~
श्रा अबन्तिकाचा्यवरादमिदहिरस्त-
मयरचिन्नकम् ।
(८ उथातेपग्रय ) „ _ व्टस््द्ः _ _ श्मार्वश्रङ रः ग्रगण्यन्यातागत्पण्दत नप्रायणप्रराद् $डन्द्गाम चाक्षरे तथा स्यामपुरनित्रस कूत मापाकाक्तदित. दमक गेगापिष्णु शीङ्कष्णदाप्च प्वप्वन्व ^ छदेपतोरगटेश्च *' दषेन धिनेमर९न सिषेयदि दनोवीने मादिर्ते दपि छ्ादकश परसि सिप
य्य ¬ ५ र = (अ
6६८ १११९००५१ ^ 249
ध
गत् १९८०, €> १८४८९.
॥ कट्पाण-सबड्
दानत टत -स्ल रसन् स्स्ान ग्न ध ॐ न ५० क | <स 1 न
प ~ - १" ----~-- "~ + अकी
प्रस्तादना।
उत पूरणं ब्रह्म सदिदानन्द स्वरम् गगरी श्वरकेो भगेक वमार ई कै, निनि भनी अलुप्म् दपा वेदादि सत्य जका ल्परेश कपा रे कि जिसको परकर भुप्य नमस्त बदाषीको पथा्वत् जान सका हे, ततश्व पूज इहपिपो तथा भाचार्योकि पी अनेक षन्यवाद् ई, नि वेदादि शत्य शाको मधकर ज्मोतिपशाग्रको कट किया, जिसके दारा ज्योतिर्विद रोग भत, भविष्य, इमान कटनेमं समर्थ ईति ई. विप विचार करनेमे त्नात होता ड कि ज्योदिभ्राग्ररी विद्रायृकी प्रतिष्ाष्िका कारणे. इमीको पर्क पूष बिद्रान त्रिकाटनन ओर् ेबघ् कदटति ब. काटाम्तरमे भोमृर्पौीराववार भव- न्मिकाचाम्यं॒वरार्निरिरजीने उ्योतिषशाज्रनं अपनी -जिपृशता तथा बहूदतके कारण अन्यान्य भाचाप्योङो मम्मति संमरह करके ुदत्सहिा, महनातक)
(२)
मयरवितरकं भादि अनेक थन्थ रचना क्वि जिसे पाकः गण यदिह परिशरमरे बहुत आवाम्यीकी संमति अगि हो नाष. ये न्थ संस्टतम है परन्द॒ हालं वर्तमान समव कीर्ती दशाहे गकि, सैर्छतेमे अल्प मोष हेनेके कारण साधारण अ्रणीके पण्डते की समञ्चमे भना दुक जानकर आधुनिक पण्डितेनि प्रन्थोका भाषान्तर कलना भरमम कियाहे ओरवे पराषान्तर यने ततर इनि हते चले जति ६. वराहिहिराचार््यरुत परन्धसि बह. त्तहिता, व॒हमनातक, ठषुनातके उन ग्रन्थोका भाषान्त हो चुका हे अब इत मघरवित्रकं नामक पुस्तकका पराषा- न्र् हमने अठ ंगाविष्ण भीरष्णदासजी जो भजन नदीन् पुस्तकके भकाश व रनम कंटिबद्ध ह उनकी मरण सर प्ाषाम कया हं जर इतका सव हक उक्र सेदनी- -को.डिया है, इस मन्ध भत्यकं वस्तुक समै ( सते ) मह्यै ( मणे) का विचार व पतयेक मासमे वपा द का सुम्पूणं वुनान जाना जाता ह श्न्ठि इ गेही
{ दे).
न्धे आकारे मम्बत्सर् ( वप पर्यस्त ) का सब हटि सहजम पटितमन् कटं सु ३, ठेसा यह् परमोप्तम भन्थ सबही पंडितो एकं २ भरति अपने पाम अदृश्य रखना ब्राहियि.
रामयाणनिशीनद्रभेः मवि मामि मिते ददे । द्भ्यो ृगारे च कापारम्पः कनो मया॥ १
मभम्नप्डधिनोका प्िपो प्रिर नागपणपमाद् मुकुन्दराम मंस्छ्तपृसतङ- सपाश्ष्यत्-सामभएी लर रमीमपुर् { अप्प)
॥ श्रीः ॥
अथ मधराचित्रकस्य विषयातुकमणिका । ९ ग्रन्थारम्भः ~ 5 धि , २ तत्रादौ त्रिविभोत्पाताः ~~ हि २ भाषाकपरदतमगराष्रणम् ... ५ ॐ % तेषामप्यनेकमेदाः ५ 8 # ५ अथ केतुनाफल्म् व 0 „ॐ रे मथ केवुस्वरू¶कयनं फर च १ ७ अय पू्केतुद्यफटम् ~.“ „९, < अथ ग्रतिमाहने केतूहयफलम् ~ १८ ९ अथ ग्रहणां योगफलमर २१९ १० अथ संक्रान्ति उत्पातवफट्म् ~ ४० १९१ अध त्रिधा वृषयगः ~~ „४१ १२ अथ ककेमकरसंकांती बारफल्य् व| १२ अय अगस्त्योद्वफल्म् ~. र् १४ अय् तिथिद्द्धिस्तथा क्षयफठम् ५ 9) + ५४९
१५, सयु मरयोदशादिनक्षफरयू ५ * ५५
॥: वरिषयादुक्रमागेका ३
१६ लय यैत्ादिमातेषु शिच्वादियोगकरभ् „~
, १७ तत्रा्खी कैत्रमारफड्म् = ~. १८ जंय तरैल्ालमासफटम् ~.“ १९. अथ व्येष्ठमासफरम् = "~^ २० लमयावादमत्तकलप् "न २१ भयाद्रौपरेक्षफटम् ^ २२ धथ रोरिणीनक्षत्रविचारः ..“ २३ जथ स्वातिनक्ष्रविचा्ः „^.“ २४ अथ मेघरक्णमू क २५ अंथाषादपूर्णिमायां चमनवरीक्षा २६ अव श्रावणमास्रफटम् „~ २५ अय मद्रमात्तकठप्र् „~ २८ अथ जनिनमातफलम् ....
२९ अथ कोर्तिकमासफटपु =... ३० यथय मगे्रीर्षेवासफरम ~. २१ अथ गीपमासफरम् ३२ मथ पायमासुकखमू ^ ३३ अथ ए(स्सुजामफरप्् २३४ सथासतृष्टिस्णम् = २३८९ अय डुपरकषस्क्षणमर
िवयाधुक्रमभिका ।
२६ लय जल्लग्रम [0 = २७ अघ मेवनक्षत्रमाद ५ ३८ अथ इबलीनषुंतकनकषत्राणि ४ ३९ खथ सूयं तया चन्द्रनक्षपसं्ा «12०1 ४० अय वु्ननद्मरिवेर्म्रणम् = १९३ ४१ मय सम्बत्रगरफठर् ... १० ४२ जय र्भिषलक्णम् " ˆ व ४२ अय दृष्िलकनणम् ० ^) ५४ अय सोदक ११० ४५ अथ हयाः फट ०० # * "११२, ४६ अथ कविवशेन अमाद्यमफलम् ०५०७ "१ १८ ४७ अय तियिकारपरत्ेन अम्यनफल्मर... ११९ ४८ मन्धतस्माफतीः ,... ००० 0) ५०५९ । १२५ श्त मिदमेको ग्किषा- र गगाकष्ण॒ ओष्ण
८ 1 र्” खपरह्नन्।,
कट्याण-सुबह
॥ ओः ॥ भापारीकासहितं मयुरचिजकम्।
~» ऋ.
[9 धोता
तेता त्रविधात्पाताः
उदयास्तमनं केतोगेणितेन प्रहास्यते ॥ विष्यमोमान्तरिक्षाशच उत्पाताक्चिविधा मताः ॥ १ ॥
भापाकारटतम्णछचरणम् । प्रणाम्य भास्करं दवं श्रीनागयणदोर्पणा ॥ मापा मगृरवित्रस्य म्रम्यस्य प्रवितन्यते श्रीखयनापयण ने प्रत्यक्ष दव तिसको रणाम फरके श्रौना- "रायणप्रसादशम्मौ करके सयूरावैत्रकनामक च्योतिप न्यक्री भाषा सग गीतिततकी जाती है॥ _ केतुका उदय ओर् अस्त मणित्त करके जाना नाता -ौरं दिष्य; भोम, भन्तारक्ष यह् भेद करके उत्पात तीम् पका ई; ठेसा अनेक आच्या मदै ॥ ३}
(२) मुरवि््रकम् । तेषामप्यनेकगेदः । एकोत्तशतं त्वेके सदृ्तमपरे विदुः ॥ _ एकोपि बहुधा माति प्राह वे नारद् उनिः॥२॥ „ तहां इन तीनोके कोई एक सौ एक गेद कहते है जीर दूसरे भाव्य एक हलर गद वर्णन करते ईः एकी बहुत कारका होता है रे नारटनिने कहा ॥ २ ॥ ` अथ केटुचरफलम् । यावन्त्यहानि द्यन्ते तन्मतिः एं भवत् ॥ मासे मासे च विज्ञेयंमि्युुशुनयोपरे ॥ २॥ कैतुका तारा जितने दिनोंतफ़ भाकाशर्मे. दख पडे उतने महीनोतक केतुका फं होतो टै, अन्यनि कहते ई,“ कि महते महीने फट जनना अयात् जिस मीन उदध होप उप्तम उसका फठ जानना ॥ ३ ॥ अथं केतुसवरयक्षथनं फएलशहितं च । सुपो रषिर सरमोः जः ममदः ॥ पिपरीतोऽुभः केद्निशिषेग्धधयुःपरभः ॥४॥
गागादीकाज्नहितम् 1 (३) एद् चिकना, मनोर) छोटा, सपाः वेतव्ण रसा केतु शुभ देनेवाला होता ६, इससे विपरीत तीन . शिखा- वार इग्रथटषकेः आक्तार केत अशुप् जानना ॥ ४ ॥
युक्तकनकसकारः पचविङतिरेस्यकाः ॥ परापरस्या चत्त सुपषुना भयप्रदाः॥५) 1 मोतीकीसी कान्तिवादे स्वीप् तारे चारी- वहि सर्के धुन ह, वे पूवे तथा पशमे दीस पटं तो भकव्रायक जानने ॥ ५ ॥, ` बहवरणाभ्िसकाराए सिखा पंचविंशतिः ॥ ज्यारदिशि सटा वह्िषुत्रा भयप्रदाः॥६॥ _ भनक रगक अगनितमान कातिवाटे चोटीदार् पचस तार अग्रि पुज ई, वे भपिदिशमं दीस पडे तो भयके देगेषठि हेति हं ॥ ६ ॥ याम्याशातस्थितःः ष्णा ऋक्षा वकिखास्तथा । वाबन्ता प मृत्युसुता: मनाक्षयकरः स्मता: ॥७॥ दक्षिणा स्थित सप्णदणं ( कि रूम ) फेतथा
(४) भयुरचि्रकम् । देही चोरीवलि पचत नक्ष यमके धुत वे परजा क्षं करनेवटि देति हे ॥ ७ ॥ वृत्ताकाराश्च विशिखा जर्तेड्मम्रभाः ॥ द्राविराद्धमिषना इभिक्षाेशदिमताः ॥ ८ ॥ गोड भकार ओर जलम डे भये तेखके पमान् कार्तिवाडे चोरदार यास तद पृथिवोकं पुत्र ह वे ह्थान् दिशामे दीख पे तो दुभि करनेवले जानने ॥ ८ ॥ हिमररिमहिरण्याभास्रयश्वदरताः स्मृताः ॥ उत्तरस्यां यदा शस्तदा ज्जुभफट्रद्ाः ॥ ९ ॥ चन्द्रमा भोर सषरणकीसी का्तिवरि तीम नत्र चश्मके पुश्रहुजो वे उत्तरदिशामं दीषप्डं तो शु फल देनेषाटे जानने ॥ ९ ॥ ४ ५ कृरसिवर्णसिशिख एको ब्रह्मसुतः स्मृतः ॥ खवास्पागाष्ठ रुष्टा जह्मदण्डक्षयावहः ॥ १० ॥ कर् ( बहुत ' चमकीला ) भोर तीन रगपाला तथा तीनही शिखा ( चोटी) ह जिमकेठेमा एकं तारा ब्रहीका
पापार्दकसहितम् ! (५) पत्र है वह सम दिशाओमिसे किती दिशम दौ प्ठेतो ` भह्वैडे क्षयकारी होता हे रेषा जानना \ ३० ॥ विसर्पाह्याः शुकरसुताः सुह्िग्धाः शरेततार्काः ॥ चदुर्लीतिहस्याकाः पुरा रछा नयप्र: ॥ ३१.॥
नदर चिकेन श्वेत ( सपे, ) वणवलि, पिप नापकरे चौरासी नक्षत पूवश दीख पट तो भरयेके देनेवाटे जानने ॥ ११॥ सच्चा द्विशिखाशरेव परि कनकाहयाः ॥ दानश्वरसुता षी दुःखदाः केतताप्काः ॥ १२॥ बहुत चिकन भोर 2 दोरीवाटे, सुवर्णकी कान्ति- समान केनकनामके सार तेरि नेश्वरे पुत्र ई, वे केतु- तदि.वोर भीर दुःखके देनेवाले ॥ २ ॥ एकतारा महास्वरपाः रोपाः येना मद्धप्रभाः ॥ सरिखास रोः पुनाः प्रायो दक्षिणाययाः॥१३॥ . नामतऽधिकचा षोए पटेपेवादिकाः स्पृताः ॥ (म्पपुनास्तारकार्याः सवाद्गपेवाश्च त 1१९६॥
(६) मयरावितकम् । नाऽतिग्यक्ताचचं रक्षाश्च शतरूपा भयावहाः ॥ एकाधिकाश्च पेचाशात्केतवः परिकीर्तिताः ॥ १८५ ॥ शक तारा बहुत छोटा जिनको श्वेतवर्णं अहुत चमकरोले ओर चोशवाटे ठहस्पतिके पतर दक्षिण दिशम रहनेवा- ले ॥ १३ ॥ भधिकचनामके -पततठ तारे घोर भयकारी ई ओर वधे एत्र तारक्नामके सम्पूणं दशाम प्रकाश हेनिवाटे ॥ १४ ॥ मन्द्रकाशक ओर् रुते भरेत वणं शयकेः ३नेहरे ८केयावन केतुक ते पूवविर््येमि कें पृष्टिः कुनात्मना'रक्ता कोडमाः सेोम्यादमजाः ॥ विशिखा विततार महापप्रफखयदाः ॥ १६ ॥ रक्तवण तथा केसरे रगे साठ मक्षव मेगख्फे पु ६ वे तान शिखावाे एकं एकके तीन तीन दीष पठते रषे तोरे उतर दिशामे दीसे हए महा अशुभ फलके देनेवाठे जाने ॥ १६ ॥ राटनराख्यक्चिएत्सयातास्तमसकीरकाः ॥ ने।ऽपमण्डठर्यतर छोकानां कृषटटुपरः ॥ १७॥
जाषारीकासदितम् 1 (७) तेतीस् करत तोरे राके पुत्र तमसकीटक नामके चनदर- डरः ओर सूर्यमण्डलं निवासत करते है, पह दीते दुए तारे सोकको क्ट देनेवाले होते है ॥ १७ ॥ नानावणोथिषुव्राश्च किरन्तोऽयिद्िन्राडनः ॥ पिरोत्तरशातं विधषूपा वद्विभयप्रदाः ॥ ३८ ॥ अनेक रेके अभिको वर्पनेवलेदो दो चारीदार, विश्वरूप्नामके एके सौ वीप तीरे अप्िके पुर द रेते देते श्ये तोर प्यके देनवाटे होति हं ॥ १८ ॥ अरूणाल्या बपुरा वर्णतः.उयमखहिताः ॥ वित्तारश्रामरप्रस्या भयदाः सप्तसप्ततिः ॥ १९ ॥ अह्णनापकरे -प्पामलोहितवी - अथति करट ओर खा रेभके, चमरके आकार सतष्टनर तरे वायक एत्र द "सी दीह पहं तो भयके उेनेवाढे जानने ॥ १५ ॥ {यजापतिष्ुताश्वाछौ तासमंडखवर्तिनः ॥ तारापुनग्रतीकारा गणका भूग्रदापिनः ,॥ २० ॥ तारा ( नसत्र ) मंडलमं रदनेवले, नक्षशरकि य॒च्छा-
(<) मयुरचि तकम् ।
के समान गणकनाम आढ तोर भनापतिके पुत्र हं गे पय. श्यकं जानने ॥ २० ॥ दे राते चैव चत्वारः सरिखाः अेतरस्मयः ॥ चतुरछा जह्मपुना महाभयकरा मताः ॥ २१ ॥
दोसौ चार त चोवाच श्रेत किरण जिषे भौर चकोन चे बरहलके एत महाभय करनेवाले हं ॥ २१ ॥ वंरगुटमसमाः परोक्ता द्वाविरादरूणात्मनोः ॥ शशिप्रभा काकाख्याः केतवः कष्टदा मताः ॥२२ '
वासोके युच्छेके सश्श बास तरे चन्द्रमाकोपी कान्तिवले काकनामके वरुणके पुत्र ई सो भकाशमें दीख पठं तो यह केतुतर ॐ्टकै देनेवारे जानने ॥२२॥ काटा कबन्धाल्याः कनन्धसरसारूगाः ॥ पण्णवति भयद् हिमरद्िमसमप्रभाः ॥ २३ ॥
कबन्धनामके विना शिरवलि नराकार रक्त २५ चन्दर माकीसी कोतिवले छयानव तारे काटके युव द दीक पहं तो प्यके देनेवाले होते ह ५ २३॥
चाष{टीकासहिवम् । (९) विदिकेषु्ास्त्यकतारा विदिक्च च समाभिताः ॥ नवसेख्याश विषुटा.मराभयनिवेदनाः ॥ २8 ॥
केही समान विदिशाेमिं रहनेवठे येडे बेडे नव क्षप विदिशे पत्र ई वे महाभये देनेवाटे हेतेई२४॥ अथ परम्रकेतूदयफलम । उत्तरस्यां महास्थूटो निमेखश्चापरेद्यी ॥ दृष्टः केरोति मरणं पश्वादत्रसमृष्िङ्गत् ॥ २५ ॥ उत्तरदिशामे बदा मोरा निर्षृट केंतिवाटा एक तारा उ हिनत लोकं मृलछु करनेवासा रोता है, पणवा अननक ब्दि करताहे ॥ २५ ॥ जिति केतुः ओेतचिह्ः करकाः क्षुषयाषदः ॥ दृष्टः मार्च्या च शघरास्यस्तारं स्षिग्धख पापद्ः ॥ श्वेत ( सेद्) चिका चोदवाला शचनाम नो केतु ,तार रै से पूैदिशामे दीख प ते सुषि भय देनषारा होता द, यि वही सिनग्ध ( चिकना ) हवे तो गायका देनेषरा जानन् ॥ ६ ॥
८१०) मयुरचित्रकम्1
कंपाटोस्यो धूम्रिखो दः सषजटापहेः ॥ परण्वयोमादेविहारी स्यात्तथा क्षुन्पर्यकास्कः॥२७॥ कपाटनामन्न तारा जो धभक समान चोदीकास पू दिशार्मे आपि आकाशतक् फटा हुभा रोता र) वह् कख पटे तो म॒म्पूर्णं जसको नाश करनेवाला अयोत्र् अवेषण करनेवाखा तथा श्वा जर मृत्युका करवा रोता है, कडा भारी काड पडे त्ता जानना-॥ २७ ॥ प्रामथिमागेः स्थूखमा ष्टः स्यादरुणप्रभः ॥ व्पोमेविभागगामी चं रोदः श्द्धयकार्कः ॥ २८ ॥ पू भौर अप्निदिशामं केरा दुभा रार रगका भगिते मोट एक भ्रयानक तारा -दीख पड तो वह् कधा भयका करनेवाला अर्थाव् महादुिक्ष करनेवाला होताहे ॥२८॥ पञ्चिमाञास्थितो यस्तच्छिखायाम्यायरसस्थितः ॥ यथा यथोदयं गच्छेत्तथा दैर्वय प्रयात्यसो ॥ २९ ॥, संस्पृरान्वे घ॒नीन्शप्त भुवं चाभिनितं तथा ॥ च्योमद्धमात भित्वा यं यी्येनास्तं म्रणति च २९॥
स्षारीकासदतिम् (११)
पश्विमदिशम स्थित जो चेरीवाला दक्षिणी ओरके अयाग निका सो जेते जम उदय होता लवि तैसे तैम उसकी चोटी वदती जाती है ॥ २९ ॥ ओर् सृत्त- कपि, धव तथा अतिनिव न नकषर्जोके स्प करता हुभा भष आकपशतक् फैटकर दक्षिणदिशा भस्त हे जाता ह) ३० आश्रयागादवन्ति च पुष्करारण्यमेवं च ॥ मण्यदेङमुदग्भागे देषकाल्यं तथेव च ॥ २१ ॥ पवृखस्यो निहन्त्याशु केतःलभयप्रदः ॥ देशष्मनयष दुभि दकामासाववि स्मृतम् ॥ ३२॥
यह देवकं तथा धेट नामका तार प्रयागे लेके पुष्क- रन तथ मधयदशके उत्तमागपे दक्षिण उजैन नगरीतक- कै अन्तीत जो देश द ॥ ९१ ॥ उने यह केतुतारा भीबनाफ करता जर दुःख षको देनवाटा ३, अन्य. सम दश महीनपयनत दिसो करोवारा जानना ३२॥ परकर शिखा यस्य कृत्तिकायां समाश्रिता ॥
(१२) मय॒रवित्रकम् ।
द्यते ररिमकेचः स्याशताहानि ज्युभभरदः ॥ ३२॥ धुआके आकार चोटी जिसकी छततिकानक्षजसे लभी
$ दषा रशमकेदुनाम तारा होते सो सात दिनतक आ- काशं दीख पडे तो शु" फलका देनेवाला जानना ॥ ३३॥ अयोद्श्ं याम्यादो दो भषराह्मयः शिखी ॥ महाभयकरः क्ता ज्येष्ठाया वा समाधितः ॥३४॥ सप्ताह्यधिको टो दशवषोणि दुःखदः ॥ गृदपवेतवरक्षेष सेनागोुष्करषु च ॥ ३५ ॥ दि्यान्तार््िभोमास्यो धरूमकेतः महस्यते ॥ यदा तदा पिनाराय प्राणिनां भवाति धुवम् ॥३६॥
, जो धरभ्रकेत॒ ताराकी शिखा ( चोरी ) हस्तनक्षत्र वा भरणी अथवा ज्येष्ठानक्षत्रे टमी हई हेये पो यह ताग महापयकारी कहा है ॥ ३४ ॥ रश्मकिठु तारा
जो सात दिने अधिक दिन दीख पडे तो दशवषतक
दुःख देनेवाखा होते तथा षर पर्वत, वृक्ष, सेना, ओो-
शाङ्ग एप्पवादिका हन स्यानेकि पिं ॥ ३५ ॥ द्य
पाषातीकापदितम् । (१३)
अन्त्र, तीम नाम् धरप्रक्रेठकाजो तारादेसो दीख पडे तो निथयकरके भाणि्याका नाय करनेवाखा सोतार ३द् सछ्यामकटए- मण्यार्यः सूद्मतारकः ॥ रिखास्यघ्ठक््माकन्वीच पेचमासान्धुभिश्षक्रत् २७
मरता छोटा तारा मणिनामक्ा जिसकी छोटीसी
चोटी सीधी होती द, दे तारा एकं वार् एक पट्रतक दीख पेड तो पांच माप्ततक सुरिक्षक्रा करनेवाला होता है ॥' ३७ ॥ जख्केत्मरा्िग्धा लिखा यस्यापरोत्नता ॥
दृष्टः करोति दान्ति च नष् मासान्मुभिक्षघत् २८॥ बहुत । चक्रता पाज्मक ओर् रची चरीवाख् जड
केतुनामक्रा तारा दीखे तो नव मास्तक्र सुभिक्न भोर शा.
न्तिके करता हे ॥ ३८ ॥
भवेत्त सुचिग्धा इरिपुच्छपम। शिषा ॥
सूकष्मकतारा प्रष्टा खोकनां ञ्चभदा मता॥३९॥ पक पुन्दर चिकना पोदेकी पुच्छसरीसी -बोरीषाला
(१४) मयुरवित्रकंम् ।
छोटा केत तारा पूर्वदिशं दीष ष्डेतोषरोक्रौको शु देनेवाटा होताहे देका जानना ॥ ३९ ॥ पदयकेतमृणाखाभः पश्चिमायां प्रहरयते ॥ निषमेकां तदा सप्त वषोणि च सुभिश्ष्षत् ॥४०॥
प््नकतुनामक तारा कमटनाटकं समान पतो चोट वाटा पथ्िमदिशामे दी १३ तो सात वर्षतकं पुिक्षका करनेवाखा जानन् ॥ ४० ॥ आवतंकः सव्यरिखो निशाद संपररश्यते ॥ या्न्धुहूतान् रक्ताभस्तावन्मापान्मुभिक्षङ्ृत्॥ ४१॥
जिसके वायै भोर चोटी दोय ठेमा भोवरधकनामका तारा खाल रंगका अ्रातिसमय नितने सुटूर्वतक दील पृडे उतनेही मासतक सुि्च करनेवाला जानना ॥ ४१॥ सन्ष्याकारे पश्चिमायां चूाकारोरुणप्रभः ॥ विययश्च समाक्रम्य स्थिता यः संप्रहर्थते ॥ यावन्ुहूत।स्तावन्ति वपाण्यज्ुमदः स्प्रतः ॥४२॥
न् सभ्पासृमय प्थिमदिशमिं शर्करे आकार टार
भाषाटीकासदहितम् । (१५) रगका तारः आकाशके तिहा कागमे केला हभा दीख षडे नितने मुहूर्पर्यन्त दिख देवे उतने वष शुका देनेवाला कहा ई यां दो घदीकरा मुहूतं जानना ॥ ४२ ॥ यश्मिन् ऋक्षे स्थितः केठुराकारो .संप्रहशष्यते ॥ तदिदयूदान्समादन्ति ऊक्षदेशान् वदामि तत्॥४३
जिस मक्षत्रपर् स्थित् भया केतु आकाशम दख पे तो उस नक्षत्रौ दिशाके देशाको नाश केर हे अभव कौन नक्षत्र कोन देशका नाश कर 2 सो करतः द्र ॥४६॥ अधिन्यामश्वके दति याम्य कठः किंरातकान् ॥ वही कटिगनृपतीन् रोरिण्यां सुरसेभकान् ॥९९॥ .
अग्वनानक्षेजम् जा कतुक्रा उदय हता अन्वकदरश के नाश कए्ता हे) भरणीनक्षतर्मेकेत् उदय हेनिसे किरात- देशको, छतिकराम कटिगके राजाको, रोरिभीमे शूरसेन. दशको नाश केरे ई ॥ ४४ ॥ सोडीनर सगे रोदे नख्नीवाधिपे तथा.॥ मदितोईमकनायं च प्ष्ये च मगधापिपम्.॥ ४५॥
(१६) मयुरचित्रकम् } अशिकेशं च भोजगे मधायां च।गनायकम् ॥ भगम पाण्डनाथं च अय्येम्णे चोनयिन्यकृम् ‰8॥ मृगशिरा ओर आद्रापरर केत॒का उद्य हो तो भशी- नर तथा जठजीवके स्वामीको हानि पदवायि भोर पुन- , वपर भश्मकदेथके राजाका, पुष्पम मगधेशके रानाका ॥ ४५ ॥ ओर आष्टेयामं अशिकेशदेशका) मधापर अगदेशके राजक, पूर्वाफास्णएन पाण्डेदेशके राजका; उत्तराफाल्यनीे उन्ेनका नाश करे ॥ ४६ ॥ ुरसेवाधिषं त्वष्ट इस्ते दंडकनायकम् ॥ वृति कौवोनकाईमीरो दि कोराखाधिषम्॥४७॥ मेते पोटाधिनाथं च सवेभोमं परन्दरे ॥ मरे भद्राधिनथं च नख्देवे च कारिपम् ॥ ४८ ॥ चिघराम केतृद्य हो तो कुरुमतरके राजाकः) हृस्तपर हा तो दण्डकवेशके रानाका, स्वाति काबोज भौर कासमी- रका, विशाखाप्र हो ते कोशर्देशके राना ५४७ ॥ अघुराधापर पौूदेशके रानाका, ज्येष्ठाय सव देशेकि
पाषादीकासहितम् । (१७) रानाभेका, मृटमेभब्देशके राजाका, पूरवापादापर हो तो काशक रालाका नाश केरे ४८ ॥ योषे चासँनरेदयंश्च देशवदेवे विधिं तथा ॥ अणे केकयाधीरं पचा वासवे तथा ॥ ६९ ॥ वारणे सिदृरपतिं पवाभाद्रे चे वेगपम् ॥ अद्ध्ये नेमिपप् खत्य्ं केस्साविपम् \ ५० ॥ , उत्तराषादापर् तथा अभिजिद् नक्षत्रपर केतुका उदय हो तो योधेश अनश ओर ददेखीके राजाका, शरवण- प्र केकपदेश्के राजाका तथा घनिष्टामे पचार (पजाव् ) दशके राजान् ॥ ४९ ॥ शतणिपान्त्रमं सिदव्देशके राजकः, पूवीकतादरयदापर चंगाट्देशके रानाका, उन्रा पोद्रपदापर् नेमिपपतिक, रेवतीपर केरर्टेशके स्वाभीका केतु नाश ररेह॥ ५० ॥ यस्यां दिदयुद्यं याति केतुस्तामभियोनयेत् ॥ यत्त यत्तः शिखा याति शना गच्छेत्ततस्त॒त्तः ५१
जिस दशापि केतृदप दतत है उप दिशाको नाश कं
(१८) मयुराचे्कप् ।
रनर -जामना भर जित दिशे केतुकी.बोरी तक् फलदी ठै, वरहही रानाका नाश करोबार जाननी ॥ ५१॥ पचोत्तररातं स्वके केतूनां प्रवदन्ति च ॥ चतुदश रैः पुना वेणस्य दृङोवे च्र॥ ५२॥ अविपुमाशचदछिशदयमस्य : नव॒ कीर्तिताः ॥ अष्टादश. डेरस्य . वायो्िरातिरीरिताः ॥ ५२ ॥
को$ एक -भाचान्यं एक पौ प्स केतु पर्णमे करते ई, उनम चौदह सूर्यके एच हे, दश केतु वरुण्के एत्र है ॥ ५२ ॥ ओर चती अगरिके युत ह, नव यमके पुत्र के है, अदारह कुबरे ुत्र ठ, दीम के. वादके पुत्र के. पहामृच. ०५ केतु करे ई ॥ ५३ ॥
अथ प्रतिमा केतुदयफटम् !
आशिन ` कातिके" सुयषुतराणाघुदये ~ यदि ॥ मेषा जन मुंचन्ति दुभिक्षं च तारित् ॥ ५४ ॥ चतुष्पदा विनश्यन्ति ` रनानः कडप्रिपाः ॥
पाषारीकासितम् । (१९) हरावणेन टिखितं मिहिरेण -च भाषितम् ॥ ५५ ॥ आग्दिन ( कुंबार ) जीर कार्तिक मासमे -सुगेके पुत्र श १४ केतु उनका! उदय रेदि ते भेष जर नह कप जोर दुक { अकाल) पडे ॥ ५४ ॥ तथा चपा्ोका माध हेमः राभार्भमिं कठट् देवि यह नारापणन "खिला भोर वरादमिरिराचाम्पने वणेन किया द ॥ ५५ ॥ करुणा उद्यं याति श्रावणे च नभस्यके ॥ स्यातपथ्वी नटसस्याटया ाकाव्धानन्दषुयुताः ५३ पुत्र जो दश करतु से। भवण जीर भीद्रमापप उद्य देष तो पृथिवी जठ ओर धान्धेते युक्त हेष मर सम्पण भुष्य आनन्दे सयुक्त रेवि ॥ ५६ ॥ मागं मासि तथा पपे दृश्यन्त वहिपजकफाः ॥ अग्निचोरभयं क्त्र भरना नाशं परयान्ति च ॥ 4५७ ॥ मिस तथा पौषमासं अभिक पुर २४ कटु द पतो अग्रि चौसे भय देवे, ओर् ` नाका नाशा क्ष॥५७॥
(२०) मय॒रावित्रकम् ।
परथिवी भयपयुक्ता प्राणिनां व्यापेमादिरात् ॥ नेवमाधवमासे त॒ ङबेरस्यात्मजः किर ॥ ५८ । यान्तयुदरमं तदा मेषां उहवास्मिदा मतः ॥ धनधान्ययुता प्रथ्वी प्रनाश्चानन्दसंयुताः ॥ ५९ ॥ ओर पृथिवीपर भय होवे तथा प्राणि्येमिं रोग उतपन्न देति चेत्न भौर पशाखमापतम ङुवेरके णु जा १८केतु द ॥ ५८ ॥ बे जो उद्य हवै तो मेष.बहुत् नट वेध, भर पृथिवी धनधान्ये परिपूर्ण होवे, तथा भरना सुखी हेव ॥ ५९ ॥ यमनाश्चोदयं यान्ति माघफाट्युनयोः [कठ ॥ पृथिवी भयपयुक्ता दुभिक्ष च समादिशत् ॥ ६० ॥ युमक्र यृत्रजाक्तुम् ह सो माव काफाल्यछनमम उदय देवे ते प्राथिवीपर भय हो तथा दुर्भिक्ष (अकार) पडे ॥ ६० ॥ वायुपुत्राः प्रहद्यन्ते ग्येषठमासे शुचो -तथा ॥ उद्धता वंति वाता वे दि रजस वृत्ताः ॥ ६१ ॥
भाषारीकासदितम् । (२१) पतन्ति गिरिगाणि निपतन्ति महीरुहाः ॥ चोराग्निन्तैता पडा राजानः कृरुहुप्रियाः॥६२॥
वायुके पुत्र (२० केतु )के ते ग्येष्टमाप्र तथा आपाटमसंम दीस पड तो निश्चय भचेड पवन चङे ओर् रिश प्रलमे टकर जायें ॥ ६१ ॥ पवतेकरे शिखर गिर जय वृक्ष उखड जांय, चोरसि तथा अभिसे पीडा हेष राजा करह् ( ठाई ) रेपे ॥ ६५ ॥
अथ प्रहाणां मोगफरम् 1
गोद्रनक्ष्रगिता यदि सुयमहशुत्ता ॥ मस महषेतां यान्ति धान्यानि खस्थता पुनः॥ ६२॥ अव आपे प्रकरे पोमेके फर वर्णन करते, जो आ्रीनक्च्पर सूर्यं मगर देवि ते एकमास्पयन्त अन्न हगार, उपरत प्राव रस्ता हो जवि ॥ ६३॥ भदक च भरणी मग वा यदि चास्थितो ॥ खवणं मदृषतां याति सिधुदेरोद्रयं विडम् ॥६५॥ सरे भौर केढ जो प्रणी वा मृगसिरानक्षत्रपर स्थित
(२२) म्रचित्रकम् ! हषे तो तिुेशेमै उन्न टवण (सधानमक ) भीर विड ( सीचर )-ख्दण महेमा हेवि ॥ ४ ॥ वुधञ्ुकपदीपुवा युनगक्षं खमाधभिक्ताः ॥ नन्दन्ति सकाः सुलिनः सुभिन्षं जनयन्ति च ६< जे बुध्, शुक भर मंगल यह् तीने। अष्टेषा नक्षभप्र स्थिव हेत तो ठोकेमं मद॒प्यादि सुखी हेवं जौर सुगिक्ष ( सस्ता ) भाव देवे, सम्वत्सर अच्छा हेवे ॥ ६५ ॥ स्वातिं याति यदा भौमो रेवतीं "यादि भास्करः ॥ चित्ता मदहीपाखः प्रजा नां प्रयाति च ॥६६॥ जे खातिका मंगल हेय ओर् रेवतीक सूर्येव तो रानाओंका वित्त चल्ययमान ह भ्रनाका नाश हेवे॥ ६६ अनुराधां गतः ` शोखिव्यष्ठायां च उरहस्पतिः ॥ पश्चिमायां तदा युद्धं प्रमा नाड प्रयाति च ॥ ६७॥ जो अलुराधानकषत्रपर शनैश्वर ओर ग्ये्ठापर बुहसति हवे तो प्रथि यद्ध ओर भजाका नाश हेवे ॥ ६७॥ मूटे मन्ध इधः स्वात्यां मायां चन्द्रमा यदि ॥
पाषाटीकासहितम् 1 ८२३) सग्रह सधान्यानां सभो भवाति नान्यथा ॥ ६८ ॥ जे[ मृटनक्षत्रफा शनेभर ओर स्वातिका वष मधाका चन्द्रमा देवे, तब सव अर््नेको संध्रह केसे छा दता दमं सभाय हीं जानना ॥ ६८ ॥ विशवहामे भगे मन्दाः सत्तमक्ष यदा रविः ॥ तदा जङविनाश्चः स्यास्मनानां कदनं मरत् ॥६९॥ उत्तराणादा नक्ष्रपर वा पूर्वाफाल्युनीनक्ष्पर शनेश्वर देवि ओर पुनरवप सूर्य से ते जलका विनाश (अवर्षण) ओर प्रजाको पीडा बहत हेवि ॥ ६९ ५ अवणक्षं यदा कुरो यदहः कथित्छमाश्रित्तः ॥ अन्ने मरक्तां यात्ति गोधूमाश्च विरोपतः ॥ ७० ॥ जम श्रवणनक्षच्पर् को कूर ग्रह स्थितसेष्रेतो भन्न महमा होता, विशेषके भं मेधा हो जाताहे ॥७५ वाष्वक्षे यदा सोरिभमिपुत्रेण संयुतः ॥ न वुर्पति जडं मेषाः सस्यदनिश्च जायते ॥ ७१ ॥ सा भगे साय शनेवर पुपि्ानक्षत्रपर् सेवे तो
(२४) मयुरदित्रकम् 1
मेध जल नहीं व्व अ्थीद इष्टि नर दषे ओर धाम्यकी
हानि हवे ॥ ७१ ॥
वारणे च यदा जीवश्ि्ायां धर्णीषुतः ॥
तदा नदरयंति गोधूमाः सस्यदानिर्महपेता ॥ ७२॥ जो शतपिषाका बृहस्पति ओर चित्राका मंगलो
तो गेहं नहीं देवे भौर सस्यकी हानि होवे तथा भन्न
महेमा रेषे ॥ ७२ ॥
भातुभमो भृणेव शानिक्ष्रे समाभिताः ॥
यदा निापतिस्तन तद्। इभिक्षतो भयम् ॥(७३॥ जे सूर्य मगर ओर शुक यह तने शनेधवरकी राशि
{ मकर छुप ) में स्थित हं चन्द्रमा साथमे सेतो
दृक्षसे भय देवे अथीत् अकल पडे ॥ ७३ ॥
बृपे राहयंदा भोमः ष्ठे मासि महाभयम् ॥
भवत्यत न सन्देदस्तदा दुभिक्षपीडनम् । ७९ ॥ जो बरृपरारिकाराहु ओर मंगल हेवेतोष्टे
पाषादीकासदितम् । (२५) महीने महाभय ओर दुर्भि पीठा रेपे इमे संदेह नही करना ॥ ७४ ॥ ~ मिथुन क्षयेषु राप यदि संस्थितः ॥ दुभिक्षे जायते तत्र पथ्िमाया वरपक्षयः ॥ ७५ ॥
गे मथरनरोका धते हा अथवा राहुर ता दर्पिक्ष रेते ओर पिमे रानाभोका क्षय हेष ॥ ७५ ॥ पकिरहमदरीपएनाः रारिशकरनेश्वरः ॥ एकश गता छेते तद पृथ्व भयाङ्कखा । ७६ ॥
जे सूर्य, राह, मंगर, चंद्रमा, शुक्र, शनेश्वर ये रह् एकं रारशेम स्थत हता पराध भयस अङ्कुर हपु अर्थाच पृथिवीपर सव मदप्य भरगसे युक्त देव ॥ ७६ ॥ पूदेशो महापीडा तरपाणा संक्षयो भवेत्त ॥ नानाङौ व्यामिभयं तस्मन्काेन सुरायः॥७७॥
ओर पू देशंमिं महीश व रानार्भोका क्षप हवे तथा भजाका नाश र व्यापित्े भय हनि उस सममं देस! हो समं कक सन्देह नही ॥५७ ॥
(२६) जयुरचित्रकम् ।
सयारचन््रमन्दा गहुचन्रस॒ता यादि ॥ एकरारि गता दयते दक्षिणस्यां भयप्रदाः ॥ ७८ ॥ सूर्य, मंगल, चन्द्र, शनि, राहु, बुध ये प्रह एकेरारिमं स्थित हेवं तो दक्षिण दिशामे भ्य देये ॥ ७८ ॥ एकरा गता ह्येते ङजाऽकेशानिराहवः ॥ डो युर त्येव तदा भयक्िवधनः ॥ ७९ ॥ एकराशिमे मेगल; सुरथं, शनि, राहु, शुक, यर हव तो जमतुमे सयक बृद्धि देवि ॥ ७९ ॥ उत्त क्षवरभगः स्यात्नाऽ्च कास्यं षिचारणा ॥ रथिचन्दरक्कुना जीवमन्दचन्द्रसुत्ता यदि ॥ ८० ॥ समाधिता द्चेकराि तदा पृथ्वी भयाङ्कख ॥ सज्ञा नारो ग्यापिभयं प्रजानां संक्षथा भवेत्॥८१॥ ओर उत्तर दिशामे क्रिसी राजाका छरंग हो जो सुरथं; चन्द्र, मगल यरु, शनि, बुध ॥ < ०॥ एक राशिप्र स्थित हं तो पृथिवीपर श्य हौ, ओर राजा्भोका नाश दोग प्य द भरजाका क्षय हवे ॥ ८9 ॥
भारायोकापरहितम् । (२७)
कुनाकनीवरुक्राशच यदेक समागताः ॥ भयं व्यापि प्रक्वन्ति सवधान्यमदेवता ॥-८> ॥ जे मंगर, सुय, यर, शुक एकरािप्र स्थित हे पो भप नौर् व्याधिको केर व सम्पूर्णं अन्न महे देत॥८२॥ कुनकेन्दुज्ञजीवाश्च सिहरारि समाध्रताः॥ छवभंगः प्रजाना भयभीता च मदिमी.॥ ८२ ॥ , मगर, सू, च सुध, यरु ये ५ प्रह सिंदराशिपर स्थित हे तो राजाका छतरेग, परजाका ना हो भार् पृथिवी भयते पीडित देवि .॥ ८३ ॥ एकर ग॑ता दयेत सोम्यजयुकरदिनाधिपाः ॥ सवैधान्यपररर्घत्वं मवा: स्वरपनखग्रहाः ॥ एकंनक्ष्रग। द्यते तद् भयविदधनाः ॥ ८९ ॥ एकराशिपर उध, शुक्र; सूर्यं ये ग्रह देतो स्र भभ मदग आर वृष्टि थोडी देवि, यदि एक नक्ष्प्र यर भर् रे त पय अधिक बे ॥ ८8 ॥ द् भीषयुता मम्दो भंषाद सतम स्थितः ॥`
(१८) मगूरधि्रकम्
तदा भना विनश्यन्ति भूयश्ात्नपरिक्षयः ॥ ८५ ॥ जे वृहति शनि एकराशिपर हौ अथवा वृहस्तिति
सप्तम शनि रो तो प्राका विनाश ओर भका नाश
हेष ॥ ८५ ॥
ककमीनमृगक्ीपु रानिभोमो यदा स्थितो. ॥ `
तदा युद्धाङुस पृथ्वी घनधान्यविषनिता ॥ ८8 ॥ जो कक, मीन, मकर, कन्या इन राशियोप्र शनि
र मेगल देवे तो प्रथिवीप्र युद्ध बहुत हेव भर भजा
धनधान्ये रहित रोवे ॥- ८६ ॥
मिधुनखीधटुमीनयो मन्दो यदा भेवत् ॥
तदा षा विनद्यन्ति पृथ्वीं शोगितपूरिता ॥ ८७ ॥ जे शेश्वर मिथुन, कन्या, धन, मीन इम राशिरयोपर्
हो तो राजाओका विनाश हो ओर एथिवी रुधिरते पूरित
इवे ॥ ८७ ॥
रविछकरषठराचाय्य यदेक समाश्रिताः ॥
एजनररोः प्रजानाशः सवसस्यमदषता ।॥ ८८ ॥
भाषाटीकासरितम् । (२९) सुय, शुक, यरं यह रह जो एकराशिष्र हे तो राज्यका बिगाड, भजाका नाश जर सव तृणरंजञक धान्य महंगा हेवे ॥ ८< ॥ रपिभागेवभोमान् रारिमेकं समाधिताः ॥ घृततेख्मसुराप्नं मदर्वति महाभयम् ॥ ८९ ॥ सू, शुक्र, मंगल यह् एकराशिपर् देवै तो धी, ते, भूर यह् अन्न महमे सं आर महाय रेव ॥ ८९ ॥ सुरेग्यकविमन्दाश्च राहुरेक संस्थिताः ॥ मेषा जटं प्रसंचन्ति सर्वधान्यमहपेता ॥ ९० ॥ छ, शुक्र, शनि, राहु यह चारों मरह एकरारिपर स्थित होते वृष्टि वहुत हेवि तोक्नी सब अन्न महभ हेवं ॥ ९०॥ रविज्ञघरमन्दाश्च राहयुक्ता यदा स्थिताः ॥ सुभिक्षं क्षभमायग्यं तास्मन्काडे म संरायः॥९१ ॥ सूर्य, इष, खरं, शनि ओर गहु यह प्रह भो एकरा भिपर हों तो उत्त समयमे भन्न सत्ता हो, भोर परजाम क्षम् तथा भोग्यता हवि ॥ ९१ ॥
(३०) भयुरचित्रकम् ।
एकरारि गता द्यते भोमभागवस् यजाः ॥
तदा भूषा विनक्षयन्ति भ्रनानां संक्षयो 'भवेत्॥९२॥ जो मंगर, शुक, शनि यह एकराशिपर स्थित हँ
राजाका नाश्च भार भरजाका क्षय होवे ॥ ९२॥
शक्रमन्दारजीवाशच यदेकम् समाभ्रेताः ॥
मेवा जटं न सचति दुर्भिक्षं जायते तदा ॥*१२॥ शुक्र) शान, मगर) य, यह् % अह् जो एर्करारिष्र
स्थित हतो वषा नी रेवि ओर दुर्भिक्ष हो अथात्
भकाट फट ॥ ९३॥
८३२) मयरविवक्रम् | व॒हस्यति, पूर्य, शुक्र; शनि यह् जो मगल एक राशिपर स्थित हा तो राजाभोको पीडा, अशन मही हषे ओर ठोकमे कटाह होवे जिह्से.भरभा व्याकर हेव ॥ ९८ ॥ शनिराहू यदैक भवेतां सितो उदा ॥ सवधान्यमहषत्वं राजाना भयविहसः ` ॥ ९९॥ जो शनि) राहु एक राशिपरदे तो सव अन्नम् हौ भोर राना्ओक्रो भयते व्याकुटता हो ॥ ९९ ॥ एकराशिगतायेतो धरापएाभिरासुतो ॥ तद् मेषा न वपन्ति वृपोकाठे न संशयः ॥१००) मगल छर यह् देनो यह् एक्षरा्िपर स्थित हँ ते व्षौसमयम् मेध नही वष करं इमं सन्देह नही॥ १००॥ मह़ीषतो देत्यपरोहिते। य॒रूयदेकनक्षतरसमा चित्त अ्रहाः ॥ तदा पुभिक्षं च यवात्नर्सग्ह माप्त चतुथे विपुलो हि खभः ॥ १ ॥ जो मेगल) शुक; धृहस्ति यह तनि ग्रह एक नज्ञत्रपर
भापादीकातहितम् । (६६) क्ते हा तो सुिश्च ( सस्ता) हौ ओरं जव अन्नतेप्रह सोथ मरहनिमे बहुतही छाप हेये ॥ १ ॥
सप्त गहा यदेकस्था गोखयोगस्तदा भवेत् ॥
भक्ष र्रपीडा च तस्मिन् योगे न संदायः॥ २॥ जो साति मरह एक रारिपर स्थित हेव तो गोदयोगृ
हेता रै, इस योगसे निस्सन्दह देशमे दुिक्ष भौर राज.
पीडा तथा भजा देश हेवि ॥ २ ॥
गरे याति दिवानायः पृष्टे च भृगुनन्दनः ॥
मध्ये सोमपुतो याति भवत्यत्रमहधेता । ३ ॥ अगिक राशिपर सथं ओर पठकी राशिपर शुक
रेवै ओर दोनेकरे मध्यम ध हेवि तो न्क भाव तेज
ह जाताह् ॥ ३ ॥
गच्छताऽगरे ज्युक्ररानी बधः पृष्ठं समाधेः )
प्रनघान्याङ्कस पृथ्वी पजा नन्दन्ति सवेरा: ॥ ४॥ भगे शुक्र, शनि दो ओर इध इन दनि पीठे राधि
प्रस्थितहितेो पृथिवी धन ओर धान्पते परिपूर्ण
(३४ ) मयुरचित्रकम् 1 हैव घ्र भरना सब प्रकारसे सुखी हेवि ॥ ४ ॥ भोमस्य प्रष्टतो याति भादुश्चनरश्ञोपकः ॥ भवत्यत्र न संदेहा विपरीतो नरप्रदः ॥ ५ ॥ जो मंगठ्के पीछेकी राशि वा अंशप्र सूर्यं ॒होमता जल सुख जवि अथीव् वपी नी हो, इससे विपरीत अ यत् सूयक पि मंगलरोतो वर्षा हेवि इसमे सन्देह नहा ॥ ५ ॥ मेपे समाधितो भाव्रंषे च धरणीषुतः ॥ भयव्याधियता खोका चर पणां वियहय महान् ॥ ६ ॥ भेषराशिका सूर्य ओर वृपराशिका मंगल हेति ते| लोकम भरना भय ओर रोगसे युक्त देवि, तथा राजामि बहुत विप्रह् ( विगाड ) देवं ॥ ६ ॥ वृषराडि यदा प्राप्ताः शनिभा्वभूमिनाः ॥ दुभिक्षं राष्टमगं च छकानां भयमादिशेत् ॥ ७ जो §षरांशिपर शनि, शुक, मंग यह ३ भहे रेवि तो दुर्भिक्ष हो आरे राज्यभेग तथा लोकमि भय हेति ॥७॥
पाषारीकासरितप् 1 (३५)
भे शनेशरे भायभीगेमो समिनरतथा ॥
भक्षं जेकपीडा च भवेत्परथ्वी भयाक्कुख ॥ < ॥ भेषपर् शनैश्चर, सये, शुक, मंग यह धद रेप तो
हूक्ष ( तेजी ) ओर रोकमं पीडा, तथा पृथ्वीपर् प्रय
हवे ॥ < ॥
पपे भायः कनः सौरिस्तदा युद्धं समादिरोच् ॥
ने वपन्ति नं मेषा दुभिर्ं खोकपीडनम् ॥ ९] जो वृष्रािपर सूर्य, मंगर, शनि हं तो राजामि
घ॒ हो, मेष नल नही वेष, ओर दुकक्ष तथा रकम
डाहो॥९॥
मीनरादिगते मन्दे ककटस्ये बृदस्पतो ॥
वससंशिगते भोमे तदा दुभिक्षमादिरोत् ॥११०॥ भीनरारशिपर शनि) कर्के वुहेस्पति, ठलाराशिप्र
भ्गल ह ते दुर हो अर्थाव् भकाठ पे ५ ११०॥
शककिभूमिपुत्ा हि वारि समिताः ॥
तदा यद् मदषर् रति तथ परपरम ॥ ११
(३६) मयुरविधकमू ।
शुक्र, शनि, मंगठ यह तीने ग्रह तटाराशिके ह हे राला्जमिं परर महायुद्ध भयका देनेवाठा हेव ॥११॥ चन्रभागवधराघठता यदा मीनररिषुपवांति बे तद्म ॥ इभं भवति सवेधान्यकं वारि द् न जर प्रभुति ॥ १२ ॥
चत्रमा, शुक्र, मेगढ यह् बहनो मीनरागिष्र हतो सब अन्न मरहेगा हो नाय ओर मेधेति नट नही वप॥ १२ यरुयुक्तः रानिषेकरं करोति च यदा तदा ॥ नवमे माति गोष्रमतिरतेरमहषेता ॥ १२ ॥
जव बहस्पतिसे यक्त शेश्वर पक्री होय तब् नृव मासम गेह तिट, तेढ यह मगे हो जावै ॥ १३ ॥ गरुशकाविकरारीं गतो दभिक्षदःखद ॥ युदधदौ शनिमा्ेयो तदा दुभिक्षकारकरो ॥ १४ ॥
वृहस्पति, शुक यह दोनो भो एक राशिपरहांपो दर्भे पीडा हो भौर दुःख हो, शनि, मंगल यह एक राशिषर हो तो उ तथा दुतिश्च ( तेजी } हेषै॥१४॥
भाषादीकासहितम् । (३७)
यदा ज्युभयरहः केथिदत्तिचारं करोति च ॥
पेद तरप् क्षयं यानित दुभि तत्र दारुणम् ॥१५॥ जो कोई शुत्यह अपिवारगत हवि तो राजाभोका
नाधि ओर दास्ण दुर्िक्ष हो अर्थाद् महाका
१३ ॥ १५ ¶
सतिचारं यदा क्रूरो अदः थित्करोति च ॥
तदा नन्दन्ति राजानो धनधान्ाङ्ख धरा ॥ १६॥ जब को करर अद् अतिचएी हो तो राजाटोग सुखी
हौ ओर पृषिवी धनधान्ये परिपूर्ण हेव ॥ १६ ॥
यदातिचाशो मन्दो वकी भृतोभिरः सुतः ॥
तदा नन्दन्ति रनाना घनधान्याङ्कखा धरा ॥ ३७ जो शेश्वर अत्तिवासी हो, य॒हस्पति पकी हतै ते
राजाछोग सुखी हेवं, ओर परथिवी धनधान्ये परित
{षै ॥ १७ ॥
यदा ऋषयो वक्री सभ्ेवात्तिचारगः ॥
तद् भवति दुरभिक्षं रा यदं परस्परम् ॥ १८॥
(३८) मुयूरचित्रकष्र नव बरुरथह् वक्री जर शुभयह भतिचारी रहो, कव दुरिक्ष (तेनी ) दौ, ओर रानाभोका परस्पर युद हेपि) १८॥ यस्मिन्मसि परणिमायां यदध व्प॑ति वारिदः ॥ गोधूमधतधान्यानां तस्मिन्मासे महेता ॥ १९ ॥ जिस मर्हीनिमं पूरणिमके दिन वरषा होवे तो तिस मरी- नेमे गेह, घी, भन्न महैगा हो जै ॥ १९ ॥ यदा मरिम्ट्चे मासि भौमो सार्शयन्तरे बनेत् ॥ यरो महती वृ्टिरथ का जोकपेक्षेयः ॥ १२० ॥ जो मरमासमे मगर वा वृहस्पति दूसरी राशिपर जि तो कपौ वहत हेवि अथवा लोकका क्षप हेवि ॥१२०॥ कातिके मागे च संक्रतो वासििपेणम् ॥ तदा मरता पपे सस्यद्खाद्धख मध्यम्! ॥ २१ ॥ कातिक ओर मा्शिरमासमं संकोपिके दिनि जो मेव वेषे तो पौषमं अन्न मरहैगा हवे ओर सस्य मध्यम्
हवे ॥ २१ ॥
भापषारीकामरहितम् । (३९)
यरुडककेशाङिना यदेकते समाधिताः ॥ धातयोगं पिनानीयात्पांुवरृ्टस्तदा भवेत् ॥ २२ ॥ त्रसति, शुक सूय, इध यद् जे एक राशिपर दौ तो क योम जानिये, य्ह योग हेते भ्ूिकी वृषी होती ॥ २२॥ सयदि: पचमपतमः स्यात्सोणवुतो याति तथाह ॥ दिग्दादयोगो मुनिना प्रादिः स जात उरकापतनादिकारी ॥ २२ ॥ सू्थसे चन्द्रमा पाच गासार््वेदो भीर मगल ष्ठे हे तो यह दिग्दटयोभ उत्काषात खुनि्यनि कद २३ उपपरवात्सतमगो मदहीनो मरीसुतात्पंचममो रुष् ॥ बुधाच केरे दिमगो.यद् स्याच् भ्रकं पयोगः कथितो सुनीन््ेः ॥ २४ ॥ रहे सप्तमस्यानभं मगर हो ओर् मगरे पंचम घ- रम व॒ध हो, उरे केन्द्र (३1 ४1 ७1१ ° ) स्थानम चन्- म्! हेते तो खनिजेनि भूकष्य मेम कहा है ॥ २४ ॥
(४० मयुरचित्रकम् } भथ सृक्रान्िपरतिरत्पातफदम् । ' मेपे वृषे रीरा यदोत्पात भवन्ति हि ॥ , दक्षिणस्यां तदा युद प्रना दुभिक्षपीडिताः॥ २५॥ मिधुनेऽकेऽ्नादाः स्वाद्विनध्ये सिंहर्के हरो ॥ कान्यङ्कम्मं महापीडा कन्यकायां स्थिते सवां ॥२६॥ जो मेष, वृष, ककर पूरयमे उत्पात हेयं ते। दक्षिण दिशामे यद्ध हवे ओर प्रना दरभक्षसे षीटिव हेवे॥ २५॥ भिथुमके सूर्यम ददात हेनेसे अन्नका माश हे, विन्ध्याच- खके मध्यमं ओर पिहके सूर्यम उयात हो तो सिंहव्देशमे अन्नकी हाति हो तथा कन्धाके सूर्धमे उतात हेन कनोनदेशमं बहुत पीडा देवि ॥ २६ ॥ तोटिन्यके व दुमिक्षं दैरा्भगोथ पिगरडे ॥ बृश्चिक च भृगे सूये दुर्भिक्षं नमंदातरे ॥ २७॥ धरुष्यके पिनर्यान्त दरा: कार्मरादयः ॥ भद्रदेरस्य नाराः स्यात्छम्भेऽके सस्यपीडनम् २८ ठलाके सधम हो तो दुिक्ष (तेजी ) ए, मीने हो तो देश हो वृषवक्के पूरय हो तो भर मकरे पूर्यम हो
भाषारीकाप्तरितम् । (८१) तो नरमदक निक दुर्णिस देवै ॥ २७ ॥ भूतुके रयम उत्पात हो तो काटिजर मादि देश नाश सेव तया, कुक सुयमे उत्पात द तो भद्ेशका नाश हो ओर पष्य ( वृणधान्य ) केमती देति ॥ २८ ॥
अय् त्रिधा बृटिोग्ः ।
शुकस्यास्तमये वृष्टिरव्ये चोदयमागते ॥ पचरत्यवनीष्ना मन्द् बधा मत्ता ॥ २९॥ शुक्तके अस्तम ओर वुहस्पतिकेः उदयम तथा मंगर व शनैश्वरे सवारमं वृष्टि रोती रे यह तीन प्रकारकी बरे कर हे ॥ २९ 1॥ अथ ककमकरसंक्रान्तौ वारफटम् 1 यद् ककेस्य संकरान्तिरथ चा मकरस्य स् ॥ भवत्यकीकिंभोमानां वारे इःखप्रदा मतता \ १३०॥ जु कक अथवा मकरका सक्रान्ति सुय, शा, मग इन् वारसोमं हेव ते भजाको दुःख देनेवारी जानना १६०
(४२) ` मयुराचिवकंमू । अथ भगरस्त्छदयकटम् । . किवरोदितो यदागस्त्यस्तद् भयकरः स्मृतः ॥ इभिक्षम्याधिननको खकानां नाज संहायः॥२१॥ जो भगर्त्युनिका तारा दिने उदय देवै त भरजाके। भयकारी कहा है ओर टोकमं दुिक्च ( अकाठ ) वरोगर उसन्न हा इसमे संदेह नदीं ॥ ३३ ॥ अथ पिथिव्रद्धिस्तथा क्षपफठम् । यदा याति वृद्धिं धितास्यश्च पक्षस्तद्ा यान्ति वदि मृषा सोक्ंषाः ॥ समा सोख्यदा हानिकाम घ दीन् तथा छृष्णपक्षे एं व्यत्ययेन ॥ २३२॥
त 0 , =
जो शुङधपकषमे कोई तिथि बटे तो राजा ओर भरनागण बृद्धो पराप्त देवै, ओर पमा भर्योद् कोई तिथि घरेम वेतो सहव, तया कोईतिथि षे तो हानिकारी जानना, ओर दष्णपद्षमे शसते विपरोव फट जानना ३२॥
भापादीकासदितम् 1 (४२३) अय श्रयोदुशदिनप्षफटम् 1
यदा च नायते प््योदरदिनारकः ॥ भवेरोकक्षयो षोरो यण्डमाखायुत्ता मही ॥ ३२ ॥
जो तेर दिनका पक्ष देप ते रोक्का नाश हे भौर पथिवीपर यद हने रशत खत पृथिमी देष २३॥
अथ चे्रादिमसिष्ट तिथ्याहियोगफटम् । तत्रादौ चेमाघफम् ।
जयान्यत्संपवक्ष्यामि फं योगसमुद्धवम् ॥ मासबारतिथीनां च सम्यक् ज्ञानभ्रकारानम् ॥२४॥
अव अगि अन्यपरकारेसे मास, वार, तिथिपेके योगे उत्पन्न जो फल, जिससे सव दाक जाना जाता सो फहताहूं ॥ ३४ ॥
प्रतिपदि रविबास्थेजमासे यदि स्यन्न भवाति
बदूबृण्ःखिता ॐकसंवाः ॥ अमृतकिरण-
वरे ज्ञास्छुनिद्राकपतीनां भवति नर पसि
सस्थतोयाभिपूणौ ॥ २५ ॥
(४४) मपुरकित्िकम् । , जो चेत्रमासके शुपकषकी `भतिप्दाके दिनि रमार देवे तो व्रष्टि बहुत नहीं देवे भौर नारो दुली हेव, तथा चन्द्, उषः, युर, शुक यह वारौ तो निश्चय सम्ब पश्व तृण, अनन, जठ परिपूर्णं हेति ॥ ३५ ॥ वारः स्यान्मन्दूकुनयोस्तदा ृष्टिनं नायते ॥ सस्यानि न प्ररोहन्ति विहं यान्ति भरूमिपाः॥२६॥ शनि, मंगर वार हेवि तो वरा नदीं देवे ओर वृण- धान्य नरी उन्न. हो, तथा राजाभेमिं विग्रह रेते ॥ ३६॥ चस्य कृष्णपक्षे वा पंचम्यां उधवाषरे ॥ भोमो वक्रगतियोति धृततेखमह्ता ॥ २७ ॥ शारयत्नं चेव गोधूमास्तदा यान्ति मदृ्षताम् २८॥ यित्रमासके रुष्णपृश्षमे पंचमी उथवारको जो मंगल ` व्करीरेतरेतो धी भौर ते मर्हैगाहो जवे ॥ ३७ ॥ ओर चांब तथा गेहूं मदगे हेपं ॥ ३८ ॥ यरु यदेकच चेमा व्यवस्थितो ॥ २९ ॥ तेखाज्यतिरष्ूाणा संम च कृते सति ॥
भाषादीकासदितम्। , (४५) मादे व्यततीति छ विक्रये सभमादिरेत् ॥ १४० जो चैत्रमासे ब्रहस्पति, शुक एक राशिपर हे ॥३९॥ तो ते, घौ, ति) सूत्र इन वप्तुभकि सप्ह करसे दो महीने उपरान्त वेयेनेमै बहत खाप स्वे ॥ १४० ॥ | । चेनेमापुस्य छञ्ायां पचम्यां यदि वपेणम् ॥ वेषौकाडे तदा मेघा न व॒षेन्ति जडं बहुं ॥ ४१ ॥ चेमे शुहपकषमं पंचक दिनिभेो बृष्ि हेव तो षासमयमे जठ बहुत नही वरप ॥ ४१ ॥ ममासि कृष्णपल्े तिथिव्रद्धियंद्। भेत् ॥ शद्धपक्षस्य दानः स्यादद्नदीना तद्! मदी ॥ २॥ चेवमासके टप्णपकषमे जे। तिथिद्रदधि रोय, ओर शुङक- पक्षम तिथिहानि हा तो पृथिवी अन्ने दीन हेपै।॥ ४२॥ चेनमापेऽकंसंकान्तो यदि वपति वाप्षवः ॥ वेशाले मापि वा ज्येष्ठे तद् सस्यमहधंता ॥ ५२ ॥ चेत्रभासमे संकातिके दिन जोनेव वर्य ते वैशाख वा
(४६) ममरविश्रकंमू ।
गयषटमास् सस्प ८ दृणधान्य ) मभा हो जवर ॥ ४२॥ चेनमाषस्य शञ्ायां सप्तम्यां दश्यते घनः।॥
बद्धता वाति वाता बै अथवा निर्मखा दिद्चः ॥४४॥ तदा संग्रहणं काय्य मोधूमस्य विपित ॥ विक्रीते रावणे मासे खमभश्च पिशुणो भवेत् ॥४९५॥ पचम्यामापि योगोयं चिन्तनीयो विचक्षणेः ॥
वपेणं च जयोद्श्यां तदा दुभक्षतो भयम् ॥ ४६ ॥
चैत्रमासे शु्रपक्षमे सपमीके दिन जो मेयमेडल देवि
तो वषोकाठेमे पवन बहुत चे, अथवा आकरा निर्भर हो जवे ॥ ४४ ॥ तव देता योग देख चेवरहीसे गेहका संग्रह करे फिर सावनमर्हनेमे केचेसे तिना ठाभ हेष ॥ ५ ॥ यह् योग पेचभीतिथिमे्ी हने पं्ििंजन् फेसादी फल जनि चेजशुदी तेरसको जो वपां होप तो दुर्भि भजाम भयकाट हयै ॥ ४६ ॥
पचमी रहिणीयुक्ता सप्तमी रोदरसंयुता ॥
नपम् पुष्यत्युक्त। स्वातिय्ता च पएर्विमा
भाषारीकासादितम् । (४७) भवत्यत यद्। वृटिस्तदा प्राव्रृप्यव्पेणम् ॥४७] जा चृज्नेमाक्घकं शुह्धपश्षका प१चमाक जो साहणा नक्षत्र हेषि, सप्रमीको आद्र, नवको पष्य ओर पणिकं दिनि स्वाति नक्षत्र देवि इन दिनम जे। वर्पाहेवितो वषीममयमं वृष्टि नीं देवै ॥ ४७ ॥ चेमे माति तृतीयायां पचम्यां फाल्णने तथा ॥४८॥ सततम्यां माघमाप्ते च माधवे परथमेऽदनि ॥ वात्ता वान्ति तदा वृि्वपौकारे न संरायः ॥६९॥ सेत्रमासषमे तीजके दिन) तथा फ़ाल्यनमाप्मे प॑चमीके दनि ॥ ४८ ॥ आर माघमासम सपतमीको वशासम भरतिपदाकरेः दिन) इन तिधिर्येमि जो वायु चे तो वर्पासम- यम् च्रं बहत देष दूस सरय चहा॥ ४९॥ च्रे वा याणे मापि यदा पंचासखासराः ॥ राजानश्च क्षयं यान्ति मन्दा दुभिक्षकारकाः ॥ १९० मारयन्ति प्रनाः डका रविसोम्या विनाराकाः ॥ चनाः कृट्याणजनका युवो नख्षातकाः; ॥ ५१॥
(४८) , मयूराषतरकम् 1
चत्र वा भरावणमासतमे जे पोच मंगलवार हे तो रानाभंका क्षय हेवे; पांच शनि हेव तो दुरश्च (अकाल) पेड ॥ १५० ॥ ओर पांच शुक्र भनाका नाश कते ई पाचि सूरय व धकर, विनाशकारक ह, पांच सोमबार कल्याणकारी, पच य॒स्वार जट्के पातक ह अर्थाद् वृष्टिनाशक नानने यह् चे्मास॒का विचार का ॥५१॥
, अथ क्ैथालमारफलम् ।
माधवस्य सिते पक्षे प॑चम्बूं शनिवासरे ॥ . ` भरण्यादिचतण्केषु हस्ते भोमस्य वासरे.॥५२ ॥ पिपपरीनारिकेरं च ताम्र कास्यं च गकम ॥ रक्तवघ्ं च सवाणि महनि न संरायः ॥ ५२ ॥
वैशाखमासके शुष्टपक्षमे पचमीके दिन श॒ शनिवार भरणी आदि चार नक्ष (पण्ण्रोण्मृ० ) दो भौर मेगटवारमं हस्त नक्षत्र हो ॥५२॥ तो परपर, नायल) तावा) कासा, सुपारी, साल्वस्य सब कठ महभ हो जीप ॥ ५३ ॥
भापाहीकासहितम् (४९) वासे शङ्परातिपदरामी चारसंय॒ता ॥ भवायत्र न सन्दहः प्रवरटकारे द्यवषणम् ॥ ५४ ॥ \वेशाखमे शुद्पक्षकी प्रतिपदा वा दशमीके दिन जे बा सीख पटं तो -निरसन्देद वर्पौकारमं वृष्टि न हेष ॥ ५४ ॥ वशाल च योदया यदा भोमाऽकैवासरो ॥ ङृग्णा च इकेरा नागवही इरेभतां नेत् ॥ तया महृषेता याति सेन्धवे रक्तचन्दनम् ॥५९ ॥ वेशासमासकी जयोदशी जो मंगर वा रविवारको हो ते पौपरी, शक्रः पान यह् तेन हो जव । तथासधा वण व् खावन्यन महग हेव ॥ ५५ ॥ वेशासे शृञ्धपचम्यां घनेराच्छदिते नभः ॥ ५६ ॥ गजन वाशबृ्ठिा तद् सस्यस्य सयः ॥ तव्यो भद्रूमापे च॒ विकीते यभमादिरोत् ॥५७॥ वैशालमा्मे शद्धयक्षकी पंचमके दिन भो माकाश भषसे आच्छदित हेपै ॥ ५६ ॥ ओर गर्न मथवा
(५०) मयुरचित्रकम् । बृष्टि हप तो सस्य ( वृणधान्य ) संथह के, फिर भाद मासेभ नेचेसे छाभ हवि ॥ ५७ ॥ अथ ज्येहठमासफटम् 1 । जयेठङ्ष्णपतिपदि भोमाऽकेवुधवासः ॥ यद् भवान्ति रोकानां तदा व्याधिभयं भवेत्॥५८॥ जो जयेमासके रुष्णपक्षको परतिपदाके दिन मंगल रवि, बुध इन वारोमेसे के वार हवे तो छेके रोम् श्रय हवे ॥ ५८ ॥ उयेष्ठडुद्धप्रतिपदि यदि स्यान्मन्दवासरः ॥ क््रभंगः प्रनापीडा दुभिक्षं च तदादिरोत् ॥ ५९ ॥ उयेहशुदी भतिषदाको जो शनिवार हे तो कवर्ग हो) प्रनाको पीडा हो भर दुर्िस्च ( तेजी ) पडे ॥ ५९ ॥ व्येष्ठाये बुधवास्थेद्यपं त्वागामैकं भयम् ॥ तन चेत् सुयंवारः स्यात्तदा युदधाञ्जख धरा॥ १९६०॥ ¶ जे जयेश भतिपदाको वुषवा् हेव तौ आगामी
भ्ाषारीकासदितम् । {५११ - (अणक ) वधम पय हेष, तहां जो रविवार हेष ते पू. वीयर् युद्ध रेवि ॥१६०॥ माघे दरोतियो राघो मेषः प्रह्ये 7 दिषिषे वाप्यनावृशिनायते नाच संशयः ॥ ६१ ॥ जो ज्ये्टमासकी अमावास्ये दिन राभिमे मेव दख पंडे अथवा दिम मेष दीस तो वपाक व्षौ नरी रेवि दसम सन्देह नही जानना ॥ ६१ ॥ ग्ये्ठस्य करण प्रातिषययुक्ता स्याद्ाुना यदि ॥ बन्ति वातास्तदोपर वे भोमेन व्यापिमादिशेत दर उयष्ठमास्के रुष्णपक्षको भविपदाके दिन जो रविर् देवे तो भवर पवन चठ) मंगलवार हो तो रोम देवे ॥६२ चन्द्रपत्रेण दुभि रुणा सस्यसम्पदेः ॥ भणिवेण सुषिः स्याच्छकशिनात्राङ्कख धय ॥ ६२॥ सानिना च प्रजानाशच्खर्भगो द्यवपणम् ॥ जायते नाय सन्देहः कतेव्यो दैवचिन्तकः ॥ ६४ ॥ सयषखृष्ण भ्रतिपदाको ने इषबार हो तो दुरिक्ष दो
„ (५९) मयूरावित्रकषू ।
हस्ति हो तो वृणधान्य बहुत उपने, शुक्र हो तो
अच्छी वप हेव, चंद्रवार हो तो पृथिवीपर् अन्न बहुतः
हवे ॥ ६३ ॥ श्रनिवार हो तो पनाका नाश हो तथा
छतरग ओर अवर्षण ( वृष्टि नहीं ) हेवे, देवज्ञोक इमं
सन्देह नरौ करना चाहिये ॥ ६४ ॥
जयेमासे नवक्षागि र्रादीनि विलोकयेत् ॥
निरमरैनेससम्पत्तिः सभरेज्ेयमवपेणम् ॥ ६५ ॥ ज्ये्मासमे भद्र आदि नव नक्षत्रोतकं जो आकाश
निर्मल रहे तो वरणा बहुत हेव, ओर बादल हवि ते वृष्ट
नहीं हवि अर्थाच जिस दिनि बादलहो वही नक्षत्र
नहीं व ॥ ६१ ॥
ज्येठस्य शडसप्तभ्यां श्रयते घनगनितम् ॥
मेषभ्छ्ननभो वापि वायुेहतिं दक्षिणः )
तिरुस्य समद"का्यो विकते कातिंकेधनम् ॥ ६६९ ज्यष्टशुत सततमीको जो मेव गरने भथवा मेष भाका-
भाषादीकासदितम् । (५३) ध्रमं आच्छादिते रहे, रक्षणक पवन चे तो तिका षह करके कािकमे चेचनेसे लाप देवि ॥ ६६ ॥ अणक्षे धनिष्ठायां यद् मेषः प्रतिष्ठितः ॥ प्राबृरकारे तद् बृरिमेघो वृषिनिरोषकः ॥ ६७ ॥
ज्यषठमे शवणनक्षन्) तथ! धनिषटानक्ष्रमं जो मेधदंबर् रे तो वर्पीकारमं वृ हवे ओर लो पूरवक्तं मक्षि वष हेते तो वपंसमयभे अनादृष्टि हेये ॥ ६७ ॥ पूणिमायाममा्यां चा ज्येष्ठ व्योमान्वितं धनैः ॥ दधिाषायदि वा रात्रो तद ज्ञेयमवरपेणम् ॥ ६८ ॥
जो ज्येष्ठमाप्तमे प्रणमासो चा अमावास्यके दिनि आ काये बादरुरहे दिनम बा रात्रिम बो अनाव्रूदि जानना 1 द
अथापादमास्फटमू ।
{ता ~ "प 9
आपाटमासि सित्तपंचमीत्तियो रन्यादिवारेषु यथाक्रमेण ॥ स्याद्रपत्रधिर्वेएस च बि य॒द् शुभं क्षेमसखे च नारः ॥ ६९ ॥
(५४) मयुरावित्रकम ।
आबाह्मासके शुदपक्षकी पेचमीको रविवार भादि वा" रका फट कमपे यह है, रविवार हे तो वर्प थोदी ह! चेग्नारहो तो बहुत वषाद, मंगल होतो द्धी, डधरो तो शुभ, यस्वार हे तो क्षिम हो, क्रते एष शनिबार होनेसे हानि हेति ॥ ६९ ॥ आषाढे शु्धपंचम्यां शुभवारे शयभेक्षिते ॥ सम्पूनिखिटा धारी धनघान्याङ्कखा धश १७०॥ ]
आपादमाससे शुप्की पचमीके दिन शुक्त वार हो, ओर उसप्र शुपग्रहकी दृष्टि हो तो सम्पूर्ण पृथिवी धन जर धान्पसे परिपूर्णं रेषे ॥ १४० ॥ कूरमहृयुते पारे खमे ऊरेक्षिते तथा ॥ दुभिक्षं मरणं व्याधिग्धोरवापा सतां सदा ॥ ७१॥
आपादशुदीवंचमीको नो क्र वार हो तथा ठश्रपर करूर भहकौ दि दहो तो दुर्भिक्ष) मरण रोग ओर, सम्ननौको चोरसि भय हो, यह वारमदरति्षमयकी स्मर हना ॥ ७१ ॥
पाषाटीकासदितम् । (५५ )
भाषारे कृष्णपक्षे चेदेम्यां रजनीपातिः ॥
मेघमध्ये च संयाति तद पृथ्वी नखादखा॥ ७२॥ आपादमासकष्णपक्षको अषटमीको जे। चन्द्रमा नाद्-
ख्के घीच आच्छादित रंहे तो पृथिवीप्र वपी बहुत
हेष ॥ \७२ ॥
पस्यामेष यदा रायो निमेः शाशिखंखनः ॥
हर्यत चिद्रसयुक्तस्तदा वाच्यमवर्षणस् ॥ ७३ ॥ उसी आपादरप्णा्मको जो रामम चंदमा मिर्ेड
हे ओर चन्दे द्र दील एंडे तो वपा नदी हेव रेसा
कुता ॥ ७३ ॥
सापाढयां पूणिमाया च यद् वृषस्तु जायते ॥
माक्तमेकं मद्रं स्यात्ततः पन्चात्स॒भिक्षङृत् ॥७६॥ आपाधेपूणीमासीकरे दिन जो वषा हवि तो एक मास
तक मर्हुगा देष, उपरान्त सस्ता तनाव दोषे ॥ ७४ ॥
आपटे करष्णपकष चु निर रविमण्डले ॥
नेच वार प्रवपन्ति प्र्र्कार तदा चनाः ॥ ७ ॥
५६) मृपूरवित्रकम् । आपादमासके रुष्णप्म जो सूरथमण्डल निर्ह षे, ओर बादल नही हो तो वर्षाक्तुमे मेष नटं - वरं ॥ ७५ ॥ आपटे ञयुङ्कपचम्य। पञ्चिमा यादं मारतः ॥ यादि वा हर्यतं चापेन स्याद्वासिषणम् ॥ ७६॥ तदा संग्रहणे कार्यं सस्यानां रमिमिच्छता ५ विक्रीत कातिके मापि निध्ितं खाभमादिंरोत् ७५॥ आपाढशुद्धपेचमीके दिन जो पथिमकी वाड वे, भ- था इनरधदधष दीख पडे ओर वपा होवे ॥ ७६॥ तो वृ णधान्यका संपरह लाभकी इच्छते करे भौर कातिकमा समे बेचनेसे निश्वय छाप होत ॥ ७७ ॥ जषा स्वातिनक्षम्रे सवियुदुपवर्पणम् ॥ तदा स्यादूत्रनिष्पत्तिस्तोयप्णी वषुन्धरा ॥ ५७८ ॥ आपाढमासमे स्वातिनक्षत्र जित दिन हो उक्त दिन पि-4 जटी चमक ओर वपां ठेव तो अन्न बहुत उपने ओर पृथिवी नस्त परण देवि अर्थाव् व्रि अच्छी हेवे॥५८॥
नाषादीकापदितम् (५७) ॥६य वाऽय मध्य सन्ध्यायां सूस्येमंडखम् ॥ ्षन्छननं न शमिदं नवम्यां च चो धिते ॥ ७९॥ आपादमासके शुद्कपक्षकी मबमीको सूर्यकरे उदयस्तमय रा ृषयाहतमय वा रुध्यस्षमयमं चके मव् आनच्छाविि {ते| शुप्र न हषे, समय अच्छा न हेपि ॥७९॥ अथ आगद्रप्रेशफटम् । इ्विषेवाएनन्दन्र एत्त्संस्यासु भास्करः ॥ तिथिष्वा्री यद्। याति कषएदः शपके ञ्ुभः१८०॥ तृतीया, चतुर्थी, भमौ नवमी, चतुदेशी इन तिथि- यें जो आद्रीका सूर्य हेव तो कटदायी जानना गेष्- तिधि्येमि श जानना ॥ १८० ॥ सवो भोमे तथा मन्दे रद्रभं याति भास्वरः ॥ तदा न ड्भः परोक्तः शुभदः शेपवासरे ॥ ८१ ॥ रि मग, शनि इन् वारो जो आा्दानक्ष्पर सूरं "सि दे शुर नहीं जानना, शेप वारम शुभ नरी कहादे<१ यमाभीसाऽदिभखेन्पपतवारिभके रदः ॥
#
(५८) मयुरचित्रकम् । यात्यादोमरुभः परोक्तः रोषक्ष शभदः स्मृतः। 1८र:
रणी, कृषिका, आद्र, आषा, षरा, मघा, परव पादा दन मक्षि जो आद्र मकषतपर सूर्य परेश दवत अशु कलये, रोषनक््रमि पेश हो तो शुत देवति जानना ॥ ८२ ॥ सरे गण्डे व्यतीपाते व्यावाते परिषे हिवि ॥ वेधृतो चातिगण्डे च आद्र यात्यञ्युभौ रविः।।८२॥ शल, गण्ड, व्यतीपात, व्यायात, परिष शिव, वैधृति, अविं इन योम मपर मूररेश हो तो अथु है, शषयेोर्गेमिं शु जानना ॥ <३ ॥ आत्रे इषिश्त्ा्थमासमव्पणम्। निमेलं बृटिभरयः स्यात्सस्यपरणौ वसुन्धर ॥ ८8 ॥ आ्रानक्षत्क सर्यमवेश हेतेदी जो वृष्टि होय तो देद,{ महीनेतक वर्षा न होवे ओर जो उत्त :..` ^ \ निर्मल रहे तो वी बहुत हो ओर सस्य ( कृणपान्य) 'पूथिवीपर बहत दोषै ॥ ८४ ॥
(६०) मयूरवितरकम् 1 केरी तथेव शवसी मध्या फे कीर्तिता ॥ ८७॥ सन्ध्याकाटमे कने भाये जो पशु उनम पथम् कठे रेगका पशु अथवा वृष (वेट नगरमे परेश केरे तो पूरण दष हो, ओर काटी गौ परेश करे तो भाणियोको ख हे, श्वेत गी पवेश कर तो वर्पक नाश हो, कष्डिगौ भवेश केरे तौ पवन बहत चै, रक भरेत वर्की गो नो भवे करे ते स्य ( सरीफ़ ) का नाश करै, चितकबरौ गो भवेथ करै तो मध्यम फट नानना ॥ ८७॥
रोषिण्यक्षं यदाप विदयुद्रारिपरवषेणम् ॥
रोचेवं च नेन्योम तद्। सर्व शुभं भवेत् ॥ ८८॥ जो आषाटमातम रोहिणीनक्षनके दिन जो परिनटी
चमक ज वरै अथवा आकाश मेषे रहित हो तो सव
कतमं शुत फल हेम है ॥ ८८ ॥
न तन बारिपतनं न च प्वोत्तरानिखे ॥
तदा कासोऽतिषोरः स्यात्माणिनां नाज प्यः<९
भाषारीकासरितम् ! (६१) जो रोहिणीनक्षनमे बरषटे नदी रेते ओर पूरं तथा सरको वायु चे तो अतिकीटन समयं हेये जिसमें ¶॥िर्योको छश हो इसमे सेशय नदी जानना] <९ ॥ - गरनापत्यक्षेगे चन्द्र पूवोहे वाति मारुतः ॥ भप त्द् स्वादे वृष्टिः आ्ाचणभाद्रयोः।॥१९०॥ , आषाटमं राहणानक्चत सरामवारका दहा जर घवा सभम चे तो समय भच्छा हमि भावण पाद्रमासमे वषा बहुत हवि ॥ १९० ॥ अहस्तु पश्चिमे भागे पश्चिमे दवो प्रवपतः ॥ मव्याहु वाति वायुशचन्मन्यो मासे नय्प्रदो ॥९१॥ रोक्षिणीनक्षत्रके दिन दिनके रिख्लि पहर वषा हो ओर मध्याहयये जो पदन चे तो भावेण ाद्रमाकषमे बृष्टि अच्छी देवि ॥ ९१ ॥ पयमस्तं दिविस बाति यद् वायुः शुभप्रदः ॥ आवणादिष मासेषु तदा सम्पत्तिरुत्तमा ॥ ९२ ॥ जो उस दिन् समस्त द्वन पवन दले तो समय अच्छा हो
(६२) मयुराचितकम् । भोर भावणादि महनिमिं उत्तम संपति रेवि ॥ ९२ ॥ वाति चदञ्यभो वायुव्यत्ययेन फंड वदेत् ॥
तेतर या वख्वान्वायुस्तसमात् ज्ञये शभाञ्चभम् ९२॥ तथा जा अशुभ एवन् चठ तो विपरत फल जनना;
वहाजी अनेकं आभर वद्छवानू प्रवतं चट उक्षाके अक्षार शुभाश फर जानना ॥ ९३२॥
प्रनेशनक्षनरगते सधानिध। युभास्तु बाता
गगनं च निमखप् ॥ गणाः खाः शान्तदि-
गानना यद् नन्दति खकः सुखिनस्तदा
भृराम् ॥ ९४ ॥
रोदिणीनक्षचर चंद्रवारके दिन शुभ वायु चे ओर अकेश निम रहै तथा पशु पक्षा शव दिशकरा अख करे ते लेक आरद ओर एखकी बुद्धि हो ॥ ९४ ॥ दक्षिणेन यदा याति रोदिण्यां रादिणीपतिः ॥ दूरस्थो निकटस्यो वा जगत्करष्टमरदायकृः ॥९५॥ चरस्य यद् याति रोदिण्यां राशिणपितिः ॥
भाषाटीकासदहितम् ! (६३) ` सोपपमाततढा वृशिस्पराय् ससिनो जनाः.॥९६॥ रोहिणीन्षज्के दिन जे चन्द्रम्! रोटिण्फेके दिनी ओर् दूर् वा निकट स्थित टरो ते संसारके कष्टदायक जानना ॥ ९५ ॥ भौर जो उत्तर ओर समीप् विचरे अर् रेिणीको सं नदीं कर तो ञकभ. मन्य सुखी र्ट् ॥ ९६ ॥ रोषदिणीक्षकटमध्यभः शरी शोकरोगभयदुः खद्ः स्मृतः ॥ इीतरदिमिमुयाति रोहिणी कामिनो दि चशगास्तदांमनाः ॥ ९७ ॥ शक ( गाडी ) के आकार जो रोहिणी तिके मध्यं जेः चद्रमा गमन करे तो शोक, रोग, भय, दुःख देनेवारा कलिय ओर जे चेद्रमक्रे पीठ रदिणी देदे तो कयां काभीजन्करः पशम हेतिं ॥ ९७ ॥ रोहिण्याः प्रषठतो याति यदा कुयुदिनीपतिः ॥ .. कामिनीनां वद्यं यानि नराः कामप्रपीडिताः॥ ९८) जो रोणीनक्ष्रके पीठे चन्द्रमा हो तो कामपे पडि
(६४) ` मयुरचित्रकम् । मद्य कामिनिरयो ( विया )के वशम हे नवं ॥ ९८॥, वहरदिशि भयमतुङ नेकत्यां इःखसंयुतां काः ॥ इ्ानस्ये चन्द्रे खखबाहर्यं च मध्यमं वृति ॥९९॥ जो रोहिणी अधिकोणमे चंद्रमा हो तो भय बहूव हषे, नर्कत्यभे हो ते। ठोकमे दुःख हेमे, $शानमं हयो तो सुख बहुत हेवि 'वायव्यदविशामे चन्रमा हो तो मध्यम फट जानना ॥ ९९ ॥ धरणीषुतो मन्दरहितः कातियत्द्दमा ति नोत्पातः ॥ श्युभरदश्च सवेनगतो यहि सूयं स्तीष्णररिमः स्यात् ॥२०० ॥ यत्फरं रो हिणीयोगे तत्स्वात्यामापि चितयत् ॥ नर- यणेन खिसितं वराहेण च भाषितम् ॥२०१॥ रोहिणीमक्षजके दिन जो मेगल ओौर् शनिवारे रहित विना उलावके निर्मठ रहे ओौर दिनम सूर्य प्रचंड तमै तो , सन जगरवको शुभदायक देवि है ॥ २०० ॥ नो एक सेो््णीके योगका कडा प स्वातिनक्षत्रके दिती त्िषा-
| भाषाटीकासदितम् । (६५) ला रेषा वराहमिहिराचार्यजनि वर्णन किया ओर् नारापणमसावने दिखा} १7 #
अथ स्वातिनक्षश्रविचार्ः । सत्तम्यां माघमासे यदि पतति दिम स्वाति- नक्षत्रयोगे चन्दाके रदविमहीनो जनरुषरस- रितो कति वातः प्रचण्डः ॥ विद्युद्युतं नभो वा यदि भवति तदा स्ेसस्यैरूपेता पृथवी स्याद्वारिपर्णी श्दित्तननपदा द्टखोकैश्च यु- क्ता ॥ २॥ श्रावणे फाट्एने मसे चेधवे- राखयारपि , ॥ आपाद स्वातियोगोऽयं विचायौं देवविन्तकैः ॥ ३ ॥ ॥ माप्रव्री सतमीको स्वातिनक्षत्रम जो हिम (पाठा ) पे, बाग्ट हेष ओर चन्रमा सूयं करते दक नार्य,
{प्न भवैढ चरे, वा विजटी चमके, सजल भेष सेव तो
पृष्टीपर स्च धान्य उप वषा हुत अच्छ हेमे मोर मनुम्पजन ठोकमे आनन्दपूरवक सुखी देवे ॥ > ॥
ड
( म॒पूरचित्रकम् । यह.विचार् श्रावण, फाल्छन, चेन, व॑शापर्ग्ी तया अ पाद्मासमे यह स्वातिपोय देत्नपंभ्ि करके विरचना ब्िपि.॥ ३1 सय मेवलक्नणम् ] अप्रत्चादकाकाऽचुरूपाच्छ्त्रा भिरा वब्रिहीनातिरूसाः ॥ उष्टक्ारा वानराका रदे मेषाः प्रोक्ताः दुःखदा वै प्रानाम् 1 ॥ मंनिष्टा शुञ्धके।रोयस्वर्णको यस- मग्रभाः॥ सच्छिननमूटाः खिग्धाः शुभदा सुनखा घनाः ॥ & ॥ भय भेर्घोका रक्षण कहते ई । आपाहमासयं जे। वाढ भिलाव, भेत, कुता भर कौआ इनके आकार एन भिन्न विना बिजटीके रवे अवि अथवा ऊंट तथा वानर- , की देहके आकार हवे तो ठेते लक्षणक्षले मेष प्रजाको दुःख देनेवाले के द ॥ ४ ॥ तथां मजीढ) क्षेद रेशमी, [ सुवण, कच पक्षी इनके समान काविकठे हो भौर नरी करी हे मूल ( जड) निनकी रेस विचित्रगके सुन्दर चि-
सापाटीकाक्हिकिम् । (&७)
केने जल भर हुये बादल हे तो शु देनेवाटे हेते ह ॥ ५,
इाकरोद्धतेमौरुतेवां खष्टिः प्रण्वी सस्यव्या-
वृतानन्दुयक्ताः ॥ वहुद्धतेवद्धिकोपोऽर
नासो याम्येरन्न क्षीयते रक्चसात्मेः ॥ & ॥
प्पाजतिवोणिविष्टिः समग्रा वात्ताद्धतेबोत्तु
क्ता दि वृष्टिः ॥ वरटि सस्यं सोम्यकाणू
त्थेरीरोद्धतेबातिंरोका जनाः स्थुः 1 ७ ॥
णो भापादमाष पूर्वबाञ वच्छे नौर वषदेत्रि ते पृथिवीप्र सस्य बहुत उपजे ओर पना आनन्द देवि । अआाग्रकणका षन च्छ ता अप्रेका छोप इ दाक्षण नया तैत्पके चख ते आका गार हेष ॥ & ॥ पषिमकीं पवन चे तो वर्प भच्छी रेषे) वापस्षकी पवन च्ठता वाटस्राहत वषं हबे उतर्का पपन चठ तो वि बहूव हो, सस्य ( खरीफ ) भच्छी देवे) रशान- ङी वादु वहतो मुष्योका शेकु दूर हेवि ॥ ७ ॥ उदक्ानिषातभरकम्पदग्द्ारानिविदयुतः ॥
(६८ ) ` मयुरविध्रकम् । नादा मृगाणां सप्द्यास्तथेवाम्बुधगस्तदा ॥ ८ ॥
उल्कापृत्, वजक शब्द मकंष ( भूचाल ); दिग्धा) गर्णना, बिज्टो, म्गोका शब्द तथा मेषौका स्वरूपं इनका बिचार करै ॥ ८ ॥
भयाषादसूर्भैमायां प्बनपरोक्षा । आपामास्य च पु्िमायां सूयास्तकारे
यदि वाति वातः ॥। पूर्वस्तदा सस्ययुता ध-
री नन्दन्ति रोकाः सजल घनाः स्युः ॥
॥ ९॥ कडावाते मरणं प्रजानामत्न- स्य नाशः खट बृटिनाराः ॥ याम्ये मही
` सस्यविवार्जेता स्यात् परस्परं यान्ति त्रपा
विनाशम् ॥ २१० ॥
, मापाटमासकी पूर्णैमाके दिन सू्थास्तसमपमं नो पूर्वी पवन चै तो पृथिवीपर तृण बहुत उपै लोकम भान् षे वपा अच्छीहोप्९ ॥ अबिदिशाकी पृवन् चेले ते भजाका मरण, अन्तका नार ब्र वर्षका
काषाटोकासहितम्र ( ६९) किनाश देवे, दक्षिणकी वाद वहे ते एृथिरकीपर तृण नही उकष्जं ओर राजालोग॒प्रर्पर यद्ध करके नारकी भात देमि ॥ २१० ॥
नेशाचरो वाति यदा बातो न वारिदो वप ति भूरि वारि ॥ प्रत्यक्समीरे सुखिनो मल ष्या जखकन्नपूण्े च वञुधश स्यात् ॥११॥ वायव्यवाते जख्दागमे स्यादभरस्य नासः १- वनैः प्रषंडेः ॥ सोम्येऽनिखे घान्यनरढस धरा नन्दन्ति का भयदुःखवार्जताः ॥ १२ ॥ , तर्पक यायु वेतो बहुत जर नही वष पृथ्विमकी पवन षठ तो मनुष्य सुखी रेवं भोर पृथिवी सल अक्स पूण देते ॥ ११॥ बायव्यकी वायुक्है बो मवेकरि भनेपे प्रचट वाय चले जितत वाद उढनर्वि उतरी पथम चे तो पयि्दीपर भय ल कहत हेवि
अर रोक भरजागण अआमन्दयुकत हो तथा सय पनीर् इुःखरहिि दो जत ॥ १२ ॥
(७०) मुरवित्रकम् । एेशेऽतष्दिगेहषाश्ररिता परा च गवो बह- दुग्धश्षयुताः ॥ भवंति वृक्षाः फट्पुष्पदाय- नो मन्द्म्ति भरपा परस्परं तद्। ॥ १२३ ॥ ईशानकी बा वहै तो भन्नकी बधि हो भौर नह
बहु बे, गोदे बहत दृते युक्त हेवं भोर वृक्षोम फल फल भच्छे हेदि, तथा उस समयं राजाठोगे परर भक केर ॥ १३॥
अथ भावणमात्तफलम्।
श्राबणे ज्ुडकस्तम्ां यदि मेषः प्रवर्ति ॥
तवा प्रजा नन्दन्ति धनधान्याङ्कखा धरा ॥ ३४ ॥
सप्तम्यां आवृणे माति स्षातियोगे च वपीति ॥
तिभ्पात्तेः सवेसस्यानां भवान्ति सुखिनो सनाः १५ भव् भावणमासका फट कहते हं । भवणशुदी समीके
रिनिलोभेषरवेप तो परनागण घुस देदे ओर पृथिषोपर
न् षान्प कुत हो ॥ १४॥ तथा भरवणशुदी सपमी
साभारौकासहितेम् । (७१) रि स्वातिनक्षत्रमं जे वर्प हो तौ स॒न् तृणधक्य उ- ११ ओर मलुष्य सुखी र ॥ ३५ ॥ श्रावणेऽस्तंगते भानो सत्तम्यां युष्पक्षके ॥ देर्यते न च पजन्यस्तद् मेषो न पर्षति ॥ १६॥ चित्रास्वातिविश्चालाञ्च यदि मेषो न वषेति ॥ शरव्रणे च तदा पृथ्वी व्ारिसस्यविवर्जिता ॥१७-॥ श्रावणशूद्री सूममाक दन सूय(स्तसमयपषनजो भेष नह दी पंडं ते वपी नीं हेत ॥ १६ ॥ तथा भावणमाम् चित्रा स्वाति, व्रिशालो इन नकषतर यदि मेष नीं वेष तो परथिवीपर जल नहीं 8 ओर वृण नही उपने ॥ १७॥ श्रावणे कृत्तिक्छयां च यदि मेषः पवपीति॥ तदा सेकाणेवा प्रथ्यी धनपान्याङखा पना ॥१८॥ रावणस्य सितं पक्षे पूरवाभाद्रपदाघु च ॥ चतुथ्यू नटपात्त्पथ्वी स्यादन्नपकख ॥ १९॥ श्रवणद्ं पूर्णिमायां यहि मेषः प्रवते ॥ तस्मिन्कारे सभक स्यादसिरी चातर २२०१
(७२) मयुराचेत्रकम् भवेणमासमं कततिकानक्षतके दिन जो मेष र्र्ष॑तो पृथिवी जलमयी हो जाये ओर भजा धनधान्ये युक हेष ॥ १८ ॥ श्रावणके शुङकपक्षमे पूवीपाद्रपदानक्षक्रभं अथवा चतुधातिथिमं जो जल गिरे तो एाधेवीपर अश्न बहुत दैवि ॥ १९ ॥ ऋआवणीपूर्णमासीको अवणनशत्रमे जो मेव मप तो सुभिक्ष ( सस्ता) हेमे भौर एथिवीपर भमन हब रेमे ॥ २२० ॥ यह भावणमासुकरा फल कहा ॥ अय भाद्रपदमाप्तफलमू । नभस्यसप्मी कृष्णा रोदिणीमन्दषयुता ॥ रुजुकराकयुक्ता वा यवगापरूमसाख्यः ॥ २१ ॥ इरद्रा जीरकं सीसं पारदं दिगरमेश्षवम् ॥ तिरं कस्तूरिका चेव मवति न संशयः ॥ गते मासे तर्तीये त्त विक्रीये यभमाष्िशेत् ॥२२॥ शराद्रकम्णसपमैको रोदिणी नक्षत्र हो ओर शनिवार वा युर) शुक्र, रपि यह॒ बार ह्यं तो जौ, गहू चावः ॥ ३१॥ इत्दी, जीरा, सीस; पारा; दीगर, सुहत) तिल;
ावरीकालहितम् । ( ५३)
कर्त्री यह वस्तु महौ हवे, इत्तमं सन्देह नहीं 1 इस्तका संग्रह करे तीर महीम मेचनेते विशेष टाभ हेर॥ २२॥
नभस्यस्य ततीयार्था प्रहरे च त्तीयके ॥ २३ ॥ उत्तरस्यां चना दृष्टास्तदा स्युः सुष्िनौ जनाः ॥ अघ्तेम्रहणं काय्यं ष मासि महधता ॥ २९ ॥ काद्रृप्णतुतीवाके। तीसरे प्रहर ॥ २३॥ जो उचरस्शिकी ओर् बादर रीख पहं तो मनुष्य एखी हवि अनका तेम केरे ठे महीनेमे महेमा हे ॥ २४ ॥ भारे मास्पषमी शा मूखचनद्राकयुत ॥ तद् ब पचे मात शाणदयूजमदधत्। ॥ २५॥ यद् भाद्रपदे मासि संक्रान्तौ जख्वर्षणम् ॥ तदा भवन्ति रोगाश्च प्राणिनां चाधिने मयम्॥ २६] ्राद्रशुदी भषट्मीको मृलनक्षत्र हो भौर चम्प्रवार भयेबारपिवर हा ते प्चव् महनेम स्न आर सत मर्हभा हेवि 1 २५॥ ने भाद्रमासमं संकरप्िके दिन ज
(७४) मयुराधित्रकम । वृ तो प्राणियको अनेक रोम हों ओर ष्ठि ( कवार ) के महीनेमे जीवको कय देवि ॥ २६ ॥ भमवास्या भाद्रपद युक्ता स्याद्रा्चना याद् ॥ तदा मष्टवता ज्ञेया सस्यानां दवाचिन्तकेः ॥ २७॥ जो भादी अमावास्याके दिनं रविवार हेष तो तृण ान्प महमा हेपि रेस देवजना करके जानना ॥ २७ ॥ अथ भाधिनमासफल्प् । आभिनस्य अयोदृश्यां डानिवारो यदा भवेत् ॥ यदि संक्रमणं त्र खः सस्याद्धखा मही ॥ २८ ॥ आशिने रामिवकर स्थाद्धो राड्ंतरं नभेत् ॥ श्युक्सास्तमथं याति तदात्नफ्मषिता घर ॥ २९॥ जो आशिनमापतमे त्रयोदशीको शनिवार हेन भर संक्रान्तिभी उत्त दिनं टम तो पृथिषोपर सस्य बहुत हवि ॥ २८ ॥ वथा जो भाश्विनमास्तमं शनि वक्रा इवं भार् बुध दुसरी राशिम जवि, शुकरका भस्त देवि तो अनते पृथिषै पूरित हेव भथोत् अन्नारिक बहत देरव ॥२९॥
तापटीकाप्तहितम् ! (७५) शनिशदोशच तमेव संचारो जायते याद ॥ तैरसू्षणादीनां तद्। वाच्या मदयेता ॥ २२० ॥ साने जुडसत्तम्यामष्टम्यां वारिवषेणम् ॥ तदा सभिश्षमाद््यं राजानः शातिषिगरदाः ॥ 2१॥ श्रात्ताजमासम गान, राहकात्ना जा इचार हो अथात दूसरी राशिपर जाय ते तेट, सृत, सन यह् वसु मरहैमी रेत ॥ २३० ॥ भासीनशुदी सप्तमी वा अष्टमीके दिनि ` वषः हेये तो सुकक्ष ( सस्ता ) देष राजाओक्ा कष्ह शत ( दर् ) रे ॥ ३१ ॥ यदा चाश्रियुजे मक्षि दसञम्यां परतिषत्तिथो ॥ अषटम्यामागरेन्मेषः सत्वरं वृरिकारकः | ३२ ॥ आदित्यास्तमये मेवाः पर्वताक्ाष्सन्निभाः दृश्यन्ते जखपातः स्यात्तस्मिन्नेव दिति तद्ा॥३२॥ जा माङगाममासप दरम प्रानपद्रा) जषटमक्ति। वार हाता शीहवेपादेप्रं ॥ २२॥ ज कुवा सुषा स्वसुमय भेव प्तासर दें तो उसी छिन वप् दे३े॥ ३३॥
(७६) मराचेत्रकम् 1 अथ कार्तिकमासफरम् ।
कार्तिके मार्गी वा संकान्तो वासिर्षणम् ॥ तद्। समपेता पोषे सस्यवृदधिस्छ मध्यमा ॥३४॥ कार्तिकस्य खमागास्या रषिवरेण संयुता ॥ रानिमोमयुता पि सवखोकभयावहा ॥ २५ ॥
काक वा मार्गशिरमासमें संकरान्तिके दिनि जे बृष्टि हेष तो पोषमासमे अनन सस्ता ह ओर् सस्यकी मध्यम तदि देर ॥ ३४ ॥ कार्तिकी भमवास्याको रविषार हो वा शनि) नौमवार हो तो सब लोकम परय हेमि॥ ३५॥ ततर चेद्रविसंक्रान्तिस्तत्समोपेऽथ षा भवेत् ॥ तद् सुखयता खोकाः सवसस्यमदृव॑ता ॥ ३६ ॥ यदा कातिंकमासे त॒ वारिदस्य च गजेनम् ॥ भवत्यत्नमहषेत्वं संस्यसम्पत्तिरततम। ॥ २७ ॥
तह जो मूर्थकी संकाति हो अथवा उस दिनके समीप संकरति दो तो रोक सब सुखी रदं ओर सब सस्य ( तृणधान्य ) मेके हौ ॥ ३६ ॥ तथा जो कारतिकमा-
पाषाटीकाप्तहितम् । ( ७७) सभ पेथं गरजे तो अन्न मर्हुमा हो मोर सस्य बटुत उत्तम् 2१ ॥ ३५} उननेस्य श्ुञ्जद्ाद््यां रजनी निमा यदि † परणिमा करत्तिकायक्ता तदा खेकाः सुखाविताः ३८ खथ बा भरणी सवो कातिर््यां भवति धुषम् ॥ दुमिश्ं जायते पोर तथा रोगा भर्वति हि ॥ २९.॥ .
कषतकशुङ्दादशाको जो रानि निर्थठ रहे ओर पूणि- माके टिन रक्तिका नक्षत्र हो तो ठोकौमे सुख रैवि॥ ३८॥ सथवा पूर्णिमाको भरणी नक्षत्र होवे ता गिभ्वम दुर्ग (अकाट ) पोर दह वथा रोग रेत ॥ ३९ ॥ तस्यामेवाश्चिनीयोगे सस्यसम्पच्च मध्यमा ॥ यि बेदरोरिणीये जन्तवः कदभागिनः ॥ २४०॥ तथा ने पूर्णमादीरो अग्डिमी नक्षत्र दतो सरष् ` ( तृण › मध्यम दमि ओर् जो रेदिणीरोतोप्राणि सोके ठेश हमै ॥ २४० ॥ यद् का्तिकमाते ठु यणे चन्द््ुयंयाः ॥
(७८ ) मुपररचिवक्षभू ।
निषा १ तारक्ापतनं तथा ॥ ९१ ॥ उस्काफतो रजःपातो दयनभ नखव्षणम् ॥ एते चान्ये तथोत्पाताः प्रभवंति परोदिताः ॥ ४२॥ संग्रहः स्षेधान्वानां कततन्यो धनकांलिभिः ॥ पिति पंचमे मासि खभश्र द्विणो भवेत् ॥४२॥
जो कार्िकमासेम चन्द्र सूर्यं बह हवे, निजी गिर, भूङ्कप हो तथा तरे टै॥ ४१॥उल्कपात हौ, परल कीं वष हो, भिना बादल्के वर्षा हो, यह उलात हे, इनसे अन्पभी उत्पाते ह ॥ ४२ ॥ तो धनटान्नकी इच्छवाा मलुण्य सव धारन्याका संप्रह करे पच महीने मेघोत दूना खाप दतै ॥ ४३॥
अथ मागेशीर्षमास्फटम् ।
मागर चतुदेश्या दश्च वा इश्यते यद्। ॥ चनेरच्ादितो भास्तदा सस्ममदृषता ॥ ४४ ॥ मर्गशयुहदितीयायां सानिवाशेऽम दक्षिणः ॥ वातो बहति कानां तदा कष्टभदायकः ॥ ४९ ॥
भापारीकासेहितम् । (७९) मागेवदी चलुशी वा भमावास्यकरे दिन जो बटो स्का क्षया सूरे दीख पडे तो तृण महंगा हेव ॥ ४४ ॥ मामृशुदां दितीया नारका दाक्षणाद्शकेा गयु बहुतता लोकम प्राणिर्योको कट देनेवाी जानना ॥ १५ ॥ ममेश्वीषादिमासेषु शङ्क तियैक्षयः ॥ छ्रभेमं प्रनापीडा दुर्भक्षं च समादिशेत् ॥ ६ :॥ गेशचीपं णपक्षे तिथिव्राद्धिश्च जायते ॥ तदा युद्धा पृथ्वी प्रनाः कन्दानि निस्य्राः४७॥ भो मागन जाद महानाभ शुक्षक्षमं तिधिक्षयहेषिं तो छक्र प्रलाफो पीडा ओर दुर्भिक्ष ( मर्दैगा ) हेते ॥ ॥ ४६ ॥ मार्गशीषं रम्मे तिथिकी वृदि हेव त पृाधेबीपर यद्ध हा आर भरना नित्य र्दन कर् ॥ ४७॥ माभदीपस्य सतम्पां नवम्यामीशदिग्यदि ॥ द्यते मेषक्षञ्तरा स्तोदं यपेति वारिदः ॥ ५८ ॥ मागेङ्कष्णचदुध्या च पितरक्षे मेषदरनम् ॥ सथा जख्पाचः स्यात्तदाषट च पुपंणम् ॥
(८०) पयुरचित्रकम् । , समता च सस्यानामादेश्या गणकी्मेः ॥ २९॥ मा्गेशीरपकी सप्तमी तथा नवमीकफो लो ईशानदिशाम बादल देवे तो वर्षा थोढौ हेवे ॥ ४८ ॥ मार्भवरदीच् , शीको.जोर मधानक्षवमे जो मेष दीख पेड भथवा नठ गिरे तो आषाढं धपा हेते ॥ अर तृणधान्य सस्ता हेग एसा उत्तम ज्योतिषियां करके कहना चाहिये ॥४९॥ चतु सापेसंयक्ता पंचमी पितिकषयुता ॥ २५० ॥ पष्ठी च भगसंयुक्ता मागे माति यदा भवेत् ॥ विरात्रे मदती वृष्टिराषाटे शुङकपक्षके ॥ 4१ ॥ मागवदा चठथकि आष्टषा नक्षत्र इ, पृ्वमीको भधा हो ॥ ५५० ॥ आर् पष्टाको प्ूवाफाल्द्नी नक्षत्र हा ता आकादके शुङ्कपक्षम् तान रति महत् वषा होवे ॥ ५१ ॥ गेङृष्णा्मी स्वातिचित्रायुक्ता भवेयदि ॥ मेवाकातिं नभस्तस्यां दस्यते सवेदा यदि ॥ «२ ॥‹ तस्मिन्नक्षे तद्ाषाटे नायते वृिरुत्तमा ॥ 1 सवै्सयुता प्रथ्वी रना नष्दुन्ति तत्यरः ॥५२॥
पाषाटीकसिदहितम् । (८३ ) जे मारब अषटमौको स्वाति वा चित्रा नक्षत्रहो ओर् सभ विगर बाद रहं ॥ ५२ ॥ तेः आषादमापतमै चित्रा स्वाति नक्षचके देने दिन हुत वरषा देवे, पृथिषी- पर ष्य सब वतप दे रजिं नित्य भर्निद हेि॥ ५३४ क्घ्मा चापि मदमा चनयुक्त यरा भवत् ॥ बायुभे च तदापि मेषा वपेन्ति नित्यराः ॥ «£ ॥ मार्गबदी अष्टमी वा मवमीक्रो चित्रा नक्षत्रहोते भारम च्वातिनक्षत्रड दिन् वहूत वप ददे ॥ ५४ ॥ अथ पोपमासफरम् । पोषस्य च तथा कृष्ण् पंचमी भौप्रसंयुता ॥ तस्यां मेषाः म्रषपन्ति तदा धान्याङटा मई। ॥ मत्तसीप्रतमिष्ठा कपं यांति महवताप् ॥ ५५ अव पोपमासकरा फल करते ह, पापक दष्णपर्षकी पचम मगरे दिन जो भेष वृ केरे तो पृथिवीप्र् भन् अदत् उपन्! सौर अषटग्ध चष मजाह यह वषत्, रमत यमं मपी दो जै ॥ ५५ ॥
(<२) युरचित्रकम् !
पुवाभाद्रष्दा पो शिरोयेण निरीक्षयेत् ॥ ९६ ॥ परिवेपो गजेन च शिदयुद्रारिमवपेणम् ॥ यदि तत्र प्रजायन्ते तद्य परिरथोत्तमा ॥ 4७ ॥ पौषमासं पूताप्राद्रपदानन्षनके हिन् सावधारुतापूरवकं देस ॥ ५६ ॥ तहां जो प्र्यचन्द्रमंटमें परिवेप हा थप गृरजं वा बिना केडकं तथा नट वर्षत्। पुराकर्टम वरटि उत्तम हाव 9 ५४ ॥ एकादस्यां नवम्यां च पोंपमा्े चना यदि! पूर्षस्यां दक्षि गर्जति तदा सस्यविनाक्चकः ॥५८॥ पोपङ्कप्णस्य सप्तम्यां वारिवाहा महानिरे ॥ यद् वप॑न्ति गर्जन्ति वद् स्यष्टाटिरूतमा ॥ ५९ ॥ पोपयदी एकादशी ओर चवभीके जो पूवीदिशा्मि मेष गर्म ता वणका विनाशक हवि | ५८ ॥ लापा ५) सपमीफा अधराप्रिस्तमय मेव वर्प करं तथा गर वयोत्तमयमें वृष्टि उत्तम हो ॥ ५९ ॥ 41 पोपस्म यद्यपावास्या च्ये्टनक्षवषेयुता ५
भापारीकाप्तहितम् । (८३ )
द सस्यमदेवच् मूखयुक्तारपमूरयतता ॥ २६० ॥
सञ् उयादशची पोपे मन्दञुककुनेर्यता
यादृ वपां जग्रतः काया गोधुमसग्रडः ॥ ६१ ॥ जो.पोपकी अमावास्याक्तो उ्येष्ानक्षन्नहे वी तृण
धान्य मि हौ मृखनक्षच हो तो सम्ते हेव ॥ २६० ॥
ज। पपमाप्तकी चयोदशीको शनि, शुक्र वा मंगलवार
हेष अर भेव वेतो गेल सेपरह करे विशेष उक
हेष ॥ ६१ ॥
पोपञुखचतु्य पु विदुदरोनघतमम् 1
तदा विदुटनच्छन्रदप्रनिन्द्रधयस्तया |) ६२ ॥
धुवियुद्धनो वापि यथयक्त्पि नो भवेत्त् ॥
पपमास्तं तमा वाच्यं वपाकार दवपणप् 11६३ ॥ जो पोषशुदी चनु विजा दी पड तो उतप्र
फट् दपि तवा वज तड) चद्रिल हाव; इन्द्रघ्रलप सं
पड ॥६२॥ जयर पमा पूवीन्ाद्रमदानश्चजके दि
निज चमक, यट्प उमे ते वपीक्रालमे भवर्थण हेवेद३
(८४) मयुरचित्रकम् ।
पोपे मे शुद्धपक्ष पंचम्यां हिमवपेणम् ॥ तदा स्यामहती विः प्रा्रटकाछ न संर॒यः॥९९॥ पापस्य सप्तमी शुद्धा येतीसंयुता यदा 1 अष्टम्यामशिनीयोगो नवम्यां भरणी यदा 1 ६4॥ एवंविधेषु योगेषु सवियदनदङ्॑नस् 1 तदा स्यान्महती वरशिवेषाकाञ न संशयः 1 ६& ॥
पोषमापशुक्रपक्षमं पेचर्मीको जो हिम ( हर ) पड तो निःसन्देह वर्षाकारमे कहुतं वृष्टि रेव ॥ ६४ ॥ तथा पौपशुदी सपतमीको सती नक्ष हो, अ्टमीको अग्विनी नक्षत्र हो, नवमी भरणी नक्षत्र हो ॥ ६५ ॥ इस भकारे योगमें विजी वमक, बादर हो तो वर्षा. कालम वदरत वृष्टि देवि; समे संशय नर करना॥६६॥ एकाद्रयां यदा वियुद्हिण्या नख्दश्नम् पोप यद् तदा बिः प्रद्रषि स्यात्छमयता ॥ ६७॥ पूणिमायां द्वितीयायां पोषे विदत्मदर्ोनम् ॥ तदू स्याट्रषम्पततिमेधच्छ्ने तथांभरे ।। ६३८ ॥
सावादीकासहितम् 1 (८५) रोषशुरी एकादशी बादर दो, मिजटी कढङे, रेदि- भी नक्षत्रे जल हेवे वो वर्पाकाठमं वृष्टि रो ओर यन्न ` सस्ता हेत ॥ ६७ ॥ तथा पपे पूर्णमाक्षी तथा दिती- पाको बारलव निजरी दीस प्डेतो अन्न वहू उपमे वेषापी अच्छी हेवे ॥ ६८ ॥ पोपमासेऽकंसंकाति रविारो यदा भवेत् ॥ धान्यमूख्यं द्विएणितं तद्। भवान नान्यथा ॥ ६९ ॥ निवार ति्यणितं भूमिपुत्रे चतुणम् ॥ बुधभम्बोः समत्वं च तद्या शशिजीवयोः२७१॥ पौषमासे संक्ान्तिके विन जो रविवार हेवे ते! बर मान पल्ष दूना मोर हो जपे इसमे अन्वा नर १५ शनिवार हा तो तिना मंगलवार दो तो चग कुर शुक हा तो समान पाव रहे चन्द) रवार हो वर करमान मोत्पेस् अध्वा मत्य रदे भर्यात सस्ता मर ॥ २५० ॥ अच मासेऽकंसंकीन्तिः रानिभाचुद्धजेऽशनिं ॥ तद् भवाति दुर्भिक्षं तवा स्याद्रजम्रिहुः ॥ ५३ ॥
(८६) मयुरचित्रछम् 1
मुख्मारभ्य याम्यतिं नभो भवाति सान्रकम् ॥ ो्मारभ्य वातप तदा वरति वृततवः ॥ ७२ ॥
पोपमासरमे तथा यदौ किसी मासमे सूर्यकी संक्रानि शनि सुरथ, म॑गटबारको हो तो दुर्भिक्ष (काट ) तथा राजाभौमं पिपर हतै ॥ ७१ ॥ पौपमासमं जो मूरन- स््रसे लेके भरणीनश्ननतक जे।.बादछ हेवं तो वर्षाका- ल्म आद्रे लेके स्वाति नक्ष सूर्थतकृ व होवे ७२॥
` धनशारेगते भाने शरखमारभ्य विनयेत् ॥
गभौधानं ततो वृष्टिः पठे माते हि सार्धक्षे ॥ ७३॥ मखं शि यदा गर्भो मवत्यादरू च वषेति ॥ पूवाषदि तथादत्यष्टुत्तराया तथा शरः ॥ ७४ ॥
घनरारिकी सकान्तिमं मृलनक्षवको भादि लेके गी धान मथीत् सजटमेवोक्रा विचार करे जिससे सदि छ महीने अर्था भपाट्हप्णपकषमं वृष्क किवरि सो म अगिके शोकेमिं वर्णन करते दं ॥ ७३ ॥ पौयमा- सम जो मूटनक्षत्रके दिन गर्भ अथं मेष वयं तो वर्षा
भाषारौकासरितम् 1 (८७ )
काठमे शार्नि्षतर तृष्ट करे तथा प्रवापाटामि मेव हो तो
नवके सूर्यम वरषा हेव, उत्तरापा्मे भेव हो तो
शृष्यमं भच्छो वृष्टि हेवि ॥ ७४ ॥
श्रवण सापमे चव वातवे पित्मिं वथा ॥
वारुण भाग्यं चव पूर्वाभाद्राय्धमाधिपे ॥ ७९ ॥
रस्ता पपल्युत्तरायां रेवत्यां वा्धंकिस्तथा ॥
एतद्रे समाेन मयाक्तं चिन्तयेत्शुषीः ॥ ७६ ॥ भरषेणनक्षवमे जो मेव हो तो आष्टषके सूरये यपा हेये
पिमं गर्भ होतो मा रधं तथा शतभिषा मेव हेनिरे
परवा पपा हवि, पूवीपाद्रपदांमं गं टो तो ठ्तराफाल्छ-
नाके सूयम् अच्छी वपा देवि॥ ७५॥उत्तराा्रपटामे मेघ
हे तो हस्तक सृपेमे वरप हवि, रेवतीं गरपदे तो चि-
त्ास्वातिके स्थम दृष्टि हेये) यह भने नतष वरे ऊहा
णा गपकिदार् मो बुद्धिमान पंडित पिच।र ह ॥ ७६ ॥
चुग्षं गते भानो यदि मेषः प्रवरपीति ॥
मुखाद्धवं तदा गभं नादस्य देवचिन्तदः ॥ ७७ ॥
(<< ) म॒यूरावित्रकम । भरण्यादिस्थिते भानौ यस्मिन्मेषः भ्रव्षति ॥ तस्मिच् तस्मिन् गभेकरक्षे मभनारं पदहधः ५८ ॥ भरिन्त सूर्यं वेश समय वर्षा हो तो मूल नक्षत्रम कंहा भया गं फल नहीं हेत रेते देधे करके जानना ॥७७॥ एवं भरणी आदिकं सूर्यम जिस् नक्षत्रे सर्म वर्षा हेवि उस उप्त नक्ष्ाचस्ार गर फल नाश हबे देशना पेडित जन विचार कर करे, जैसे भरणीके सूर्य मे भेष कषैतो पूर्वापाटाक्ा म फलन दो, देसेहा भवि यथाक्रमसे विचि ॥ ७८ ॥ पोषस्य पंचद्र्यां च विधोयाम्योत्तर तडित् ॥ दस्यते वियदाच्छतनं चनबरृषटस्तद् भर्वत् ॥ ७९ ॥ पोषे स्वात्यां च सम्या यदा स्यादासििपिणम् ॥ मेवच्छ््ने नमावापितद्। सस्याङजपय ॥ २८० ॥ पौषमासकी पीर्णमासीके दिनि जो चन््रमाके दक्षिण उत्तरे विजदी चमकरे आर सजल मेष भिर् अतो
मावषाटीकासहितप् । (८९ ) उसद्िनि जो नरस्रहोसो नक्षत्र वरपाकालमे बृष्टि केरे 1 ७९ ॥ पौषमासं सपमी तिथि वा स्वातिनश्चजके दिम वेषा हर्विता तृण धारय वहूर्तं उपजन ॥ २८० ॥ कुहन्तासु तित्तिथिषु पोपे गर्भः प्रजायतते ॥ तदा सुभिक्षमारोग्यं श्रावण्यां वाछििपेणम्॥ ८१ अमावास्या सदस्यस्य दानिसूयौरबासरे ॥ यदि स्याद्भयमादेदयं तदा सस्यमहता ॥ <२ ॥ पौषमासे अमावास्यातक तीन तियियोमे अथा ३1१४।३० इन तिथियोमंजेो ग हेये तो सुमिक्ष ओर् आराणपतां हेपि तथा अवक्णाङ् दन वषा हव ॥ & १ ॥ पर्वः ¶ जमव्राह्षाका ना शान, सूप) मट् चार् छा तो भम् उपज अर वरणं महमा दि 1 £> ॥ पोपमा्तस्य कुहां वा सप्तम्यां यदि वरपणम् ॥ प्रवद तदा तच समव वारिवरपणम् ।॥ ८ ॥ श्यां यदि सप्तम्यां पनेरन्दिते नभः ॥ तद् स्याच््यवणं माति पप्म्पा व्राटिरुत्तमा ॥८४॥
(९०) मयुरचित्रकम् । तोपा अमावास्या वा समीके दिन जे बृष्टि तै ` तो वर्पाकालभे सस्ता देवि ओर लठ वहत वेषं ॥ <३ ॥ तथा पौपशुदी समीके दिन जो बादल हविं तो श्रवेण शु सतमीको उत्तम् ब्र हवि ॥ ८४ ॥ पोपस्य दष्पेचम्यां नभो विमरुतारकम् ॥ ` स्वात्यां ठुपारपातः स्याच््यवणे ततर वर्पणम्॥८५॥ ग्रजा भेवन्ति मुदिताः स्वेतस्यसमधेता ॥ एवे सेचिन्त्य देवज्ञः पोपमासफर वदेत् ॥ ८६ ॥ रौपकष्ण पैचमीकेो जो भाकाश निमेलरहे ओर स्वातिमक््रमं तुषार ( ऊर) पडे तो भवणमास्म वषा विरेष हेव ॥<८५॥ ओर भजनागण भसन देप, एन तृण सते ह इस भकार विवार कर देबज्ञ पोपमासका फल के ॥ ८६ ॥ अथं मात्रमास्फटम् ` मापशुहदि्तीया च चतीय। ञ्युकरसुता ॥ यदा स्यानमेदसंयुक्ता तदा युद्धाङ्ख धरा ॥ ८७ 1
भाषारीकासरितम् । (९१ )
यदि स्याद्रससयुक्ता तदा सम्याकुस धरा ॥ शभानस्तत सलिलः प्रजा नन्दान्ते नित्यरः॥८८॥
माधशुदी द्वितीयाया वृतीयाको शुक्रदारदो तो समप अच्छा दहाञार नेाश्रनिवार् रोतो पूयवाप्र् यच् दवि ॥ ८७ ॥ यट वरस्पाति दहपत तृण बहुत उषर्ज भीर् राना खोग् सुं! देवे, पारम नित्यही आनन्दता षरे ॥ ८८ ॥ पष्ट च पचमी चेव कृष्णा मावस्य सत्तमी ॥ ञकार परयुक्ता तदा युद्धाक्टा षर ॥ ८९ ॥ एत यागा यदा मादन भवन्ति कदाचन ॥ भद्रनात्त = गाध्रूममुद्रधान्पनटवता ॥ २९० ॥
मृिृप्णपष्ठा पदमा अर स॒तम॑क्नि गुक् धन्, रदिवार लेते पृथि्रीपर् वृद बहुत देवे ॥ ८९ ॥घो भाषमामुम् सट दोव नया सतना पापदमनं आष्नये वहन् मदना दद्व ॥ २५० ॥
पमार वयोदृष्वां यदान्याद्धिमदपरे् ॥
(९२) मयुराचित्रकम् 1 पथ तदान्नबहटा मरना सुखसमानिताः ॥ ९१ द्विम न पाततं मासे ज्यष्ठ मूर च वपति ॥ नावीयां पातत वार कारो दुष्टस्तदा मतः ॥९२॥
जो मावमाप्तकी जयोदर्थीके दिन कुहर पड तो ‹...
वप्र अन्न बहुत उपननै ओर भ्रना सुखी रहे ॥ ९१ ॥ जो मामे हिम न गिरे तो ज्येष्ठमासे मख नक्षत्के शिनि वपी हवे तो आद्रनक्षवकै सर्म जल नही गिरे ओ समय अच्छा नहींहेवि ॥ ९२ ॥
मापमात च सक्त यदि वर्षति वाणिदिः ॥ ९२॥ मावशुहप्रतिपदि धवार यदा भवेत् ॥ घ्नं महेता यारि वपँ तरागामिके भवेत् ॥ ९४॥
माघमासे संकरातिके दिन जो वपौ हेवे तो पृथिवी ष्र तृण बहुत उपने, गोरं दृष वहुवसा देवं ॥ ९३ ५ मायशुदीपरतिषदाको जो उधवार हो तो आग वर्षम भय देप ओर् अने महमा देवे ॥ ९४ ॥
॥ भाषाटीकतदितेम् । (९६) . पचाक्ाः पंच षा मोभाः पंच व् मंद्वा्तरः ॥ इषं भयमादेशं तदा शोषाः सुभवहाः ॥ ९५ ॥ येष येषु च मातु तस्य वृद्धिः प्रजायते ॥ सुभिक्ष क्षेममाचेभ्ं तेषु सयं विचक्षणेः ॥ ९६ ॥
माघमासम पाव रवरार वा पाच भामवार् चापात् शनिवार् हू तो दुर्गक्ष भर् भय देवि, रेप वार पांच षी ते शुप्त जानना ॥९५॥ नित्त महीनिभे पाव शुभवार् दा तो सुरिक्ष क्षेम सरिप्यता हेपि, रेता पित्रके जानना ॥ ९६ ॥
माधमापतस्य प्रतिपद्छवातता मेपवानैता ॥ यदा याति मद्धेत्वं तैखदरव्यं सुगन्धर्केम् ॥ ९७ ॥ द्वितीया मषसषयुक्ता धनपान्यक्रष्धेदा ॥ ` मावे माप्ति चतीपायां गजेन च जख विना) ९८ ॥ सपकषस्तय केतेत्यो गोधूमस्य यवस्य च ॥ चतुमा जडतंयुक्ता नाच्किच्तयदौ मूतः ॥ ९९॥
माषमापरदौ परनिप्रातते ज गार भौर मेकेता
(९४) मयुराचिनकम् ।
ते लैर सुरगषवस्तु महगी हो ॥ ९७॥ तथाजो द्विती याको बादछ से तो धन्मधान्यकी बरद हो, तृतीयाको म विना वर्षा होनेमे गरजे ॥ ९८ ॥ तो गेहूं भीर यवका संग्रह करेके टाभ हेवे तथा चतर्थीको मेष वर ती मारियस्ते इव्यका राप रेवै ॥ ९९ ॥ पचमी मेवसंय॒क्ता यदा जख्विव्िता ॥ तषा माद्रपद मासे स्वतपव्राणेश्च जाधतते॥ २०० ॥ पषयां निरं गगनं दि विमल यदा ॥ संग्रहस्य कतव्यः कापासस्य दितेपिणा ॥ १॥
माम पंचमीक्तो जो बादल हो ओर जक नवषं तो पाद्रमासमे थोडी वरटि हेरे ॥ ३०० ॥ तथा छटिको जो बादलन हौ ओर् दिशा आकाश मिल रहैतो अपने छाती इच्छावाद्य कपाप्तका सरह फर ॥ १ ॥ . पमी सोमद्वयुक्ता राजविगरहकारिखा ॥ माप्त धव्छपक्षस्य मदादुभिक्षदापि ॥ २॥ जरत्वाद्यदखका यदा स्याद्य तीयः ॥
साषादीप्रतमहितम् । (९५ ) हदा रौद्रे सूर्यं चवण नदिं वषति)। २) भाववती च सोणवार टै ता रानार्ाक्रा गाद रे, तथा शु सप्तमी नो स्मेमवार हो तो बडा अक्ल पदे ॥ > ॥ मापये सूर्योदयतमय स्मौ तिथि + नितमी दे उतनीदी तिथि भापाटमं अय्य हो अर् आग्रापर् सूर्थस्मिते भाषणं वपानूं दि ॥ २३॥ नम्या चन्द्राननस्यं पाष्विषन्च सापत्र ॥ तद्ाषाट मात्राः एष धान्यगर्वत्ता ॥ ४ ॥ माघमासं तपर्म वा चचापाट त माधय ॥ सप्तम्यां स्वाियुक्तायां रक्षणं च घ्ुभयदम् ॥ ५॥ मायशदीगयमोङः दिन घो चन्द्रमा किनि जो चन्द्र. माक आमपात मंष्टस्पेता प्रयम् अन्न सर्ईगा रेते, प्रभाव् सस्ता रोदे आओर भारम वपा अर्च्छा श्ये द्रा मात) कर्नल) चट. सापः तमान उन् महास्म ममी स्यानिौक्तत र तो गभर क्सन सौर शुप्ै जाना ॥ ५, ॥
(९६) मयुरधित्रकमू । सुधपक्षस्य सप्तम्यां मापे व्योमनि घनः ॥ रो वाततोय कोवेरो वारुण्यां चंचडा यादि ॥ ६ ॥ हिमं पतति वा तव वाति वातास्तदोद्धताः। तवा सुभिक्षमादेदयं तस्मिन्देशे विचक्षणः ।॥ ७ ॥ मायके शुद्कसपमीको जो बादर हेते ओर पटरवकी अर उततरक पवन चरे तथा जो पथिममे बिजली चम कै ॥६ ॥ अथवा पाटा पृडे वा परब पमन चले तो उष देशम पठिता करके सुभिक्ष रो रेता कहना ॥ ७ ॥ माघमासस्य नवमी दृश्म्येकादसी तथा ॥ रियुद्धातस्षमायक्ता तद् बहूनषपरदा ॥ ८ ॥ पचमी कृष्णपश्षस्य माघमाप्तस्य परिकरा ॥ सप्तमी ञयुकमन्दनदुयक्ता सस्याद्विदा मता ॥ ९॥ , मायशुदीनवमी) दशमी तथा एकादशो निशठो चमके ओर पवन चले तो बहुत जल हेष ॥ ८.॥ मार छम्णपेचमौ, पष्ी, समाक जे। शुक्र, शनि, सोमार हेब तो खेती वदध देते ॥ ९ ॥ ४
मापारीकामदितम् (९७)
एत योगा यदा मापे न भवन्ति तदा खट ॥ १्माः शाखया मुद्राः मद्रे यत्ति मदधताम् २१०
यह पूर्वा योग जो माघम् नही हेवं ते गे, चाबरर, ण यह् वस्तु भाद्रमातमं मदुमी ह जप्रि ॥ ३१० ॥ प्रमातसे अयोद्दयां हिमेरच्छादिते नभः ॥ पदा तदा मदन्ति व्रीहयो नार संशयः ॥ ३१ ॥
भावमाप्नतिम चभ्रोद् शीको जा ङहुरसं आकाश टकर न्रि तो अन्न सस्ता हवि दस्मे संशय नदीं ॥ ११ ॥ अमावास्या यदा खरा त्तदा भाद्रे जटं भवेत् ॥ पणमाती चन्टघ्चा पठे मासि महता ॥ १२ ॥
जो मावमापतभं अमक्रीस्योक्रा बाद हेष ते भद्रः भराप्तम जठ बहुत देवि, तथा जे पूर्णमासीके दिन बादल हि ते| च्डे मरहीनिभं सब वस्तु मरह्गी हेव यह् माघमा- पका फट कदा ॥ १२ ॥
मथ फ़त्य॒नमाप्रफटम् 1
थद् वक्रगतां स्यात्तं शनिभोम। तपस्यके ॥
(९८ ) मयुरचित्रक्रमु । सावे चायाष् पिथिषठ धपु सस्यस्य संग्रहः ॥१२॥ ` काय्य विपथिता तञ पक्षति स्याच्तुशरेणम् ॥ फारुगरुने च युरोरस्तं वक्तं वा यदि नायते ॥ तदा सस्यमहेत्वं श॒निवौ वकतां नेत् ॥ १४ ॥ जो फाल्छनमापमे शि) मगल वकी हेर्वे, अथवा मारं परतिषा, दित्या, तृतीया इन तिथिं ककर हा तो तरृणघन्यक सुमरह् कर् ॥ १३॥ किरि प्रहु 1;न उपरान्त वच ता च्(सनारखम हेपि, तथा फाल्एनमा- सरम ब॒हृस्मतिका अस्त हो वा वक्री देधे वारशनि वक्री हे। ता तृण मेहुमा.हव ॥ १४॥ यदू फाल्युनके माते प्रयास्यस्तं भृगोः सुतः॥ १५॥ घान्यादिसवप्स्सानां तद् वाच्या मदू्धता ॥ 1 इुभिक्षनादेदयं पण्मातं देवचिन्तकैः ॥ ३६ ॥ जा फट्नम शुक्र अस्त ह्व ॥ १०५ ॥ त( अन्न ३।६ वण स्तव महा हदे, भार् छः मात्ततकर देवत्त नना क। अनन मरुग दो रेता कहना चाधि ॥ १६ ॥
भाषारीकासहितम् । (९९ )
तिमा कृत्तिकायुक्ता फाद्शनस्य हिता यदा ॥
पदा भाद्रपद् माखि ऊहा मचः प्रवपाति ॥ १७ ॥
विना वातत घनेचख्न वियत्तस्यां तिथो यदा ॥
कयुद्रा जायते तञ तदा सेस्यावृत्ता मही ॥ ३८-॥ फात्नशुद सतमीको जो रुत्तिका नकषतर हो तो भाद्र
रसम अमावास्पके रिन भेष वषै ॥ 9७ ॥ तथा उदी जो विना पवन चे वाद हे भौरं वि्ज॑टी चमक
तो पृथिवीपर तृण वहू उपै ॥ १८ ॥
फाल्गुनस्य चयोद्श्ष्याम्टम्यां वृष्टिरुत्तमा ॥
पाद् स्याच्त्तायां वेत्तदा सेका निरामयाः॥१९॥
प्रततिपच्छकपक्षस्य् चद याति तदा श्युभम् ॥
तृताया दुःखदा प्राक्त चदद््यमी तथ्ा५२२०॥ फाल्णटनशुदी चमोदशी ओर् ममक दिनि जो वपा
दैप तौ टोकर्मं मठुप्य अरोग्य रह् ॥ १९ ॥ फ़ल
ङं नो भतिपदीकी बरद दो तो शु जानना) सृतपाकी
(१००) मयूरदित्रकम् । बड रो तो दुःखदायकं जानना, तथा चुरी वा अष्ट माके ब्राद्धतभी यही फट जानना ॥ ३२० ॥ फाट्युने मानसक्रान्ता भदवार तिथिक्षयः ॥ भमरान्याश्च इभिक्ष सितेन्यन्दा सुभिक्षकम्॥२१॥ फात्छनमासत मानका सकान्तिम रवि, भाम, शनं इन वारम तिथिका क्षप हेवि तो दुर्ि्ष (मेगा ) हवै, र शुक्र, युहस्पति, चन्द्र टन वारो तिथिक्षय हेनिे सुभिक्ष देवि ॥ २१ ॥ अथाऽत्पवृषिक्षणम् 1 मापे हिमं न पतितं वातो वाति न फाल्गुने ॥ न च व्थोमान्वितं चेतरे घनेन पतनं यदि ॥ २२ ॥ करकीणां चे वेराखे ज्येष्ठ चण्डातेपो न चेत् ॥ तदाऽततितच्छ्रटिः स्यात्यव्रूरकारे न संरायः२२॥ जो मीवम पाडान (गर्) एल्युनन् पचन् नही चल. नम बादर नहा हय ॥२२॥ ओर जो वेधां ओद नर १ जेय सूं नही ते मर्थातु पिक ग -
भापारीकासहितम् । (१०१) नरी देव तो वपीसमयमं बहुत थोडी वृष्टि हेवे इम सशय नहा ॥ २३॥ ॥ अथ दुर्िक्षरक्षणम् । आपाटस्यासिते पक्षे द्रम्यादिदिनियये ॥ रोदिणीकाटमाल्याति खषदुर्िकषरक्षणम् ॥ २8 ॥ रात्रावेव निरभ्र स्यात्मभाते मेषडवरम् ॥ मध्यद्वि नखरविदुः स्यात्तदा दरभिक्षकारणम् ॥२५॥ आपाटमासके रष्णपक्षकी दशमी, एकादशी) द्वादशी दन तीन तिथिर्यमि जो रोहिणी नक्षत्र अवि तो घुिक्षः मध्यम दूजिक्ष यह फट तिायेक्रमसत जानना. ॥ २४ ॥ आर् रात्रिं मवराहत हो प्रतःकार नष गरजे) मध्याह्व समय बद पड ता दुमक्ष्का कारण के्दिय अथच् भन्न मगा दवे रेसे लक्षणसे विचारना ॥ २५ ॥ अथ न॒ख्टेश्म् । कंभः कर्वृषो मीनमकरो बृभिकस्ठुख ॥ नञ्छश्रानि नीतानि स्मेष्वतेषु सू यंभम् ॥
(१०२) मपुरािन्रकम् । ,
छभत्येव सद् वृषिज्ञोत्तव्या गणकोत्तमैः ॥ २६ ॥
पि) कर्क, वृष्, मीन, मकर, व्रथिक, ठा यह् ७ जटलप्र हं इनम जो सूर्नक्षच मिे तो वषी रेषे देषा पंडित कर्के जानना ॥ २६ ॥ 1 अथ सेवनक्षत्रमाह् । अधिनीमृगयुष्येषु पएपविष्णुमघा च ॥ स्वार्यां प्रविराते भावषते ना संरायः॥ २७॥
अथिनी, मृगशिरा, युष्य, रेवती, श्रवण, मषा, स्वाति ये जटनक्चज ह, इन नक्षत्रम सूर्य पवेश करे तो बी अच्छी हेमे इसमे संशय नही करना ॥ २७ ॥
अथ पु्चीनपुंसकनक्षनाणि ।
आदोदिशाकं स्रीणां विराखातरिनपुपतकम् ॥ मूखाचचदशं पंत नक्षि कमेः ॥ २८ ॥ वाय॒नेषुतके भे च खरीणो मे चाभदृरोनम् ॥ सीणां परुपसेयोमे इष्टिभेवति निधिन् ॥ २९॥
साषारीकामरहितम् । (१०३) अच पुरुष, सी, नपुंसक नक्षत्र कते दं आद्रे ठकः तवातिपर्न्त दस नक्षत्र चसंजक् टं, विशासि य्यष्ातकर तीन नक्षत्र नपुंसक है ओर मृर्से आरद्रपर्यन्त चीव नक्षत्र पुरुषसज्ञक हं ॥ २८ ॥ नदुंसकनक्ष्रभं जो वपाक नक्षत प्रवेश हो तो वाख चरे, स्ीनेक्षच्मं सूयनक्षत्र ठे तो मेषदशन रहे अर्थात् बादल वेरे रहं व नही, तथा सीपुसषका योग हौ तो निश्वय बृष्टि हेि ॥ २९ ॥ अथं सुं तथा चन्द्नक्षचरज्ञा । जधिन्यादित्रयं चेव आद्रदिः पंचकं तथा ॥ पूवोषाटादि चत्थारि चोत्तरारवत्तीदरयम् ॥ ३३० ॥ उक्तानि राद्विभान्यन मोच्यन्ते सूयभान्यथ ॥ रोहिणी च सृगश्चेव पूर्वाफाद्णुनिका तथा ॥ २१ ) सु सर्य भवेद्ायन्यन्द् चन्द्रे न वपति ॥ सूर्यचन्द्रस्षमायोगस्तदा वपति मेषराट् ॥ ३२ ॥ आश्नां आट् वन मन्षत्र, आद्रा आदि पोच सक्षत पूर्वपद चाएर नक्ष अयात् मन्थिन चरणी, सततिका,
(१०४) मपुरचित्रकम् 1
आङ्गो, ुनवसुःपुष्य) अष्टेपा,मवा) पूर्वपा, उत्तराषहा; श्रवण, धनिष्ठा ओर उत्तरा; रेवती ॥ ३३० ॥ यह नक्र चंदमके हं, अब सूर्यके नसत कहते ह रोहिणी, मग शिरा तथा प्रवीफात्छनी आदि सव ष नक्षत्र सूर्यके ईं ॥ ३१1 सूर्वपूर्यफे योगम वायु वहे, चद््रचन्धके योगन् वर्षं ओर् सूर्यचन्द्रमाका योग हे तो वष बहृत देष अथ चन्द्सूयेपरिषटश्षणम् । यदि भवति राञ्चके मंडटे चेदरमो रविशनिकुजव्रे पोपमाति त्वृमायाम् ॥ ्विणददनवेद्र्छल्यते रत्नमाल्यं बुधगुसुभृगुसोमे स्वल्पमोल्यं हि धान्यम्॥२२॥ जो पोष कष्ण अमावास्याको रवि, शनि, म॑गट वारभं सूर्थचनद्र मं हेते तो अन्नका मोल्य द्वियण) त्रम). चरण हो जवि, किन्तु रल्नेकि समान मल्यकी ठुलनू, करे ओर घुष यरु शुक्रवार हो तो थोडा मोट अन्नका ह जाय अर्थात् भन्ने सस्ता क्कि ॥ ३३ ॥
~
भाषाटोकासरहितम् । ( १०५.) रविशिपरिवेष पूरवयामे च पीडा रविरारिपरिविथ.मच्यमे चास्पवृषटिः ॥ रविशिपणिषिषे धान्यनारास्ततीये रविश्चशिपसििष राज्यभेगतुर्थं ॥ २७ ॥ जे सूयवद्रका यंडर पले भरम हेवि तो मदुष्या-
पको पीडा हो, भौर दुसरे भदरं सूर्यचन्द्रमंडख देनेसे योरी वृ देवे, तीसरे परमे सूर्यचन्द्रम॑दल हो तो धान्य- का नाश दो, चये प्ररं सूर्यचनद्रमण्डल दौ तो रा्य्- भग हेव ॥ ३९ ॥
अर्थं सेवेत्सरटभ्र्फटभर । यस्मिन्वपे च र्मे राशिनि त्मते सोम्य- गरिस्थिते वा केन्द्रे यते पडश्सुद्कं सोम्य- योगोपरठे “1 पपिरे न च बहुन प्रश्र- कारेपि तद्धेवोच्यं सर्व फटमविकटं च- नद्रवद्धागेवोपि \॥ २५५ ॥ जि संवत्सरी ठश्रमं अथवा केनदरमं जो चन्द्रमा
(१०६) समृराचेतकंम् |
छोय शुष्के परमं हो वा शुप्यहकौ दष्ट हो तो बहव वृष्टि देवि ओर ज चन्दमा पापवहकी राशिं हे पाप- ्रहकी दि हयो तो बहत जर नदी र, यह चन्दमके तद्वव शुककभी विचार करना लर व्ृषिमशचसमयमषी यही विचारना रेस कहा है ॥ ३५ ॥ अथ दुर्िक्षरक्षणम् । उत्कापातो बजपातः परिधिः सारियंयोः ॥२६॥ - घरगकतः शक्रचापो यणं बह्वधा यदा ॥ तदा सकखवस्तरूनां जायते च महषेत। ॥ २७ ॥ उत्कापातं ( तरर द्ूटना ) वज्नपात ( बिजरी गिरना) सूर्चन्दमंडर होना, प्रकेत { पुच्छवाठे नक्षत्र ) का उद्य, इन्दधटुपका निकटना, वहूतसे ग्रहण पते योग हें तो स्तब वस्तु मरहुगी देवि ॥ ३६ ॥ ३७ ॥ , अथ व्रषटिलक्षणम् 1 भ्ठ प्रच्छन्ति सिरं वारिका्योन्षु- सो वा पृच्छकारे सटिखामोति वा श्रयते
भापारीकासहितम्र ! (१५७) पन्ते वा ॥ इष्टः कूपो पिमरुपञ्र बद्र द्सि्टिमन्तः स्वं भवति च एटे व्यत्यये स्थत्ययेन ॥ ३८ ॥ नो वृिशकतो भभम जखका स केरे अथ-
बा उत्त समय नलठशम्द सुनने अपि, या जेच्छी चनी हद वर्त तथा कुर्व, बवदी, तालाव इन पर् दृष्टि जाप . तो जखकी वृष्टि अच्छी देवि पसे विपरीत रक्षण रेषे तो विपरीत फल दो अर्थात् वपा नहीं देधे ॥ ३८ ॥
प्रातःका पीतरदमदनिरीक्ष्यो भवद्रविः ॥ सनिग्धेद्यकतिश्ेन्मेषो वृष्टिभदः स्मृतः॥।२९॥ प्रा्तःकारे यद् सूरये मव्याह् दुःसहो सवे ॥ तरदिने पृशिदः प्रोक्तो घतस्वणसमप्रभः ॥२९०॥ जा भरतिःसमय सूम तनं अर्क रा काम् पदी हो ओर मेय चिकेने श्यामवर्णं हीय तो चे मेव परौ करनेना- के कहे ई ॥ ३९ ॥ तथा जो प्रातः सूर्योदयत्तमयमे बा
(१०८ ) मयुरचित्रकम् । मध्याहस्समययं सुक तेन अधिक हो भौर भेष गृटाये हये सुवकोतिके समान हे ते उसी दरि वृष्टि कले- वलि भेव किये ॥ ३४० ॥ यदा नर वे विरसं जछ्दा गोनरतरिभाः ॥ दि षिमखाः सवौः काकांडाभं नभस्तरम् ९१ न यदा वाति पवनरच्प्र यान्ति ञषाद्यः # वदं कुवन्ति म॑डूकास्तद् वृ्िरय॒त्तमा ॥ २॥ जे जल विरस हो) बादर प्ेतसटश हौ, दिशाय निः मल ह) कौरके अंडेके समान आकाश होय ॥ ४१ ॥ तथा पवन न चले, मछटी आदि जटजन्तु पृथिवीम जा सग, मंखकः ५्द॑ करने ठो तो उत्तम वृष्टि हेषि ओर शि वर्षी हवे ॥ ४२॥ नसेिखन्ति मानसः पृथिवी च यदा भृशम्॥ सोहानां मखनिचये विघरभषो यद् भवेत्॥४२॥ सेठ कुवन्ति रथ्यायां रिवो मिच्ता यदू ॥ शद्धंननाभा गिस्यो बाप्पसुद्धितकंन्दराः॥४४॥
नापारीकासदहितम् 1 (१०९)
बि, कुता आदि अपने पेत पृथिवीके सेरले- हैके पेयं दुर्गन्धि थप ॥ ४२ ॥ मामे बाठक सव मिलकर सेतु वर्धं लोर अजनके पतमान पर्वत हो जोय, परवतोकी फा पमीजने खगं ॥ ४४ ॥
पिषीटिका यदांडाने गर्हीतयोचं प्रयति च ॥
सपो वृक्षं समायान्ति तद् वृरिरभूत्तकिड ॥६५॥
गावः सूर्य निरीक्षन्ते ककखाष्षमणास्तथा ॥
गृात्रच्छति परावो निगमं कुखपस्तथा ॥४६॥
तथा जे चिर भके अटक टेदेकर अररक चदे, स वृक्षपर चेदं ते निय वृष्टि देवि ॥ ४५ ॥ तयान पयो ओप दें भिरणिसक्ते सुकते वेद पश घस्य नने. को इच्छा नरी करे तया कुतेभी वर बाहर लेकटन्त न च ॥ ९६॥ ॥ सताश्नो्पुपपएः सवाः स्नानं कुवन्ति परक्चिणः ॥ पाषुभिभ चणापराणे सवते गा स्पैसृपाः ५ ५७ ४ वियतित्तिरपद्षाभमस्पन्ननिभं तथा ॥
(११०) मयूरचित्ररमू । तदा ब्रृ्िः समादेश्या निध्चतं दैवचिन्तकः ॥४८॥ वृक्षाकी शाखयिं ऊंची खडी हो जाय ओर जीवजन्तु पक्षी भादि श्रमे स्नान करं तथा वृकषोकी शखाभोकि अयरागमे कटे कटं ॥ ४७ ॥ भौर तीतरके पंख समाम बादठ होय ते देवज्ञो करफे निश्चय वृष्टि कहना चाये यह् बर्टिके ठक्षण वर्णन क्षिय ॥ ४८ ॥ अथ सयोद्रष्िटक्षणम् । ॥ प्रब्हकाछे शीतरदिममेदा स्य च्छुकातये सोम्यदटो यद् स्यात् ॥ बुद्धिस्थाने सप्तमं च तिणि वृणिोच्या देवाविद्धिः पराणेः॥९॥ वषीकालमे जो शुक्रे चये घरमे शुभद चन्द्रमा तथा पंचं सातं र् त्रिकोण ९।५ मजो चंपा शुपर ब्रह दिद तो शी्रद्ृष्टि करिये यह भावीनि साचे करके कहा गया है ॥ ४९ ॥ सुभा जर्गेस्थाः केन्दरमाः स्वीयगेहमाः ॥ जडउग्रदा सिते पक्षं विधौ चोद्यगे जे ॥ ३५० ॥
भाषारीकासहितम् । (१११)
पतमगे रविचेदरो ित्तरविनो रसादे ठथात् ॥ भरब्ृह्कार जर्दा भवततो षा द्वितीयस्हनस्थो ५१॥ भो शुभ परह जठरारिमे हो ओर केन्दमं य स्वगृह होय तथा जो चन्द्माका उदय जटराशियमिं हो अर शुङ्कपक्च होम् तो दर्वा शीघ्रे ॥ ३५० ॥ वपीकाटमं तपसे जो सातवें चन्द्रमा हे र चौथे शुक्र शनि हौ भथवा दृक्ष तीसरे हो तोपी वष शीध हेति ॥५१॥
प्रभख्यात्तायशाशैर्यदि वित्तस्त॒तीयक ॥ तायत्तज्ञां यहिरतव भवत्यत्र जख्पदम् ॥९२॥ सयाम सितबुधयास्तथ च गरुशकयाः ॥ तय॑व जविद्ुधयप्रषटिः स्यात्राच ससरयंः ॥९द।। भृश्रटस्नपे वृर चा तीरे नख्राणि दो भौर वहां तल यह् बेटा होते शीघवर्षा देषि ॥५२॥ तथाजौ श्र ठेष एकरा ह वृहस्पति, शुक एक वर्मे हौ अथष उुष यरु एक राशधिमंहो तो नेस्न्देद शीय वपौ होय ५३ यदृ भवात दूयस्य ग्रहाः पृ्वखविनः ॥
(११२) मयूरचितिकम् ।
पुरतो व्! यद्। यांति तदा स्वेकाणवा मही ५४॥ बुधभरगोरम॑ष्यगतः सूयश्ेनर्टोषकः ॥ तयोयादि समीपस्थस्तदा वहनखप्रद्ः ॥ ५५ ॥ णे सूर्के भि वा पौ रह होप तो जटमयी पृथवी हो जोव ॥ ५४ ॥ तथा जो बुष ओर शुक्रके मध्यगत सूप्यं हेते तो जलको शेपे ओर जे पा्ही हेष ते शीघ्र बहुत जल वसते ॥ ५५ ॥ अये याति यदा भोगः पाचराति भास्करः ॥ तदा वृष्टिन विश्या जायते नाच संरायः॥५5॥ जो आगे मंगल होय ओर पीठे मरय॑दरौयतेो वर्षा बहत नह हवे भन्पथा वृष्टि हेवि इस सशय नही ५६ अतिचारमते मन्द् भोम मन्दे च वृक्षिणि ॥ हाहाभूते नमस्व विश्चेपादक्षिणापये ॥ 4७॥ बुहस्पति अतिचार हो ओर मंगर शनि वक्री होय तो जगम दाहकार हे विशेप्करके दक्षिणम पीडा हो ५७
पापाटीकास्तटितम् { (१३३)
दशं वे पोपमघे भवति यदि यखरतिनक्ष
युगक्त। देश पस्य मदष भवति च तद् मु
खयुक्तोऽधृपरीस्यम् ॥ पूर्वापाटायुत्तशपेटिषुः
मफपुता वश्दृवन कुयात् दुर्भिक्षे गष्रममं
जनपद्मरण नतंयत्को पिराचेन् ॥ «५८ ॥
जा पापमाक्सक्रा अमावास्या ज्यष्रा नक्षत्र हाता देशम तृण महेमा देष, गृटनक्षत्र हो तो आधा मोट विके) पीपा मक्षत्रहो तो दूना मोट दपर, उत्रापादा नक्षत्र हवि तो दूिक्च पड़ ओर मतुप्यादि भाणी बहत म्र तेवा मृत् एकश्च नाचि ॥ ५८ ॥
मादेयव।र रयिन अजे व! भवद्मा सीतक-
र्परिया षा \ खकः सरकः क्षितिपस्य.
कः परस्परं युद्धयति सघष: ॥ ५९ ॥
जा मातरा पणमीस्ता त्या समोतरास्पाक शानि मम व मूर्ययारदा के मव लोकमयो व रानामौगि पर्यर्
^ दभिमाररते य॒ कर् ॥ ५९ ॥
( १३४) सयुरचित्रकम् । छत्रस्य भगः सटिरुत्य नश्चा रके पीडा पञरत्िदानिः ॥ स्याच्छरीविदीनो यदि चक्रः वती वक्रे च रोरे पित॑स्थिते च ॥ २६० ॥ जो मघानक्षनपर स्थित शनेश्वर पक्री हवे तो छतरभेग हो, जल) परशु तथा द्रव्यका विनाश हो मौर पशुसम पीडा व चक्रवती राजाभी ठक्ष्मी करके हीन होषि ॥ ३६० ॥ यदा धड्ठमीनवरषारिसंस्थिते धरासुते सयं- सुते च वक्रिणि ॥ दये नागे नस्य मे- कुरलिभागरेषां कुरुते वसुन्धराम् ॥ ६9 ॥ जी धून मीन त्प ब्ाश्वक् इन रारीपापर [स्थत समद आर शनश्वर वक्री 1 तो भ्रा हाधा भर् मव्य गाय ये सब जीव पृथ्वीपर् तिहाई शेष॒ रर ॥ ६१ ॥ यदर्सोरी सुरशजमेनरी यदेकशशो समस- तके वा ॥ अयोप्यठंक्यापुरमध्यदेश शुषा - भयं शच्भयं करोति ॥ ६२ ॥ जो मेगट भनेश्वर वृहस्पति यह प्रह एक रिप हों
भाषाटीकासदहितम्र। (११५. ) अथवा फसपर सात्र द तो अयोध्या ठका इनके मध्य शमं दिक्च ओर शखका भय हेवं ॥ ६२ ॥
पक्रं अतो रविसतोऽय धरसुता वा दृस्ते त-
येव पितरदैवतरोद्रभेष॒ ॥ क्षत्रस्य भगतन
भुवि सेनिकानां सवर सोकमरणं खटु शक्ल
घेः ॥ ६२ ॥
शनि अथका मंगल हसत मवा आर इन नक्ष्नोपर स्थित हके वर्क देविंतो क्षत्र्भग हो र सेना कटकर् पृण्वीपर् भिरे, तथा निय करके टोकम मलुप्योका मरण हथिवारक समसे हेये ॥ ६३ ॥
कन्यायां मीनतिद परूपधद्चपि यदा वक्रगो
भोममन्दे। प्रथ्वीराकूररूपा वहुरिग्रदखिता
विभरह्येवं पीडा ॥ दुभिक्चं सस्वना यद्-
गत्तिभयदाः पित्तरोगाः धनानां पीड्यंते
चातिगो्ा सृपमदिपगनास्तक्वत्तो उ या- वत् ॥ ६ ॥
{ ११६) भयूरचित्रकम् । जो कन्या, मीन्, सिंह, वेष, धृट इन राशियां स्थित मंग शनेश्वर ककरी होय ते( रानार्भोको दुष्प शुभेति बहुत पाडा तथा निगाड होवे, भर दुरक्ष तृणका नाश देवि, परजाम भय पिततकी बाधाहि तथा अनिगोत्रवाटे अयोत् चन्द्रवशी रानाअकि, पशुक पीडाः रो, जव मारी हेष तब यह फट निवृत्त हेव ॥ ६४ ॥ शुकषाय्याद्वियारस्तमकगशां यदा भवत् ॥ अद्नपीडा महायुद्धं देशो देरो च विग्रहः ॥ &< ॥ यत््वारः पंगा: सेरा वदिनस्त्येकराशिगाः ॥ राज्ञा महुभय ददुराए्मदुगखदा मताः ॥ ६६ ॥ शुक्र, शनि यह देनी थह जो एक रारिप्र होवे भीर अस्त दा नीवि तो अन्तपीडा, महाखुद्ध, देशदेशेमं विग्रह हयं ॥ ६५ ॥ तथा ज चरि प्रह पक्र ररक हकं वपे ( सम्वत्सर ) लते पृचम् स्थानम हू तो राजाअौको हुत भय ओर दुःखके देनेवाडे जानिये ॥ ६६ ॥
भापाटीकासदहितम् । (११७)
थद् पत्तिपमी खेय सृप स्चोभयतस्तद् ॥ परतीपगाघ्वयः खेरा युद्धदषटिभयप्रदाः ॥ ६७ ॥ राभ्यभेमं हि वन्ति चत्वारो यदि वर्जिणः ॥ म्रतीपगाः पंच खेराभेगद् राज्यराष्रयोः॥६८॥ {दे यह् क्र हायता राजाको चलापमान करर है, तीन प्रह वक्री हें तो देखने भयदायक युदक केर द ॥ ६७ ॥ तथा जो चार ह वक्री होय तो राज्यर्भग केरे पाच परह् वकी हय ते देशोके। कंग करनेवाटे जानेन ६८ अकेरीरी भोमरीरी तमरदोरेल्यमगखे ॥ युशषोरी महायोगो महीनाञ्चाय कर्प्यते ॥ &९ ॥ पंच यहा घ्रन्ति चतष्पदूं पट् वे यहा घ्नंतिं समतस्तश्रपार् ॥ सप्त म्रदा नन्ति स- म॑स्तदेशाच् अए्म्रहेःस्यात् खट कूटयोमः॥२७०॥ र्वि शानः ममर शानत्वराहूु शचवा सर मगल, तथा वृहस्पति भेश्वर उनदो दो यर्हीका योम हो तो पूथिधीका नाश है ॥ ६९ ॥ पांच यह् जो एक राशिपर् ह ते प्शु-
(११८) मयूरचिवकम् । ओका नाश हो छः अह एक राशिपर हो तो सव रानार्भाक्रा नाश कर, सात प्रह एक राशिप्र ह तो सब देशका नाश होय) आढ ग्रह् एक रािपर हे तो काठकरुट योग होताहै भिपम पृथिवीत्तरमं ओखादर दादहाकार रो जघ्रे २७०॥ अथ संकरान्तिवशेन शुाशुभकलम् 1 संक्रंतिर्नायते य्न भास्करे भूसुते शनो ॥ त्मिन्मासि भयं वोरं दुर्भिक्षं दष्टितो भयम्॥७१॥ संकतिसमये भानोभवेरषपततमगः शरी ॥ तकारे महू स्यात्सर्वधान्यं सुनिश्चितम् ॥७२॥ ` {जिस महाचर्म सूयक सक्रान्ति मगर) शनेबारमं प्रवेश हो, उस महीनेमं घोर दुर्िक्ष ओर भय हेव ॥ ७१ ॥ जो संक्रान्तिके दिव सर्थकी राशिसे सार्व धर् चन्द्रमा ह् तवा उत्त मह्ार्यम चश्वष् करके स्वे अन्ना- दार्थं मरि हेवं ॥ ७२ ॥ मीने मेषे द्विमासं स्यात्तथा सिंदोदये धिषु ॥ मार मिधुनगे सूयं दिमासं उषङुभयोः ॥ ७३ ॥
भाषादीकासहितम् ! (१३९)
कके मृगे च पण्मां माप सूपे मद्पेत्ता ॥ पवेपकरातिनक्षात्परसेकमणं यदि ॥ ७४ ॥ दिविस खभिक्षं स्यादारिक्षं दयप॑चमे ॥ पए संका अमत्थाद्च गरदीत्क खपर् कर ॥७५॥ मीनं भेष सकान्तिमे ज सूर्ये सतवे चद्रम दैत द महीनेतक महंगा देवि, पिको संका रो तो तीन महीगितक, मिथन पक मासकः वरप, कुकी संक्रान्ति होतो दो महनेतक ॥ ७३ ॥ कर्कगक्रकी संक्रान्ति होतो छः मासतक, शेप राणिमरोकरीत्तकोतिभेहो ता एक मापततक दु्भ॑क्ष जानन, प्ट र च्ानितक नक्षत्रसे दसरा सक्रान्ते नो ॥७४॥ दुसर् तीसर् नक्षूनपर् भवर होतेोपुिक्न (तस्ता) अन देमि ओर चौथे, पराच नक्षत्र हेयितो दुगिक्च दो, तथाष्े नक्षचप्रहोते शीघ्र ठोक खप्पर हाय व्यि मागे पिरे ॥ ७५ ॥ अय तिथिवारपरेन शुभाध्तफटम् ॥ प्रतिष्टुधसयुक्ता सदा दुमिक्षकास्का ॥
(१२०) ` मयुरचित्रकम् ।
ज्येष्ठमासे विशेषेण वपे चागाभिके भयम् ॥७९॥ मक्षालू्णिमा दीना समानाथापिवार्धिका ॥ पमं च समत्वं च महषं च भवेत्कमात् ॥७७॥ सब महानाम यह् विचारना जो इुषदारका प्रातपदा हो तो दुर्भिक्षकारक लानना विशेष करके ज्यषठमास्म जो भातपदा उुधवाररा हा ता भागक साटम भयकारक दु क्ष जानना ॥७६॥ मरीनेके नक्षत्रसे जे पूर्णमा तिधि कमती ह ते सस्ता पेष हो बराबर हो तो भाव समान हो अधिक दहो तो मर्हैा होवे ॥ ७७ ॥ ज्येष्ठस्यागमने परज्ञया तिथिः पथमा भवेत् ॥ केन वारेण संयुक्ता विज्ञया सा विरोपतः ॥७८॥ भातुना पवनो वाति धनेन व्याधिमादिरोत् ॥ चन्द्रपुत्रेण दुभिक्षं भवतीह न संशयः ॥७९॥ ज्यन्रमाक्तकं खगतहा ङाद्धवान् जन विचार कर, कि भविप्दाके दिनि कौन वार है जिससे फलकी विशेषता मानना ॥ ७८ ॥ जो प्रतिप्दाके रविवार हो तो प्रथन
भापारीकासरितम । { १२१) महूत चे मगलबार हो तोरेग देष ध हो तो दुर्भिक्ष हि दसम संशय नही ॥ ७९ ॥
गरुभागेवसोमानामेकोपि यदि जायते ॥ वपोवाधि भवेत्प सस्यपरान्यधनाङस८०॥ सथा दैवयौभेन रानिवारस्तदा भवेत् ॥ जटशोपप्रनानादः छन्रभगस्तद्ा भवेत्॥॥८१ तथा जे सुरु) शुक्र, चंद्र दन वारेमिंसे कोई एकर वार स तौ वपर्यन्त पृथिवी तृण, अन्न, धने परिपूर्ण र 1 ३८० ॥ अथवा दैवयो शनिवार देते तो जख्के शोषनाय अयति वपा नहीं हवे, ओर् भजाक्रा नाभ तथा क्न देवे ॥ ८३ ॥ चन्दौदयं निरी द्वितीया न्धनन्मनः ॥ प्वष्ोत्तर द्मायां च मानोरस्तं विदोकयस॥ ८ यत्तः शरसी मध्येत्वायाति दक्षिणे सः ॥ उत्तपो मध्यया नीचः कारः सुपयते वद्॥८३॥ द्वितीयके चन्रमा उदय, जीर ग्येदमापम भमा-
(१२२) मूयरचिर्जकमू । वाघ्याके दिन सूर्थका अस्त देसे ॥ ८२ ॥ जे भूर्थततेउ तरय चन्द्रमा हेवे तो समय उत्तम हेर भौर जो मध्यमं देषि तो मध्यम् समय होवे, तथा दक्षिणम हो तो समप अधम् नार्नना ॥ ८३ ॥ आपाटे धावणे पोपे रविभोमङनेश्वसः ॥ वाक्त चत्र जार्यत तरफ यच्छणुष्व तत् ॥८४॥ पेचाकवारे दुभिक्षं पंचभामे मदृद्धयम् ॥ पषमन्द् च रायः स्वात् रोपा वाराः जुभावहः<« पाठ, चवम् पाप इन महानाम जो रावि मग शनि यह बार दवि तिनका फट श्रवण केरे ॥ ८४ ॥ जेर रविवारहोतो दुरभिश्च दो, पच मगेटवार हें तो मंहाप्य हो, ओर पच शनिवार हेातेोरेगहगेष वार हतो शुभे फ जानना ॥ ८५ ॥ आपा धावणे पौ वेशाच भ्रदरनम् ॥ - ग्र स्लुः मरनापीडाः दुर्भिक्षं राजवैग्रहः॥८६।॥ समाना कतवः स्वे गति वाताः दभाः यदि॥
भाषारीकासहित ¦ ८१२३)
खक्षणानि भानि स्युः सवेदेव शुभं तदा ॥८७॥
आषाढ, भावण, पौष, वैशाख इन रीनेमिं नो शुकरो-
देय देवे तो गौबोकी मृत्यु हो, भनाको पीडा हो, तथा
दुिक्ष हो, राजप विग्रह् देवे ॥ ८६ ॥ जो सव कतु-
समान हो धर्थाव् कतुरओका विपर्यय नरी हो) पवग
उत्तमतामे मन्द मन्द वंह अथात कटठेार पवन नर होय;
, ओर लक्षण शुर री तो समय अच्छा जानना ॥ ८७ ॥ संक्षेपेण मया प्रोक्तं पिथिवासंद्धवं एरम् ॥
कषातव्यं च प्रयटनेन यन्थस्मिय् बुद्धिमत्तरेः२८८
इति भ्रीमद्घन्तिकाचाध्येवरादटमिदिरविर- चितं मयुरचिचकं समाप्तम् }
श्रीमत् अषन्तिकाचाग्ये वराहमिदिरनी कदत ह किं
यह् तिषधवास्ते उखनं फल भने सक्षेपसे पणन क्रिया दरस
मथः सम्पर्ण कहा भया शुक्राशुतर फल दिवान् जनो करके यलपरषैक जानना चाये ॥ ३८८ ॥
(१२४) ममयूरचिवकंमू । रष्ष्मीपुर चरेह्यां च नारायणसुकुन्दयोः ॥ ताभ्कं ज्योतिषयन्थोऽयं गंगाविष्णोः समर्पितम् ३॥ टछीमपुरं ओर वांसबरेटीमं संस्छत व भापापस्तकाः खयके स्वामी पंडित नारायणप्रसाद सुङुन्दराम तिन दनि यह् मगूरचिज्रकं नाम उपोतिषग्रन्थ भापारीका सित सेढ गंगािष्ण ओीरूष्णद।सजीको समपर्ण किया ॥ १ ॥ रामवाणनिधीन्ञ्दे चेते मास्यते दरे ॥ ` पंचम्यां सोमवारे च भाषा संपूर्णतामगात् ॥२॥ श्रीमन्महाराना विक्रमादित्यजीके सवत् १९५३ देच रेष्णपक्ष पंचमी नौमवारको यह मपूरचिषककी पापा सम्पूणं भई ॥ २॥ वापेयं राता परेम्णा श्रीनारायणद्मेणा ॥ . जन कुबाग्यञयुध चे्सन्तव्यं पणंसननेः ॥२॥ वह् भामा ममपूर्क शरीनारायणपसादजीने रचना
भाषारीकासहितम् । ( १९५.) ' केरी, इसमे कदी कुछ अशुद्धताहा गई दहो तो पूर्ण सनन पंडित करके क्षमा करनी योग्प दे ॥ ३ ॥ इति श्रीमतण्डितनारायणमसादमुङ्कन्दरामरता- पादीकान्वितं मगुरिचयकं सप्तपु ॥
समा्ोऽयं अन्थः।
पुस्तक मिटनेका ठिकाना- गेगाेप्णु श्रीद्धप्णदासः “"रश्मीविकटेश्धर " छापाखाना, कलट्याण-पुंवरै.
(३२४) मपूरचिचकम् । रक्ष्मीषुर करल्यां च नारायणमुङ्कन्दयोः ॥ ताभ्वा ज्योतिषयन्थोऽयं गंगाविष्णोः समर्पितम्१॥ टखीमपुर ओर वासिवरेटीमें संस्छत व भापापुस्तका- छयके स्वामी पैडित नारायणप्रसाद सुङुन्दराम तिन देोनेनि यह् मयररचित्रक नाम ज्योतिपप्रन्थ प्ापाटीका स्तहित सेठ गंगाविष्ण श्रीरम्णद।सजीको समपर्णं करिया ॥ १ ॥ रमवाणनि्ीन्टवदे चतर मास्यते दरे ॥ पंचम्यां सोमवारे च भाषा संपूर्णतामगात् ॥२॥ , श्रीमन्महाराना विक्रमादिर्यजीके सवत् १९५.३ श्र ष्णपश्च पंचमी तौमवारको यह मय॒रवित्रककी भाषा सम्पूणं भई ॥ २॥ वापयं रविता पेम्ण ्रीनारायणरमरणा ॥ अव छुवाप्यञ्चुद चेहकचन्तव्यं पूरणंप्तननैः ॥२॥ यह् भप मेमपूरयक श्रीनारूयणप्सादजीने रचना
सषाटीकासहितम् } (११५) करी, इम कदी इछ अशुदतारे, म रो सो पूर्ण समन पेडितौ करके क्षमा करनी योग्य हे ॥ २ ॥
दतं जरीनिताण्डतनरायणप्रमाद्ररुकन्दरम्तभा- पाटीकान्वितं धरविध समाम ॥ सुषात(ऽयं मम्थः।
व
पुस्तक मिटनेका िकाना- गगापिष्णु आ्राृष्णदाप सश्ष्मवकट्शर् ” छपासखाना, कत्याण-घषट्.
उ्योतिष-ग्रन्थाः। नाप, की.र.आ,
अयोष्यानात्तक-भाषाटीकासमेत्त. “~ ०४ अषपरकार-भाषाटीकासमेत । इसमें
तेनी-मन्दी वस्तु दखनका विचार
भटाभाति खिखागया ई 9 आनन्दपरकार-भापाटीकाष्षमेत । यह
अन्य ज्योतिपिर्योको अतीव उपयोमीं
हे । इसमे-रागकी स्थिति, सक्षाध्य-
रोग किंस प्रकार सान्त दोगा तथा
गुक्ति, स्नानदानादि कित्तनही
उत्तम विंपय च्ठिगय हं .-. ० आयमरीय-( स्यातिषरास् ) सस्ञ्ञः तीका भाषाटीकासमेत -.- ... १-०
कणंञ्वूइष्ट-षटीकं च्[ उदादरणस- दिति । बर्मपकषय गणित अन्य "" ०-१२
य् माम, की.रआ, करणन्दुरोख-इसमे रव्यादि मरहंकी सारणी भरीभीति दीगहृदं । तथा िद्धान्तोक्तं सव विषय संक्षिपते ` शसम सगय. ,-* ०8 कीतिपश्वांग-संवत् १९७८ का प सदीषररामोङ्घत । दिमाख्यादि दशेमं यद्धी पचा प्रचाछत् दे .-. ०६ , केरखततवप्रशसच्-भापादीकासमेत । प्रच सृदुनेमे यह् श्रन्थ तात्कालिक दे. ०--६ केङवीनातक-पान्य सोदाहर्ण जगदीश बिफदीक्रत भापादीकासहित 1 इस अन्धका गागित्त जनपपिका वनाम प अपू दे । छेन न ,,, म्-० तथारफ. .., १-३२
नाम्, की.रु-भा,
केततकीपश्चांग-रके १८४२ का । इस् पञ्ांगका गणित बहत ठीक ह ओर अहृण इत्यादिक वशबर मिस्ते # सेटकात्रक~-भापाटीकासमेत इसमे , नव्वाव खानखानेने चमत्कारिक फखदेश कुदे „. ०९ गगमनोरमा-संस्क्रतरीका तथा भाषा कासदित । इसमे प्रमे गस्य पवको न्यादिका ज्ञान, मौष्टिकादिं वस्ुन्ञान तथा दव्योत्पाटनादि प्रकार सुगम रीतिति वणितं द ^. ० पुस्तके मिल्नेक्त दिकाना- ग्गाविष्णु श्रीक्ष्णद्षः ५ उक्ष्मीनेद्रे्र ” खापखानाः कंट्याण-घंनई.