriftus, & in ter- ris Pctrus,6c fedes eius,cuiChriftus om- nes oues fuas comme ndauit, licet plures habeat coadiutores Epifcopos, quos Spi- ritus Sanffuspofuit ad regendam Ecclefia, •Abi. 20. vtique vnam.Ideoq; hanc vnitatem co- mendat Apoftolus ad Ephef. 4. dicens, •AdEphe f. Soliciti feritare vnitatem (irritus in yinculo 4. Pacis , ynum corpus , & ynusfp intus, fient
yocati efiis in Vna ffie vocationis Vefira}
4*
x teftimo ijs facre pa iua; couiu cur fidem Ecclefia mejua de- turatn. latt . 16.
•Aci .zo. Joan. 21.
Hatt. 28. Supponicur t. Ecclefia effe vnam.
c
D
ynus Dominus, yna fides , ynum baptifma.
Et inferius ait, Omnes Apoftolos, Pro- phetas, Euangelirtas , Pallores, & Do- ftores Ecclefiae datos eife?« opus minijle- rij ad cedificationem corporis Chrifii. Quod 31011 eft aliud , nili Ecclelia , vt expoluit idem Paulus in cap.i .eiufdem Epiftolg, Ad Ephef dicens, Ipfim dedit caput Jupra omnem Ec- x . cie fiam, qua cft corpus cius,<k ad Cololfen. Ad Cololf,
1 . Etipfe caput corporis Ecclefia. Et infra, I#
Pro corpore eius , quod efi Ecclefia , & 1 .ad Corinth. 12. elegantifsimedefcribitco-
Eofitionem huius corporis ex varijs me- i. Cor.li.
ris,& tandem concludit ,Vos efiis corpus Chrifii , <& membra de membro , id eft, me- bra inuicem connexa , & ordinata, licut invno corpore vnum membrum coap- tatur alteri , vt exponunt Latini , vel vt Graeci legunt, membra ex parte, id eft, no eftis integru corpus(loquebatur enim ad particularem Ecclefiam) & ideo no eftis omnia membra , fed ex parte. V nde re- ftifsime Auguft. de V nit. Ecclefiae c. 2. •Augutt, Ecclefia yna efi, quam maiores nofiri catho- licam nominarunt, yt ex ipfo nomine ofl cu- derent,quia per totum efi. Et infra. Totum quod annuntiatur de Chrijlo, caput, & cor- pus efi, caput efi ipfe vnigenitHS Iefus Chri- flus filius Dei yim, corpus eius Ecclefia, de qua dicitur, yt exhiberet fibi gloriofam Ec- f c lefiam&c. ad Ephef. f.Hieronym9 etia Ephcfy, contra Luciferianos hanc vnitatem Ec- Dicron . clefiae declarat per vnitatem arcae Noe, quae fuit typus Ecclefiae, vt ex x .Petri.
3 .fumitur. Neque in hoc pu<fto,vt exi- ftimo, nobis eft cu Se&arijs controuer- fia, & ideo ad illud fupponendum, qua- tum ad fequentia neceftarium eft, credi- mus dirfta fufficere , nam .exacira huius vnitatis,& omnium membroru Ecclefic explicatio, in qua haeretici folet a catho- licis dilTentire, logiorem poftulabat tra- ftatum,fed praefenti inftituto necefta- riusnoneft.
Secudo ftatuo , hanc Ecclefiam in fua vnitate perpetuovfque ad die iudicij du- 5» raturam eire.Loquimur enim de milita- VDicatf Ec te, nam detriumphante nullus remanet Per’ ambigendi , aut controucrtendi locus. pecuo duflra’ Polfetquehaecafiertio facile probari de Ecclefia prout fuit a principio mundi vfque adMoyfem,<5c de fynagoga,prout fuit a Moyfe vfque ad Chriftum jhaec autem intentioni noftrae neccflaria non B 2 funt,
/ 6 jittglicAftdfctlA ajlde Cdt holicd disside At*
6.
funt, & ideo illa, ficut & teftimonia ve- A teris teftamenti, qux de duratione fyna- gogac loquuntur, praetermitto. Loquor Primum te J 6 de £cclcfa Chrifti prout innouo
«h.Ttf X& ex teftamento ab ipfo elTe fundatam decla- po Vitio nes raui. Et ita ex promifsionibus eiufdem Patrum. Chrifti in nouo teftamento £a<ftis haec proprietas Ecclefia probanda rclinqui- tur. „
Tres vero praecipue funt huiufmodi promirsiones. Prima eftMatth. 16. Su- per hanc petram adificabo Ecclcfiam meam , MatU * 6 • &porta inferi non praualebunt aduerfus ea.
Nam in his verbis promifit ChriftusEc- g clefiae fus ftabilitatem , & firmitatem, contra quam nec T yranni,nec haeretici, neque quilibet alij Chrifti hoftes potue- runt prteualere.Illi enim omnes per por- tas inferni a Patribus intelliguntur. Spe- cialiter vero Hieronym.ibfi^tw^jpec r ata,& hareticorum dottrinas per illas por- tas intellexit , idem etiam Ifai. z6.Sc fere idem Ambrofdibro deBono mortis cap.
12. Donatur(incpaii) Petro, ne portes inferi prcCualeant ei, porta inferi ifia funt terrena ,
& infra: Ifia funt criminu porta. Epipha. Vero in Anchorato , quem Eutymi. in Matt.fequitur,blasphemias haereticoru,
& illorum perfecutiones contra Eccle- Chryfojl. ^am > Chryfoft.ad cap.2. Ifai.
& homil.4.in cap.6.<3chomil.deExpul- fionefua, &in aliafupra citata defefto Pentecoftes , & in Demonftratione , quod Chriftus fit Deus,femper exponit de tyranis, & Imperatoribus infidelibus per potentiam oppugnantibus Ecclefia. Idem vero Pfal.147. in fine re&e id ex- plicat de tota potentia inferni, & omni- bus miniftris , quibus ad expugnandam Ecclefiam Diabolus vtitur. Et fine du- bio eft verifsimus fenfus , quia verba sut abfoluta & quafi permetonymiam fub D portis comprehendunt quidquid in in- ferno continetur. V nde optimeDamaf- ccn. Orat. deTransfigur. Domini. Ad- uerfus hanc linquit, inferorum porta, hare - ficorum ora , deemonum organa impetu qui- dem facient, fed non praualebunt . Et infra, Nam quod nunquam futurum ft,yt euerta- tur, plane confidimus, ciim Chriflus id affir- mauerit. Et in cande fententiam Eufebi.
Iit». 1 . de Praeparat. Euangeli. cap. 3 . Ec- clefia (inquit) hoc nomine a Chritfo donata radices egit } ac yfq, ad ajlra S anciorum ora -
Hieron»
Ambr. Epiphan »
Eutym,
Damafc.
Eufeb.
tionibus glonficata, luce, ac fulgore orthodo- xa fidei fplendet , neque hofiibus tergadat, neque ipfis ianuis mortis cedit propter pauca yerba, qua ille protulit . Super hanc petram adificabo Ecclefiam meam , & porta inferi non praualebunt aduerfum eam. Simili mo doAthanaf.inOrat. V num efteChriftu, pro pofitis diftis verbis Chrifti, ait , Fi- delis fermo , & non yacillans promifsio , & Ecclefia inuitia res eft , etuimfi inferus tpfe commoneatur, & fiqui in inferno funt mun- di principes tenebrarum tumultum faciant. Deniqj Auguft. lib.i. de Symbolo c. 6. explicans articulum Santlam Ecclefiam, dicit, Ecclefiam efte templu. Dei, de quo ait Apoftolus.i.adCorinth.3 . Templum Dei f antium eft, quod efiis yos,Sc fubiugit, Ipfaefi Ecclefia fan£la,Ecclefiayna, Eccle- fia yera, Ecclefia Catholica cotra omnes ha- refes pugnans. Pugnare pote fi, expugnari no potefi, Harefes omnes de illa exierunt tan- quam far menta inutilia de yite pracifa-, ipfa aute manet in radice fua, in yite fua, in cha - ritate fua. Porta inferorum non yincent ea. Imo a,ddit Hilarius canon. 1 6.in Matth. per hxc verba non folum efte promifsu Ecclefia?, vt vinci non pollet , fed etiam, yt infernas leges , & tartari portas , & om- nia mortis clauflra dijfolueret , ita vt portae inferni non folum non pofsintrefiftere Ecclefia? ad expugnandam illam, verii etiam nec adrefiftendum illi fufficiant. Nam vt frequenter ijde Patres animad- uertunt, Ecclefia per perfecutiones ty- rannorum perfonaru numero,& merito famftitatis aufta eft, <3c per cotradi&ione haereticorum in fcietia creuit. Se in veri- tatum cognitione magis illuminata eft.
Secunda promifsio Chrifti Domini fuit Matth. 28. Etecce egoyobifcum fum omnibus diebus yffi ad confummationem fe- culu Circa quam refte notauit Hieron. Qui yfjj ad confummationem mundi fuipra- fentiam pollicetur , & illos ofiendit femper ejfe yitluros , & fe nunquam d credentibus receffurum. Coftat igitur, promifsionem illam non efte faftam folis prsfentibus Apoftolis,vel difcipulisjfed templo Ec- clefia? perpetuo inanfuro , de quo Pau- lus dixit, quod efiis yos. V nde fcite Aug. lib-6.Gen.ad literam cap.8. Omnibus di- cebat,quos fuos futuros yidebat,Ecce ego yo bifeumfum. Ergo in verbis illis vel fup- ponitur, vel etiam promittitur Eccleliae
perpe-
Athanaf
Augufi.
i.ad Cor.
Hilarius.
7-
Sscundum
ex Macr.*$ Hieron ,
Augufi.
Hieron.
vdugufl.
Leo Papa.
Chryfojl.
Beda.
Profper.
In facra pa- gina prtese- ua Dei auxi liura impor tac.
lAAor. 7. Sap. io. levem, i.
8.
3 .ex Ioan» »4»
Difcriaien inter aduen
rutn Chrifti & Spiritus Saafti,
Cap.j. Ecclefiam Chrifli non pojfe veram fide amitteres, r?
perpetuitas. Nam vt de illa fimus fccuri, A praTentiam fuam, id ell,auxiliu, & pro- tectionem Chrillus promittit ,vt Hie- ronym. etiam expofuit I fai. 41 . & Za- char.2. & Augult. tra£L jo. in loan.ie- cundum maieftatem fuam (inquit) fecundu prouidentiam, fecundum ineffabilem, & in- mjibilem gratiam impletur, quod ab eo diflit efl . Ecce ego yobifcum fum yfq} ad confum- mationem feculi. Et Leo PapaEpift. 31.
/v on defent Ecclefiam fuam diuina prorte- ttio , dicente Domino , Ecce ego yobijcum fum,&c.8i. cpilt.p2.in princip .Confirmas prcedicatores Euangelij , & [aeramentorum ^ tninijlr os, dicit, Ecce ego yobifcum fum,&c.
Et eodem modo intellexerunt hunc lo- cum ChryfoiLhomii.91.in Matt. Beda,
<Sc alij expofitores ibi, & Profper. lib.2. de Vocatione gcnti.cap.2.Et eft confue ta loquutio in fcripturis, vt per afsiften- tiam Dei protectio , & lingulare auxiliu fignificetur, Aftor. 7. Erat Deus cum eo, alludens ad illud Sapientiae. 1 o. Dejcen- ditf cum eo infoueam, & Ierem. 1 . Ne ti- meas d facie eorum , quia ego tecum fum.
Tertia demum promifsio elt fimilis prarcedenti,nam ficutibi promifitfuuin peculiarem fauorem, etiam fecundu hu- Q inanitatem fuam, ita Ioan. 14. peculiare afsillentiam Spiritus Sancti , & Patris fimufac fuam pollicetur, dicens, Ego ro- gabo Patrem, & alium Par acie tum^dabit yobis, yt maneat yobifcum in es ternum (pi- ntam y evitatis, in quibus verbis illud in- ter alia non parum notandum , prornif- fionem non elTe factam folis Apoftolis. Nam licet intelligi pofsit , etiam in per- fonis ApoEolorum perpetuo manllUe Spiritum Sanctum pollquam illum re- cepillentjtame non hoc tantum ibi Chri ilus pollicetur,fed etiam ita fuifle mitte- dum SpiritumSanctum ad confolandos, D docendos, & protegendos fideles, vt non fit amplius ab Ecclefia recelTurus in £ter num, id eft , quandiu mundus durauerit (haec eft enim inScriptura vfitata illius vocis fignificatio.) Vnde tacite fubin- nuit diferimen inter aduentum fuum,& aduentum Spiritus Sancti, quia ille ve- nit ad fundandam Ecclefiam , quam erat fanguine fuo acquifiturus , poli: mortem ab ea recelTurus, -Spiritus autem Sanctus datus clf Ecclefiae , vt femper in illa ma- neat. Quod videtur notalfe Chryfoft,
horuil.74. in Ioan. dices. Hoc fgnat,quod neque poft mortem abiit. Et ita intellexit Chryfoft. hac promifsionemCyrill.lib.p.in Ioan. Cynli. cap.4) . dicens. Quantas in coelos poflqudm e mortuis re jurrexit , Dominus afeenderit, ytDco pro nobis, iuxta Paulum, appareat , adeffe tamen femper per Spiritum Juum fi- delibus pollicetur. Et eodem modo Ter- Tituli tullian.in Praefcriptionib.cap.28.
Imo lic impleri hanc Spiritus Sanet i .
donatione, aperte docetPaulus adEphef.
4-vbi prius dicit,Ghrilium afeendentem 4* in altum dedilfe dona hominibus, poEea vero addit, Ipfe dedit quopiam quide~4po- ftolos, quo fiam autem Prophetas, alios y ero Euangelijlas, alios autem P a flores, & Do - flares ad confummationem Sanflorum , in opus mini fler ij , in aedificationem corporis Chrifli, donec occurramus omnes in ynitate fidei, & agnitionis filij Dei, donec occurra- mus omnes in yirumperfeflum in menfuram <> statis plenitudinis Chrifli. In quo te (li- monio expendenda funt accurate illa verba, Donec occurramus, &c. Nam in eis aperte docet Paulus , Ecclefiam in cor» pusChriiti aedificatam , & varijs mini- ilerijs, 8c gratijs Spiritus Sanfti guber- natam, vfque ad generalem re furre&io- nem , & confummationem San&orum efife permanfura. Propter quae teftimo- nia in hoc fidei dogmate cc^nueniunt ora nes antiqui Patres Ecclefie,vt ex allega- tis liquet perfpicue , quibus & addi pof- fuht Martialis epilLadBurdeo-al.cap.il. &C);pIia.cpift.;f.aclComd.Athanaf. ’
orat.Quod vnusfitChriftuSjEcc/cyFa^n-
qui tfinuifla res efl, etiam fi infernus ipf? cb- moueatur.Denic^] AugulL exponens de Augufi , Ecclefia verba illa Pfal.47 .Deusfundauit eam in ceternum, inquit. Sed forte ifla dui- tas, quee mundum tenuit, aliquddo euerteturl ab fit, Deusfundauit eam in ceternum. Si er- go eam Deusfundauit in ceternum , quid ti- mes,ne cadat firmamentum ?
Ex quibus vltimis Augullini verbis polTumus gradum facere ad concluden- dam ex dictis fundamentis prarcipuam aflertionem, & veritatem intentam, ni- miru catholicam, & vniuerfalem Eccle- fiam non polfe a vera,& diuina fide defi- cere, demonllrandum. Nain fivmanien- tum, <Sc veluti forma coniungens mebva huius Ecclefia:, & inter fe, & cum Chri- fto, efl fides; fi ergo Deusfundauit Eo B 3 clefiam
IO»
Propofiia veritas cor eluditur.
Amifla fide E colefia de fineret. ,:-i5
Symbolum
Apofiolor»
Symbolum
Nizcn;
II.'
Duplex ob- ie&io haere ticorum.
Refponfio
Auguft.
/ S Hiib. i 'Qf/dntM' jinglicdud {effit a fide c dt holic d difisidedt»
clefia in aeternu , quis timeat quod fides A eiuspofsit in tota illa deficere ? Etenim fi tota Ecclefia fide amitteret, co ip fo de- lineret efife Ecclefia, & inciperet elfi? fy- nagoga Satanae. Sicut gentiles funt ex- tra Ecclefiam, quia fidem eius non rece- perunt^ haeretici delinunt efife in Bc- clefia , eo ipfo, quod fidem amittunt, & ideo in hoc gentilibus coparantur abHie ronyino Dial.contraLuciferian.in prin- cipio.Denique veritatem hanc fatis con- firmant fymbolum Apoffolorum, & Ni cenum, quibus Rex Anglite fidem fe ad- hibere profitetur.Docent enim Ecclefia g credendam eflevnam, fandam, & catho licam; non potefl autem efife vna, fine vilitate fidei , neque fanda fine vera, <Sc diuinafide, fine quaimpofsibile efl pla- cere Deo, neque catholica fine fide vni- uerfali,qute omniavera dogmata comple datur. Cum ergo Ecclefia non pofsit de- linere efife, quandiu mundus durauerit, neque etiam pofsit exiflere , quin fimul fit fidelis,& fiinda, fieri etiam no potell, vt a vera fide deficiat.
Solent autem aduerfarij contraCatho licas Ecclefiat in fide Habilitatem multa obijcere„&varioslapfus,feu defediones C Ecclefiae recenfere, tum quia tempore le gis veteris totaEcclefia a fide defecit,qua do Synagoga vitulum adorauit, Exod.
3 3 . tum etiam quod Antichrifli inualef- cente perfecutione funditus euertetur: dicente Paulo.2.adThefifalon.2. Niftye nerit dij cefsio primum, &c.8c Chrifto Lu- ca? \ %.Cum y ener it filius hominis, putas ne, inueniet fidem fuper terram? Ex quibus vo iunt colligere,potuifife iam deficere,quia iam tempus Antichri Hi aduenit. Quibus cumAugullino vnico refpondemus ver- b o:Credo illa, quainfcripturis fanftis legun- _ tur,non credo ifta, qua ah harcticisyams di - ^ enntur. Ita enim ille refpondit Donatif- tis ( lib.de Vnitate Ecclef.cap. 13.) dice- tibus , fuo tempore orbe terraru apofla- tafiTe,& in eis folis veram fidem perman- fifife, varijfque exemplis ex feriptura de- tortis vtebantur, quibus obuiat Augufli- nus dicens, ea fe credere, quae in feriptu- ris leguntur, non ea,qua: hxretici fuis co tentionibus perfuadere conatur, 8c con- cludit. Ifli ergo yel imperite, yel fallaciter agentes, colligunt deferipturis talia, qua yel in malos bonis yfquc in finem per mixtos, yel
dedeuafiatione prioris populi iudaoru ditia re periuntur, & y olunt e aretor quere inEccle - jiam Dci,yt tanquam defecijfe,acperijj]e de toto orbe yidcatur.
Illius modi profedo funt, quae in prg- fentiarum ledarij obijeiunt. Nam pec catu illud populi iudaici pertinet ad pra- iies mores, & duritiem illius populi, non ad Ecclefiae defedionem.Tum quia Sy- nagoga non erat Ecclefia Chriili, de qua trattamus , tum etiam quia non erat Ec- clefia vniuerfalis, quae tunc erat in mun- do : nam in praeputio poterant etiam tuc effe aliqui fideles, & iu Hi, tum maxime, quia falfum eft, omnes de illo populo fi- dem tunc amififfe. Nam in primis Moy- fes,&Iolue immunes omnino fuerunt ab illa cnlpa, deinde Aaron licet grauiter peccauerit,cooperando populo in pecca to idololatrie, longe tame verifimilius e(l in fide nonaberraffe. Nunquam enim Aloy fes de hoc peccato illum reprehen- dit ,fedfoiu de altero,vt patet ex illis ver bis, Quid tibi fecit hic populus , yt induceres fuper eum peccatum magnum, ideque aper- te fupponit Augullin. q. i4i.inExod. dicens, Quodiubet JLaron inaures demi ab auribus yxorum , atque filiarum, ynde illis [a ceret Deos, non abfurde intelligitur, difficilia pracipere yoluiJJe,yt hoc modo eos ab illa in tentione reuocaret. Nam fi hoc ita ell, pala fit, Aaron no ex infidelitate peccafTe,fed quia populo fortiter non reflitit, & ex nimio humano timore illi cefsit. Deniq; plures de populo in fide permanfifife co- flat cx illis verbis Moyfi , Si quis efl Do- mini, iungatur mihi, non efl enim Domi- ni, nifi qui in eum credit, huiufmodi au- tem inueti multi funt , qui Moyfi iundli fuere ad iniuriam Dei vindicandam .
Similiter commentitium plane efl,& erroris plenum , perituram aliquando, vel omnino defe&uram effe Ecclefiam tempore Antichrifli. Quanuis enim tuc futura fit tribulatio magna, pra?diclaa Chriflo Matth.24. qu£ multos turbabit, & a Chriffi fide deijciet, quam defeftio- nein Paulus nomine difcefsionis prxfigni ficauit: nihilominus EcclefiaChrifh non omnino deflruetur, neque omnia eius mebra fidem amiffura funt,vt fatisChri- flus indicat Matt.-24.dicen$, Nifi breuia- tifuijfent dies illi, non fieret falua omnis ca- ro,fed propter eletfos breuiabuntur dies illi,
Et
12.
Fidem non defeciffe ia toca Syna. goga,&pn mae obiec* «ioni faris, fu.
Augufl.
13.
Math, 24.
Fidem retn pore Ante- Chrifti per manfura in Ecclefia, & fecundae ob ieti.fitlaris.
Cap.^.Nonpojfe Ecclefia Catholica in rebus fidei errare . / g
Et infra plenius vrgens , fuper addit , yt A in errorem inducantur, fi jieri pofsit , etiam eletli. Semper ergo erunt aliqui eledti,& fideleSjin quib9 Ecclefia perruaneat,imb eo tempore erunt illuftrifsimi martyres,
6c Fidei Catholica* colefiores fortifsimi. Quod infuper in fine illius obiectionis tangitur , quod iam Antichriftus vene- rit , propter primatum Pontificis ab ad- ucrfiirijseftobieftum , quam vero falsu fitjimo & ridiculum in lib.y. videbimus. Alia denique difficultas , qua in hac ob- iectione , & refponfione fubeft, quo pa- fto fcilicet pofsit Ecclefia Catholica in g paucis credentibus perfeuerare, <Sc quafi in angulo delitefcere, incap.6. declara- bitur.
C A P V T mr.
• .
A Ton poffe Catholicam Ecclefiam etiam per ignorantiam m rebus fidei errare.
I . p, ISCVRSVM fuperiori capf-
I 9 te fadlum poffet imperitus , vel hareticus eneruare dicendo, illo Euafio fujjj quidem recte probari, Ecclefia non pof- riorisargu- le in harelim incidere , per quam fides meiui. amittitur, hoc autem non fatis elTe, neqj ^
obltare, quominus Ecclefia pofsit in mul tis erroribus verfari,faltem per ignoran- tiam, qua aculpaharefis illam excufet, quin licet illo modo erret , non definet e ile fidelis, <Sc fandta, ac fubinde non de- ftrueretur. Quod li hoc concedatur, ha- bebunt haretici, vel fchifmatici excuba- tionem aliquam dilfentiendi ab Ecclefia in aliquibus rebus, in quibus ipfam erra- re contendunt. Nam fi id intelligant per folam ignorantiam , Sc fine harefi , non videntur tam manifefte loqui cotr apro inifsionem Chriftf. Dixi autem,hoc pof ^ fe proponi a Catholico potius , quam ab haretico , quia hareti ci non tam mode- rate agunt cum Ecclefia Chrifti , fedilli impudenter tribuunt lapfus, & errores fcriptura contrarios, qui nequeunt ab harefi excubari, & ideo Ecclefiam vera fidem ami(iffe,ac fubinde contra Chrifti promifsione e mundo perijffe in fua h^- refis excufationem eadem impudentia nonnulli obtendunt.
2 ' Quamobre dicendi! vlteriiis eft , non
bolum non polle Ecclefia incidere in ha
refim, verum etia nec poffe errare , fiue per ignorantiam, fiue quocuque alio mo Ecclebam doin aliquo dogmate,in quotanquam rec perig- in veritate a Deo reuelata, vSc ab omni- norantiam bus fidelibus credenda vniuerfa Ecclefia P°^e errarc confpirat, docet, & proponit. Nam hoc etiam inpromifsiombus Ecclefia factis continetur , oc ideo nullus Catholicus potefl de hoc vero dogmate dubitare.
Quod in primis declaratur exverbisPau r,ex Pauj0 li.i . adTimot.3 . Vtfcias, quomodo opor- ad Timoc. te at te in domo Dei conuerjari , qua e fi Ec- clefia Dei yiui , columna , ej/ firmamentum yeritatis . Comparatur enim columna, tanquam qua llabilitate,ac firmitate fua finceram,ac puramveritatem conferuatj fidelesq; omnes in veritate cont ra quof- cumqueipfiusopprelTores obfirmat. Si autem ipfa polfiet errare, quo quafo pa- dto illi fides credentium , «Severitas cre- dendorum niteretur ? Quod autem hac fit fentetia, & fenfus Pauli, videtur adeo notum ex verbis, vt nulla fere expoli- tione, vel perfuafione, fed imperturbati tantum animi ledtione indigeat. Vnde omnes expofitores tam antiqui , quam recentiores , dici Ecclefiam columnam veritatis propter immobilitatem, quam in veritate habet, declarant.Pirmamentu autem, vel quia habet veritatem firmata prodigi js,<5c virtutibus,qua a nullo alio, praeter quamabipfo Deo fieri pollent, vt expofuit Ambrofius , vel quia ab illa Ambr. firmantur in veritate omnes credentes, D. Thom. vt redte D. Thom. docet, & fignificauit Chrjfofl. Chryfofi.dic ens, Columna efl orbis Eccle- fia, qua fidem continet ad pr a dicationem, quippe y erit as Ecclefia columna , & firma- mentumefi. Et clarius Theodoret. Eccle- Theodor . fiam (inquit )appcllauit coetum credentium , quos dixit columnam, & firmamentum ye- ritatis,quia fuprapetram fundati flabiles, & immobiles permanent , & rebus ipfis pradi - eant dogmatum yeritatem. Et Elieronym. Hieron. etiam ibidem addit, Ecclefiam dici colum- nam , in qua nunc fola yeritas flat firmata, qua fola fuflinet adificium. Denique Au- SLuguti. guftinus concio. 1 .in Pfalm. no. tradtas illa verba,J (ruifundatfi terram fuper flabili- tatem fuam,&. per terram interpretans Ecclefiam, exponit , Non inclinabitur in feculum feculi,quiaprade(linata efi coluna,
& firmamentum yeritatis. Igitur quia a veritate declinare non potefl in his, qua:
B 4 firmi-
3‘
2, Ex Ioan,
»4,
loMt, 1 6.
Cyrill,
Cor.i 3.
Tertullia.
n
t.
'lia
^0 i.Qtianxu Anvliand fcffd a 'fide catholica dtfsia eat.
firmiter, &tanqiiam a Deo reuclatacre- j\ dit.Ideo columna eff, Sc firmamentum.
Praeterea veritatem hanc confirmat promifsio Cfiriffifupra tra&ata, ego ro- gabo Patrem , & altum Paracletu dabit yo- bisfpiritumyeritatis. I0an.14.N011 emm fine caufa ibi peculiariter fpiritum veri- tatis appellauit,fed vt illum dilfinguerct ab fpiritu erroris, per hoc fatis fignifi- cans, fe promittere paracletum vt Do- aorcm veritatis, vt ipfemetChriff us de- claraile videtur Ioan. 1 (T.dicens, Cum au- tem yenerit ille fpiritus yeritatis, docebit yos omnemyentatem. Offendimus aute g in fuperioribus,promifsionem illamSpi- ritus Sarnfii faftam elTe Ecclefia: , vt ma- neat cum illa in aeternum, ficut Chriflus ipfe dixit ; ergo Ecclefia femper habet Spiritum Sanftum tanquam remorem,
& doftorem,a quo in veritatis cognitio-^ ne fpecialiter regitur, & illuminatur , & hinc prouenit , vt circa veritatem eadem Ecclefia errare non pofsit,& ideo dixit Cyrilluslib. io.in Ioan.cap.vlt.CW/ prte dixerit Paracletum ad eos yenturum, fpiri- tum yeritatis eum nominauitfipfe autem ejl y evitas ) yt wtelligerent difcipuli,non ali- enam dfe yirtutem miffurumdil infra. Hic Q ergo yeritatis fpiritus ad omnem y erit at em deducet, nouit enim exafie y erit at em, cuius fpiritus e fl,& eam non ex parte, fed integre reuelauit.Nam ctft exparte in hac yita cog- nof cimus, yt ait Paulus , non manca tamen, fed integra y critas in hac par ua cognitione nobis refulfit. Quae vltima verba funt val- de notanda , nam ex eis intclligitur ne- cefsitas huius fpiritus veritatis in Eccle- fia,vt {fatim declarabo.Denique ob ean- dem caufamTertullian. lib. de Praefcri- ptionib.capit.28. quafi irridens eos, qui vniuerfali Ecclefiae errorem circa fidem tribuunt,ait, illam non rejpexerit Spiritus D Santtus,yteaminyeritalem deduceret, ad hocmifus a Chrifio, ad hoc populatus de Pa- tre,ytejfct Dobior yeritatis, neglexerit offi- ciumDeiyil\icus,Chriffi yicanusfd eff vi- cem eius gerens, & in docendi munere abfentia eius fupplens) fines Ecclefias ali- ter interimintelhgere, aliter credere , quam ipfe per ^ ipojlolos prcedicabat fquafi dicat , haec cffe incredibilia,& a Chriffi promif- fione,<Sc ab Spiritus Sanfti prouidentia, bonitateque aliena.
DeniqueprsterChriffipromifsionc,
& fcripturar teffimonia adeo exprefifa, poffumus hanc veritatem pcrfuadere ra- tione dedufita ex principijs fidei. Quia fi vniuerfalis Ecclefia pollet quocumque modo errare indogmatibus fidei, in nullo illorum poffiet effie columna,&firmamc- tum veritatis, imo neque aliquid credere tanquam omnino certum, cui falfum fiab effe non poffiet, quia femper poffiet dubi- tare, <5c formidare , an per ignorantia de- ciperetur. Refpondebit fortalle aliquis, poffe Ecclefiam, <$c debere firmiter cre- dere ea qute in Scriptura continetur,ctia fi in alijs errare pollet. Sed hoc non eua- cuat difficultatem.Tum quia de ipfifinet Scripturae libris dubitare pollet, an per ignorantiam erret , credendo , aliquem librum effie canonicum,qui non eff, qui a non eff maior authoritas Ecclefiae in vno approbando,quaminalio. Tum etiam quia fi in aliquo dogmate errare poffiet, etiam poffiet errare in intelligentia fcri- pturarum j ergo femper poffiet dubitare, an verum fenfum Spiritus Sandti affie- quatur,acfubinde nihil poffiet ex fcrip- turis certo credere. T um praeterea quia Ecclefia non fiolu debet effie certa de re- bus, quae in fcriptura continentur , fed etiam de alijs dogmatibus non fcriptis,vt antiquifsimi Patres femper docuerunt, ex quibus paucos ffatim indi cabo ; nam hoc tantum obiter in prsfenti attingi- mus. Igitur vt dogmata, qu£ vniuerfalis Ecclefia credit, certa fint , neceifiariu eff, vt in nullo eorum errare pofsit. Vnd-e re £te dixit Nazianzen. Orat. 37. circa fi- nem, V num yni conteret, & ex eis quadam yere aurea, &falutaris fit catena'. <Sc ideo fi vel vnum auferatur, aut reddatur incer- tum, tota catena difrumpetur,& inutilis fietjficut etiam dixit Ambrof. ad cap.p. Lucje lib. 6. in fine, Vflum horum fi retra- xeris,r etr axi fli falutem tuam, nam etiam hce retici, habere fibi Chrijlum yidentur, nemo enim Chriffi nomen negat, fed negat Chriffu qui non omnia, quee Chrifli funt, confitetur. Ita ergo totam fidem Ecclefia? deffruit, qui in quocumque dogmate illi errorem imponit.
Fortalle tamen aduerfarij haec omnia facile concedent, nec inconueniens re- putabunt admittere , polfie ecclefiatn er- randojSc falfa dogmata tanquam verita- tes fidei traden do,ad eum flatum perue-
nire.
Raciontea' Ceno vericas cofir jiatur
prsecl udji- tur euaf.o.
ATa?fan\.
^Ambrof.
5-
Refponlio
hacrcticorii
Reijcitur refpofio, & lupeiior co clufio Pacru aurhorhace ftabilitur.
ad Roma.
io.
6.
Innant,
Ambrof.
Cap. 4. Non pojfe Ecclefia catholicam in rebus fidei errare, 2 1
nirc,in quo nihil ex fide diuina, &:omni- no certa, fed omnia ex propria opinione credat. Sed haec refponfioin primis re- uoluitur in priorem errorem, quod vera Chrifii Ecclefia pofsit perire; nam in eo ffatu conilituta no haberet veram, & fu- pernaturalem fidem ; ergo non eiTet ve- ra Ecclefia. Et ita quoad hanc parte haec refponfio fufficieter impugnatur ex di- ftis cap. praecedente, & fundamento, & teftimonijs, quibus illud confirmatu eft . Deinde fi vniuerfalis Ecclefia ad eu fla- tum peruenire potuiffet,in quo nihil ex diuina fide , fed tantum ex human a opi- nione crederet, vbi tuc inueniretur fides in terra ? Profecto nullibi, quia fi alicubi eft vera fides, ab Ecclefia Catholica ma- nauit; ergo fi in ipfa Ecclefia illa fides certa,& fupernaturalis no eft,multo mi- nus extra illam effe potefl. Quapropter qui fic refpondent,& ita de Ecclefia fen- tiunt, dum illam infidele faciunt,fe ipfos fide carere oflendunt, vnde enim illam habebunt, fi per Ecclefiam illam no ha- bendo! mDeus iam non per fe ipfum,fed per Eccefia homines doceat,vt aperte fu- mitur exPauloadRom.io.Tandequific refpondent, ideo errant , quia in Ecclefia nondiflinguunt humana auftoritate ab authoritateSpiritusSan£li,qui eam regit. Vel per eam loquitur, quoties dogmata fidei generaliter credit, aut docet, iuxta promifsionem Chnfti nuper o lien fam, & iuxta mentem Apoftolorum traden- tium dogma fidei per illa verba, Vifum eft Spiritui Santto & nobis. A<ft. i ) .
Atque ita fenferut de authoritate Ec- clefiae antiquifsimi Patres, Irenams lib. g . contra haerefes cap. g . Non oportet, ait, adhuc apud alios quarere "veritatem, quam facile eft ab Ecclefia [umere, cum Apoftoli, quafi in depofttorium diues , plenifsime in ea, contulerint omnia, qua funtv erit atis,Vt om- nis quicumque velit, fumat ex eapotum vi- ta,hac eft enim vita introitus, omnes autem reliqui fures funt, & latrones , propter quod oportet deuitare quidem illos. Ambrofius lib.g.epilt.zf.ad Verfelenfes, Nemo (in quit) flat,nift qui fide fi at, ni fi qui fixus fiat fui cordis fententia. A.libi quoque legimus , tu autem hic fta me cum, vtrumque ad Moy- fem d Domino ditium eft, vbi tu fias, terra fantia eft,& Hic fta mecum,hoc eft, mecum fias, fi Jies in Ecclefia, ipfe enim locus e fi sd-
A
B
C
D
tlusfipfa terrafeeeunda fanfiitate, & opima Virtutum mef sibus. Sta ergo in Ecclefia , fta vbi tibi apparui , ibi ego tecum Jum. Vbi e fi Ecclefia, ibi firma fiatio tua mentis efi,ibi fundamentum animi tui. Et idem Ainb t o- brofius lib.g .deFide cap.7. dicens. Serue- mus pracepta maiorum, nec hareditaria fig - nacula au fi, rudis temeritate violemus.
Et Auguftin. de Vtilit. credendi cap. 8 Joquens de homine defiderante , & la- borante pro veritate inuenienda, Si vis (inquit) finem huiufmodi laboribus impo- nere,fequere viam catholica difciplina,qua ab ipfo Chrifio per tApoflo.los ad nos vjque manauit,& abhinc adpofieros manatura eft. Arbitrabatur enim Auguftinus,nunqua defuturam illam fidem, neque aliter,qua per traditionenij&fuccefsionem in Ec- clefiaCatholica ad poft eros fuifTe perue- turam. Vnde in cap. 17. ciim dixififet, magnum elfe adiutorium fidei commu- ni populorum confenfu credita?, & prae- dicata? , fubiungit , Hocfatium eft diuina prouidentia per Prophetarum vaticinia per humanitatem, dotirinamque Chnfti, per poftolorum itinera ,per martyrum contume- lias, cruces, fanguinem, mortes, per S an florit pradicabilem vitam, atque inhis vniuerfis digna rebus tantis, atque virtutibuspro tem- rum opportunitate miracula. Cum igitur tan tum auxilium D ei, tantumquef rufium, pro- fefiumque videamus, dubitabimus nos eius Ecclefia condere gremio, cum vfque ad con - fefsionem generis humani ab ^Apoftolica Sede per fucccfsiones Epifcoporumfruftraha reticis circumlatrantibus , & partim plebis ipfiusiudicio,partim Conciliorum grauitate partim etiam miraculorum maieftate dam- natis,culmen author itatis obtinuit ? Cui nol- le primas dare, vel fumma profcflo impieta- tis eft, vel pracipitis arrogantia. Nam fi nulla certa ad fapientiam,falutemque animis via eft., nifi cum eos rationi praeolit fides, quid eft aliud ingratum ejfe opi,auxilioque diurno, quam tanto labore pradita authonta ti velle refiftere. Elaeten9Auguft. Quibus tam luculenter,&fapienter difeurfum fa dum ftabiliuit, vt nihil eis addi polle vi- deatur.EtproptereaidemAuguffin.tan tum defert authoritatiEcclefi^, vt in lib. cotra epiftolam Fundamenti capit. ? . fic affirmare non dubitarit , Ego Euangelio non credere, nifi me Ecclefia Catholica mo- neret authoritas.
. Ambrof,
7'
Auguft,
Denique
8.
Hieron,
I.
Se&ariori inser Ro- manam, & Catholica Ecclefiam difUnftio.
2 2 hib. i.Quantu dnglicaria fiect* a fide catholica difisideat.
Denique Hieronym. contra Lucife- A rian. circa medium, Quale efl (inquit) yt leges Ecclefia ad harefim transferas ? Et in fra Si Ec cie fiam per totum orbem diffufam non habet Cbrijhts , aut fi in Sardinia tantn habet, nimium pauper f alius ejl. Actan dem poftquam multa de Ecclefia protulerat, lub finem lic fubiecit .Poter amdiem ifiiuj- modi eloqutj ducere, & omnes propofitionum nuulos yno Ecclefia fole ficcare,yeru, quia iam multum fermocmati fumus, breuem ubi apertamque animi mei fententiamprof eram, in illa efje Ecclefia permanendum , qua ab Apofiohs fundat a yjque ad diem hunc du~ rat. Mu Itaque fimilia in antiquis Patri- bus reperiuntur, quae breuitati ftudens mifla facio : idqflubentius,quod qui hos Patres non audierit,etiam fi plures refe- rantur,non credet/ed vana femper fub- terfugia excogitabit.
C A P V T V.
Romanam Ecclefiam eandem fidei fiabilita- t e habere ofienditur,quam Catholica, ef feftariorum euafioni oc- curritur.
C
QV sE in fuperiori capite ex di- uinis fcripturis,ad offendenda Ecclefix Catholicae in vera fide conferuanda, ac perpetuo retinenda im- mobilitatem, & lingularem Dei prote- <flionem,addu<Rajjfunt ,adeo funt clara,& aperta,vt neque ipfius Ecclefix ho Aes in vniuerfum audeant cotra Ecclefiam Ca- tholicam aperto marte pugnare. Di flin- guunt igitur inter Ecclefiam Catho- licam^ Romanam , & de catholica non audet aperte dicere, defecifTe,aut veram fidem amilifle, quod tamen de Ecclefia -p. Romana audacter affirmare non veren- tur. Etita videntur fibi eludere omnia Scriptura? teflimonia,&Chri Ai promif- fiones,quia illa? faftx funt Ecclefia? Ca- tholica, non Romanx. Etvt alios omit- tam proteffantes, non videtur ab hac fen tentia,fcu diftin&ione alienus Rex Ia- cobus.Quauis enim in fuo libro eam ex- prefse non proponat, ex diditis tamen e- ius non obfcure colligitur, prius enim fe profitetur fidei catholica? defenforc, qua fidem dicit efTe veteris, acprimitiux Ec- clefia?: in quo indicat Ecclefiam Catho-
licam,&primitiuam non perijfTe,fed du- rare,nam vbi fides catholi ca eff , non po- teff etia non eiTeCatholica Ecclefia. Po- ffea vero inprxfat. pag.40. fateri no ti- muitjfe neqj elTe,neq jvnqua fuilfie in jio ffra Ecclefia, id efl, in Romana, & in pag. 47-plane damnat fidei articulos, quos Ro- mana ( inquit ) Ecclefia officina excudit, ante quingentefimuChnfii annumin auditos, & pagin.4S.h2cc habet verba, Schifmaii - cum me dicant, licet, & a Romana Ecclefia de fecifie, certe hareticus ejfe nullo modopof- fum. Diflinguit ergo defesflionem a Ro- mana Eccleha a defeffione a fide catho- lica, feu ab Ecclefia Catholica, perinde enim eft. Pagin. item 54. poft ha?c, Sc multa fimilia fubiungit. Nondum Roma- na religionis arcem attigimus , id efl, caput Ecclefia ,Petrique primatum, nam qui hunc articulum negat, ex Bellamini fententia catholicam fidem negat, His ergo,& fimi- libus verbis fatis infinuauitRex Iacobus, Romanx Ecclefix fidem, durante,&per feuerante fide catholica defecifle.
Neque efl: nouus hic error,nam Vui- clcph in fuo articulo 3 7. damnato in Co- cilioConflantienli fefl.8. dixit, Roma- nam Ecclefiam efle fynagogam Satanx, quod non inuenio diftum ab ipfo de Ec- clefia Catholica, neque fortafse id dice- ret,ne feipfum,aut in fynagoga Satana?, aut extra Ecclefiam Catholicam conffi- tuere videretur,quodquidem periculum omnibus hxreticis commune efl. Et an- tea in eodem crrorePauperes de Lugdu- no,alias V ualdenfes ver fati fimt ,qui ne- mine in fide Ecclefia? Romanx,qux te- pore Sylueftri defecit, faluari pofle affir- marunt, vt refert Antonin.4. p. Theolo galitit.i 1. cap-7.§. 2. & Aeneas Siluius deOrigineBohemorumcap.33.0mnes vero hi vel inpriuatis opinionibus', & proprijs fundatur erroribus, quos cum contrarios efle Romanae fidei negare no pofsint, Romanam fidem veram no efle, ac fubinde Romanam Eeclefiam acatho- lica defecifle tandem effutire cogun- tur.
V el certe moti funt ,quia nihil excel- lens,&vniuerfale de Romana Ecclefia credunt, fed illam tantum confiderant, vt particularem Ecclefi am,feu Dioece- fim,acEpifcopum eius tanquam vnum ex exteris, nulla extra illam Dioccefiin
haben-
1
2.
Coc. Cojl. Vuieleph,
Haec diflio £iio aban- siquiortb? haereticis fuitinueti.
Antonin .
Aenetu,
Siimus.
3*
Fundamfa
erroris.
Cap.j, T>c ftabilitate Ecclefu Romana in Catholica fide, 2 3
DilHn&io noman. Ec ‘le/if iovoi erfaiem,& articulare.
i
habentem poteflatem. Ex quoprincipio \ intulerunt, ficut alis Ecclefiae particula- res, «Sc earum pallores, etiam fi Primates fint,vel Patriarchae in rebus fidei labi po tuerunt, <5c re ipfa faepius defecerunt, ita etiam in Ecclelia Romanaacciderepo- tuilie,«Sc re vera euenille. Et ita biduo er rores maxime coniun&i funt,vt Vui- clephus fupra illos coiunxit, dicens, Ec - cie fi a Romana ejl jynagoga Satana, nec Pa- pa efi immediatus , &1 proximus Vicanus Chrifli . Etob eandem caufam videtur dixilTe Rex Angliae,arcem fidei Roma- nae elfie articulum de primatuPetri,quia jg nos credimus in illo fundari , eo modo, quo C hrilluspromifit fundare fuaEc- clefiam fupra Petram, & ideo Rexipfe negando primatum, coaftus efl, fidem Romanam abnegare , eiufque def ectio- nem fibijfuilque perfuadere.
Quapropter vt impugnatione huius erroris ab hoc fundamento inchoemus, in Epifcopo Romano duo munera , feu duplex pafloralis cura diflinguenda eft, vna particulariSjiSc propria Dioecefis Ro manae, cuius Pontifex eft immediatus Epifcopus; alia vniuerfalis cura totius Ecclefiae Chrifli, cuius ell vniuerlalisPa q flor, «Sc fupremus Epifcopus omnium particularium Ecclefiarum, licet non fit immediatus Ungularum Epifcopus. Et quidem de priori potellate ,<5c munere nulla ell inter nos,<Sc Proteflantes cotro uerlia. Pofteriorem autem poteflatem vniuerfale, «Sc fupremam iurifdictionem etiam vniuerfalem in vniuerfam Eccle- fiam negant aduerfarij, nos vero nunc illam fupponimus , «Sc articulum eius ad catholicam fidem pertinere conflan- ter afferimus, illius tamen probationem in librum tertium referuamus, nepro- pofitum ordine peruerterc,& re,de qua D nunc traframus , confunclere cogamur.
H^c autem duo munera licet pollent, fi- ent infe fu at diflincla,ita etiam in perfo- nis feiungi, ficut in alfis Epifcopatibus feparantur, nihilominus ex quo in Pe- tro coniunfta fuerunt, nunquam fepara ta inuenta funt,«Sc ex diuina ordinatione fortafse nunquam feparabuntur : quod nunc non agimus, quia ad praefens infli- tutum non refert, in libro tamen tertio obiter faltem attingemus. Haftenus er- go Romanus Epifcopus idem fuit fem-
per Catholicae Ecclefiae Epifcopus,Vt ab antiquis Patribus faepe nominatur.
Ex quo intelligimus,nomine Roma- nsEcdefiae duo pofife fignificari. Primo particularem illam Ecclefiam,quae intra terminos fuae Dioecefis concluditur, & fuum habet proprium Epifcopum tan- tum particularem , fi praecise fpe<ftetur, vt immediatam iurifdictionem in illam exercet. Et de Ecclefia Romana fic fup- ta non loquimur, quia conflat, illam non elle Eccleliam Catholicam, fed membru eius. Ideoque de illa fic fpe&ata dicere non poffumus habere Chrifli promi f- fionem nunquam deficiendi a catholica fide, quia nullibi talis promifsio inucni- tur, neque jnpromifsionibus factis vni- uerfali Ecclefiae necelTario includitur, quia pofset vniuerfalis Ecclefia perma- nere invera fide,cum obedi entia, «Sc vnio ne ad Summum Pontificem , vt Ponti- fex^ vniuerfalis paftor efl,etiamfi par- ticularis illa Ecclelia a fide deficeret , «Sc fuum Epifcopum a fe per violentiam ab- ijceret,quod dicimus explicadae rei gra- tia,quanuis nunquam Deum id eRe per- mi Rurum pie credamus.
Alio ergo modo illa Ecclefia, qua? ve ram Chrilti fidem retinet, folet dici Ec- clefia Romana , quia Epifcopo Romano paret,licct non vniatur illi vt priuato E- pifcopo,fed vt vniuerfali Pontifici,«Sc fic etiam dicitur Romana fides,vcl Romana religio,quae a Potifice Romano, vt Chri 111 Vicario conferuata, confirmata, defi- nita,feu approbata ell. Atque hoc etiam modo particularis Ecclefia Romana vt coniumfta fuo Epifcopo non folu vt par- ticulari Rectori, fed etiam vt vniuerfali Doftori totius Ecclefiae,comparatur ca- tholicae inpriuilegio non errandi , nec deficiendi a fide , quandiu in illa vnione cum fuo capite permanferit: na hocetia habet quslibet alia particularis Ecclefia fub eadem ratione,&vnione fpeftata.Et fequitur ex generali principio, Petrum videlicet, «Sc Petri fidem elle immobile Ecclefiae fundamentum, in quo quandiu Ecclefia, licet particularis , fundata fue- rit, nunquam a vera fide aberrabit. Sem- per tamen inter vniuerfalem Eccleliam & particulares hoc diferimen confidera- ri potclt,qubd quaelibet particularis po- teil ab hac petra difiungi, «Sc cadere: vni- uerfalis
8.
Expjfdicur in noilram rem locus Lucae 1 1.
H U.i.^uatu Jnglicanaf 't&a afiie Catholica difsideat.
uecfalis autenon potcftj quia de fola ilja A fcriptum cH/Pttuafmnwfr^dnut verbis umn i-
aduerfus eam.
Sic igitur declarata , Se. intellecta vo- cum fignificatione dicimus,fidem Eccle fie Romani elle catholicam fidem, ncq; Romanam Eccleliam ab ea defeciffe,nec deficercpotuifTe,propter Petri cathedra in ea praefidentem. Affectionem haiic vt certam,& neceltariam in fide Catholica proponimus, <Sc eam ex diuina Scriptu- ra in hunc modum colligimus. Ficks Pe tri catholica fuit, & deficere non poteffj fed fides Ecclefii Romanae eft fides Pe- tri; ergo fides Ecclefii Roman? eff fides Catholica, a qua nunquam illa fedes po- teff deficere. Argumetatio legitima eff; finguli vero propohtiones in ea affum- pti per partes probandi funt.P rima er- go pars per fe nota eff,fdlicet,fidePetri, fiiiffe catholica: na fi intelhgatur dc per- fonaPetri neqjab haereticis reuocatur in d ubiu; nam fides Petri eft,qui vniuerfo orbi a principio praedicata fuit; & illa ma ximeeflApoilolica,&primitiua.Sivero intelhgatur etiam de fede Petri , vel ipfi P roteffantes confitentur per plures an- nos duraffe eandem catholicam fidem in eadem fede Petri, teffaturque fufficien- terHieronym.& Aguffinus vfqjadfua tempora, ille in Epiffola ad Damafum de nomine hypoffafis; hic vero in libro contra epiffolam fundamenti cap.4, vbi inter quatuor, qui in gremio Ecclefii Catholici ipfu iuflifsime tenebat, hoc numerat, Jib ipfafcdePetri .Apoftoli ,cui pafccndas ouesfuaspoftrefurreSftonemfuant Dominus commendauit , yfque ad prafente Epifcopatum fuccefio f acer dotum. Vbi a- perte fupponit, illam fuifTe tunc catholi- cam Ecclefiam, quae cum fede Petri erat coniunfta, <5c oues qui Petro fuerant commendati continebat: ac fubinde fi- dem catholicam in ea fede vfque ad illud tcmpuspcrmafi{Te,quod in punrtofe- quenti pluribus teflimonijs' , & rationi- bus a fortiori confirmabitur.
Supcreff ergo,vt alteram parte in pro pofi tione affumptam comprobemus: ni- mnum, hanc fidem non poffe deficere in Petro, non foliim quoad perfonam, fed ctiain quoad fedem, & confcquenter non tantum pro aliquo definito tempo- re,fed fimpliciter quadiu Ecdefia Chri-
B
D
ex •Sata-
nasexpetiuityos,yt eribraretficut triticum , fi mitem rogant pro te, ytnon deficiatfdes uid,& tu aliqua do conuerfus cofirma fratres tuos. Nam recfe dixit Tertullian,lib. de Fuga in perfecut.c.2 a.rogalle ibi Chri- ftum,ne tantum diabolo permitteretur, vt fides Petri periclitaretur. Quam ora- tionem fuifTe efficace, & obtinuiile quod petebat,fatis perfuadet ipfiusChriffi ex- cellentia,exauditus enim eff pro fua re- uerentiain his qui abfolutepolfulabat, vt in prifenti declarauit per illa verba. Ego rogauipro te, magifque declarat, vel potius fupponit impetratione, & infalli- bilem effertum in illis vltimis verbis, Et tu aliquando conuerfus confirma fratres tuos & ideo bene interrogat Leo Papa 9. Erit quifquam tanta dementia, qui oratione illi~ us, cuius yelle e f? poffe, aude at in aliquo ya~ cuamputare ? Igitur nulla fere in hac par- te eff controuerfia, aut difficultas. Elie autem poteff in alio punrto, an fci licet, illa oratio farta fit tantu pro perfona Pe- tri,& ideo cu illo finitus fuerit eiuseffe- rtus,vel potius farta fit pro Sede Petri in perfona eius,& ideo tandiu duret, qua diu fedes durat: probandum ergo nobis relinquitur hoc poff crion modo effe in- telligendam.
Quod in primis probamus authorita- te multorum Summorum Pontificum, qui hanc prirogatiuam fui dignitatis, ac fedis agnofcentes,ex his verbis Chri- ff i illam comprobarunt,qui licet in pro- pria caufa loqui videantur , nihilominus fide dignifsimi funt , tum quia antiquif- fimi,&quafi per continuam traditionem hoc docuerunt, tum etiam quia multi eo- rum funt fanrti,& martyres, qui veram, & catholicam fidem fanguine fuo confi- gnarunt, tum denique quia etiam anti- quifsimi Patres eundem honorem defe- runt Romani fcdi,& fidei. V tuntur er- go illo tefhmonio ad hanc veritatem co- firmandam,Lucius Papa epiff .adEpifco pos Gallii,& Hifpanii circa finem, vbi ait , fuam fedem , nonnam Apoffolici fidei, vt ab aufhoribus fuis Apoff olorum Chrifti Principibus illam percepit,il liba tam tenere, fecundum Saiuatoris noffri diuinam pollicitationem. Et refert ver- ba citata. Similia habet Marcus Papa in
epiff.
Tertullia .
Leo Pafc
S).
Lucius ft pa.
Mare, b p.u
Cap,j/De ffahiliute E c cie fu T^omaru tr, fat helica fide. 2 j
pa.
Nico.pap.
Innoc.Pa-
pt.
Leo Papa.
epiB.ad Athanaf.que habetur in tora.i, A Epiftolar.p.i. licet in tomis Conciiioru FcltxPap. nQn referatur,5c Felix, i .epiB. 3 .ad Be- Azat.Pa- njgnurnj& Agatho Papa in cpiB.adCo- Batin. Imperator. qua: in aftione q.lex- tx fynodi lecia ell, & in Aid. 8. probata,
<Sc Nicolaus. 1. in epiB.ad Michaele Im- peratorem poB mediu,&Leo c>.in epiB. ad Michaelem cap-7.& Innoc.il l.in c. Maiores, de Baptifm. latius vero qua ex- teri hoc declarauit Leo Papa ferm. 2. in Natali Petri , & Pauli cap. 3 . vbi politis Euangelij verbis fubiugit, Commune erat omnibus Apoflolis periculum detentatione g formidinis ,& diuir.ee pretettionis auxilio pa riter indigebant , quonid diabolus omnes ex- agitare , omnes cupiebat elidere , & tamen [fecialis d Domino Petri curafufcipitur , & pro Petri fide proprie [applicatur, tanquam aliorum fatus certior fu futurus , fi mens Principis vitta non fuerit. In Petro ergo om nium fortitudo munitur , & diuince gratia ita ordinatur auxilium, Vt firmitas, qua per Chrijlum Petro tribuitur, per Petrum Apo- Jlolis conferatur. Nam efipofi refurrettionc fuam Dominus beato Petro Apofiolo posi regni claucs,ad trinam aterni amoris profef- ji Ionem, myfiica mfmuatione ter dixit, Pafce ~ oues meas : quod & nunc procul dubio facit, ^ &1 mandatu Domini pius pajlor exequitur, confirmans nos exhortationibus , cy pro no- bis orare non cejftns , vt nulla te litatione f te- peremur. Qua: verba repetit idem Ponti- fex in fermon.3 .de Alfumptione Lia,5c adiugit ,Iufle in ducis noftri meritis, & dig- nitate Letamur , gratias agentes [empiterno Regi redeptonnofho Domino lefu Chrifio, qui tantam potentiam dedit ei , quem tetius Ecclefice Principem fecit , vt fiquid etiam noflris temporibus rette per nos agitur , illius Operibus, illius fit gubernaculis deputandum, cui dittum e fi, Et tu aliquando conuerfus co- D firmafratres tues.
Ex quibus verbis aliqua: colliguntur rxftiones, quibus hic fenfus confirmatur. Cofirmatur Vna fumitur ex mutatione verborum puirjo. ChriBi : nam prius ad omnes ApoBolos loquutus eB, omnes fere tentandospre- dicens: poBe.i vero Petro fpecialitcr di- cit, Ego ro gauipro te ; ergo aliquid etiam fpeciale pro illo impetrauit. Perfonalis aute perfeuerantia no fuit lingularis Pe- tro , nam pro alijs etiam ChriBus orauit loan. 17. Ioan. 17, dicens , Pater SantteferiM eos in
IO.
nomine tuo, quos dedtfii mihi. Et quauis eo tepore , quando pro Petro rogauic , non dum illam generale oratione obtubfiet, nihilominus nullus fere peculiaris fauor Petri fuillet, nili aliquod (pedalius pri- udegiu pro illo poBulaBet. ChriBus au- te in illo lingulari modo vocandi Petru, vt attenderet, Smon,Simon (iic enim ha- bent G rxca)£c orandi pro illo, maiorem prxrogatiuam line dubio lignihcare vo- luit. lmuh attente res conlideretur, in vtroq; loco pro Petro, &omnibusApo- Bolis, & vniuerfa Ecclefiaprarfentc , 8c futura ChriBus Dominus orauit, diuer- fo tarne modo.-namapud Ioannera prius exprefse orauit pro omnibus Apottolis, ex quibus Petrus vnus,<3c precipu9 erat, &in illis virtute Ecclelia continebatur, propter quii prxeipue illa oratio fiebat, quam paulo inferius cofummauit Chri- Bus dicens, Non pro eis rogo tantum, fcd pro eis, qui credituri funtper verbum eorum in me,vtomnesvnum /f/it,vtiq; vilitate fi- dei^ catholica: Ecclefix. Apud Lucam verbChriBus dire<Bc,& exprefle orauit tantum pro Petro,indire<Be vero, & co fecutione quada orauit etia pro alijsApo BoliSjVti in fubiunctis verbis denotauit. Et tu aliquando conuerjus confirma fratres tuos.Vt firmitas, qua per Chnfiu Petro tri- buitur,per Petru Apoflolis confer atur,quc- admodu cxLeonepaulo Bipediis retu- limus. Atq; inde ad tota Ecclefiam ora- tio illa cxteditur,quc fub nomine fratrii etiam copreheditur,vt ibi TheophylaiB. indicauit, dices. Planus intellettusefl, quia te habeo vt Principem difcipuloru , pofiqua negato me, fleueris , & ad poenitentiam ve- neris , confirma c ceteros . Hoc enim te decet, quipofl me E c cie fice petra es , & fundamen- tum. V nde Agatho Papa fupra, Dominus fidem Petri non defetturam pronnfnt,&cd- firmare eum fratres fuos admonuit , quod Apoflolicos Pontifices mete exiguitatis pr ce- de ce (for es confidenter feciffe femper, emittis cfl agnitum . Et Leo IX. fupra eundem fenfum indicans , dixit , Afcde Principis Apoflolorum, d Romana videlicet Ecclc- fia , tam per eundem Petrum , quam per fuos fucce ff ires reprobata, conuitta, & expugna- ta funt omnium hxreticorum commenta , & fratrum corda in fide Petri , quee hattenus non defecit, neque vnquam deficiet ,}unt confirmata,
' C Vade
Theophjil,
<Agath.pt pa.
Leo Papa.
II'
loon. 2i. Conlinna tur i.
Petrus»
LeoPjijj.
Thtophyl,
*6
Lib. i.Quanw Jnglicanaftltatjidt. catholicadifsideat.
Vnde ex his vltimis verbis aperitur ma*is fenfus prioris promifsioms , alia°optinia ratio praedicta; interpreta- tionis redditur. Ita enim hic mbetur 1 e trus confirmare fratres fiios, licut Ioau. 2 x .iu Iliis effipafcere oues ChriPi, ijdem ■ enim funt, qui hic vocatur fratres,& ibi oues, fed ibi vocantur oues proptei ma- fuetudinem, & obedientiam fubditoru, Juc vero vocantur fratres , vt oPcdatur, EcclefiaPici palloris officium noneile dominari , fed confirmareimbecillioies tanquam fratres , for nui fatius gregis ex animo, vt dixit idem Petrus epiP.i .c. J . Sicut crgb dictum eP , Pafce oues meas, non Simoni pro illa tantum perfona,fed Petro pro munere, quod illi confereba- tur, vt in fuccelloribus duraret, ita cum illi dicitur Confirma fratres tuos, praeindi- catur praecipua quaedam pars illius mu- ncrisjquae eP confirmare, & quafi fuPe- tare fratres, & Ecclefiamin verafidema
A
B
tellexerit autem quis, non folum de ^ tpofl 0- lis ditium , quod confirmati fuerint d Petro , fed de omnibus , qui vjq3 ad consummationem fenili futuri funt fideles. Quod licet ab ip- fo videatur poPea exponi ratione exc- pli, quod in perfona Petri fu u delicium flentis precefsit, <Scin memorijs hominu perpetuo manet, ChriPus tamen non de exeplo loquutus ell, fed de cofirmatione per verbum fidei, &ideo per fedem Pe- tri id perpetuo fieri melius intelligimus.
Atq; ita etiam poteP haec ventas, <2c illius promifsionis interpretatio ex col- latione huius loci cu aiijs , in ejuibus pri- matus Petri fundatur amplius ftabiiiri. Quod etiam fignificauit Leo. 1 .in citatis verbis.coferens haec ve xhz, Confirma fra- tres tuos, cum illis, Pafce oues meas, quam comparatione iam declarauimus . Vnde quanuis hec promifsio tam clara non el- fet, ex folo munere pafcedi oues Chrilfi in dodtrina fidei , fufficietcr colligerem9
licet hoc principaliter fiat virtute diui- eflfe nccefTarium hoc priuilegium in fede
na, tamen haec vtitur homine vt inPru- mento,vt homines modo hominibus ac- commodato gubernet. Et quanuis alij Paflores, & Doctores Ecclefiae, docen- do, & praedicando ad hoc cooperentur, nihilominus, id prae flare ex legitima,&: ordinaria potePate,& certa authoritate, difeernendo fiilfa a veris , haerefes dam- nando^ catholicam doftrina definien- do, illius eP proprium , cui diftumep, Cotifirmafratres tuos.V nde ficut hoc mu- nus ad verae fidei couferyationem necef farium ep in Ecclefia, ita verba illa dicta funt Petro ratione paPoralis muneris perpetuo inEcclefia dimanaturi, in illaq; femper duraturfiergo etia prior promif- fio, fi t non deficiat fides tua , fafta eP non tantum perfonae,fed etia muneri, & fedi Petri. Ideo enim jp illo fpecialiter Chri- Pus orauit , llliq; priuilegiu illud impe- trauit , quia munus confirmandi fratres i 1 lud auxilium ex parte Dei populabat; eigo ficut munus futuru eratperpetuu inledePetri,ita etia priuilegium. Et hoc Mtum fignificauit Leo. 1 . in illis verbis. Pro fide Petri proprie f applicatur, tanquam altor u flatus certior fit futurus, fi mens Prin cipisvida non fuerit, Sc in ali, s, qua; fupra
retulimus . Et apertius Theophyl.poP-
quam dixit, Quia te haheo vt Principe dif- cipulorum3confima c*teros> adiungit, ln-
D
Petri. Quia fi in illa fede pollet fides va- cillare,in tota EcclefiaChriPi periclitari pofiet,tum quia Ecclefia tenetur parere Petro, & fucccfforibus eius ex cathedra docctibus , vt ex allegatis verbis ChriPi colligi tur, quia primus, & maxime necef fariuspaPus fidelium eP vera fidei do- ' ftrina, tum etiam quia alias nulla elTet in Ecclefia certa ratio vera a falfa doctrina difcernendi,&ita non pollent fideles fij^. mari , nedum in catholica fide incocufsc confirmari. Quam rationem amplius in fequentibus vrgebimus. Et fimili modo hanc veritate confirmat alia promifsio ChriPi, Super hanc petra (edificaboEcclefiu meam, illa enim petram effe Petrum, <5c fucceflores eius,infra oPedem9. Dicitur aute petra propter firmitate ad fuPenta- dusdificiu, «Scideo ficut Eccleliae aedifi- ci perpetuum futuru erat, ita etia petra vt ad luPinendu illud edihciu apta eifet. Quare ficut Ecclefia perpetua efie non potep, niti eius fides deficere non pofsit, ita nec petra illa apta efifet , nec firmitate haberet ad fuPentandu illud edihciu, fi pollet in fide deficere. Et ideo re<fte di xit Origen.traft. 1 .in Mat t.Nefi aduer - fus petra ,fuper quam Chniius cedificatEc - cie fui, ne qt aduerfus ipfamEcclefia porta: in- feripraualebunt. EtCyrill. inThefauro (\ t in cathena D.Th.Mat. x 6. allegatur)
dixit,
12.
Leo Papa,
Origen.
Cyrill.
Cap,6 ,Eade jlabiliuis Roman&jidei traditione o E editur. 27
dixit, fecundv hac Dia promi fsioneEcclefia A Apojlolica Petri (id eit Romana)*/» omni feduflione , hareticaq \ circunuentione manet irum acula ta ,fup er omnes p rapo fitos, &E p if copos , & fiuper omnes Primates Ecdefiaruj Er populorum, in jias Pontificibus in fide ple nijiima, & autlwitate Petri. Et cum alia Ecclefia quorundam errore fint verecunda- tre, stabilita inquafsibilitcr ipfa fioia regnat, <yc. Qua? verba licet in thefauro Cyrilli nunc non inueniantur,ex Diui Thomf authoritate magnam fidem habent.
I.
Expendun- tur ceftuno nia anriquo runa Patrii aderentuim fide R. )tr>a-
&cajhohc5 coincidere. Primum te {limonium
Eu feb. Pa- pa.
Gelafius
Papa.
C A P V T VI.
Stabilitas fidei, & Ecclefia Romana, traditione offenditur.
EX ditftis in fuperiori capite proba- tum relinquitur fide Eccleii^ Ro- manae efife fidem Petri, ac fubinde efTe fidem Catholica , a qua fedes illa de- ficere nequit. Pofiumus autem ex ipfo rerum euentu , & Patru traditione ean- dem veritatem , & promifsione confir- mare. Nam fi Apoltolica fedes in hoc, fpeciale priuilegiii non haberet , aliqu.i- doin fide defecillet, etiam ex cathedra docens, vel hacrefim aliqua approbalTet, ficutin alijs Ecdefijs etiam ab Apoflolis inchoatis accidi Ile videmus,nam htee efl humana fragilitas, <Sc conditio, vt in tata varietate, & multitudine perfonarum fa cile contingat error, nifi Spiritus Satius afsiftat. Elocantem in Romana Ecclefia nunquam accidifle,pr£ter allegatos Po- tifices teftatur Eufebius Papa epnl.3 .ad Epifcopos T ufciatjdc Campanie, dicens. Prima Jdlus e fi, re fla fidei regulas cuftodire, & aconj.itutis Patrum nullatenus demar e . JAecpotefl Ieju Chrifli Domini nojlri pra- termittifententia, dicentis. Tu es Petrus, & [uper hanc petram aedificabo Ecclefiam mefl. Ethac,qua diflajunt, rerum probantur e ffe flious, quia inf ede Apofiohca extra macu- lamfemper efl catholica jeruata relt?io. Et Gelafius Papa in epiflol. ad Anafbfium A ugufhim,Hoc efi(i nquit)q#o</ fedes A- pofiohea magnopere canet ,vt quia mundo radix efl Apofioh gloriofa confef sio , nulla rima pr auitatis, nulla prorfus contagione ma culetur. A ii fi (quod Deus .mertat, quod fie- ri nonpoffe co fidimus') tale aliquid proueni- ret, vnd.e cui qua re fi flere auderemus errori , yel vnde correctione errantibus pofceremus l
B
D
Neq,- foli Romani Pontifices,fedetia 2. ali) Patres tam Latini, quam G r^ci ita de Secundum Romana Eccleha, feu cathedra Petri fen ^u8uft • & ferunt . Retuli iam Auguftinum contra lcr0Dym. Epiftolam Eunda menti cap.4. V hi dum pro ligno Catholicf Ecclefia: ponit iuc- celsioncm Pontificum Romanorum,fa- tis clare demonllrat. Catholicam Eccle- fiarn a Pontihcc Romano nondifiungi, ac fubinde fidem Romanam, <5c Cathoii- cam eandem elle. Vndc idem Auguli. Awufl. lib. 2. de Grat. Chrifli, & peccato origi- ^ nali cap. 8 . de P elagio ait, Romanam Ec- clefid fallere minime valuit , recoluit enim beati fimus Papa fioximus, quid imitandus pradecejjor cius de ipfius fenferitgefiis. At- tendit etiam quid de illo Jentiret firxdicanda in Domino Romanorum fides , quorum ad- uerfus eius errorem pro Veritate catholica flu diaconfonantia concorditer flagrare cerne- bat. Et lib. 2. contra duas EpifK Pelagfa- nor.cap.4.C#wz literis(in<quit)venerabilis Innocentij catholica fidei clareret antiqui- tas, profe flo Ecclefia Romana prxuaricatar c flet, qui ab illa fiententia deuiaret. Vbi (fi- ent alias fiepe) fidem fcdis Romana: tau— quam Catholicam recipit, ac veneratur.
Secundo Hieronym.epiftol.jj. ad fi)a- Hieron » malum , Quoniam vetuflo, ejrc.i lia habet verba, Cathedra Petri communi jtie confo- cior, fiuper illam petram adificatam Eccle- fiamJao, quicunque extra hanc domum ag - nu comederit, prophanus efl,eyc.\TWi aper- te eandem cenfet elle catholicam Eccle- fiam,quam Romanam. Ex quo etiam in lib. 1 . Apologia? contra Ruffinum , coi.
3 . fic colligit , Fidem fiuam quam vocat ? eam ne, qua Romana pollet Ecclefia f an il- lam , qua in Origenis voluminibus contine- Origcn » tur ? Si Romanam reffondet ; ergo Catholi - ct fumus-, vbi etiam dilerte docet, eandem Cile fidem catholicam, & Romanam. Il- lam autem etiam efTe immaculatam in hbto tertio eiufdcm Apologue parum ante medium , teflatur ita , Scito Roma- nam fidem Apoflolicavoce laudatam ifli- ufmodi prafhgias non recipere, etiam fi An- gelus aliter annuntiet, quam femel pradica- tumefl,8c in Prooemio libri fecundi ad Galat. fidem , <Sc religionem Romanoru laudat, concluditque, Non quod aliam ha- beant Romani fidem, mfi hanc, quam omnes Chrifii Ecclefia , Jed quod in eis deuotio ma- ior jit, &c,
C a
Tertius
3-
Tertium te ftixnooium Ambrofij.
4’
Qmitu Cy pnaoi.
Cyprian.
2
g Lib. /.Q&tS JnglicanafeBa afuk Catholica dfisideat.
Tertius teflis fit B. Ambr. qunn de Obitu Satyri fratris verfus line, pru- dentia,& cautionem fui fratnsj-elerens, inqu it,yiduocauitadfe Epi]copu,neq, VlU verampuiaiiit,mfi vera fidei gratia,percu- flatusq. ex eo eft,vtru nam cum Epifiopis cct tholicis,hoc efi,cu Romana Ecclefia coueni- ret. In quibus etia verbis vnionem cum Ecclefia Romana, & cum catholica ean- dcciTe, ac indiuidua fentit. Vnde lib. i. epifi.q. ad Imperatores fic fcribit, Tofiws orbis Romani caput, RomanamEcclcfia,atql illam facrofanffam Apofiolorum fidem , ne
lib. A multa alia dicit, Qui cathedram Petri, fnper
quam fundata elt Ecclefia, defient, inEcclefia Je e fi e confidit ?
Quintus elt Irenaeus lib. 3 .contra h?- refes cap. 3. Quoniam (inquit ) longum efi omnium Ecclefiarum numerare fuccef- fiones, maxima ,& antiqui fiima , & omni- bus cognita, d gloriofifsimis duobus .Apofto - lis Petro , & Paulo Roma fundata ,&“ con - flitut a Ecclefia, eam, quam habet ab^Apo- jlolis traditione, & annuntiatam hominibus fidem, per Juccefsiones Epifcoporu perueme- tem vffi ad nos, indicantes, confundimus om
tnuniomsiura dimanat. Pst in epiffc.y.eiut- dem libri ad Syriciu Papa, Credatur (in- quit 'fSymbolo .Apofiolorum, quod Ecclefia Romana intemeratu femper cufiodit,& 'fer- uat,8e ferm.2.de Sanctis, qui eft de^Ca- thedraPetri,& ferm.i 1 .qui elt fecudus dePetro,&Paulo, egregie ad rem noftra declarat, quomodo Ecclefia in Petro fu- data fit , <5t inde habeat perpetuam fidei firmitatem.
Quartus fit Cyprianus,qui eodem iti- dem modo Ecclefiam Romanam vene- ratus efi', praefertim vero epiftol. > f • ad Cornelium col.i 2. de quibufdam haere- ticis ait, Nauigare audent, & ad P etri C a- thedram,atq \ ad Ecclefiam principale , vnde Vnitasfacerdotalis exorta efi , nec cogitare eos efJcRomanos, quoru fides, Apotf olo pra - dicante, laudata efi , ad quos perfidia habere nonpofsit acceffum. Vnde idem Cyprian. epifi. j 2. in princip. Scripjittfi inquit) vt exemplum earundem liter arum ad Corneliu collegam nofirum tranfmitterem,vt depofita omni follicitudinefiam fciret , te fecum , hoc efi cum Ecclefia catholica comunicare. Vbi aperte fentit , idem efic comunicare Ec-
clefiae Romanae , & catholicae . Et epifi. D monium Epifcoporum prouinciae T ar-
76. ad Magnum, Ecclefia(in(\uit)vna efi . qua vna,& intiis&foris effeno pote fi. Vn- de infert, fi apud Nouatianu efi, apud Cor- nelium non fuit, fi vero apud Corneliu fuit, qui Fabiano legitima ordinatione fuccefsit Nouatianus in Ecclefia non efi. Vbi etiam catholica Eccleham vnam cum Romana effe fupponit.Ide in epifi. 40. circa med. V na Ecclefia, & C dthedr avna fuper P etru DomimvocefHdata.Et infra ,Quifquis ali- bi collegerit, fpargit. Ide fererepetit lib.de vnit. Eccl. non longe a princip. & inter
T-
Quietum
Iieujei.
t 'urbJiJmt.MrLnUfom ckmcntu g «es^fjmqmmodo.vclperfmpUmi- yeltrjM enim m omnes veneranda com- tum maU,vel vanam glorum , vel per ea-
1 - •• - •*- • ---t' citatem,& malam jententiam,prceter quam
oportet, colligunt . Ad hanc enim Ecclefiam propter potentiorem principalitatem ne ce]] e e fi, omnem conuenire Ecclefiam, hoc efi, eos, qui fiunt vndifi fideles , in qua femper ab his, qui fiunt vndifi conferuata efi? ea , quie efi? ab Apoftolis traditio.
Sexto addere poffumus Athanafium, & Epifcopos y£gypti in epifi.ad Marcu Papam, in qua petunt exemplaria Con- cilij Nicaeni, vbi inter alia dicunt , Opta - mus,vt dvefira fantfafedis Ecclefia autho ritate, qua efi mater , & caput omnium Ec- clefiarum,ea ad correffionem,&' recreatione fidelium orthodoxorum percipere per prajen tes legatos mereamur , quatenus vefira fulti authoritate,vefirisfi precibus roborati, illa fi d memoratis amulis fantla Dei Ecclefia, cy nottns euadere ,nobisq}commi]fos eruere va- leamus . In quibus verbis manifefie fup- ponit, fanam , & integram fidem in Ro- mano P ontifice tunc fuifie, & praeterea in illo elfe authoritatem adeorrigedum haereticos , & fideles in vera fide confir- mandos.
Septimo adducere hic pofiii mus tefii-
C.
Sextum te. ftimonium Athanaf & Epifcopor. Aegypti.
raconenfis in epift.2.ad Hilarium Papa, vbi primum recognofcuntpriuilegium Ecclefiae Romanae de primatu Vicarij Chrifii, deinde fubiungunt. Proinde nos Deum in vobis primitiis adorantes , cui fine querela feruitis , ad fidem recurrimus Apo- fiolico ore laudatam , mde refponfa quar en- tes, vnde nihil errore , nihil prajumptione, fed Pontificali totum deliberatione pracipi - tur. Et his annumerari poteft Rufhnus in expofitione Symboli in principio, di cens ,In diuerfis Ecclefijs aliqua in his ver- bis
7-
Septimum
teftimoniu
Epifcopotu
prouinciae
Tarracon.
Ruffin.
Cap. 6. Eadem flalilitas Romana fidei tr aditione ojl editur. 2 p
lis inveniuntur adiecla, in Ecclefia tamen A yrbis Roma hoc non. deprehenditur fabhtm, quod ego proptercd ejje arbitror , quod neque harefis ylla illic fumpfit exordium , & mos ibi firuatur antiquus. Verba etiam fupra ex Cyrillo citata veritatem hanc fatis co firmant, quxpr^terD.Thomam, refert etiam Gcnnadius Archiepifcopus C011- flantinopolitanus inDefenlione Con- cilij Florentini cap. > . feci:, i a . paulo ta- men aliter >videlicct, Oportet nos t an quam membra caput j, qui, id ejt, Romanum Pon~ tiju em,& i/. tpofioiicam fidem , d qua debe- mus petere , quid credere , & Jentire debea- ^ mus, ac tener e, quia ipfius tantum esi confu - t are, redarguere, confirmare, ordinare, folue- Theodor ^^^S^nv.Denique allegari folet Tiieo
doretus in epilF.ad Renat, presbyterum Romanum, dicens , Tenet Janffa ibi a fedes gubernacula regendarii cuch orbis Ecclefia- rum, cum propter alia, tum quia femperha- recicifcetoris expers permanfit. Quia vero hanc Lpifiolam videre non potui, addo, fententiam illa eife valde confentaneam ijs, qiiae tradit idem Theodoret. in epift. ad Leonem Papa , quae in fecundo tomo Concilioru habetur , vbi Ecclefiam Ro- manam maximis laudibus extollit,prae- Q cipue autc ait, Eam infgniter exornat fi des,
& ftde dignus te fis diurnus Apofolus , qui clamat, f des yefira annuntiatur in yniuerjo mundo. Et de ipla fede Romana dicit, Vo- bis per omnia primos ejfi conuenit , yejira e- nim Jedes omnium csl maxima , & praila- rifsma,&quce prieefl orbi terram . Et infra, Ijabet autem communium quoq , P atrum, & y eritatisDocloru, Petri, & Pauli f pulchra, quez fidelium animas illuminant. Et infra. Illorum autem Deus nunc quofi illorum fede claram, infignemq, reddidit, cum yefira fan- thtatem in ea collocauerit , qua radios fidei orthodoxa emittit. J)
11 g# Dicet fortalFealiquis,haec dicta eflfe a !!e uafio*. Patribus,non propter frngularc aliquod ’ jz priuilegiu Jbpifcopi Romani in fide illi- ci oata cgleruanda , fed folu propter infig-
nc pietatem, oc finceram Romani populi fide, qua* in initio hcclefiae, maxime vi- p ^ guit.iioc enim folu (ignificauit Paulus 1 . jn verjjj-s jj]js aq Rom.i. Gratias ago Deo meoper Jejuni Chriflum pro omnibus yobis, r .ad 1 'hefi quia fides yefira annuntiatur inymiierfo mu tl< • do.Sicutetia.i.adTheifal.i. laudat Tjicf
falonicenfiu mbe, dicenti, Excipientes yer-
bu in tribulatione multa cum gaudioSpiritus Santfi,itayt fabri fiitis forma omnibus crede tibus,&c. Refpondeturno clle dubium, quin Apoftolus in dictis verbis Romani populi lidc comendet , & nonulla verba Sanctorum Patrum eandem laudem co- memorent : nihilominus tamen Irequc- tius Eccleliam Romana laudat, quia ride femel lulcepta integram, & immaculata femper cullodiuit, vt ex allegatis verbis fatis confiat.
At enim inflabunt adtierfarij,h;ec di- <fia fui Ile ab his Patribus de Ecclefia Ro- mana ante fexcen: elimuChrifli annum, quo tempore ipfi etiam fatentur, veram, ac puram fidem catholica in Romana Ec clel ia,ac fede pei duralfe,quod tame non obflat, quominus poftea paulatim, ac se- fim ceciderit, & puritatem fidei amiferit vt ipfi confingant. Sed hoc in primis no eneruat dnfiorum antiquoru Patrii te- flimonia, quia illi non foluni factu nar- rant,fcd etia ius(vt ita dicam) feu funda- mentu illius faCti perpetuii eife ofledut, & ita non folu docent fidem Romanam fu i fle fuo tempore catholicam, fed etiain hoc habere ex proprio priuilegio,& prf rogatiua,qux perpetuo in illa fede dura- tura cfi. Hoc patet in primis exiliis, qui hoc fundant in promifsione Chrifli, Vt non deficiat fides tua,x t iam fatis explicatu efl. Deinde eade cfi ratio de illis, qui hoc colligunt, quia fuper hanc petram adificata cfi Ecclefia, v t dixit Hieronymus. Ite ex eo, quod pro ligno certo Ecclefi^ catho- licae ponutvnione cu Ecclefia Romana, vt ex Hieronymo, & Ambrofio cofiat, & maxime ex Auguflino.Quado enim inter ligna catholic? Ecclefic ponit fuc- cefsionem Epifcoporu Romanoru , duo fine dubio potifsimiim fignificat. V nura cfi,ferie,ac fuccefsione illius epifeopatus inter tot perfecutiones fine humana potetia, & ca eade excelietia dignitatis, <k poteftatis,no e fle praecipue ex huma- na prouidentia, fed ex diuina, &ex illa Chri (Ii promifsione. Porta inferi non pra ualebunt aduerfusea, quae femper durat, vt ideAug.in Pfal. contra parte Donati aperte declarauit dices, Dolor cfi cum yos yide mus praei [os iiaiaccre. Numerale Sa- cerdotes , yel ab ipfa Petri fede, Et in ordine illo Patrum quis cui fuccefsit,yidete. Ipfaeft petra, qua nbyincut Juperba inferor ii porta.
C 5 Altc-
Relponfio
!>'
Inflantia.
Confutatur
Augufi .
Uk Jmjicanaficia af.de catholica desidet.
10.
Beda.
Gregor.
3°
Alteru eft, Ecclefiam catholicaminfalfi- biliter efTc coniunftam cum fede Pctn, ac Linde eandem efTevtnufque fidem: nam fi hoc no fupponatur ,_fignum illud fere nullius ciTet momenti. Colligitur tandem, hanc fuilTe mentem diftorum Patrum, quia hoc priuilemum attnbuut Apoftolicae fedi , vt necelfanum ad mu- nus illi coinmilfum exequendum , fcih- cet,ad confirmandum fubditos in vera h de,& ad authores harrefum, & fali* do- ftrina: ab Ecclefia fegregandu, omniaq; putrefeentia membra iam emortua re- kcandum. Quam rationem multi cx al- legatis Pontificibus indicant.
Quod fi Proteftantes Angli praeter hsc antiqua, nouiora teflimonia requi- runt,audiant in primis fuum grauifsimu hiftoricumBedamlib.3 . Hiftor.Angli- can. cap. 2) .in fine, feu aplid illum, lapic- tem quendam pr^sbyteru nomine V uil- fridum, qui , allegatis decretis Romanae Ecdeliae adquandam dePafchate con- trouerfiam definiendam , ita concludit. Si audita decreta Sedis lApottolica-, imo y- ttiuerfalis Ecclefia, & heee lueris facris con- firmata, fequi contemnitis, abftp ylla dubie- tatepeccatis. Et fi enim Patres tui fandi fue runt,nunquid yniuerfali,qua per orbem e fi, Chrifh Ecclejice horum efi paucitas y na de angulo extrema infula proferenda? His ad- do teflimonia Gregorij,qui vfq; ad fex- cctefimum quartum Chrifti annum fe- dit,& de integritate fidei Sedis fuae tefla tur lib. 3 .Hpiltolar.indiCtio. 1 2. cpifiol. 3 2 .Et faepe alibi. Et ideo epift. 41 .ad Bo nifaci.fic inqui t, Hortor y os, yt dum yita ffatinm fuperefi,ab eiufdem beati Petri Ec- clefia,cui claues ccelefiis regni comiffa funt, & ligandi, ac foluendi potefias attributa , yeflra anima non mueniatur diuifa,ne fi hic beneficium eius de ff icitur, illic yita aditum f/a«drft.Etlib.4.indidio.i3. c.77. epift. 3 2. contra Ioannem Epifcopum Con- ftantinopolitanu, Qui nome vniuerfalis Epifcopi vfurpare aus9 fuerat, inuehitur in primis verbis, &rpmifsionib9Chrifti. (undis enim ait, Euangelium fidentibus, li- quet quodyoce Dominica fando , egf omniu Apojl olorum Principi PetroApofiolo totius Ecclefice cura commijfa efi: , ipfi quippe dici- tur, PaJ ce oues meas, ipfi dicitur, Ego roga- uipro te, yt non deficiat fides tua,& tu ali- quando conucrfus confirma fratres tu%s , ipfi
A
B
D
dicitur, Tues Petrus, &fuper hanc petram adificabo Ecclefiam meam. Ex quibus coi licere intendit , folum Epifcopum Ro- manum re vera eile vmuerfalem, licet propter modeftiam non foleat ita voca- ri. Deinde verfi addit, Conftantinopo-
litanum Epifcopum non poffeeffe vw- uerfalem , cum in eaEccleiia multi i a- triarchae haeresu authores fuerint , quod abfit ab vniuerfali Epifcopo ( vt figmh- cat) quia yniuerjaEcclefia afiatufuo cor- ruit, quando is , qui appellatur ymucrfa- lis , cadit. In quo plane fentit, ad firmita- tem Ecclefiae pertinere , vt fiuprema, & vniuerfalis fedes in fide immutabilis fit . Quod aperte confirmat lib.5. indict.i y. cap. 201 .alias epift. 37-dices,%J nefeiat, fandam Ecclefiam in -Apofiolorum Princi- pis foliditat e firmatam, quia firmitatem me tis traxit in nomine , yt Petrus d petra yo- caretur,cui yeritatis yoce dicitur, Tibi dabo claues, &c. & cui rurfus dicitur , confirma fratres tuos. His adiungi potefl fententia Leonis 51. in epift. 1 . cap. 7. dicentis, VL Sede Principis ^ipofiolorum , Romana yi- delicet Ecclefia, tam per eundem Petrum, quam per fuccefforesfuos reprobata, & con- uida , atq} expugnata fiunt omnium h are fi- corum commenta , & fratrum corda in fide Petri, qua hadenus non defecit , neque yn- quam deficiet, funt confirmata .Quae ferip- fit hic Potifex poft annum millefimum quinquagefimum, «Scea fundat in pro- mifsioneChrifti quoad futuru tempus, quoad praeteritum vero etiam in euide- tia fa-fti, quod vniuerfo orbi notum effe fupponebat.
Praeterea ad eandem veritatem con- firmandam afterre poftumus Ifidor. in epift. vlt. ad Eugenium Epifcopum T o- letanum,vbi prius de Petro ait, Praemi- net cateris,& abipfo Dei , & Virginis filio honorem Pontificatus in Chnsii Ecclefia pri musfufeepit , idque cofirmat teftimonijs Matt. 1 6. <3c Ioan.21 . & deinde fubiun- git. Cuius dignitas potefiatis etfi ad omnes Catholicorum Epifcopos efi transfufa , {fe- cialius tamen Romano Jlntifiiti fingulari quodam priuilegio, yelut capiti cateris me- bris celfioripermanet in aternum : qui igitur debitam ei non exhibet reuerenter obedien- tiam, a capite feiundus^Lcephalorum fchif- matife reddit obnoxiu,quod ficut illud Sadi Athanafiij de fide Sanda Trinitatis , fanda
Eccle
Leo Papi.
II.
Ifidor.
Bernard.
Anfelm.
Theo dor.
Cap.tf.EdcteflMlitAs Roman&fidei traditione ofleditur jr
Ecclefia approbat, & cuflodit,quafi fit fidei \ cathol icx articulus, quod tiifi quifque fideli- ter , firmiter que crediderit , [alnus ejfe non poterit. In quibus verbis, licet no expref fe ailerat Eccleii am Romanam no poile deficere «i fide , fupponit tamen vfquc ad fua tempora non defecifTe,<!N: idem se- per eile fururum fatis lignificat,cam di- cit priuilegium illius permanfurum in q- ternu.IdetraditBcrnardus.quiEpifI.109 ad Innocen. contra nouam hxrefim in- fulgentem eius implorat authoritatem, dicens. Oportet ad yeflrum referri Apofto- latum peiicula quaque : &fcandala emer- gentia in regno Dei , ea prcefertim , qux de fide contingunt. Dignum namque arbitror, ibipotijsmum re far ciri damna fi dei , vbi no pojsit fides fentire defeflum,Hxc quippe hu tusprxrogatiua jedis. Cui enim alteri ali- quando ditium efl. Ego pro te rogaui Petre, yt non deficiat fides tua?. Ergo quod [equitur d Petri fucceffore exigitur, Et tu aliquando confirmafratres tuos. In quibus verbis fa- tis coprobat omnia,qua? dicta sut,& pro mifsionu Chrifli veram intelligentiam. Vndelib.2. de Confiderat.ad Eugeniu cap. 8. Pontificem Romanum dicit cife Principem Eptfccporum,8cpoteiiatePetru,
& non modo buiumfed ctpajlorum omnium paflorem,Sc alia inulta, quibus eandem ve ritatem ftabiliuit. Et in fermone de Pri- uilegijs Sancti Ioannis Baptilla?, Eccle- fiam Romanam dicit elEe omnium Eccle Ea rum matrem, & maeiftram , cui di- dium eft, Ego pro te rogaui, yt non deficiat fides tua. Denique Beatus AnfelmusCa- tuarienlis Archiepifcopus librum de In- carnat.ad Vrbanum Pontifice dedicans, illum vocat vniuerfe Ecclefia; in terra peregrinantis Summum Pontificem, & fubiungit in cap.i . Quoniam diuinaproui- dentia yefiram elegit fanttitatem,cui yitam typide Chriftianam cufl odiendam, & Eccle- fiam regendam committeret, ad nullum ali ii re flius refertur , fi quid contra fidem Catho- licam oritu r in Eccl efia, y t eius authoritate corrigatur, <5c alia,quae profequitur, qui- bus quid de Ecclefia Romana fentiret,fa tis dcclarauit. His addi poflunt duo tefli monia . quae ab hominibus Grxcisdata fimt.Vnum efl Theodori Studitae in E- pi(Iol.4.ad Naucratium,quae cil 63 .libri 2. vbi de haereticis fic ait .Tcflor nunc cora Deo,& hominibus, fe ipfos auulferunt d cor-
pore Chrijli,& fupremo yerticali throno , vi quo Chnflus fidei claues pofuit, aduerfus quem non praualueruntynquam nec prx- ualebunt yjque ad confummationem por- tis inferi , cra , fcilicet , haereticorum fficut polhticus ejl, qui non mentitur. Etin alio opere de Cultu imaginum , cuius frag- mentum refertur in lib. 3. Bibliothecae fanctae de Romanis loquens,ait, Tanta efl eorum fides, yt & illic infra fla yideatur effe petra fidei, nimirum, iuxta yerbum Domini fundata. Qu^ teilimonia refert, & extol- /itGennadius S^iolariusc. j. defenfin- nisConcilij Florentini Cedi. i2.vbiipfe ait,fect. 1 7. Si illa diuina [edes no re fle fintit mentitur Chrt&us cum dicit. Caelii, & terra tranfibunt,yerba autem mea non tranfibunt : bis enim Eccle fice pollicitus efl fecum ea fo- re,portas inferi non prxualeturas aduer- fus eaw.Vbi alia etiam ex Patribus tertie <Sc quarfs Synodi adducit. Et alia innu- mera ex catholicis Theologis recenferi po(Tent,fed quia prolixum clTet, & non videtur necellarium,id omittimus.
Foitalle tamen Protcflantes,qui tefli monia antiquorum Patrum pro fuis, vel noflris temporibus non recipiunt ,etiam C rccentiorum teflimonia reficient, quia (vtipfi fingunt) pofl defectionem Ec- clefia; Romanae fcripferunt. Sed qui in tantam incidunt audaciam, temerita- tem, fatis ccnuincuntur folo proprio iu dicio,& arbitrio duci in interitu, & con- tra omnem humanam prudetiam loqui, cum & omnem humanam fidem, & ipfi9 fidei diuinae credibilitatem defpiciant,& eneruet. Nobis ergo fatis elRoflendilTc fecundum Scripturas Sacras,prouta San dtis Patribus intelledta; funt,& fecundu eorundem Patrum traditionem, Roma- nam Ecclefiam ratione 5edis Apoltoli- D cae, & Cathedrae fidei, non efle aliam a catholica, nec magis defecilfe a fide , aut poffe deficere, quam Ecclefiam Catholi- cam. Addimus pr;Etcrea,fihis omnibus non obflantibus contendunt aduerfarij Romanam Ecclefiam defeciflejOpporte- re,vt defignent tempus, & annu ,111 quo illa defedtio inceperit, <Sc fub quo Ponti- fice,& in qua materia ,vel articulo con- tigerit error: nam fi nihil horii offende- re queant, vt re vera non poifunt,profe- dto omni fide indigni funt. Et qmde de fingulis^mporibus,feculis, & annis, ac C 4 Pontifi-
12.
13-
Acflitur au Ehoritas,& conieftura
Tertulian ,
M*
j 2 Lib. i.Quamu Anflic ana
Pontificibus fumma diligentia id of- A tcnfuin eR a Cardinali Baronio m fuis Annalibus, ideoq; in initio anni ieptin- eentelimi prudentifsime iic alloquitur ad lectorem, .Attende animo, ev' lufram e- m orta, /i quid tnueneris in ccci ejia Latnoli- ca diminutum eorum ,qtM in reliquis omni- bus fuperioribus 'Videris jeculis. -fit intra.
Res ipja id lefaturfatfa clamant , & mira tonjeafione [cripta fandorum omnium pne- dicant, d regia nunquam defiexijje [an fiam Dei catholicam Ecclefiam via,& c.
Quod vero fpcrtatad materiam de te rtionis,feuad errores particulares , quos g harrc.tici RomanxEcclefia: tribuunt,po- fle a pauca dicemus , faltem de his, quae Rex Angliae attigit,nam in hoc breui o- pere omnibus ex profeflo refpondere non poffumus,& ab alijs catholicis Do- rtoribus,& a nobis pro captu noftro , in alijs Theologia: libris, prout occatio tu- lit, id fartum eft. Non omittam autem moralem conierturam addere, quam mi- hi praebuit Tertullian.lib. dePraefcript. aduerfushacretk.cap.28. dicens.j^wid ve rijimile eft,vt lot,actantce Ecclefue in vna jidem crrauennt, nullus inter multos euentus dl vnus exitus, variajf e debuerat error do- Q (Irincz Ecclefianim. Cateruquod apud mul- tos vnum inuenitur , non eft erratum, [cd tra- ditum. Audeat ergo dicere aliquis, illos er- ra f e, qui tradiderunt i ER proferto fere cuidcns coniectura, quam fatis euincit tam veterum, quam recentium haeretico rum experimentum: Ratim enim ac ab Ecdefia fegregantur,in varias, & differe- tes fertas diuiduntunEcclcfiaautemRo mana femper vnitate dodrinac retinuit, confenticntibus cum illa alijs Ecclefijs Catholicam fidem p rolitentibus ; ergo cuidens indicium eR, illam Ecclefiam nunquam a prima, & originaria fide def- D ciuifle. Et ideo quoties aliqua Ecclefia, vel hominum fartio ad aliam fidem decli nauitjRatim notata eR , vt ab Ecclefia ta Catholica, quam Roinana feparata: in Ecdefiaautem Romana, feu in fedePetri nunquam funilis detectio , aut feparatio ab antiqua hde, vel ab alijs membris Ec- clefia: Catholicae notata eR, ergo aduer- fariorum eualio, & impofitio friuola eR,
& incredibilis.
Maxime vero obijeere folent haereti- ci laofuscuiofdam, errata aliouoruni
OSijeiunE literecici ali tjuo; Ponti fices in ha refrn inci-
pffdt dfide cathotic a dif sident*
Pontificum Romanorum , vel in perfo- nis eorum, vel in dortrina. Et in primis contendunt,aliquc3 vere haereticos fiuif- f c,<5c fidem perdidiRe.Vnde inferre pol- funt, verba Cluilii, Non deficiet fides tua, non in omnibus Romanis Pontificibus dide. verainueniri,ac fubinde non fuille de il- lis prolata , atque adeo neque priuilegiu, aut promilsionem nunquam enandi, lor titos fuille. Deinde obijciunt aliquos Po tilices,qui licet dehanefind accudentur, falfam doctrinam per humanam ignora- ti a Ecclefia: tradiderunt. His vero cbie- rtionibusinparticulari,& figillatim pro politis copiole,& erudite fatislecit Iltuf- trifsiraus Bellarminuslib.4. de Summo BelUrm. Pontifice, & Cardinalis Ollus cotraBrc QjiHSt tium,& alij noRri temporis feriptores.
Ideoque breuiter circa priorem parte T recepta diRinrtio prae oculis habcdaeR, Nullu;p00 de Pontifice,vel credente, vt eR priuata cjfe)< vc ca . perfona,vel docente vt Pontifex eR.Ad pue Eccle- lllum enim poReriori modo fpe&atuin, f* fidem di£imuspertinereChrifti promifsionem: 1’°“® aim* nam hoc modo eR petra, a cuius firmita- te pedet in fuo genere firmitas Ecclefie.
Hoc autem modo nullum vcRigium h^~ refisoRendunt haeretici in tota Summo- rum Pontificum fucccfsione. Confide- rando autem perfonam Pontificis priori modo, etiam inter catholicos controuer- fiaeR, anPotifex polsit eRe hxreticus,
&ad huefubiudice lis eR; an aliquis no 11 praifumptione tantum, fcd vere talis fue- rit. Hsc autem quartlio non pertinet ad fidei fuudamcta,&ideo illanunc omit- timus. Et gratia vitandi controuerfiam facile damus non elfe necelfarium pro- mifsionem ChriRi ad perfonam Ponti- ficis,vt eR vnus ex priuatis credentibus, extendere. Quod fi quis inRet,eade ra- tione perfonam Petri vt priuata potuif- fe a fide deficere, no obRanteChriRi pro mifsione, Rependemus primo, non eiTc eandem rationem dc Petro, quia illi im- mediate farta cR promifsio , & ideo non tantum farta eR muneri, fed etiam perfo na:, ad alios autem folunr per fuccefsione defcendit,& ideo folum eis vt fucccfso- ribus Petri communicatur. Deinde ad- dimus,Petrum non folu m hanc habaific promifsionem , fed etiam alias commu- nes ApoRolis, ratione quarum omnes habuerunt perfonalem ( vtita dicam)co
fivma-
Inpcamia.
Solutio.
16.
Nullus etia in rebusper cineribusad vniui ci ale EccJeliapo t eR eirare.
Canus.
Cap.?. Ecclefiam Chrijli vi f bilem ejfe .
33
fi rmationem, tam in gratia, quam in fide & doctrina.
Ad alteram veropartem de erroribus, qui Pontificibus t ribuuntur, breuiter di cimus, aliud eile loqui de decretisPontifi cum , quatenus per ea aliquid definiunt, vel approbant tanquam credendum, vel obferuandu ab vniuerfaEcclefia:aliudde priuatis fententijs,opinionibuSjaut ratio ilibus Pontificum. In praefenti enim de prioribus decretis tracfamus,&in eis nui lum lallum dogma inuenitur , quod per modum definitionis ab cis traditum fit, <Se Ecclcfie ad credendum propofitum, vt facile intelliget quicunque legerit ea, quae authores allegati, & Canus lib.6. de Locis cap. i .& 8. latius profequuntu r. In priuatis aute fententijs,vel opinionibus, vel etiam m rationibus, quibus interdum vtutur,ficut non oportet elle fidei certi- tudinem,ita neq; infallibilem veritatem, quia neq; hoc efi neceflarium ad firmita tem, vel puritatem fidei vniuerfalis Ec- clefiar,necp etiam efi eorundem Pontifi- cum menti, & intentioni confentaneum. Nam eoipfoquod fub opinione,vel hu- mana exillimatione loquuntur,profite- tur fe per humanam rationem,<Sc fapien- tiam loqui, non per infallibilem afsiften- tiam Spiritus Sancli. Siquis tamen pru- dentfidc pio animo confideret etiam illa, quae hoc p olleriori modo a Pontificibus traduntur, forte nihil inueniet, quod no fit fapienter traditum , & fatis probabili fundamento flabilitum.
A
B
C
C A P V T vir.
Excluditur tertia euafio hxreticorum , quam per diftinffionem Ecclefix Vifibtlis. ,
& inuifibihs confingunt.
IN Libro ferenifsimi Angli^ Regis ni- hil de hoc euafione , vel de inuifibili Ecclefia exprefse dictum inuenimus omittere tamen non potuimus , quin illi occurreremus,tu vt plerifque huius fecu li haereticis refpodeamus, omnibus enim fatisfacere, & veritatem perfuadere cupi mus, tum etiam vtdifcurfum a nobis in- choatum plenius perficiamus , & omnia vana fubterfugia praecludantur. Multi ergo ex haereticis, quanuis propter aper ta tcftimonia Scripturarum, negare non
audeantEcclefiam Chrifh’,feu catholica perpetuo durare,<Sc in fide vera permane re, vt aliquo modo vim rationis , <$c luce veritatis effugiant , duplicem Ecclefiam dilIinguunt,vnaveram,Scfolidam,altera tantum apparentem , & priorem dicunt eile inuifibilem oculis corporeis , po- lleriorem autem vifibile eile. Qua fup- poiita diftin&ione refpondent , Ecclefia inuifibilem effe veram ChriiliEcclefiam & catholicam, cui promiffum efi, vt nu- quam deficiat , nec portae inferi con- tra eam praeualeant. Alteram vero Eccle fiam apparentem, vifibile, licet in hac externa fpecieperfeueret,dicunt, in ve- ritate fidci,ac fubinde in fubfiflentia ve- rte Ecclefiae poife deficere, & iamdefe- ciffe in Ecclefia Romana, cuius formam, & fpcciem ita depingunt ipfi.
Fundamentum autem huius fcnteti?, quatenus fupponit Ecclefiam veram eile inuifibile ( hic enim tantuefi fcopus pr£- fentis difputationi-,) efi, formam confii- tu entem veram Ecclefiam efie in fe inui- fibilem , & per nullum fignum vifibile ita manifefiari,vt in eo polsit videri . Er- go talis forma fimpliciter efiinuilibilis. Quidquid enim vifibile efi , vel in fe vi- deri potefi,vel faltem in alio tanquam in figno. Si ergo forma confiituens Eccle- fiam neutro horum modorum videripo- tefi, profecfo omnino inuifibilis efi. Er- go & vera Ecclefia, vt talis efi , inuifibi- lis efi, quia licet perfonae,ex qmbus cofii tuitur videatur quafi materialiter quoad corpora, vel aftiones humanas externas, quatenus tam en conftituetes Ecclefiam videri non po fiunt. Sicut fi anima homi- nis,quae in fe efi inuifibilis, per opera ex terna videri non polfet , profefto homo quatenus homo inuifibilis efiet,<5c fi cor- pus humanum nullu exerceret motum vitae, qui fentiri pofsit,profe(fio vt viues e fiet inuifibile, etiam fi corpus ipfum ma terialiter videretur.
Superefi vero probandum, formam Eccleliae efie inuifibilem vtroque modo fupra pofito. Et in primis in omni fente- tia, etiam nofira, videtur necefiario dice- dum, illam formam efie in fe inuifibilem fiuc fitpraedefiinatio (vt quidam hnere- tici dixerunt ) qua? fatis inuifibilis eft,fi- ue ( vt dixerunt ali)) fit Charitas, fiue fit Edes, vt catholici etiam docent, quia no
folum
Propooicur j .euafio hj rcticoru ac Ecclefia ia UlkBlll.
2.
i.Fudamea tu erroris prsdiRi;
3*
Ub. i.Qudntu JnglicanafeSs a fide catholica difsideat.
folum Charitas, fed etiam fides eft fpiri- A tualis forma quoad lpfam internam qua- litatem,& ita eft in fe inuifibilis. Quod fi etiam adjugatur (aeramenta (i dei, quod elt Baptifmus, etiam hoc non cil vifibile, vt (aeramentum eft,quia nonvid^tui in- tentio neceflaria, vt fit facramentum, & confequenter no videtur fpintualjs cha- racter,qui necellarius etiam ell iuxtaca tholicorum fententiam, vt membrum Ecclefix conftituat. Quod item hxc for ma Ecclefix in (ignis , (eu pe r figna vili- bilia videri non pofsit, prooatur , quia nulla funt externa (igna charitatis, vel ^ fidei, qux non pofsint ficte fieri fine ve- ra interna fide, fiue fint opera externa diuini cultus, fiue obedientia ad Praela- tos Ecclefix, fiue aftus regiminis ex par te ipforum Praelatorum , fiue fint opera confefsionis , & profefsionis fidei, De- niq; vel lpfa etiam opera miraculorum; nam haec etiam adulterari poliunt, & ita exterius fingi, vt non fint necelTaria lig- na verae fidei; ergo nullum fignum vi- fibile fuperefl, quo vera forma Ecclefix vifibilis fit. Sola aute externa figna, aut opera non fufficiunt ad veram Ecclefia conllituendam : nam ficut particularis G perfona fi interius non credit, licet ex te rius fe fingat fidelem, verum Ecclefia; niembru non eft, prxfertim fi chara <de- rem baptifmi no habeat, ita quelibet co- gregatio,velhominum multitudo, etiam li per opera externa religionis,&iidei co gregetur, iiinternam fidem no haberet, vera Ecclefia non e(Tet;ergb cum h^c fi- des femper fit inuifibilis ta per fe, quam per aliud, etiam Ecclefia vera inuifibilis cfi.Quod fundamentum maxime habet locum in lententia Protefiantium, qui vniufcuiufq; fidem refoluunt in priua- tumfpiritum, vel propriam reuelatione D vnicuique fa£tam,nam ille priuatus Epiri rus fine dubio inuifibilis eft.
Atque hic difeurfus videtur potifsi- meattingere,& punctum controuerfix , &hxrcficorumniotiuum.Aliaver6,qu£ afieriiab iplis folent contra externum, cultum, vt probent in Ecclefia tantu elTe dcqere fpi ritualem, ac fubinde inuifibile, neqj ab omnibus haereticis huius tempo ris acceptantur , fed in hac re diuifi funt, ncc ad prxientem caufam quicquam re- terunt.Quia licet lex gratiae principali-
ter fitin fpiritu,non excludit opera qux ab interna charitate procedant,& fi mi li- ter licet adoratio Ecclefix fitin fpiritu, Sc veritate; non excludit cultum exter- num ab interiori procedentem, vt in pi o priis locis de lege gratiae,de religione,de (aeramentis , & facrificio oftenfuin eft. Alia etiam qux adiungi hic folent dc.bc- clefia interdum propter vim perfecutio- nis ita latente, vt videri non pofsit, non pertinent ad hunc locum, fed ad alium in fra tractandum de Ecclefiae vniuerfalita- te.Prxter dictum autem fundamentum addunt nonnulla teftimonia, quibus ref- podere necelfe efl. Primo enim exScri- pturaobijciunt illud Lucx. i y. Regnum Dei non yenit cum olferuatione^neque d:cet Ecce hic,aut Ecce illic , Ecce enim Regnum Dei intra, yos efl , nam per regnu m D ei ibi Ecclefia intelligitur,qux alibi dicitur Z>o mus /piritualis. i .Petri. 2. & ciuitas Dei yi nentis ad Hxbr . 1 2 . vbi diftingui videtur in hac proprietate Ecclefia Chrifti a vifi- bilifynagoga. Secundo afferunt verba fymboli, Credo ynam S an fiam Ecce fiam, nam fi efiet, vifibilis non crederetur; fi ergo fide credenda efl Ecclefia, videri no potefl. Addut denique locum Augufli. 20.de Ciuit,cap.8.vbi Ecclefiam diuidit in prxdeflinatam, «Sc no prxdeftinatam.
Nihilominus dicendi! eft , veram Ec- clefiam,quam Chriftus luper petram fu- dauit , & cui promifit portas inferi non prxualituras aduerfus illam , vifibilem effe:& confequenter futilem elle aduer- fariorum euafionem,quia fi hxcEcclefia vifibilis eft,«Sc deficere non potefl: a vera fide, & ipfi ab ea defecerunt, vt efl: per fc euidens, & ipfi non negant., manifeftu. eft,non veram fidem,fed hxrefim habe- re. Propofitum autem fundamentum, quod fidei dogma cfle credimus, prius fimpliciter probandum eft ex feriptura, Sc Patribus. Deinde res ipfa(ideft, in quo confidat hxc vifibi litas Ecclcfix)ita explicanda ed, vt ablata verborum am- biguitate^ tergiuerfatione ex fidei prin cipijs pofsit ratione conuinci.
Primo ergo Ecclefiam effe vifibilem probatur ex illolfaix. 2. Erit in nouif simis diebus praeparatus mons domus Domini in yertice montium , ey eleuabitur fuper colles, & fluent ad eum omnes gentes , & ibunt po- puli mulli, & dicent. Venite afccndamus ad
montem
Luc.iy,
1. Petr.i, Jlrebr.ii.
ylugufl,
f-
Symbolum Auguft .
6 •
Eccleffi >> fibilis ex S* cripsura.
1 : ex Ilais
C.i.
Prima expo
fiuo.
Dani. 12 ,
Auguji.
Ilierony
Tcrtull.
Chryfoft.
Cyni.
Secunda ?x politio.
Dani. 2.
7-
Chrjfojl.
3S
montem Domini, & ad domum Dei Jacob. A Quo in loco multi ex Patribus per « lon- temDomimChdHam intelligunt,quiDa nielis.2. dicitur , Lapis excijus fine mani- bus,qui crcmt in montem magnum, vt patet ex Aug.trad.i.in i.epill.loau.&Orat. cotraludxosc.y.N 8.& ex D.Hieron.
Ifai . 2 . Micheae 4. & Danicl. 2 . & T ertul- lianolib. contra Iudxoscap.3. Alij vero per montem Ecclefiam intelligere vidc- tur,vt Auguft. lib. 4. contr. Crefcon.c.
)8. <Sc Chryfoflom. Ifai,2.<Sc Cyrill.hb.
1. in Ilai. cap.2.Veruntamenin re non dillentiunt: nam de Chrillo,&: de Eccle g lia tanquam de corpore,Sc capite ibi Ter- mo eil,oc iuxta regula Augullini, quod de corpore dicitur, de capite etiam intel- ligi potefl,Sc e conuerfo. Vnde in alio lo coDaniel.2. de lapide abfeifo, qui ladus ell mons magnus, dicitur,^ impleuit vni uerfam terram ,fcilicet Chriflus per Eccle liarn luam, Cum aute in loco Ifai te mons & domus Domini dillindc ponantur, recte per montem, Chrillum,& per do- mum, Ecclefiam intelligimus. Vnde fu- turus dicitur , praparatus mons domus Do- mini, id ell, Ecclefix cu fuo capite Chri- fto. Praedicitur ergo ibi, ficutChrillus q vilibilis venit in mundum, & per fuam prxdicationem,ugna,& miracula omni- bus notus, & illuflris factus eft, ita Eccle fiam Chrifli futuram fuilfe vifibilem, & ita notam in mundo, vt ab omnibus cog- nofeit pollet. Quod fatis declarant feque tia verba, quae funt gentium omnium di ccntium , Venite afeendamus ad monte Do- mini. & ad domum Dei Iacoh , Non enim inuitantur homines vt veniant,nifi ad do mum , quae nota, 3c vilibilis eis eile po- tefl.
Atque ita copiofius quam exteri ex- plicauit Chryfoft.dicens, Res heee diiuci- D da adeo eft, vt nulla deinceps egeat per Jer- monem interpretatione ipfaenim rerum na- tiua indoles ad eum modum vocem edit, tu- ba quauis clarius redonantem, exhibens om- nibus (pedandum decus, ac fplendorem Eccle fea,uon enim ifte fol tanto nitorefplendefcit , non item lux ex ipfo emicans illuflre adeo iu- bar effundit,Vt res geftce ab Eccle fu, Etenim domus Dei fuper montes altij simos collocata eft. Et infra, Eccle fice potejlas ipftos pertin- git caelos ,& tanquam domus fupra verticem montium pofita omnibus j e exhibet cofpicua.
vfque adeo ipfa multo etiam amplius omni- bus inclaruit. Similem protulit fententia Auguft. lib. 3. contra epill. Parmeniani, vbi dicit,iu flos eft e.pervniherfam duita- tem,qua abjeondinon potejl (inquit ) quia fupra montem conftiiuta eft. Montem illum dico Danicl is ,in que lapis ille preeafus fine manibus er e uit,& impleuit vnmerjam terr Scd.trad.i. ini. epilhloan. circa lmj,A/0 ne ( inquitj lapisijce, qui proecijus eft d mo- te f ne manibus, Chnjtus eft de regno indito- rum fine opere maritali <Sc pofl pauca: Nil- quid digito oftendimus iftum montem ? Et infra, Nunquid fic oftendimus Ecclcfam fratres mei ? Non ne aperta eft: Non ne ma- nifejla ? Et paucis interieris. Et cum eis dicitur, vtique hxreticis ,afcendite, non eft mons dicunt, &" facilius illuc faciem impin- gunt,quam illic habitaculum quierunt. Et in ferius propofito loco Ifaiae , interrogat,
Quid tam manifeftum,quam mons ? Et lla- tim obijcit.5W funt & montes ignoti, vt Olympus, &c. Refpondet , In partibus funt ifti montes, ille autem mons non fic quia im- pleuit vniuerfam terram , quis enat in hoc monte ? Etinfradehxreticisait, Montem noVident,nolo , mireris •, quia in tenebris am bulaut ,& occulos non habent, quia tenebra: exccecauerunt cos.
Et in eodem fenfu interpretatur mul- ti Patres verba Chrilli Mattii. $,Voseftis lux mundi, non potejl duitas abfcondi fupra monte pofita. Hac enim duitate efle Eccle fiam docuit Auguftin. dido tracl. 1 . di- ccs Ecce citatas de qua diftu eft.IIxc e fi ci - uitas‘Jupra monti pofita Idcd.hb.3. cotra Parmenian. c.f . cklib.2. contra literas Petiliani cap. 3 2. poli illud In omnem ter- ram exiuitfonus eorum. Infra. Hinclit,vt Eccle fia vera neminem lateat, vnde eft illud quod Euangelift a dicit. Non patefit ciuit as abfundi fupra montem conftituta , idebque at in eodem Pfalmo conticebitur , In folepofuit tabernaculum fuam , quod ipfemct fuper eundem Pfalmum expofuit,id ell, in ma nifeftatione , Ecclefiam fuam , non qua la- teat. Et infra ,Quid tu hicretice fugis in tene- bras . Et multa fimilia habet libro de V nitat. Ecclefix & libro 1 3 . contra Fau- fluin capite 1 3 . vbi pro figno certo Ec- clefix Chrilli ponit , quod omnibus emi- net,& apparet, quia eft fedesgloriie cius. Ie- Jcrew^Xj tem.ij.eir templum Dei [antium. i.^dQo Connt. rinth. 3 . & poltca fubiugit locum Mat- thaei.
8.
Ex Mac.
Auguji. Pfal. 18.
c/. c
36
Lib.r.^tZ JnglkmafiBaafh Catholica dfsideat.
aui inter aduerfarios periclitantur , quitnter Judaos, Paganos , atque harettcosjro fide 'Uf rccurr e r e jciant ad/ cxuxtatent
lib.
contra c'. Vbi
9.
Hierony. ( hryjofi. Pj<ih,;,S6 Ephef.z.
%Ams, 1 •
ad Philp.:
Rupcrt.
Lib. 4. df
lcria,&ho °rc filijho m>:iis inMa tch’
thon.Idem lib. tj.cap.17 Crefconium Gramaticuni c..p. 3 ^
habet verba notanda Extat Ecclejiacun- fus clara, atque cenfpicua, quippe imtas,
/
t/ r i/
Eodem modo expofuit illum locum Ilieionym. hb,6. in cap.30. Ieremia?,
■v ,>i etiam verba illa Ieremiae adEcclefia accomodat , adificabitur duitas in exccifo Juo,cA templum iuxtA ordinem fuum funda- bitur. Plemus ( inquit Hieronymus ) aU ^ perfectius in Domitio Saluatore,atqueALpo- ftolis hoc completum ejl , quando adijicata ejl duitas in cxceljofuo,de qua f criptam ejl3 Nonpotefi duitas ab fc otidi, quee in monte fi - ta cfi,& templum iuxtA ordinem fuam, ca- re moniasque f undatum, vt quidquidin prio- ri populo fiebat carnaliterfmEccUfia fpintHA liter coplereturjEt Amos. 1 . yerba illa, Diti de Sion rugiet, de fpcculaEcdcCiac exponit, quiafuper montem fita ( inquit,Matth. 7 .) latere non potefi , d: qua cum Dominus de- derit per vetus, & noimm inflrumcntum , & per Dofiores Ecclefiafticosvocem fuam , & quafi clara baccina insonuerit, tunc do firma ^ hcereticorum,&circuncifionis ficcabitur&c.
<Sc elegantifsime Chryfoftomus hotnil.
1 o.inMatth.in imperfecfo,interrogans.
Quae eflhac ciuttas ? <Screfpondens, Eccle- fta ejl S antlorum , de qua dicit Propheta, glo riofa ditia funt de te duitas Dei, cities autem oms funt omnes fideles, de quibus dicit Apo- llo Ius, y os eftis dites S an florum, & domejli ciDei,&c . Et infra, Hcecergb duitas poji- ta e fi fuper montem, id ejl, ChrijTu,&c. Et deinde conneftens alia verba, Nec qui ac- cendunt lucernam, &c. inquit, Per alteram comparationem yult offendere quare San - flos fu os ipJeChnflus mauifejlat,&' non yult £) cjje abeonfos, Et infra interrogat. Quod ejl' candelabrum ? Etrefpoiidct,£cc/e/n?, qua baiuiat yerbum yita, Et adducit illudPau 1; aci Philipcnf.2. Inter quos lucetis ficut lu minar i a in mundo , yerbum yita continen- tej.OenKiuc in eandem fententiam recte dii dixit Rupcrtus,<jK(cm magna, qua am- pla duitas. Et infra, AAw potefi abj condi, no pati, ur ordo,vclratio mdicij,feu confihj di- ' unn, vt abfeondatur ,& incognita jit, qua: ad 1 •- (-iU‘icatacii,& ad hoc mille clypei pen- det cx ea, omnis armatura jortinm,Vt omnes
agonnanti hanc, fu m ea communiri, ffc,
Vnde pollumus tertio ratione fump- ta ex proprietatibus , quas Scriptilia, dc patres Ecclefiae tribuunt, eandem veri- tatem comprobare. Prima conditio Ec- clefiae Chrifti eft,quod fuper Petrum eft fundata Matth. 1 5. a quo fundamento di moueri non poteft>vt fupraoftefum eft, & latius libro tertio dicturi, fumus; hoc autem fundamentum vifibile eft, nam ad gubernandos homines eft pofitum, ergo oc Ecclefiam ipfam vifibilem e ile opor- tet. Et ideo vnum ex potifsimis lignis ad cognofcendam veram Ecclefiam eft fuc cefsio Epifcoporum in Pontificatu Pe- tri,vt fupra ex Auguftino notauimus,& ex Irenaeolib-3.cap. 1. &idemfumitur ex Cypriano Epift. 76. ad Magnum: Si autem Ecclefia vera elfct inuifibilis, non indigeret capite vili bilfin eque in eo pof- fet fundari . Secunda proprietas huic af- finis eft, quod Chriftus talem condidit Ecclefiam , vt per homines regi pollet, iuxta illud Affor. 20. Attendite vobis, & ynitierfo gregi, in quo vos Spiritus Sanflus pofuit Epifcopos regere Ecclefiam Dei, quam ac quifiuit f anguine fuo. Ybi fine dubio eft ferino de vera Ecclefia a Chrifto funda- ta, illam enim folam fuo fanguine acqui- fiuit,illique de conuenienti regiminepro uidit,quod hominibus, & Epifcopis com mifit, ergo necelfe eft talem Ecclefiam elTe vifibilem, quam eiusReflores intue- ri^ cognofcere pofsint.
Tertia coditio eft,Ecclefiam poiTe vi- dere fenfibilesaffiones, & audire huma- nam vocem,iuxta verbum Chrifti Mat.
1 8 . Dic Ecclefia, quomodo enim aliquis loquetur Ecclefiae, quam videre non po- teft,.aut quomodo Ecclefia au diet verbu hominis, fiipfa vifibilis non eft, <Sc ideo etiam ait Paulus. 1. ad Corinth.io. Sine ojfcnfione cjlote Iudxis,& gentibus, & Ec- clefia Dei: pollumus ergo videre Eccle- fiam,&: cauere,ne illatu offendamus iux- ta illud Pauli. 1. ad Timot.3. Vtfcias, quo modo oporteat te m domo Dei couerfari,qua eft Ecclefia Dei viui , quomodo enim po- terat Timotheus hoc fcire, liveram Ec- clefiam nefeiret ? Et infinita’ funt locu- tiones hmiles .quae fuppommt certam,
ac
IO.
Proprieta. «s bcclcfij vidbilis.
t . cx Matt.'
X <ff *
. Augufl . Irenaus. Cyprian ,
* . Proprie- tas ex A&.
II.
3,Mact.i8:
Corint. xo
Timot.$<
Cor. 1 5.
\
\
1 2 .
Refponfio pro ieotecia hereticoru &refgll«ur.
Juguft.
Cap, 7, Ecclefiam Chrtfti 'vifibilem effe.
37
?.c definitam fcientiam Ecclefix vifibilis vteft illud. i.ad Cor.ijv Perfecutusfum Ecclefia Dei,Sc illud Ador. $. Fabius efi ti mor magnus in Vniuerja Ecclefia. Et fimilia videri poliunt 08,51.1 1. & fere per totu illum libru,&interdu eft fermo de tota Ecclefia, interdii de parte eius, feu parti- culari Ecclefia vifibili: veruntamen eade eft ratio partium,& totius; nam li partes v ifibiles funt, multo magis totum corpus ex eis conftans,erit vifibile,
Fortalse tu haeretici his teftimonijs co- uidi cofitebutur Ecclefia primitiua,qu£ fuit tempore Apoftoloru, vel paulo poft illud, fuifte vifibile, poftea vero difcurfu temporii illam vifibileEcclefia defecilTc, & inuifibile fada efife. Ex qua refpofio- ne libenter priore partem accipimus. Et ex illa in primis cotra haereticos couinci mus,veram Ecclefia polle efife vifibilem, quandoquidealiquado talis fuit.Exquo etia obiter oftenditur,rationes hjretico- ru ad probandiiEcclefia efife inuifibile fu tiles eire: na fiquid valeret, repugnantia aliquam oftenderent in Ecclefi? vifibili- tate,cumtn fadum ipfum probet nulla cfTe,Deindeficut nos ex feripturis oft edi mus Ecclefia in fua origine, vt fic dicam, fuilfe vifibile,ita oportet,vt ipfi ex ferip- turis oflendant , dari Ecclefia inuifibile, vel in eisprxdidu efife,aliquando tale fu tura fume Ecclefia. Simili argumeto vr- get Dohatiftas Auguft.lib.de Vnit. Ec- cleb.c.ij.dicens,Legantnobis hoc deScrip- turis fantt is,^ credimus, hoc , inquam, nobis ex canone diuitmu librorum legant , tot ci- uitates,quce vfyad hodiernu diem baptifmu per Apofiolos fibi confignatum , tenuerunt, perijj]'c d fide. Quodargumetu profequi- tur cap.i 8. fupponens in principio, Ec- clefia in Scripturis fandas manitcile cog nofci,& poftea cap.rp.iteruinftat,Ow;/- fis ergo morarum tendiculis oblidat, Ecclefia. Vel in fola Ajf 'rica perditis tot gentibus reti - nenda. vel ex ^Affrica in omnibus gentibus reparanda, at % adimplenda ,& ficoftendat , vt no dicat, veru e fi, quia hoc ego dico.&c. Late enim enumerat omnia,quf h^retici cofingerc folct,& adiungit. Remoneatur ijla velfigmeta mendaciu homtnu ,vclporte ta f ollae iu fpirituu, 8c poftea cocludit, Sed vtru ipfi Ecclefia teneam, non nifidiuinaru S cripturarum canonicis libris 0 jit dant. Hoc ,pinde argumetum eo fortius eft contra
A
B
C
D
hxreticos huius temporis, quo ipfi pr^di cant,nihilelTccredendu,nifi quod infer i pturis legitur. Cum igitur ex Scriptu- ris habeamus Ecclefiam vifibilem, & mu tatio eius in inuifibile non legatur,ncque veftigium eius in ScriptUra inuenni pof- fitrprofedo neq;conlcquentcr,nequc cu fundamento loquuntur Protellantes.
Vlteriusvero cxeifdcm Scripturis, 13*
& Patribus probamuSjfalfam eile polle- Vifibilira* riorern partem illius refponfionis : nam Ecctefi$pcr locutiones Scripturx, qux conuincunt,
Ecclefiam fuille vifibile tepore Apofto- !
lorti,idem probant de vera, & Apoftoii- ca Ecclefia quocumq; tempore. Primo quia promifsio non deficiendi fada eft Ecclefiar vifibili,proutillam Chriftus fu per petram fundauit,vt patet cx illis ver bis. Super hanc petram adificabo Ecclefiam meam,& porta inferi no preeualebunt aduer . fus eam: nam particula,£rt>«,eandem vifi- bilcm Ecclefiam refert. Item ex Paulo.
2.ad I imoth.3 .vbi cumdixiftet,^ Jcias , >
quomodo oporteat te in domo Dei couerfari, I,Srt 1 qua eft EcclefiaDeiviuiSuhiung\t,qua eft 3 * columna,*? firmamentum veritatis -.obten- dimus autem , priora verba intelligi de Ecclefia vifibili,in qua quis conucriaturj fcd particula Qua eandem Ecclefiam re- fert; ergo illa eadem vifibilis Ecclefia eft columna, «Sc firmamentum veritatis, ac fubinde perpetua,quia vt fupra oftendi, h$c proprietas nunquam poteft a vera Ecclefia feparari. Addenccpofte illi co— uenire, fi inuifibilis aliquando fiat : eft c- nim columna,& firmamentum veritatis, femper, & fine defedu veritatem docen- do, & errores corrigendo ; hoc autem cu authoritate, & efficacia facere no pollet , fi eftet inuifibilis , femper enim dubitari poftct,an fit vera Ecclefia, qux loquitur.
Deinde multae ex addudis locutionibus Scriptur^ pro quocunque tempore pro- late funt; ergo de omni tempore probat veram Ecclefiam effe vifibilem. A ffu ra- ptum patet: nam Chriftus, quando mo- nuit,Z)w Ecclefia, fi autem Ecclefiam non audierit, fit tibi ficut ethnicus ,& public anus, non homines tantum , qui fc audiebant, nec folam Ecclefiam primitiuam , fed totam Ecclefiam fuam, vt perpetuo du- raturam inftruebat ; ergo fupponebat,
Ecclefia fua femper futura efte vifibile, que audiri, & audire pofsit. Et idemar- D gumen-
,, H.
cmentiwi fumi poteft « '«*« PauJ‘ ^ citatisrnain confilium illu d co
proxime in Ecclefia,
ue, nenti modo conueri feu operandi line oftenfione eius, ad om- " tempora extenditur, &ommtempo- feruandum cfhergo femper Ecclefia
nia
re
vc
14.
talis eft,vt videri poisit _
Preterea eft alia miignis proprietas re Ecclefiae, quae hanc vihbilitateperpe-
Confirma- requ;rit,nimim,quodextra illam no
turi, ex im r*ri ,,ovi* onf tmiemri, Vt eft
„K aoceo ptteft fatas cofcruari.autinueniri, vt ,
certa veritas fidei, quam tradut Cypria. .
dl
Cjprian.
epift.74.vbi habet illam fententiam, No*
Auguft.
Rupert,
Origen.
Cyprian.
poteft quis habere Deu Patrem, quino Mvet Ecclefiam matre, qua repetit lib. de V mt. Ecclef. non longe a principio/ vbi inter alia Ecclefia coparat arcae Noe dicens, Si potuit euadere quif quam, qui extra arcaNoe fuit,& qui extra Ecclefiamforisfuerit,eua-
det.Et loquitur aperte deE cclefia funda- ta in cathedra PetrijEandemqj dodrina tradit multis alijs in locis. Item Auguft. in lib.de Vnit. Ecclefiae cap. 2. & 19. ide docet, & confirmat, quia adfalutem,ac "vi tam aeternam nemo peruenit , nifi qui habet caput Chriflum:habere autem caput thriftu nemo poterit, niji qui in eius corpore fuerit, quod eft Ecclefia. Quamobrem ex hac pro prietate rede colligitur, Ecclcfiam vera omni tempore debere efte vifibile , quia omni tepore eft corpus C hrifti,cui vniri debent omnes, qui perChriftum falutem confequi voluerint:& eft ciuitas refugij, ad quii recurrere oportet, qui ab hoftibus fe tueri,& defendi defiderauerint. Eftet autem contra redii ordinem, vtiam ex Ruperto retulimus, Ecclefiam ad huc fi- neinftituta|in occulto,& in tenebris col- locare,ergo cu ad ad eundem fine perpe tuo conferuetui* , perpetuo etiam debet cfle confpicna, clara, & vifibilis. Et ideo appofite admodu dicit Irenaeus lib.i.co- trahaerefescap.2./id«c fidem Ecclefia in " vniuerfum mundi* diffe minata diligenter cu jlodit,quafi yna domu inhabitas, & fimiliter credit ijs , quafi ynam animam habens , & "vnu cor ,<& cofonanter prcedicat, docet, & tra dit,qtufrvnnpofsidesos. Et infra fubiugit Sicut fol creatura Dei in "vniuerfo mudo y- nus,ey ide eftftc & lumen, puedicatio "veri- tatis "vbiq, lucet, & illuminat ones,qui "volut ad cogmtioncventatis "ve wirc. Qua copara- tione imitatus etia eftCypri.lib.de Vnit. Ecclef.diccs,£fc/eyj4'v;;<j eft}qu*e in multi
B
Chrjfojl.
•
Cofiimanir t ‘ey vili bili fuccelsione
5- D
tudine latius incremetofaecuditaU ^ ^
tur, quomodo fotis multi radij,fedlume vnu, diucile radii* [olis a corpore,- dmfionem lucis ymtasno capit., Que loeu citat Aug. 1 >■ 1 •
cotra Crefcon.c. 3 d. dicens. Hac (fcihcct jLugfl.
Ecclefiae ciuitat c)B.Cypnanusita tomen - dat,yt eam dicat, Dhi luce perfufam, radios fuos per orbe terrarum porrigere, cTY.Et lic etia Origen.traft.3 -in Mat, Ecclefia ple- na eft fulgore ab Oriente , "vfq , ad Occidente,
& plena ejl lumine y ero, quee eft colnna, & firmamentu yeritatis£.t fignilicat Aug,6c ali), qui, vt fupra vidimus, ad illa accomo dat illud Pfam.7» [ole poftiit tabernaculum fuu, & illud Ieremi?,/;/* eft [edes gloria t. quee exaltata ett,& onibus apparet. Et pro- pterea etia ab alijs Patribus comparatur cadelabro contineti lucerna/W luceat(ait Chry fofto.)id eft appareat ,& illuminet, qui funtyelin domo Ecclefue ,"vel in domo omniu niudoril. Deniqjpropter hac causa dixitide Chryfoft.hom.4.in c.6.Ifai./a- CilPejfe fole extingui,quaEcclefia obfcuran.
Alio item modo refutare poffumus praedida euafionem haereticoru,& veri- tate catholicam cofirmare, fumpto eode principio abaduerfarijs concedo , quod EcclefiaChrifti in fua originevifibilis,& Pontificum notifsima fuit,vt ex Scriptura fatis^pba- tu eft,& pr^fertim verbaChrifti; A<iiaq; Apoftolorii oftendunt. Nam haec Ecde fia ita propagata, & conferuata eft , ficut fuit fundata, ergo licut in principiovifibi lis fuit, itaperpetuo coferuatur.EtMinor quide propofitio quoad propagationeex eifde Aftibus conftat.Prius enim in Hie rufalem radices agens poftea per Iudeam aufta , deinde ad Samariam extenfa, ac tandem per omnes gentes,& vniuerfum orbe propagata, in omnibus femper locis vifibilis fuit. Et ita particulares Ecclefiae tanquam notae, «Scmanifeftae tam in dida Sacra hiftoria, qua in epiftolis Apoftoli- cis,& inlib.Apocalypfis proponutur,& nominantur. Quod vero fpeftat ad con- feruatione,feu durationem, coftat etiam fenfibili,vt ita dica,modoEcclehamperfe ueraffe per continuam vifibileq) fuccef- fionePontificu,Epifcoporu,D odorum &alioru fidelium, & Ecclefiae mernbro- ru:& inde etia colligi poteft, eode modo efte perfeueratura quandiu mudus dura- uerit,qaeadeeft,cuiufcuq;tcporis ratio.
In quo difcurfu folum fupereft pro-
bandum
Cap.S. Quomodo Ecclefia <v ifibilis dicatur .
39
F.cc*efia (£- per satione niccefsionis vi fibiiis jper fenerar.
Tertuilia .
r7*
Cjprian.
B
Ircnaus . lAugujt. Vincent. Lyrmenf.
bandum , durationem Ecclefia: femper xuifle in ifatuvidbili latione fuccefsionis, id autem probari poted in primis ex do- ctrina Patrum,! ertullian.enimdc Pra*- fcript.cap. 20. ficdefcribit continuatam durationem Eccleiiae, lApcfioh primo per ludaam contetfatajide in Iejum Chrijhtm & Ecelefijs injlitutis , dehinc in orbem pro- fcffi, cande doftrinam eittfdcm fidei apud ua tiones prxdicarunt ,&Ecclefias condiderunt, d quibus traducem fi dei, &1 jcmina dobinnee alue Ecclcfce mutuata junt)&' quotidie mu- tuantur ,yt Eccle fice jiant , ac per koc ,& ipfa A-poflolictc deputantur , Vtjlboles Apo fi clicarum Eccle fiarum , omne gentis ad ori- ginem juam cenjcatur neceffe eji. Et ita con eludit ex omnibus Ecelefijs coalefcere vnam. Quod verum eft de Ecclefia non folum prout ed fimul in aliquo tempo- re, fed etiam, vt fuccefsiue permanet per communicationem, & vnionem prafen tiscum pra:terita,& legitimam fuccefi- fioncm,quam magis explicat cap. 3 z .di- cens, Ecclefias, qua fe profitentur A- podolicas, oportere, vt oftendant, ordi- nem Epifcoporum fuorum, deducendo illum vfque ad Apodolos.
Eandem doftrinam late tradit Cypri- C an.lib de Vnit.Eccleiia, <5c epid.76. vbi inter alia ait. Nec Epif opus computari po- tefi, qui Euangelica , & Apofiolica traditio ne contempta , nemini jucccdens , d fe ipfo or- tus eji , & ita vt Ecclefia notam ponit Pontificum fuccefsionem. Et epid.69. dicit, Epifcopumeffe in Ecclefia, & Eccle - fiam in EpiJcopo,& fi quis cum Epifcopo non fit, in Ecclefia non ejje,&fruftrafibi blandi- ri eos, qui pacem cum [acer dotibus non habe- te s, obrepunt, & latenter apud qnofdam co - tnunicare fe credunt, quado Ecclefia ,quce Ca tholicayna efl, fcijanon fit , neque dittifa, fedfit ytique connexa, & cohcer entium (ibi D imicem facerdotum glutino copulata. Eode modo hanc Ecclefia continuam vnitate declarat Irena.lib. 3. contra haref.cap. 2.0C tertio.& Auguftin.idem fentit con tra Epidolam Fundamenti , & aliis locis ciuitatiSj&Vincentius Lyrinenfis,& re- liqui fiupra allegati. Quorum communis fenfus ed, Ecclefiam perfeueralTe per co tinuam diccefsionem in eode Hierarchi- coordine,in quo condita fuit, ac fubinde in eode datu vifibili,in quo nota,<Sc mani fedadt:quoniam alias no podet de con-
A tinua fuccefsione , & traditione codare.
18.
Pctedq; merito hic difeurfus inudari in Paulo ad Ephef.4.dicente,£f ipfi dedit t(J° qnofdam quidem ^tpofivlos, quofdam Fio- p*ul.ad£- pketas, alios Euangelittas, alios autem Pafio phei.4. res:& Dofforesad cor.fummationemS antia- rum in opus mimfterij , in adificationem cor- poris Chrifii, donec occurramus omnes m ytii tatem fidei, & agnitionis Filtj Dei , m ytru perfetlum in mtnfiiram retatis plenitudinis Chrifii. Nam ex his verbis condat hanc Ecciefiam, qua* per modu vnius corpo- ris ex varijsmebris coalefcit, & per mu- tuam operam,& influxum eoru inter fe i,Cor,iz' conferuatur ( vt ide Apodolus. 1 .ad Co- rint. 1 2. docuit) cande formam habitura.
Donec occurremus omnes in yirum perfetiu.
Ac fubinde Doftores , & Padoresper continuam fuccefsione in ea duraturos,
&fenhbili modo reCturos, & dotduros illam:quod intelligi nullo modopoteff, nid vera Ecclefia femper vidbdis, &hu- . n - mano modo(vt ita explicem) traftabihs *
perfcueret,no enim poted caput ede vi- dbile, & corpus inuifibile, vt refte dixit Aug.epid.48.ad Vincent. circa medm.
C A P V T VIII.
Occurritur aduerfarioru obiethombus,&quQ fcnfu Ecclefia yifibilis Jit exponitur.
I S ergo modis fatis , vt arbitror, demonflratum clf ex principijs fideij&tedimonjjs Sacra: Scri- pturae, veram Chridi Ecclefiam debere efie cognofcibilem, feu netam. Dicere tamen podet aliquis , inde non fatis con- cludi, ede vifibilem , fcu fenlibus exter- nis patentem, fed ad fumum eile credibi- lem , vt in Symbolo credenda propo- nitur. Atque ita ede notam intellectui, nonfcnfui.Vndepodenthaeretici elude- Pr<? re omnia,quae adduximus , dicendo, fua fe*t7,euafio Ecclefiam, quam inuifibilem vocant,ha- ecclefia C/Te bentibus vera fide fatis effc nota. Et pre cred i cipue Proteftates Anglicanifapud quos CelleftuiJn dicitur durare queda forma Hi crar chiae ecclefiafh!£&Epifcopat9\unbra,&mini derijjdicere pofsut,in fepfeuerarc Eccle fia in ea forma ex terna, «Sc fefibili,qua ha- buit teporib9Apodoloru.Et nihilomin9 non pode fenfu difeerni illam ede ve- ram Ecclefiam magis , quam Romanam, neque e contrario, ideoque appellare illa inuifibilem, non tamen ignotam, quia D z per
H
r.
C \o >•
Vera Eccle fia quorao- do fide cre- denda.
3*
Prcbarur quoad pri- ma partem.
%Augujl,
Rtiffin.
slpec.i.
Lib.i.QuZtu Jnglicana fecla a fide Catholica difsideat.
4-0
per fidem fui fatis illam cognitam habet.
Hec eft vltima obieftio.& cualio,qua ex parte iiereticorum cogitare potui , & non cenfui omittendam , quia per illius folutioncra tolletur omnis Proteftantm tergiuerfatio , & efficacia teftimomoru, & rationum, qui adduximus, magis in- telligetur, & reliquae etia obieftiones 111 principio politi facilius expedientur. Vt ergo rem aggrediamur , accipimus primonfiquod in hac obieffione cocedi videtur, Ecclefia veram elfe nota feu co- gnofcibile faltem per fide,vt omnia, quae hactenus adduximus teftantur fatis. Et in hoc punito addimus duo. Vnu eft, hoc inteiligendu efte,non deEcclefia co- f use concepta, feu invniuerfali abftrahe- do ab hac, vel illa congregatione hominu exiftentium in mundo , qui pofsit illud nomen fibi attribuere ,fed inteiligendu eiTe de Ecclefia definite, & in particulari fumpta, vt eft in talium hominum fidem Chrifti profitentium congregatione . Aliud eft, hanc Ecclcfiam in particulari elTe credendam, non quacumqj fide pro- babili,aut humana, fed fide diuina certif- fima,& infallibili.
Vtrumque horum poteft probari ex fymbclo Apoftolorum , in quo profite- mur nos credere Sanftam EcclefiamCa- tholicam. Nam hoc intelligendum eft de certa,&fingulariEcclefia.Cum enim ve- ra Eccleha Catholica tantum fit vna,in- diuidua, & particularis, illa loquutio, qui indefinita videtur, iquiualet lingu- lari. Sicut qui dicit, fe videre folem, fta- tim intelligitur loqui de illo fole lingu- lari, qui {olus in mundo eft. Atque ita exponit Auguftin. de Fide , & Symbo- lo capite 10. &Ruffinus in expolitione Symboli, & omnes. Nam ex vi illius fidei tenemur credere, illam eiTe veram Ecclefiam , in qua fumus ,& cuius fidem profitemur , & confequenter tenemur credere, conuenticulahireticorum, no ede veram Ecclefiam, fed Synagogam Satam, Apocalypf. fecundo, vefvt Ruf- finus, ait, Ecclclianr malignantium ; er- go \ t per illam fidem potsimus difcer- n ere veram Ecclefiam a falfa , necefte eft, vt fit de tali congregatione in parti- culari . Denique ex ratione fuprafafta de necefsitate huius cognitionis euiden- tcr fcquitur hanc fidem elfe debere de
tali Ecclefia indiuidua, quia nobis necef- ^ fanum eft, vel Ecclefiam quaerere , in qua iuftificari pofsimus , vel cui creda- mus, vel in qua vera Sacramenta cum fruffiu recipere, &vfque ad finem pei- feuerare , ac denique faluari valeamus.
Nemo autem poteft quirere Ecclefiam in communi , leu in abftraffio coceptam, quia hic non eft inquifitio fpeculatiua, fed praefica , neceftaria ad operationes pricipuas huius viti, talis autem inqui- fitio , vel coniunclio circa particula- rem Ecclefiam neceflario verfari debet, quia affiiones , vt dixit Philofophus,cir- B ca lingularia verfantur; ergo lingularem rt' ‘ etiam, Scindiuiduam Ecclefiam , San- ftam,& Apoftolicain cognbfcere pof- fumus,& debemus.
Et hinc facile probatur alteru quod 4 .
propofuimus , fcilicet, debere nos cre- Cofirmatm dere hanc Ecclefiam non tantum fide , <Se 1 .
opinione humana, fed maxime fide di- uina, & Chriftiana. Primo, quia quid- quid in Symbolo continetur , tenemur hac fide certa , & diuina credere } fed v- nuni ex credendis in Symbolo propofi- tis , eft hic Ecclefia particularis, <Sc indi- uidua , vt declaraui j ergo eft credenda ^ fide infufa, & omnino certa . Secundo
hoc maxime confirmat Auguftin. Epi- -dugufl, ftol.28 . dicens hanc fidem in ipfa Scrip- tura fundari, non minus, quam fidem hominis Iefu Chrifti. Quomodo enim(in~ quit ) confidimus , acccpijfe nos ex diurnis literis } Chrijlum manifeflum , & non Ec- clefiam mamfeflam . Vndefipe ibi Do- nati ftis obi jcit , Incerti eflis , ybifit Ec~ clefia , 8c ad hoc maxime tanquam ad magnum ab fu rdum eos deducere cona- tur. Ab os autem (concludit columna x 3 . j i deo certi fumus , neminem fe d communione D omnium gentium iujle fepar ari potuiffe , quia non quifque nojlrum in iujlitia fua,fedin Scripturis diuinis queerit Ecclefiam , & yt promijf 1 ejl reddi confpicit.
T ertio jidem conuincitur ex necefi- fitate cognitionis veri Ecclefii fupra 5* declarata: nam fides veri Ecclefii eft in fuo ordine , & fecundum Deum, fun- damentum reliquorum, que creduntur,
& omnium aftionum neceftariarum ad falutem 5 cum ab ea accipiamus Scriptu- lam Sacram , iuxta peruulgatam Au- guftini fententiam , Euangelio non crede-
rem
Caput. S.Qjiomodo Ecclefia vifibilis dicatur. 4 r
j n rcm,mfime autboritas Ecclefia comoucret, \ ^ ‘ * contra epifl.Eundamentic.), Ab eadem
accipimus verum fenfum fcripturaru,vt capite fequenti attingemus ■> accipimus fymbola,facramenta,pr;rccptaj confilia, cX omnia, qute ad falutem pertinent; er- go fi fides deipfa Ecclefia eflet tantum humana opinio, reliqua omnia tanrum opinione tenerentur:perirct ergo diuina fides . Et e conuerfo nulla eflet haereti- corum congregatio ; qua? non credere- tur Sanfta, & Catholica fufificienti fide, quia vniufquifque haereticus credit lu- am Ecclefiam ciie fandam , 8c Apoflo- g licam, credit autem fide humana, que fal- fa elle potefit; at in hoc diftert a Catholi- cojergo fides,quam catholicus concipit de vera Ecclelia longe altior efi,ac fubin de prorfus infallibilis,& diuina,
Atq; ex his colligere, & addere poflu C, mus tertio,quod maxime nofha? inten- r Ecclefia tioni deferuit,nimiru, in quo verofenfu quomodo fiaec Ecclefia dicatur vifibilis. Duplici e- ** n*m rat^one reputatur eiufmodi. Primo quia illa Ecclefia, quii fide credimus efle vera,obiedu quoddam effiquod vifu vi- deri^ auribus audiri, & manibus quoda modo cotredari pote fi. Hoc enim fatis q jeffc folet,vt obieftu ali quod creditu fen- fibile dicatur, etia fi de illo credamus ali- quod myfterium inuihbile : fic facra- menta fenhbilia vocantur , quanuis for- malis ratio facramenti , aut veritas non lentiantur , I mo etiam Chrifius Domi- nus obiedum vihbile erat, cum in ter- ris ambulabat , & tamen fide diuina cre- debatur a multis tanquam verus Mef- fias,quirede dicere poterant, fe vide- re Mefsiam, quem fperabant, <Sc quem Matth. prxfentem credebant, iuxta illud Matt.
13. Multi Reges defideraneruutyidere^ua TosvidettSy&c. Etpofi refurredionem D fuam dixit idem ChrifiusDominusTho n\q,Quiavidiflt meThoma cndidisli.QuoA Gregor. declarans G regor. dixit ,Vnumyidit , & alihd credidit, tamen de illo quem vidit, credidit quod non vidit, & ita fides illa habebat obiedu fenfihile. Ita ergo dice- re poffumus de Ecclefia,nam de illa, qua in his perfonis,&locis videm9, credimus efie Sandam,(3cApofiolicam,quod ocu- . . lis corporeis non videmus.
7* Obuiabunttandem protefinntes,hoc modo etiam fuaniEccleiiam efle libi vi-
fibilem,quia fuam congregationem qua vident credunt elle vera Ecclefiam. Ref- ^ffp0n(;0 podemus in prhnis , in hoc nullam nobis hsrec. e fle cu illis contentionem, quia nos nihil moramur, aneoru congregatio vifibilis lit,nec neded ab eis inuentum sil vocabu luinuifibilisEcclefiae.Sempertamcn in- tercedit hec difterentia ,quod illi congre gatione,quam vident , faifo credunt elle veram Ecclefiam, nos autem catholicam feu Romana Ecclefiam , quam etiam vi- demus, certa,& infallibili fide c redimus elle veram Ecclefia. Deinde efi alia difie rentia: nam aduerfarij \ itare no poliunt, quin dicant , congregationem luam feu opinionis fu a; coetum aliquando vel non fuifle, vel inuihbibem fui fle , nimirum, antequam illi effient, quia