»3— uinwff hWnn r
wB&BBBBttm
MM " ffl/k
BHfllMigHliasi
toBBHUBBMJltllB
■
SiiiHi
l£i8»5fltfiK2B7s XBGEBBHKBnl
BmB99hE3
^CsCnBBftwHJJIri;
■
Digitized by the Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Toronto
http://www.archive.org/details/p2sanctiaureliia03augu
S.ECULA iv-v. SANCTI AURELII
AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI
OPERA OMNIA,
POST LOVANIENSIUU THEOLOGORUM RECENSIONEM,
CASTIGATA DENCO AD MANCSCRIPTOS CODICES CALLICOS , VATICANOS , BELGICOS , ETC. ,
NECNOK AD EDITIONE6 ANTIQUIORE9 ET CASTIGATIORES,
OfERA ET STUDIO
MONACHORUM ORDINIS SANCTI BENEDICTl
E CONGREGATIONE S. MACR..
Edltlo novl«sima , emendata et anctior , ACCURANTE J.-P. MIGNE,
BIBLIOTHEGJB GLEBI CNIVERS/E
SIVE SURSUUM COMPLHTORUM IN 5INGCLOS SCIENTI C ECCLESl ASTIC E RAUOg EOITORR.
TOMUS TERTIUS.
PARS ALTERA. I ~ 0 I
VENEUNT 16 VOLUMINA 86 FRANCIS GALLICIS.
EXCUDEBATCR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE.EDITOREM IN YIA DICTA D'AHB01SE, PROPE PORTAM LUTETI^E PARISIORUM VULCO D'ENFER NOMLNATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
i84i
ELEiNCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOD TERTIO TOMO CONTINENTUR.
►o«
1N II PARTE.
Ouffistionum Evangeliorum libri n. Col. 1321
Qusestionum septemdecim in Evangelium sccundum Maltlisoum libcr unus. 1365
In Joannis Evangelium tractatus cxxiv. 1379
In Epistolam Joannis ad Partbos tractatus x. 1977
Expositio quarumdam propositionum ex Epistola ad Romanos, liLer unus. 2063
Epistolffl ad Romanos inchoata Expositio. 2087
Expositio ad Galatas, liber unus. 2105
CONTENTA IN APPENDICE.
De mirabilibus sacra Scripturse libri m. y^C^3 ■ — ^^\ 21'*9
De benedictionibus patriarchaa Jacob. /^/^er. iwcHAEL-eY^A 219^
Queestiones Veteris et Novi Testamenti.l % ( oollege »/ 2213
Ia B. Joannis Apocalypsim Expositio. V' ^^ 2417
FEB -6193*
% 4-6»/
Ex typis MIGNE, au Pclit-Monlroage.
S. AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI
QUiESTIONUM EVANGELIORUM
LIBBI DUO '>">.
"1&& 3®&<&!m>t*
De subsequenteopcre vide Hbrum2,cap. 12, Retractationum, col. 634, a verbis, Sunt quaedam expositiones, usque ad col. 635 verbis, Non ita scriplum esL M.
prototjn?.
Hoe opus non iia scriptnm est, ac si Evangelium ct poncnduni ex ordine sii-cepium essct a nobis : sed j.ro arbilrio ei lempoie consuleniis, cuin qno legejba- tur, siqtiid ei videbalur obscuruni. ldcoque mulia, ct foriassis ol.scuriora pralermissa sunt ; quia jam ca aorer.il, qui ea qu;eflondiimnoveral, inquircbat, nec teueri rolcbat fesiinalionem suam in iis qiueantea jam sic aceeperal, ut eliam assidiiilaleaudiendi aique ir.i- ciandi. memorioc slabiliier firmeque mandarct. Non- nuila eliam hic non eodem ordine inveniiinlur expo- sita, quoin Evangelio narrala sunt ; quoniam qusedam feslinaiioiic dilaia, cuni tcmpus dareiur, relraclaban- tur, el eo loco scribcbauiur, qui vacuus in online jam cxposilaruni rcrum subseqiiebalur. Quod posleaquam comperi, ne quis Ibile qiuvrens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quae- rcnduin excilassel, licdio pcrturbati ordinis offendere- tur ( quandoquidem ea qiue carplim, ul poleranl, di- ciabantur, in unum collecta et contexta cognovi ) ; feci ut ad ordinem numerorum prcescriptis litulis, quod tuique opus esset, facile investigaret.
TlTCLl OCiSTlOXCM LIDRI PRtMI IS EVA.NGEL1CM SECUXDCM MATTH.ECM (/>).
ouod ait, semo novit Fitium nisi Pater.
ouod disci|juli Doaiiui coeperuiil vellere spicas, et
niauducare. De liuo fumigaate. De caeco et uiuto.
Quod ait, Et si ego in Beehebub ejicio dtvmones. Quod ait, Progenies riperarum. Quod aii, ncut enim juit ionas in ventre ceti tri-
bus diebus et liibus noclibus. Quod ait, cum spiritus iimnundus exieril ab lio-
mine. De tructu centeno, sexageno, et triceno. Quod ail, cottigite primo zizunia.
I.
II.
III. iv. \ . w.
KU.
Mll.
IX. X.
XI.
\u.
XIII.
xiv.
XV. XVI.
XVB.
XVIII. MX.
XX.
XXI.
XXII.
XXIU.
XXIV.
XXV.
xxvi.
XXVII.
XXVLU.
XXIX.
XXX.
XXXI.
xxxu.
XXXIII. XXXIV. XXXV. XXXVI.
xxxvii
De grano sinapis quod majus fii omnibus oleribus. De lerniento quod accepit mulier, et abscuudit iu
fariua; salis tribus. De thesuuro in agro ahsconditn. Quod dixerunt Judaei, tnde kuic sapientia hac
et ririus '.' Quod am! ulavit in niari ad discipulos. Quid sit, Mimus quodcumque csl ex me, tibi pro-
deril. Quod ait, Omnis ptantatio quam non plantaiit la-
ter meus, eraaicatitur. De | uero ceulurionis et filia chananjea; mulieris. Quid signifieent rnuli, et ca?ci, et surdi, et claud],
qui curandi oblali suat Diiuino. Quod ail, Facto vcspere dicilis, Seiftnm erit ; ru-
bicundum csl cnim cootum. Quod aii, Etias qiddem venturus est, el restitvct
omnia. De illo qui sjepe cadebat in ignem el aliquando iu
aquam. Quod ait, Ergo libeii suut plii, cum tributum exi-
gerelur. Quod ait, nui autem scandalizaverit tmum ex pu-
sillis isds. Quod ohlatus est ei debilor decem millium talen-
torum. De divite qui non inlrat in regnum Dei. nuod duobus seorsum discipuJis st jassurum in-
dicat Quod cum Jericho egrederetur, duos ca;cos illu-
minat. Quod ait discipulis, Dicclis inonti liuic, Tolle ei
jactu te in mare. Qiiod aii, Et qui cecideiit super tapidetn istum,
conf ingctur. De hoiuiiie rege qui fecit nuptias Dlio suo. De seplem tiatribus qui uuam uxorem habue-
runt. Quid sit quod ait, Tota lex paideX in Ais duobus
pra?ceplis. Quod ait, otdd enim majus est, aurum, an lem-
ptum quod sanctificat aurum ? Quod ait, Excoluntes culiccm, camelum autem
glulientes. Quod ait, Quolies wlui ccmgregare filios tuos sicut
gallina ? . Qiiod ait, oratc ne fial fuga vcslra liieme vel suO-
bato.
ADHONITIO PP. BEXEDICTIXORCM.
Ouaistionum Evangeliorum libri duo emendati sunt ad Yfss. victorinos duos, ad Sorbouicum, vaiicanum, Micliaelinum cisierciensem, Aruullensem, corbeiensem qui annos fere 900 praUert : ad lecliones variantes Lovauiensium ex trlbus qua- luorve codicibus : ad edilos etiam r.at. Am. Er. et Lov.
Comparaiimus prceterea eas omnes editioncs initio Retr. et Confess. t. 1, memoratas. M.
(a) Scri| ti versus Chrisli annum 400. Horum librorum a?Iatem ccJligimus non modo ex nelraclationum serie, ubi locuin babeut intcr o|4iscula circiteranni ui Christi 400 edila ; sed etiam ex illis Auguslini verbis, lib. 2, qusst. 13 : « Jam cla- • rificala, inquit, Ecctesia el liberalo populo Gentium a dominaiione dauiioniorum, in abditis agunt sacrdegos rilus suos « qui Cbrislo credere noluerunt. > Quae profeclo verba significant id lemj oris non licuisse palam colere idola : quam in reiu lcges anno 399 dedit imperator tlonorius.
(b) Qmeslionum litulos ab Erasmo et I.ovanieusibus immciito rcjcctos huc revocamus ex Mss. et aniiquioribua
( J !iS.
Sa.vct. AcGLsr. III.
fQuai cua le-deux.j
QUjESTIONUM EVANGEUORUM, S. AUGUSTINI
1825
xxxviii. Quo.1 aii, sicul fidgur ezti ub oriente, ct pervenit
usque m occsdentem. xxxix. Quodail, /> wrbore fici discile smiiiitmlmem. xi . guod ait de luda, loiwm erat illi non nasei,
xli. guod triginia argenleis vendilus est. xui. Quod ait, ( bi fuerit corpus, illo congregahmtur
uquiliT.
xliii. Quod aii, tion lilwm amotlo de Imc generatione
ritis. xi i\. Quod spuerunl b fadem ejus, ct colaphfs cmu
percusscruat. Xi.v. Dc triua Petri negalione. XL\i. Quod a louge scculus est Doniinmu etmicm ad
passionein. XLVji. Quod tei Dominus oravit priusquam traderetur.
Tnn.i QOJESTIONOM Liam II W EVAM.KIKM SECINDIM IOCAH.
I. Qood zacharias audil ab angel >, i.x.uidita est oru-
tio tita.
II. Quod de oavicula docel turbas.
iii. Quod ait leproso mundalo, vade, ostende te sa-
cerdoti. IV. De paralytico qui | er tectum est ad eum depo-
silu>. v. Quomodo duos patres liabere potueril Josepb.
vi. Dc sepluaginla septem generationi! u>.
vu. De eo qui habebat dexteram manum aridam.
VIII. Quod ait, mensuram bonam, confcrtam, el coagi-
tiitiiin, cl tupereffhientem dabuni in sinum ve-
strum. ix. Qnod ait, Kumauid potesf cwcus ctecum ducere .'
x. De illo qjii fndit in ;dtum el posuit tundamentum
super peiram. XI. De pueris sedenlibus in foro et ad invicem cla-
mantibus. xn. Quod ait, wemo lucernam accendens opcrit eant
vase, aut sulitus lectian ponit. xui. De illo in quo erai legio daemouiorum. xi\ . De septuaginla duobus disciputis. xv. Quod ail, ?» quotl in le est himen lenebrw simt,
ipsw tcncbrw quanlce sunt '.' xvi. Quod ait, Minc vos, i liarhai, qvod dcforis esl
calkis, et a .'/<;/ mundatxs. xvn. DedigiloDei. Xviil Dejiiuiiiofiliorum sponsi. XL\. Dc illo qui descendens- ab Jerusalem in Jeriebo
incidit tn lalrones.
XX. Quod Xiarlba excepit illum in doina.u suam, uln
Maria sedebat ad pedes epjs. xxi. De ill i qui medianocte abamicopctit tres pancs. xxn. De pane et pisce et ovo. XXIII. Quoa ait, Intistis clatem scientiee. xxt\ . Quod aii, nima plus est qnum esca. xx\ . Quod ait , i int lumbi uesti i pnvciiuti , ct luccrmv
ardcnl s. JffiVI. i)o laensura trietici qnam dat fklelis dispeusatnr
familix. xx\li. Quod ait, cum viilerilis nnbcm orientem ub oc-
casu. xwiii. Quod ait de stalura corr.oris cui non possint ali-
i|iiiil addere. X\ix. Quod ait, Xolite in sublime extolli. X\\. De tnvitalis :nJ oiua.n. XXXI Desumptibus ad lurrem xdificandam , et rege
qui babet viginti nailia. xxxii. De sale infaluato el ove perdiia. xx.xni. De duobus fil.is quorutn junior profectus est in
regionem longinquam. xxxiv. Quod ait , Facile vobis amicos de mammonu imV
quitalis. X\\v. (,ii:i(l ait, i' in alicno ftdcles non fuistis. x \\\ i. Quod ait, .\c»io potesl duobus domims servire. XXXVII. Quod nil, Heqnum ccetorum vbn paitttr. XXXVUI. l>o divile ad cujus jiuuam jaeebal Lazarus uln-
rosus. XXXlX. Quod ilixerunt discipuli Domino, .tduitge nobis
fidem. xi.. De decem leprosis.
xii. De illo qui in lecto ost, et vasa ejus in domn.
Xl.ll. De illo qui in agro est, ut nou redeat relro. xi iii. oe uxore Loih. XI .iv. De duobus in lecto et duahus mulenlilms et duo-
bus in agro. xi.v. De judice iniquo quem vidua interncllal>at. xt.\l. De homiiie nobili qui abiit i:i regianerti loiigie-
quam acc^ ere sibi rcgnum. Xl.\ll. De camelo perforamen ams. Xl.\ III. De caeco iiliiininato, cum propinquarct icii in>. xi.ix. i>e \iia sanctorum, eum resurrexerint. L. Quod ait, orate nc inlicth in tattaiioncm.
Ll. Quod sciiplimi est de Douiino , F»U il se longitta
irc.
LIBER PRIMUS.
Qusestiones in Evangelium secundum Uaithxum.
Qu^est. 1. [Mattii. c. xi, $ 27.] Cum dieeret, A'*mo »iot»'l Filhtmnisi Pater, non dixit, Etcni volueril PaUr rcvelare; qticmadmodum eiiindicerci, Nenw novii I'a- trem, nisi Filius, addidit, ct cui volueril Filiusrcvclare. Quod non ita inlelligeiiduin cst , qtiasi Filius a nnllo possitcognosci, ni^i a Palre solo; rater aiilcm non soluin a Filio, scd cliam ab eis qtiibus rcvclaveril Filius. Sic enim potius dicttim cst, tri iutclligamus cl Patrem cl ipsum Filinm pcr Filiura rcvclari ; quia ipscestmenti nostrx [umcii : utqnod posica intulit, cl cui volucrit FithlS rcvclurc, nOII laiiliiin PalrClil, scil otiain Filium accipias : ad lOrtim cnim i|ttod divit, il- Ijtum est. Yerbo eniin suo insj Palcr dcclaralur : verbum autcm non soliun iil njnod pcr verbuni dccla- ratur, scd ctiam seipsum dcciaral.
II. [Ib. xn, 1.] Quoil discipuli Domini cceperiini vel- lere spicas , et manducitre, quod nisi confricanles cas, facere non posseul ; liinc csl, Morlificate mcmbra ve- stra, quw siirff super terram : i:l cs:, quia quisque non iransil in corpus Chrisii, ni^i Carnalibus cxspoliatus fucrit indumciitis ; liinc est el, Exuile vos telerem ho- minem (Coloss. IU, 5-9) ; liinc cst el, Circumcisione
nott mamtfacta in exspolial-.onem carnis {Coioss. n, II).
III. [Ib. Xll, 20.] In lino fiiiniganle ' notandum qnia et dcscrium liunine lacit putorcm.
IV. [Ib. xii, 22. | Tunc ovlalus cst ci damonium ha- bens, ctvcus et mutits : id csl, qni non crcdit, el suli- (lilus est diabolo; qui non inlelligit, cl ncn coufileiur ipsam lidem , ilc qua diclum cst, Ore attlem confcssio ftl in siiiutcm (Itom. x, 10); vel qui non dal laudeiii Deo.
V. | II). xu , 27-29.] Quod dix.it , Ef si ego in Beel- sebub ejicio dwmones, ciiam Bccundum veslram sen- lciiliam : i:;i:»r pervciiil in vos rcgnuin Dei ; quia re- gniim diaboli siarc non potest, quoil advcrsum se di- visum esse latemitii. liegnum Dei nunc dicit, quo damnaniuT impK, et a lidelibus de peccaiis suis pcnii- lcnltam nune agentibus secernuntur. Fortem illora appcllat, quia ipse tcncbat, ne posseut vitibussuis ai)
1 in editis bsec quxsiio sicincipii, tmndhwm quassatam Jttdaos dicit, proptcr quod el uitiim crant , cl ab iiniccm discrepabant . limi sequilur. In lino [umgante, elc. \l m Mss. om:iil>us carcl prnna illa |arlo; adeuque m QUSBStio- iiiiiu eleacbo i rsenotalur, non, de arumline quassaia; t&i bocce lUulo, de luio Imnigante.
1225 MBER
illo se Iiomines erucre, scd per graliam Dci. Vasa ojus dicit nmucs infideles. Nisi prius alligavcrit forlcm : al- tigavait dixil, polcstalem illi ademcrit impediendi v<ilniiiaicin fidelium a scquciidu Christo, et obtinendo re;jno Oei.
VI. [Ib. XII, 54.] Progenios vipcrarum eos dicit, quii et diaboli lilios appellat. Iu laiilum enim quis- quc lilius cjus esl, in (piantum eum peecando imi- talur.
VII. [Ib. xu, 40.] Sicut enim fuit Jonas in vcntre ceti tribus diebus et tribus noctibus ; sic cril Filius hominis m corde terrw tribus diebus el tribus noctibus. Sexla? feria? dici partem qua sepnltus est cum pncterila nocte, pro nocte et die accipias, hoc est pro loto die ; sabbali noctem et dium ; et noctem dominicam cum eodcm die illuccscenle : ac per boc accipiendo partem pro loto, liabes Iriduum et trcs noctes. Quod enim di- ciintur decem meuses pra'gnautis, novem sunl pleni ; sed initium decimi pro lolo accipitur. Et quod sc Do- iniuus ostendit in niontc , post sex dies factum dlcit unus evangelista [Matlh. xvu, 1); alter vero post octo dies dicil (Luc. ix, 28), parlcm posteriorem primi diei in quo fulurnm boc Dominiis promisil, et
. parieni prinrom novissiini diei in quo complelum est quod promisit, pro lolis alque inlegris diebus annu- merans : ut iulelligas eiim qui dixit, posl sex dies, solos medios eommcinorassc, qui veretoli atque in- (egri compleli siml. In Genesi cnim a lumiiic incipit dies, et linil ad lcnebras (Gen. i, 5), ad significanduiii lapsum bominis : nmic autem a lenebris ad liicem, sicul diclum csl, De lencbris huem clarescerc ( II Cor. iv, G) : quia a peccaiis homo liberatus, pervenit ad luccm jusiitire
VIII. [Ib. x!i. 43-45.] Cwm spirilus immundus exieril ab homine : signilical quosdam ita crcdiluros, ulferre non possinl labores continenlirr , el ad sa'Culum red- iluri sint. Quod diclum est, Assumil secum alios septem, iuielligitur quia cum quis ceciderit de jusliiia , etiam simulalionem habebit. Cupidilas enim carnis cxpulsa pcr poenitenliam a cnnsuetis operibus, cum non in- veneiil in quibns deleclatinnibus correquiescat, avi- dius rcdil, et riusus occupat mentein hominis, si cuni pulsa esset ', negligeutia subsecuta est, ul non intro- ducrrelur lanquam liahiintor muudaise domui scrmo Dei per sanam doctrinam. Et qiinniam non solum habebit illa septem viiia , quac septein virtutibus spi- ritualibus * sunt contraria, sed eliam per bvpocrisim se ipsas virtutes hahere simulabit; propterea assum- ptis secum septem aliis nequiorihus, hoc est, ipsa seplcnaria simulatione, redit illa concupiscentia , ut sinl novissima hnminis pejora quam erant prima.
IX. [111. xin. 15, 23.JQuod dicit, AUud centesimum, uliva sexagesimum , aliud trigesimnm : centesimum marlyrum, propler satietatem 8 vitae vel conlemptum n.orlis : sexagesiinum virginum , propter otium intc-
1 Am. Er. etLov. sic cum cxpidsa essel jiislUi'/, negligen- tin subsecuta esl. Eaiendamus ad octo Mss. et ad editiohe.m »::ilisponenscn.
1 Mss. Corb. et Sanviclorini duo, rirtiitiim spailfjus.
'r.at. Am. Er. etoctovtcs., samtit.Ttem.
"BQ I 84-1
ruiMus. i3-:r.
rius, quia non pugnant eontra consuetudinem rarnis; solct enim ntiuin concedi sexagenariis posl militiam, vel pnst actioncs publicas : trigesimum conjiigalorura, quia h:cc esl a?tas prfflianlium ; ipsi cnim habeot acriorem conflictum, ne libidinibus supereniur.
X. [Ib. xiii, 23-50.] Omnis immundilia in segete , zizania dicunlur. Quod priino separala zizania dicim- tur ', qnia trihulatione pi\ccedenle scparabuntur im- pii a |iiis : quod per bonos Angclos inielligitur (ieri ; quia officia vindictx possunt implere boni bono ani- mo, quomodo rex ', qnomodo judex ; officia vero mi- serieordiso mali implere non possunl.
XI. [Ib. xiii, 51.]Granum sinapis oh fervorcm fidei, vcl quod dicatur vencna expcllere, majus (it omnibus oleribos, id est dogmalibus. Dogmala aiiicm sunt p!a- cita scclarum, id cst, qnod placuit singnlis scctis.
XII. [Ib. xiii, 55.] Fermcnliim guod accepit mulier, ei abscundil in farinm sntis iribus : mulierem , sapicn- liam dicit : fermentum, dilcclionein ; quod fervefacit clexcilat. In larinae autem saiis tribus, vel Iria illa in homine, Ex toto corde, el ex lola anima, ct ex tota tnente (Mutth. xn, 57) ; vel Iria illa fruciifera , Cenle- num, scxagenum, tricenum (Id. xm, 8,23); vel liia illa genera hominum, Noe, Danicl ei Job ( Eicch. xiv, li).
XIII. [Ib. xiii, 44] Thesaurum in agro abscondi- tum, dixit duo Testamenta lcgis in Ecclesia. qu.-e qnls cum ex parle inlellectus atiigerit, sentit illic magna lalere : et vadit el vendit omnia sua, el entit agrntn il- lum, id cst, contemptu temporalium comparat sibi oiium, ul sil dives cogniiionc Dei.
XIV. [Ib. XIII, 54.] Quod dixcruntJud:ei, Unde Imic sapientia Iwc et virlutes ? sapienlia in his qu;e loquc- hatur, viriutes in his qu:e operahator. Idcoque et Aposlolus cum dixit Christum Dei Yirtutem, et Dei Snpienliam (lCor. i, 24); virtulem ad signa relulit propter Judrcos, sapienliam autem ad docliiiiam pro- ptcr Gr;ecos, id est Gentes.
XV. [Ib. xiv, 26-55.] Quod dixcruul discipuli phan- tasma esse, significat id quod dictuin est, Pulas, inve- niel fidem in terra (Lue. xvm, 8) ; quia quidam qui cesserintdiabolo, de Christi nd\enlu diibilahunt. Quod aulem Petrus imploral a Domino auxilium, ne mer- gatur.significaiquihusdam Iribulalionibus ciiam post ulliniam persecuiioncm purgandam esse Ecclesiam. Quod et Paulus significat dicens : Satvus eril; sic ia- menquasiper ignem (I Cor. m, 13). Quod sequitur, ut adoranle^ omnes qui in navi eranl, dicerent, Vere Filius Dci cs, significat clarilalem cjus tunc manife- siam fuiuram, per speciem jam videniibus, qui per fiilem nunc ambulant.
XVI. [lh. xv, 5.] Munus quodcunique est ex me , tibi proderil; id csl, munus quod offers causa mei, ad te jam perlinebit : qiiibus vcrbis significant (ilii jam non sibi opus csse parentum pro se ohlaiiones, quod ad eam xtateni pervenisscnl, ut possent jam ipsi ofierre pro sc. In bac ergo ootate eonstitutns, ui posscnt pa-
■ r.r. Lugd. ven. I.ov. Iiabent, timnia dicilur . (juod prinf .rpmatur, zizanta dicilur. m. • sic nai. et vs. r.isterciensis. At alii endicos, lex.
1327 QU.ESTIONUM EVANGRL
renlibus suis hoc dicere, cum boc dixissenl, negabant Pharisxi rcosesse, si pareniibus suis non prsestareiil bonorem.
XVII. [Ib. xv, 13.] Omiiis planfotio quam non plaiila vit Pulcr meus cccleslis, eradicabitur : id est, Carnalis cupidiias, secundum qaam sentientes dfTendebanlur de pnctermissis rerum slgnis, vel eliam traditionihus suis ; et proccepla vitse non curabanl, qus a cupidi- tate aniinuin purgant.
XVIII. [Ib. viii, 13 ; xv, 28.] Quod et piicrum Cen- lurionis, el liliam Clianansae mulicris non venifens ad domos eoruin, salvat ; signilicat Genlcs, ad qu.cs ii on venit, salvas fore per verbum suiim. Quod ipsis rngantibus filii sananuir , intelligenda esl Ecclesisc p.ersona, qusc sibi est cl niatcr ct filii : nani sinuil omncs, quibus conslat Ecclesia, mater dicilur ; sin- guli autcm iidem ipsi lilii appetlantur.
XIX. [Ib. xv, 30 ] Quod lurbsc obiuleriinl Domino mulos; qui cum non laudant, vel non coiifitcniur lidem : c<rros;qui non intelligunt, ctiamsi oblcmpernnt jubcnlibus : surdos ; qui non obtempcrant eliamsi in- lelligunl : claudos; qui prxccpta non implent.
XX. [Ib. xvi, 2, 3.] Quod dixit Dominus, Facto vc- spere dicitis , Serenum erit ; rubictindum est enim coe- lum ; id esl, sanguine passionis Chrisli, in primo ad- venlu indulgcnlia peccalorum datur. Et mane, Hodie tempestas ; rubet enim cum trislitiu ccelum ; id esl, quod sccundo advenlu igne prsecedente veniurus est. Fa- cicm ergo cali judicare nostis ; signa autem temporum non potestis ? Signa lemporum dixil de advenlu suo vcl passione, cui siinilc est roseuin coelum vesperc : et ilcm de tribulaiione anle adventum snuin fuiura, tui simile cst maue roscuin cum trislitia ccelum.
XXI. [11). xvu, II.] Quod dixil Dominus, Elias qui- dcin venturus esl, et resliluel omuiii ; id est, vcl eos quos pcrseculio Antichrisli conlurbavcrit ; vel ut ipse re- siiluat uioriendo quse dcliei.
XXII. [Ib. xvn, 14, 18.] Quod dixil, Scepe cudit in ignem, et tdiquiindo in aqitam : ignem ad iiam, quod alta pelal : aqiiain ad voluplates caruis. Iicm fjuod dicimt discipuli, Quure nos non potuimus ejicere eum? nc illis miraculis faciendis cxtollercniur in snper- biaKt, admoniti sunl polius per bumililatem fidei, quasi per sinapis granum, clnliouem lerrenani, qusc montis nominc signilitala est, cuiare ut transiret.
XXIII. [Ib. xvu, 25.] Quod dixil, Ergo Rberi sunt filii : in omni rogno inlclligenduiii esl liberos essc iilios, id est, non essc vectigales. Multo ergo magis liberi essc debcnl in quolibet rcgno lerreno lilii re- gni illius sub quo suiit omnia regna terrcna.
XXIV. [Ib. xx iii, 6.] Quod Dominus dicit, Qui au- lem scandalizareril imum de pitsiltis istis, id esl, ex liumilibus, quales vult csse discipulos suos, non ob- lemperando, vcl eliam confravenieBdo, sicui dc Ale- x.vndro xrario Aposlolus dicit (II Tim. iv, ii.); expedit ei nl mota asinaria suspendatur collo ejtts, et prajcipitetur in profundum maris : id est, congruit ei rupidilas rcrum tcniporaliuin , cui siuln et cxci col-
IORUM, S. AUGUSTINI J5i3
ligantur, cum devinctum pohdere suo deducai ad in-
lcriiiiiu.
XXV. | Ib. rviu, 24-31. }QuodoWnto estDomino dc- bitor decein milliitm taleiitorttnt, et jussit cum vcnum- duri, ct uxorem ejus, et filios, et omnia qnai habebat, et reddi : inlelligeiidum est dccem prajceptorum Legis cum fuisse dcbitorem ; ct pro eupidilate ati|ue operi- bus suis, tanquam nxore el filiis, pcenas solvere de- buisse, quod cst prcliuin eju^s : prelium eniin venditi, siipplicium damnali inlelligiliir. Quod dixil, Notuit ignosccre conserro suo, sed abiit et misit eum in carce- rem, et reliqua; inlelligendiim, tenuil conlra eum liunc aniniiim, ut supplicia illi vcllet. Conservi aiiteni qui narraverunt Dominn quse Oebant, poiest iniclligi Eeclesia, qose et illum sotvit, ei illum ligat.
XXVI. [Ib. xix, 25, 25.] Quod ait Domiiuis, ilivi- leni non inlrare in regnum Dei; ei discipuli dicunt, (Juis potcst satvus fieri? ciun pauci sint diviles incoin- paratione multitudiuis pauperum : intelhgendum quod omncs qui talia ctipiunl, in eoruin uumero baberi aui- madvcrlcrint.
XXVII. [Ib. xx,17.]Qund Dominus seorstim seduo- bus discipulis passurum rcfcrt (n), ad conlinnandiim in posicrum teslimonium lecil : quia dixil, In ore duo- rumvct triitin lestium stakil oiiine vci bum (Matth. xvin, 1G). Utcnim ncque vulgareiur quod dicebal, neque carcret buniani lcstiinoiiii linnilalc , paucinribus quam duobus dicere non poluit. Vcl ad sacramcnlum cbariiatis ostendendum : minus enim quam inicr duos cbarilas esse non polest. Eral aulcm illc non neccssiiatc dcbiti propter peccatum suum, sed ad sol- vcnda noslra peccata cliarilale passurus.
XXVIII. [Ib. xx, 29-34] Ab Jcricho egrcditur Do- niinus; j.un de isla terra resurrectionc disccdens. Se- quttntiir eum lurbsc iiiuIik; crcdunt in eum populi et genlcs. Duo ailtem ca?ci scdcnies juxta viam, signili- cant dc ulroque populo quosdam jam cohxrenles per lidcm dispensationi tccnporali, secundum quam Cbri - slus via csl; et dcsiderantes illuininari, id est, aliquid de Verbi atcrnilate intelligere, quod iranseuntc Jcsu impetrarc ct pi bant. id est, per inoritum fidci qua credilur Pilius Dci et naius hoino el passus propier nos. Pcr banc eniin dispensationem quasi transil Je- sns, quia lalis aciio lcmporalis cst. Oporlcbat aulem ut tantum clamarent, donec rcsisientis sibi turbc stropilum vinccrent; id est, tam perseverantcr ani- iiuiin inlcnderent orando alque pulsando, quousque consueliidinem dcsidcriorum cariialium, qu.x lanquam lurba obstrepit cogilalioni iucem veritatis aHerme vi- dcrc conanti, vcl ipsam bominum tarnalium tuibam sludia spiritualia impedienlem, fortissima inlenlione supcrarent. Ilaque audiens Jesns qui ait, Petcnti da- bilur et qitwrcns inveniet, el pulsanti apericttti (Mattlt. vn, 7), venientes ad se, ipso scilicel desiderii ardore porvenionlcs ad id quod dcsidcranl, stans eos langit, alque illuminat. Non enim sicut illa dispensalio tem- poralis, ila eiiam Verhi alemitas iransit, quae in se- ipsa niancns omnia innovr.t (Sap. vn, 27). Quaproftuf
(«) II r.elrsct. cap. 12.
IS39 LIBEli
quia (iiles incarnathnis temporalis ad aUerna iniclli- genda nos pra-parat, Iranscinte Jesu admoniti suni ut illuininarenitir, et ab slanie illuminali sunl. Tempo- ralia eniin transennl, aeierna slant.
XXIX. [II). xxi, 21.] Quod Dominus diiit discipuli suis, Dicelis monli huic, Tolle et jacta le in mare, de tnperbia dixit qnse ad sxcularcs pertinet : hoc sibi servus Dei diceredebet, ui eani a se repellal, quia ipsi non congruit. Vel quod per eoruni fideui, quia per eos Evangelium pr.cdicatum est, ipse Dominus qui inons appcllatus est (hai. n, 2), ablalus e^la Juda-is, ui in Genies lanquam in inare porro jacerelqr.
XXX. [Ib. xxi, 4i.]Quod Dominus dicit, Elquice- ciderit super lapidem istum confringetur : snper quem vero ceciderit, conlerel eum ; de liis dicit quod cadent siipcr euin, qui illiiin modo conleinnunl, vel injnriis alliciunt ; ideo nonduin penilus interereunt. sed lamen conrriiigiintur, ut non recie ambtileiu : super quos iuilem cadii, veniet illis desuper in judicio cuni pcena pcrdiliotiis; ideo «Iixi*. . Ccnteret ?os, u'. sini impii Iniiq-.iam pulvis, qneni projii-it veatus * facie lerrae fPini. :, 4).
XXXI. [Ib. xxi,, 2-9.]Quod Dominiis dixit , Simile etl regnum ccelorum homini regi qui fecit nuptins filio tno; nuptias dixil Verbum inearnatum, quia iu ipsp liomine suscepto Ecclesia Deo copulala est. Quod dixit , Taitri niei el ailitia occisu sunt : lauros dixit priucipcs plebium ; allilia vero, oinnia saginaia. Quod div.H Dominus, lle ad exilus viarnm, et quoscumque in- veneritis, vocate ad nuptias ;viae iutcltiguiiiurdogiiiaia Gentium ; quia ex omnibus illis ad nuplias vencrunl, id ist, Cbrislo crcdideruui.
XXXi? [Ib. xxii, 25.] Qnod Sadducaji dicunt Do- iii.iio, Fuerunl upud nosseptem (ratres, ei unv.s accepla uxore obiit, el secundus , el cwtert ; iiitelliguntur bo-
iuiiies impii , qui fructuin jiistiii.c i poiucrunl af-
fvrre in terra per oinnes seplem muudi ict.iies, qui- lius isla lerra consistit : poslea enim et ipsa lerra Iransiet , per quain omncs illi quasi seplcm marili sleriliter Iransierunt.
XXXIII. [II). xxil , 40 ] Quod Dominus dicil, In lns duubus prjeceptis tola Lex peudet el Proplielw ; pendet dixit, id est , illo rcfertur, ibi liabet finem.
XXXIV. [Ib. xxxiii, 17, 19.] Quod Dominus dixit, Quid enim nwjus esl , onnwi, an lemplum quod sancti- jicat aurum? et ilcm dixit , Quid enim mujus esl , do- uuin, un ultv.rc quod sunctipcat doniiin? intelligendum tcmplum et altare ipsum Chrislura ; auruin ct donum, I mdes ct sacrificia precum , qu;c in co per eum of- fciimus. Non enira ille per ha;c, scd ista per illum sauclilicantur.
\XXV. [Ib. xxiii. 23 et 24.] Quod Dominus dixil , Excolantes cuiicem. refertur ad id quod dixit, deci- raare illos minula qu.eque. Cameluw glutientes, refer- tnr ad id qaod dixil, Pruteritis graviora Lc<jis;mise- rir.ordium, ei judicium, et fidem : ul islc sit sensus, Minima obscrvalis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversilale eliam ilitul cis accidit, quo possunt tiaec pci allegoriam referii, ut dimiiterenl Barabbain
PKIMU5.
isr>o
(Matth. xwii, 20), quia videlicct ipsc non solveret sabbalum, quod magna diligentia carnaliter observa- bani ; occiderent aulcm Dominum spiritualiler sab- balum insinuantem per miscricordiani ct judicium c. fidera, quic illi maxime cnntemnebant. Nain ct culi- cis nomine noi; absurde liguralur sediliosus liomicidj.. quia boc animal et strepcndo inquielat, c sanguiae delectatur : et cameii nomine propter humil.aiiiem se ad subeunda oncra magniludiucm, iiilcjligitur con- grucnler Dnminus.
XXXVI. [Ib. xxiu, 37.] Quod dixit Doininus aJ Je- rusalem, Quoiies voh.i congregare fitios Uws, sicnt gal- liita congregat fHios suos sub alas , cl nolvisti? Iioe genus aniniaiitis niagnum affectum in lilios liabel, itu ut eorum inlirmitate alfcel.i et ipsa iiilirmetur; ct quod dfilicilius in cajteris animantibus invenies, alis suis lilins prolegens, conlra milvum pngnet : siceiiam maier nostra Sapicntia Dei , per caruis susceplioneni infirniala quodammodo (uude et Apostolus dicil, QhoJ infirmum Dei, fortius est Iwminibus (I Cor. i, 23), pro- tegit infirmilalem nosirain, et resistit diabolo, ne 'ms rapiat. In qua defensione, quod illa advcrsus miivum conatur afleclu , baec r.dversus diabolum perlicil po lcslate.
XXXVII. [lb. xsiv, 20]. Quod Dominus dixit, Orate ne fuil fuga veslra liieme vel sabbato, id est, ne iiiipe- dimenlo aliquo deiineamini : quia el hieme, imbribus vel frigore; et sabbato, inquo proiicisci non licebat, impediebatur quis ab itinere. Vcl aliud , ne in tristili.i awt laHilia rerum temporalium qiiis inveniatur a die illa.
XXX VIII. [lb. xxiv, 23-27.] Quod Domimis dicit. Sicut enim fulgur exil ub orienls, et pervenit usque aii occidentem; ita eritet advenlus Fitii liominis ; orienlis cl occidentis nomine totum orbem voiuit significare, per quem futura erat Ecclcsia, incipicnle Evangclio ab Jerusalem (Lhc. xxiv, 47), secuodiini illum sen- sum quo dixit, Amodo videbitis Filium Iwminis vc* nientem in nubibus (Mutili. xxvi, 64). Convenicnter enini Ecclesiaiu ' iiunc ftilgur noininavit, quod maxi- ine solet emicare de nubibus. Consiituta crgo aueto- ritate Ecclesia: per orbcm lerraruni clara atquc ma- nifesta , consequenter discipulos admonet , alque omaes fideles, et qui in eum credere voluerint, na scbismaticis alque bxreticis credanl. Unumquodqiie cniiii scbisma, et unaqua<que haeresis, aut locum suum babet in orbe lerrarum , partem aliquam tenens ; aut obscuris atqnc occtiltis convenlieulis ciiiiosiiateni bominiiin decipit. Quo perlinelqnod ait, Si quisvobis dixerii, Ecce hic est Cliristus , aut illic, quod signilicat lerrarum partes el provinciaruin : aut in peneiralibus, aul in deserlo, quod signilicat obscura el occuita con- vcnlicula haereticorum. Quod crgo dixit, ab orienle in occidenlem pervcnlurum advenluni siiam, CORtra illos valet qui per terrarum panicubs nominantur, s: dicunl aptnl se essc Cln isium. Qinni aolcifl aii, Si.ui fulgur, coiitra illos valet, qui occulte congrcganl
1 l res Mss., ronrenienter i-nin, etinm niinr fibfir, clc. ili' tolulem, ' onvenicnter cieni n lamnwti (utgur, jls
i"3i QUiESTlONUM LVANGELIOIMJM, S. AUGUSTINI
tatiqunm in penctralibus, et paucos lanquani in dc- scno : ;id maiiifestaiionein quippe clarilaiemqueper- tinet Ecclesia; fulguris nnmen, significans eiiam noctem vcl nubila sxculi Imjus; tunc enim fulguns
camlor apparet.
XXXIX. [Il>. xxiv, 52.] <>no.l Doniinus dlxit, Ab ur- bore cmlcm fici diseile s iniliindincin ; arborem lici gcnus humanum inlollige , proptcr prurilura car- nis. Cum jum ramits ejus tener (uerit ; iil csl, ciiin lilii hominum j>er fidem Cluisti ad spiriluales fructns profcccrint, et in cis lionor adoptionis filiorum Dei eminucrit.
XI,. [Ib. xxvi, 2-i.] Quocl noininus de Juda dixil, Bonum erat illi iiou nasci, iitrum i i hanc vitani? ut u^it.uc loculus sil. Non enim potest boniun esse ali- quid ei , qui non cst. Etsi quisqtiam contendii esse aliquam vitam ante ist;nn, non Judu: tantum tu na- sccrciur, scd nulli cxpcdire convincitur. An diabolo dicil non nasci ad pcccalum? An etiam bonum iili eral ut Chrislo non nasceretur per vocalioncm, ne essct aposlata?
XI. I. [II). xxvi, |5.] Quod Dominus triginta argen- tcis vcndilus est, siguilicat per Judam Judxosiniquos, i|ui seqiientescarnalia et temporalia, qnae ad quiuque scnsiis perlinenl corporis, Chrisium habere nolut- luul : quod quia sexla mundi xlate feccruni, sexics quinos eos ' tanquam prctium venditi Domir.i acee- pi.ssc sigmficaluin est. De quo lempore lalibus iusultat propbeta dicens, Filiihominum, quousqucgraves corde? ulqiiid diliijitis vanilulcin, ct quivritis mcndacium (Psul. iv, 5)? ui si qninque xlaiibus luisset aliqua excnsalio sequcudxvauiiaiis, vel sexta comprebenderent verita- lem, quai perDominiim nostrum pricdicabalur, et do- inonsirahatur, sicnl scxta die bomo faclus est ad ima- gincm Dei (Gen. i,2G).Quod quia noluerunt, habcnt sexies quiui unpressam imagiticm principis s;eculi , cl nnn babent Clirisluili per qurm signatum est in nobis lumcn vultus lui, Doniine (Psal. iv, 7). Et quia eloquium Domini argcntiun est (Psal. xi,7), illi autcm etiani ipsam lcgem carnaliter inlellexeruut, tanquam in argcnio impressam saecularis principalus iuiaginem amisso Domino lenuerunt.
XLIl. [Ib. xxiv, 2S.] Quod Doniinus dieil, Ubi fuerit corpus, illo congreijabuntur aquilte ; id est in ccelum, quo binc sccum levavit corpns in homiue susceplo : quod etiam cndaver ideo appellalum est, quia moritu- i us haBC loqucbatur. Illo congrcijabuntur aquiloe, di- ciumcslde spiritiialihu.s, (|iiicjus passionem bumilita- teinqiie imilando, lanqiiam de cjus corpore saturan- tur. Corpus enim pro^iter liuinililaicm pro nobis pas- sionemque suscepit.
XLlll. [111. xxvi, 29] Quod Doiniiius dicit suh tcm-
pus passionis discipulis, Non bibam ainodo de lioc
* ijenimine vitis, usque in dicm illum, cuin illud bibam
vobiscum novum in rcgno Palris mei, vull inieliigi hoc
vetus essc, ciim illud novuin dicit. Quia ergo dc pro-
• Erlitio Ain., sexiei guimcos, ctc. sicetiam pleriquc Uss 31 ud quos rursiiui | aul i in ra legebafnus, si xtes qutni Miii u; edilis habclur, scxies quiiique wtprcssum, etc.
i:3i
pagine Ad.nn, qui vetus liomo appellalur, coipu; susceperat, quod in passione morti Iraditurus erai ( unde etiam per vini sacramenlum cammcndat san- guinemsuum), quidaliud nnvum vinum, nisi immorta- litateni renovaiorum corporum intelligere debemus ? (inod cuin dicit, Vobiscum bibam, eliam ipsis resur- reciionem corporum ad induendam immorlalilalera promillit. Vobisettm enira non ad idem teinpus, sed ad eamdein innovationem diclum accipiendum cst. Nam etnos dicit \posiolus resurrexisse ciiin Christo (C.oloss. n, 12), ut spes rei fulur&jain pnesentem l.i liiiam alfeiat. Quod autein de hoc gcniinine viiis ciiani illud novum csse dicit, signilicat eadcin utique corpora resurrectura secuiidmn innovatinnem ccelo- siein.qine nunc sccnndiim lerrcnam vetustaleinmori- lura sunl. Si aulem vilcm de cujus vetustate bunc pas- sionis calicem bibit, ipsos Judxos intellexeris, signili- catum esl eiiam ipsam gcntein ad corpus Cbristi per novilaiem vitoe accessurara, ciim, ingressa pleniiudinc Ccntium, omnis Isracl salvus fiet (Hom. xi, 25).
XLIV. [Ib. xxvi, 07.] Quod diclum est, Exspueruat in faciem ejus, signilicavit cos qui ejus pricsenliam gratiae respuunt. llem tanquara colaphis eum ca?dunt, qni bonorcs suos ei praferunt : palmas in faciem ejus dant, qui perlidia cccati eum nou venisse aHirmant, tanquain prasciiliamejusexterminanlesel repellentes.
XLV. [Ib. xxvi, 09-74.] Quod 1'etrus nccdum soli- dnlus in iide, Deiun lcr negavit, videtur ipsa trina ejus negalio pravinn errorem h;crelicoriun designasse. Nam error Inerelicorura de Cluislo tribus gencribu» terminatur : aulenim de divinitale ejns, aut de huma- niiaie , aut de ntroque falluntur '.
XLVI. [Ib. xxvi, 58. J Quod ad passionem euutem Dominum a longe sequebatur Petrus, significai Ec- clesiam seculuram quidem , boc est , imilaiuram pas- sioneni Doinini, sed longe differcnler : Ecclcsia enim pro se patitur , at ille pro Ecelesia.
XLVII. [Ib. xxvi , 59,42, 41.] Sicnl tenlatio cupi- ditalis irin.i est, ila etiara tentalio limoris trina esl. Cupiditati qu;e iu curiositate est, opponilur timor mortis : sicut enim iu illa cognoscendarum rerum est avidilas, ila in ista nielus amittendae talis noiili.e. Cupidilati vero honorum vel !;.udis, opponitur timor ignominine ct contumeliarum. Cupidilali auiem volu- plalis , oppnnitur tiinor doloiis. Non absurde ergo in- iclligiiur propler trieam lentaiioncm passiouis , ter Domiiuim orassc ul liansirel calix ; scd ila ut polius impleretur volunias Pairis,
1 in mss. quaeslio quadragesima quinla incq.it ab isii», verbis, Error litvrcticorum : nec pneiiiiliiiiiiiir illa, tfliod Petrus necdinn solidalus, etc., Iioruni lamen loeo iu qui- lmsdaiii codicibus ponitur, nc irina, vel, in tiina 1'elri :ie- gatione. Praeterea in eiiiiis uat. aih. ct F.r. aJ isiam qua?.- slionem Imbc suljiduntur : jvotandum, gtiod retrus scmcl anle prhnum gulli canlum ncgavil lioiniuiim , illos signiji- casse gui < lnhtiiin tintc. resurrccliouem Dettm cssc non pu- uwerunt, ejus morte turbati. illud autem quod bis ante se- cundiiin gulli cuut.tm . cos qui niinc in ilio vct secttndui» Jicitm, re/ sccimdiim Iwmincin, rcl secuildum utrunujiie er- rant.et ideo verilalem netjtmtante Ecclesiai resurrectwncm : ul primits tjaUi cuntux intcUiqatur caitilis resurreclio, lux est ipsius rvinini; secundns cmtcm ipsius, sed in corpore uiu- versce Bcclesim : qu;e absuni acxteris codieibus, exccptl ijiio ^ib. cisleieieiibi.
i">
LlIiER SECUNDUS.
iSH
LIBER SECIfNDlfS.
Quxsiiones iu Evangeli
Qu.cst I. [Lvc. cap. i, f 1*>, 20 ] Quod Zacharias orans prc pnpulo, audit ab angelo, Exavdita est ora- tio tua ; ccce Elizubeth uxor itta concipiel et pariet fi- titun , ct vocdbis nomen ejtts Joannem ; primo hoc at- tendendum est, quia non e>t verisimile, ui ciun pro populi peccalis vel salule vel redemplinne ille ofTer- ret , si quidem populus eum exspectabal offerentem , quod potiicrit rcliclis publicis volis Iiomo senex, uxo- reni liabens anum , pro accipiendis filiis orarc : prae- serlitn quia nemo oral accipere, qtmd se acceplurtim esse desperat ; usque adeo anleni ille jani se habilu- rum fil.os desperabal , ut hoc angelo proniillenti non creileret. Ergo quod ei dicitur, Exaudita esl oraiio ttia, pro populo inlelligendum cst : cujus populi qun- niam salus ei redemplio et peccatorum abolilio pcr Chrislum fulura erat , ad hoc imnliatur Zachariae fi- lius nascilurus , quia prxcnrsOT Chrisli destinabatur. Quod aulem ci non crcdenli angelo, ab eudcm angi lo dicitur, Et ecce eris tacens donec iniplcunlur hwc in tempore suo, intelligendum esl signifieasse quod pro- pbelia usque ad Joannem , tanquam a sono silerct in- telligibili ; qtiia non csl inlellecta , donec in Domino compleretiir.
II. [Ib. v, 5-11.] Quod Dominus de navicula docet turbas , signifieavit hoc lempus , quando Dominus de ancioritate Ecclesiae docet genles. Qund Dominus ascendens in navim , qux eral Pclri , roijat eum a terra reducere pusitlum , significal vel lenipcr.ile uiendum verbo ad lurlias , ut ncc lerrena sis prxcipianlur, nec sic a terrenis in profundiora sacranienloruni reccda- tur , ut ea penilus non inlelligant : vel prius in proxi- mis regionibus genlibiis praedieandum ; ut quod dieit Item Pelro , Duc in altum , el laxale relia vestra in capturam , ad remoliores genles , quibtis poslea proe- dieatum est , pcrliueat : sieuli Isaias dieit, Tolte si- tjnum in gentes , ud eits qttw prope , el ad cas qttw longe (Isai. i.xii , 10, el i.mi, 19). L't qtiod etiam relia niiii- fieba ilur piscium copia, et naviciil.i' impletae siint, ila ut mergerentur, significct liominum carnalium inul- titudinein tanlam futuram in Ecclesia, ul etiam disru- ptione pacis , exeuntibus inde hxresibus etschismati- bus, tanta remaneret, et tanta esset fulura illiamissio fidei et bonoruin morum , ut Christo diccre videa- lur talis Ecclesia , Exi a me, quia peccator Itomo sum : lanqiiam lurbis earnaliuin replcta , et corum moribus p^ne submersa , regimen spirilualium , in quibus ma- iime Cluisti persona eminct, a se repellalqnodam- inodo. Non enim hoc voce lingua: diciint homincs bo- nis minislris Dei , ul cos a se repellant : scd voce mcriim el acmirm suorum suadenl a se reccdi, nc per bonos regantur ; et co vehemenlius , quo defcrunt eis lionorcm , et lamen f.etis suis a sc recedcre admo- neiu : ut honorificenliam corum significaveril 1'etrus,
um secuuduu: t.ucam.
cadens ad pedes Domini ; mores auiem in co qnod di- xil, Exi u me , Domine , quia peccator homo sum. Quod tamen qtiia non fecil Dominus ; nnn euim reces- sit ab eis , sed ens siibduclis navibus ad litlus per- duxit ; signifieat in bonis et spiritualibns viris non essc oportere banc voluntaicin , ul peccatis turbarum commoti, quo qnasi securius iranquilliusque vivant , muiiiis ecclesiasticum dcserant. Quod ergo subduciis ad terruin nnvibus , reliclis omnibus secuti sunt eum Petrus et .lacobtis et Joannes, poiest significare fuieni lemporis, quo ab hujus muiidi salo, qui Chrislo in- haeserint, peniius recessuri sunt.
III. [III. v, 1 1.] Quod Doniinus dicil leproso niun- dato : Vade , oslende le sncerdoti, et offer mitnus pro emundaiione tua , sfcul prwcepii Moyses, in lestimonitim illis; hic videtur approbare saci ifu ium , quod per Moysen prxceptum est , cum id non rcceperit Eccle- sia. Qiicid ideo jussisse iutrlligi polesl, quia noudom esse Coeperat sacrificium Sanclum sanctorum , quml corpus ejus est. Nondnm enim in passione obtulerat holocaustum sunm , quo sacrificio confirmato in crc- dentibus populis, lemplum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia offerri sulebanl. IIoc autem factum est secundum prophetiam Daniclis (Dan. ix , 27). Non enim oportebat auferri significamia saciiiicia, prius- quani illud quod signilicabaiur confirmatum esset con- lestatione Aposlolorum pr.cdicantium, elfidecreden- tium populorum.
IV. [Ib. v, 18 25.] De paralyiico : potest intelligi aiiima dissulula mcmbris , hoc esl bonis operationi- biis, Christum quxrere, id esl , volunlaiem Verbi Dei ; impediri aulem turbis , nisi leela , id est, operta Scripiurarum aperiat, ut per luec ad notiliam Christi perrcniat, boc est, ad ejus humilitalem fidei pietate descendat. Hi autem a quibus deponitur , bonos in Ec- clesia doclores possunt si-nificare. Quod aniein cum lecto deponitur, signilicat ab humine in isia carne adhuc constitiito Chrisluin debere cognosci. Quem ta- nien lecluni sanus poslea jubetur portare , et ire in domum suam , utremissione peccalorum convalescen- libus per spcni bonam membris anima! , boc corpus restaurarc inlelligalur : utjam non in carnalibus gau- diis lanquam in lcclo requiescat inlirmilas aniini ; sed magis ijisa contineat affecliones carnales , el tendat ad rcquiem secrelorum cordis sni.
V. [Ib. ni , 23.] Non absurde quoestio proponilur, Quomodu poiuerit duos patres hahere Jusepli. Naui Mailhaetis eum dicit gcniluin ab eo qui vocabaturJa* coh (Mattlt. i , l(j) ; Lucas yero (ilium esse dicit ejus qui vocahatur lleli. Neque hoc loco illud dici polesl quod imiis honio, sicut non solum apud Geutes . sed ctiam apud Jud.eos accidcre solere manifestum est , duo nomina habucrit. Caieru eniiu serie generatiot
»535 QUjESTIONUU EVAXGELIORUM. S. AUGUSTIM n;^
iuun, i|iii uoc pulat, facile rcfelliiur. Quid enim de missio peccaloruro, qux illo uumcro shjmGcalur. Non
avis, ata\is, proavis, cxtcrisqnc majoribus diclurus
est , quoriim diversa nomina singuli Evangelistx in
sua quisque narralionc eoniexunl? Quid poslremo de
Ipso miinero ; qnandoquidem Lucas a Domiiio usque
ad David quadraginla ires generationcs enumerai,
Blatlhxus autem a David usquc ad Dominum vigiiili
ucto vcl viginti septcm ? Ccrli eiiim sacramenli gralia
usquc ad iransmigralionem , el ab ipsa item tran mi-
gratione iiims bis numeratur. Quxrendum igitur quo-
limdo duos paircs polueril habere Josepb. Et uiilii
quidem in prxscntia tres causx occnrrunt, quarum ali-
i|iiam Evangelista secutus sit. Aut cnim unus erat
Joseph naluralis pater, eialler cum adoptaverat : aut
niore Judxorum, cum sine liliisunus decessisset, uxo-
rcin cjus propinquus accipiens , filiuni quem gcnuit
propinquo mortuo depulavit (Bettt. xxv, 5, C) ; ut
cum ab aliero aberi gctiiins essetJoseph, convcnicn-
ler diins palres habere dicerclur. Aul unus Evangelisla
pairem cjus a quo geuitus cst, nominavit ; altcr vcro
vel avum malernum , vel aliquem de cognatismajori-
bus posnil, cui propter consanguinitaiis vinculum, in
lilii loco Joseph non absurde consliluerelur , ut iiule
j .1111 usquu ad Da\id non eumdem quem Mallhxus
gencrationum ordiuem lexerel. Iu quibus causis illa
videtur inlirma, quam secundo loco posuimus : quia
cum quisque apud Judxos dcfuncio fralre vel pro-
pinquo prnlcm de uxore ejus exsuscital , illud quod
nascilur nomen defuncli solet aceipere («). Ergo aot
adoptio solvit istam quxslionem , aut origo majorum,
aul aliqua alia causa , qux nobis in pra-scnlia nonoc-
curril. Quapropter lanta est eorum dementia.qui faci-
lius dilabunlur ad Evangelistarum aliquem de inen-
dacio criininandum, quam causas quxrant, cur di-
versa palrum noiiiina singuli commemoraverint , ut
lemere ilicaiur duas solas csse causas, quibus id rccte
lieri potuerit , cum tamen ad solvendam qiwcslionem
vol unam invenire sufficiat.
VI. [Ib. iii, 23-38.] Quid sibi velit qnod septuaginla scplem personx secundum generaiiones, quas Lucas secutus esl, inveuiuntiir, quxri potest. Nani et hujus iuimeri mentionem Dominus fecit, cum cum relrus de dimillendis pcccatis fralris interrogasset. Ait enim, non soliim septies, sed sepiuagies seplies esse diniii- tendum (Matth xvm, 2-2). Uude recle credilur com- ineinoratione liiijus nuineri omnia peccata jussisse di- initli; quandoquidem ipse pcr qucm peccala omnia dimissa sunt, septuagesima et septima gencratione, secundum evangelisix memorati tesiiiiioniuin, ad lio- Biines humaniter venire dignatus est. Convenientis- siinc aulem, cum sit ctiam alia series geucrationiim quam Hattbxus explical (Id. i, 1-17), hanc ille le- nuit, qui baptizato Domino generaliones ipsas per sc- pluaginta ei septem personas sursuni versus enimie- ral. Nam et reditus estet tanquam ascensus ad Deum, cui post peccatorum abolilionein reconciliamur, ex- prcssus, cum sursuin versus per illas generalioncs ascenditur. Et ulique per Daptismtim lil oninium rc-
(n) Belract. lib. % caj 13.
cnim in baptismo Domini ipsi Domino peccata dimissa sunl. sed ipsa ibi remissio peccatoriim omnium, qu;e misericordia ejus et poicstatc donaia cst hominibus, per illnin baptismum Domini et per illum numeruin generationum consecrata atqne signala cst. Nec tc- mere Dominus et fruslra septuagesima et seniiina ge- neiaiione vcnit aboliiurus oinnia peccala, nisi quia iu illo niiincro aliquid latei, quod ad significalionem pcr- lineat oinnium peccatorum. Ilic auiem iu undcnario el septenario considcraudnm cst: qui nnnieri pcr se muhiplicati, ad lanlum perveuium; nam undccicsse- ptem vclscpiies uudecim, scptuaginla etseptem fiuut. Undccim autem iransgrcssioneni dcnarii significanl : ac si in dcnario perfcctio bealiludinis significatur, Ulide cst eliain illud, quod omnes conducti ad vi- neam,denario remuneranlur ( hi. xx,2-IO),quod fit cum septenaria creatura Tiinitali Creatoris adjungi- tnr; mnnifeslum esiquod Iransgressie denarii pccca- tiun significat per superbiam jilus aliquid habcre rupienlis, et iutegiiiaicm perfeclionemque amitleutis. Hoc aiitcm seplies proplerea ducilur, ut motu homi nis facta signilicctur illa Iransgressio. Temario cniin iinniero incorporea pars hominis significalur; undc csl quod ex loto corde, ct ex lota aniina, et ex tota inenle jubemur diligere Dcum (Dcut. vi, 5, et MaUh. xxn, 37): qualernario vero corpus; multis ciiim ino- disquadripartitainveniiurnatura corporis. Ex bisergo conjunclis bonio conslans, non absurde septenario nu- mero sigiiilicatur. Moiusauiem in numeris non e.xpri- iii:lur,cimi dicimus.Unum, duo, tria.qualuor, elc; scd ciim dicimus, Seniel, bis, tcr, quater : quapropter, ut dixi,noii sepiem et iindeciin, scdsepiiesundecim, sigui- ficalur transgressio, qu;cmoiu facta est hominis pec- cantis, hoc cst perfectionis snx stabiliiatcm Iransgrc- dientis cnpiditate amplius aliquid habcndi ; ut lanio posl per proplieiain anim;e diceretnr, Sperabas, si a inediscessisses, aliquid amplius le habituram? Ex quo vilio superbix omnia peccala silvescunt: qu;e lamen diinittuniur, cum scptu.igics septies igiioscendiim esse adnioncniiir (Malth. xvm, 22), ul inlelligamus nulluui pcccatum exeipi, quod poeiiiicnii et vcniam dcprecanti per Ecclesiam, cujus personam Pctrus gestat, non di- mittatur.
VII. [Ib. vi, 9.] Quod dicit Dominus ,!ud i is, dc eo qui habebal manum desterara ar\dam,lHterrogatovot si Kcel snbbuto bene (ucere, un niule; animamsali<ain fu- cere, un prrdcre. Quxritur, cum corpus curavcrit, quare sic interrogaverit, aiiimam salvam facere, an vcrdcre. Vel quod illa mirai ula propler fidcni facicbal, ubi s:i- liis csl aninix : vel ipiod ipsa sanalio manus dcxlcnc, saluicm animx significabat, qu.r a bonis operibus ces- sans, aridain •quodaininodo dexleram habere videba- tiir : vel animain pro bomine posuit, sicut dici solel, Tol animx ibi fuerunt.
VIII. [Ib. vi, 38.]Quod Domintis dicit, Dale, el an- bilur vvbis, mensuram bouam, conferlam et coaiiilatam Ct suverejflueitlem dubiint in sinum vcstrum, ex ill.i sen- lentia accipi polest, qua dicit ci alio loco, ("/ iprireti-
1537
pi<m< roa in (viciif.t tabermteula iLnc. xvi, 9) : ui |)leW prieceptuin esse vidcaiur, quod dictimi est, D<ii«, e< dubilur vobis. Secuiidum qtiam sentenliain dieil Apo- slulus, Communicel qui culechizalur verbo, ci qui se ca- techizal, in omnibus bonis (Galtil. vi, 0). Non enim di- ccrel, dtibunl in sinum vestrum, nisi quia per illiirum inerila, quibus vel caliceui aqu;c fiigid;e in iiomino discipuli dedeiinl, mercedein cceleslem recipcre me- rebuntur (Mattli. x, 42).
IX. [II). vi, 59.]Quod Diiniinns dicil, Ntimquid po- lcst ccecus ewcum ducere? tioune ambo in foveam caduni? lorlasse Inic ideo subjunxeiit, ne sperarenl a Levilis *c accepturos mensiiratn illam de qin dixii, Dabttittin linum veslrum, (pioniani ipsis dalianl dcciir.as. Quos cattsos dixit, quia Evangclium non lenerenl; ul illain remuneralioneui per discipulos Doinini polius plebs inciperet jam sperare : quos imiiainres suos volens i^lenderc, addidit eliam, Non est discipulus super ma- ai irum.
X. [Ib. vi, 47, 48.]Quod Doininus dicil, Omnis qui reitit ad me, el audit sermones meos, et fncit cos, oslen- dum vobis cui simitis sit : similis est homini wdificanli domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum su- perpetram; fodere dixit, liumililate cliristiana omnia lcrrena cxhaurire de corde sno, ne propler alitptid lale Dcuni colat. In alluni aulem fotlere, tloiiec ad pe- tram pervcnial : in lanluin Cliristum gralis setpii, et (.-■•atis eum colere, utnon soltun non propler supcrfliia, ted nec propler illa qnae vldentur huic vilae necessaiia, ci quae sine colpa a ipiovis justo siuni el haheri pos- sunt, lamen lemporalia atque lerrena sun!, colcndus D.mis puletur.
XI. [Ib. vn, 32 35.] De pueris sedenlibus in furo, Cl ad invicem clamanlibus, converso ordine ad pro- posilarespondil. Nam quod ait, Lamenlavimus, et non ploruslis, ad Joaunem perlinel, cujus absliuentia a ci- bis et potu, luclum porniicnlhc signilicabat. Quod au- teni ait, Cantavimus tibiis, ct non satlastis, ad ipsum Dominum, qtii ulend >cum caeleris cibo el potu, lajli- liam regni ligurabat. At illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Cbristo gaudere voluerunt; dicentes illuin daeinonimn habeie, islum voracein et ebiiusuin, et amicuiu publicanorum et peccatorum. Quod aiilem suiijiingil. El jnslificata est sapicntia ab omnibus filiis tuis, oslendit lilios sapienli;e inlelligere, nec in abs- tinendo, nec in manducando essc jusiitiam, sed in aMpianiinilate lolerandi inopiam, ct lemperaniia per abundanliam uon se curiumpendi, atque opportune sumendi vel non sumendi ca quorum non usus, sed cuiicupiscentia reprehendenda est. Non eniin interest oiunino qnitl alimenlorum sumas, utsuccuiras neees- silati corporis, duminodo congruas in genct ilnis ali- mentorum his cum quilms tibi vivenduni cst. Ncque quantum sumas, multuin interest; cum videamus alio- liun slomachum citius satiari, ei eos lamen illi ipsi p:irvo quo salianiur, ardenter, cl intolorabiliter, et omnino lurpiter inhiare : alios auiem plusculo quidem saliari, sed tolerabilius inopiain perpeti, cl vcl anle
LIUER SECUNDUS. I35-S
ora ' posilas cpulas, si id in tcmporc aut opus sil, nul iiecesse sil, cum tranquillilate aspiccre, neque lan- gere. Magis ergo intercst, non quid vel quanliim ali- liiciiturum pro congruenlia hoininum atque personte siue et pro suae valetudinis necessitaie quis capiat; sed qnanta facilitate atque serenitate aniini careat, cum his vel oporlel vel etiam necesse est carere: ut illud in aiiimo chrisliani coinpleaiur quod Apostolus dicil, < Seio el minus habcre, scio el abtindare (in oinnibus etin omnibns inibultis sum), el saliari cl esuiire, et abuiid.ire ct pcnuriam pati : omnia possum in co qui me confortat (Philipp. iv, 12, 13); el iilud,« Ncquc si manducaverimus, abunihbimus; nequc si non man- ducaverimus, egebinius (I Cor. viu, 8) ; et illud, » Nuu cst cnim rcgniim Dei esca el polus, sedjuslitia el pax et gaudiiim. > Et quia solenl homines multuin gatidere de carn tlibus epulis, adtlidil, iu Spiritu sancto (llam. xiv, 17). Jiistilicatur ergo sapienlia ab omnibus liliis suis, qtii intelligunt ulendis terrenis lempora oppor- tuna esse debere; facilitatcm vero carendi talibus, et anion in fi iientli icternis, non variari oporteie per tempora, sed perpeluo retineii.
XII. [Ib. mii, 16.] Quod Doininus ail, Nemo autem lucernam accendens opcrit eam vtise, aul sublns leclum ponit; sed super caudelabrum ponit, ut iulranles videaM liuuen ; qui verbuin Dei timore carnaliuni incomino- dtiriiin absrondil, ipsam utique carnem prasponit ma- nifcstatitini veritatis, etea quasi cooperil verbum, ti- nieinlo pr;cdicare : cam ilaque vasis el lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere ail eum*qui huc facil.
XIII. [Ib, vin, 2G 39.) Quod in regione Gerascnornm curavit Domiiins eum in quo eral legio dtenioniorimi, signilicatx sunl Gentes qux niultis d.cmonibus scrvie- banl. Quod sine veblimenlo eral, non habebal lidem, c!c. Quod iu doino non habilabal, in conscienlia sua iiuii requiesccbal. Quod in montimcnlis manebat , in inortuis operibus, boc est peccatis, dcleclabatur. Quod autem compedibus tcrreis el calenis ligabalur, signi- ficat graves et duras leges Geiilium , quibus et in eo- rum republica prccata cobibenlur. Quod etiam vinculis lalibus disruptis agebalur a d;enionio in ercmum , si- gnificat quod eliam ipsis transgressis legibus,adea scelera cupidilate ducebalur, qu;c jam vulg;irem con- sueludiiieni excederent. Quod autem in porcos pa- scentes in montibus d;cinonia ire permissa siint, signi- licai iininimdos et superbos homines, quibus diemonia diiminanliir per idolorum cullus. Qtiod aiitem iu sla giinin praecipitati sunt, significat quod jam claiificata Ecclesia, et liberato populo Gentium a dominatione d;enionioriiin, in abditisaguntsacrilegos rilussuus(a), (piiCbristoeredere iiolucriint.caca el profnnda curio- silale submersi. Quod auleiu paslores porcoiuin fu- gienles, ista iiunliavertmt, significat quosdani clian. primates impiorum, qiianquani chrislianam legcm fu- giant, polentiam tainen cjus pcr gentes stupendo cl
1 nat. Am. et novem Mss., imte liorttm. («) rost llonorii lefies coniia idola d;ita« anno 3!t». v id lib. |S de civil. Dci, ra|'. 34.
1359
ininindi» pndicare. Quod Gerascni prodeunt vidcre quod foclmn osi , ei iuveniunt liominem vesiiinm , et mehte san.i sederc ad pedes Jesu, ct cogiidscemes mjid ractum sit, rogant Jesnm ut ali cis discedoret, magno limoie percidsi ; signiDcat miillilndiiiem velusta sua vila ilelecialain, lionorare quideni, sed nnlle pali chri- siian.im legem , diim dicunt qnod cani implere non possint;*dmirunies tanien Ddelem pnpulum a pristina pcrdita conversalione sanatmn. Quod Hlc cnpit jam esse ciiiii Cluislo, ct ilicilur ei, Itetli doiniun luitm , tt enarra qttinttu ttbi [ecit Uetts ; ex illa Aposloli sentcn- lia recte potest intelligi, cum ait, Dissoki et esse cum Christo, multo magis optimttm; manere in carne, necrs- sarium propter vos (P/ii/i|ip. t, 25). Ul sic quisque in- telligat post remissionem peecatorum redcundum sibi esse in conscientiam lionain, et serviendtim Evangelio propter aliorum etiam sakitem, ut deinde cum Cbrislo requiescal i ne cmn pr.epropcre jaiu vtdi esse cmn Chrisio, negligai ministerium prxdicaiionis, fraienuu reclempiioni accommodatum.
XIV. [111. x, l.J De sepluaginta duolius discipulis : sicut viginii qualuor horis toius orbis peragitur, atque a sole lustratur; ila mysterium ' illuslraudi orbis per Lvangelimn Trinilalis in septuaginla duobus discipulis intimalur. Vigmtiqnaiuorenim terin septuaginia duo- bt:s ponimus. Quod autem binos miltit, sacramenlum est charilalis : sive qtiia duo smit charitatis pr.ecepla, sive quia omnis charilas niimis qiiam inler duos esse iion pntesl.
XV. [Ib. xi, 55.] S1 lumen quod esl in le, tenebrw sunt, ipsa; tenebnv quanlW (Malth. VI, 23) ? Lumen dicitbo- iiiiin intcniionem menlis, qua operamur: lenebrasau- icin ipsa opera appellal , sive qui.i ignoratur ab aliis quo animo illa Faciamns, sive ouia eorum cxiitim eiiam ipsi iiescimus, id est , qtiomoilo exeanl atqne prove- niiinl eis quibus nos ea bono auiuio impendimns. Ple- iituiipie cnim beneficiis nnstris malc ulendo corrum- piinlur, qtiilius nos ca niisei icorditer benevola iulen- lionc pra;slamus.
XVI. [Ib. xi , 59.] .Vitiic vos, Pharismi, quod deforis est calicis et catini mundatis. Hinc et dcinceps quod dicil in Pbaris;eos el Lcgis doclores, hoc esl tptod su- peiius dixil, Obftrmaverat faciem iu Jerusidcm (Luc. ix, 51), ut eis aperle vcra tlieeret vilia et peccala eorum.
XVII. [II). xi, "20.] Ideo dicilur Spirilus sanctus di- gitus Dei, propter partilioneni donorum qnae in eo ilanliir, uniciiiqiie propria, sive homiiiuin, sive Ange- loriim. In uullis eniiii ineiubris noslris magis apparct parlilio, tju un in tligilis.
XVill. [III. v , 55 58.] Jejunium aut in tribulatione cst, aul iu gaudio : in Irihulalione, ad propiliaiidiun Ueum pro peccalis ; in gamlio vero, ctiin lanto niimis dcleclaut carualia, tpianlo spiritiialiuin inajor sagina cst. f.tim ergo Dtuninus inlcrrngatus essel cur disci- puli ejus non jejunarent, de utrnque jejunio respoudit. Namque ad Hlud quod in tribulaiione jejunari solet, peitinel quod ail, sponsi Qlios tuuc jejunaluros, cum ab cis ablatus fuerit sponsus : lunc enim desulabunlur,
1 ivat. cl Ms. cistercieiLsis, minkteiiiim.
QU.l.STIONLM LVANCLLlOiiUM, S. AICUSTLNI,
I3iC ct in mcerorc ac luctu erniH . d.iiee cis pcr Spiritum
sanclum gautlia ctmsolaloria rcir.buaniur. Qtto riou» percepto , eliam jejunii alicrum gcnus, quod (iet pcr laailiam, jam rcnovati in vilam spiritualcm convemen- tissime celebrabunt. Quod antcquam acciphmt, dici* cos lanquam velera vcslimenla, tpiibus incoiivenieulei novus pannus assuilur, id cst aliqua parlicula doclri- nre, qu;c ad nnva: vilne leiiiperanliam perlitiet; tpiia si lioc lial, cl ipsa doclrina tpiodainmodo scintlilur, cujus particula qua' atl jeiuniuin ciborum valit,innppurlunu tradilur, ciim illa docetit generale jejunium, non a con- eiipiseentia ciborum laiiliim, sed ab onini Ixlilia tcm- poraliuin deleciaiionum : cujns qnasi pannmn , id est partem aliquam, aux adcibos pcriinci, dicit no« oportere hominibiis adlnic veteri eonsuetudini dcditis iniperliri; qtii.t el illinc quasi conscissio videtur (ieri, el ipsi velnslali non cnnvcnil. Dicil eliam similes cos csso veteiibns ulribus, tpios vino novo, id est spirilna- libtis pracceplis, faeilius disrumpi, quam id conlinere dicit. F.ranl autem jam ulres novi, cum posl asccnsum Doinini, desiderio consolalionis cjus orando ct speran- do innovabantur. Tunc enim accepcrmit Spiriiuin, saiiclum, quo impleli, cum omniuin , qui de diversis gentibus aderani, linguis loqtieientur, dicli sunl musia pleni (Acl. n , 1-15). Novum cnim viniiin jam novis ulriluis venerat.
XIX. [Ib. x, 50 57] Homo quidam destendebat ub Jerusalem in Jericho : ipse Adam inlelligiltir in geneie htiniano. Jerusalem, civilas pacis illa cceleslis, a cujns bealiltidine lapsus est. Jericho, Luna interpretalur, et signilical mortalilalem nostrani,pro|itcrqtiodnasciiur, crescil, senescit, cl occidit. Lalrones, dialiolusctangcli ejus ' : qui cum spoliaverunt immoi taliiate : ei plaais impositis, peccala siiadeudo : reliqucntnl semivivum : quia ex parle qtia polesl inlelligcre ct coguoscero Deine, vivus esl boino ; cx parle qua peccatis conia- bescil ct premiltir, morluus esl, cl ideo scmivivus di- cilur. Sacerdos auteni el Lcvita qui eo viso prailerie- ruiit, saccrdolium et minisleriiim Ycteris TeslameiitL signilicant , que iion poterant prodesso ad salulem. Samarilantis, Custos interpretalur : ct ideo ipse Do- niiiius significalur boc nomine. Alligaliovulncruin, esl cohibitio peccalorum. Olcum, cnnsolalio s|iei boiuc, ppopter indnlgcntinm datam ad reconciliatidoem pa- cis. Viiium , cxliorlalio ad opcrandum fervcnlissinio s[iiritu. Jumenlum ejus, est caro in qua ad nos venire dignatus est. Imponi jmnciilo, est in ipsani incarna- tionem Cbrisli credere. Stabuluin, est Lcclcsia, ubi reliciimlur vialores de peregrinationc redeunlcs iu aMcrnani paiiiam. Alteia dics, est post restirrectionem Doinini. Diid denarii, suul vel dUn prxccpia charitatis, qaam per Spirilum sanctum acceperunt Apostoli ad evaiigeliziiidum caaeris : vcl promissio viUe prasenlis el 1'ulur.r. Seeuiiiluiii eiiiin iln.is proinissiones diclum est, Acciiiiet in hoc swculo seplies lanlum *, ei in sarulo
' Sic oclo Mss. M etlili exceptoRat., senescil. El incidil vt luiroiies, diabolum et angelos ejus.
• Fdili, ceiiliestaiititm. At \:ss. codiCCS.snffitlganle F.ugy|>io, septies Umtum. Sicprofecto Augustiuus hiopteresuper Epi- siolaiu ad Galalas, cap i, v. 6, ctc. turtc |iro graeco, cca-
ISJl LIDEK SECUNBB3.
fulitro vitam wlernam consequetur (MaUlt. xix,-29). Srabtilarins crgo esl Aposlolus. Quod supererogai, aul illud est consilium ()iiod ait.De vitginibns ttttlem prw- ceplum Domini non Itabeo , coitsilium atitem do(\Cvr. vn, 25) : aul quod eliain tnaiiibus suis nperalus cs', ne infirnioruin aliquem in novilale Evangelii gravaret, cum ci liceiel pasci ex Evangelio (II Tliess. i n, 8, 9).
XX. Ub. x, 38-42.] Qliod Marlha excepil illum in domun. iuam, siguilical Ecclesiam qmc nunc est, ex- cipieniem Doniinuni in corsunm. Ueria sororejus (jtttv tedebal ad pedesDonitni, et attdiebal ccibum ejus signi- lical eamdem Ecclesiam , sed in futuro s iculo, ulii cessans ab opere minisli rioque indigenli;e , sola sa- pientia perfruelur. Martlia ergo occupala csl circa inultuni niinisleriuni ; qnia nunc lalibus operibus excrceturEcclesia. Quod auiem querilur quod seso- ror ejus non adjuvet, occasio dalur senlenli:e Doniini, qua ostendil isiani Ecclesiam sollicilam esse el lur- bari circa plurima , cuin sit ummi neccssarium , ad quod per minisleri: lnijus mrrila pervcniliir. Mariani vero dicil oplitnain partem e'egi*se, qus non aufere- lur ab ea : et ideo iiilclligilur optima, quia et per banc ad illam tendiliir, et non auferelitr ; illa vcro miuisle- rii, quamvis sit bona, tainen auforelur , quando iudi- geulia, cui minislraiur, transierit.
XXI. [Ib. xi, 5-8.] Ainieus ad qucm vcniinr media nocle ul acconnniidei Ires panes, uiiqueadsiiiiiliiudi- nem pnnitur, secundum quain ipiis Peuiu rogal in media tribtitalinne couslilutus , ut ci Iribuat inlelli- genliam Trinilalis.qua pncsenlis vilse consnlelur l.i- bores. Sed coinparaii.i cst a minoie. Si euini ainicus homo surgil de leclo , el ilat , ihhi ainicitia , scd l;c- dio compulsus ; qiianln magis Dcus dal, qui sine Uedio largissime dmiat quod pelilar, sed ad boc se pcli vull, ul c;paces donoruin cjns lianl qui petunl ? Inlribus aiitcin panibus eli;nn illud significatur, unius csse subslaiili:eTiinitatcni. Ainiciisaulein.qiiem dicit illequi pelil.vcnissc de via.ci non se liabere quod po- nal aiite illum, inldligilur bominis appeli^us, qui debet obleinperare rationi. Serviebal aulcm consueludiiii tcinpnrali, quain viani vocat, propter omnia pcr lein- pus iranseuulia. Conver.-o autem bomine ad Deum, eiiani ille appetitus a consuciudine revocalu/ ■ sed si non consolalur inieiius gaiidium de doctrina spirilua- li , qua Crealnris Tr.nitas pr;cdicalnr, magn;e angu- siiaj sunl in boniine, ipiem piemit aTumna mortalis, ou m ab iis qua; foris deleclant, pnccipitur abslinen- tia, et inlus non esl refeclio de latitia doclrin;c sa- lutaris ' ; et ipsa angusiia est media nox, qua cogiiur velieinentcr instare petendo, ut accipiat tres panes. Quud auiem ei dicitur dc intus , jam ostium clausum esse, pueros quoque ejus cum co in cubili esse, si- gnifical leinpus famis vcrbi, cum intelligeiilia claudi- tur, el illi qui cvangclicainsapienliain lanquain paneui erugaiitcs, pcr orbem lcrra; pnedicaveruni, pneri |ia- ui>familias jam suiil in secreta quicte cum Domi-
laitnplasiona , quod exslat Slallb. cap. 10, v. 29, etJlarc. cap. II.', v. 50, leperal interpres, heiilaplasiona.
' tni-j \:bs., tpvUualis. rat. el Ms cisterciensis , salva- fevj.
1543
no : cl lameii orando eflicitur ul accipiat desiderans inielleeium ab ipso Deo, eiiamsi homo desil pcr queui sapienlia pr:rdicelur.
XXII. [Ib. xi, 12] De pane, pisce, et ovo, quibus conliaria posuit, lapidem, serpenleni et scorpionem. lulclligilur panis cbariias, propler majorem appeti- tum, et lam nece^sarium ut sine illa caitera niliil sinl, sicut sine panc mensa inops ' : cui conlraria esl cor- dis duritia , qnam lapidi comparavit. Piscis auiem intelligitur lides invisibilium, vcl propter aquam Ba- ptismi , vel quia de invisibilibus locis capilur ; quod etiam fides liiijus mundi fiuclibus circumlatrata non frangitur , recie pisci comparalur : cui conlrarium posuit serpenteni , propter venena f.iltaciae , qu;c etiam primo boiiiini uiale suadendo pra;seminavil. In ovo intelligiiiir spes ; ovum enim nondiun est fetus pcrfeclus, scd foveudo speralur : cui conlrarium pusuit scorpionein , cujus aculeus venenatus reiro liiiieniius cst; sicut spci conirariuni est retro respi- cere , cum spes fuluroruin iu ca qu* ante suul , se cxtnidat.
XXIII. [Ib. xi, 52 ] Deco quod dicii Dominus Scri- bU vel docloribus Jiidaoruin, Tttlistis clarem scieniiw ; ip&i non inlruislis , el eos qui inlrabunt , prohibuislis : qiiod in Scriptura Dci liuniilitatcm (".brisli nec ipsi inlclligcre s , ncc ab aliis intclligi volebant.
XXIV. [Ib. xii, 2o.]Quod Doiiiinns dicil discipulis: Aiiima plus est 1/1111111 tsca, et corpits quam vestimentum, el ulique, si Imc libi dcdit quod plus est, quanlo ma- gis ilabil quod minus esl ?
XXV. [Ib. xii, 35.] Quod Dominus dicil, Sint lumbi vestri dcciittii; propler cOutilientiain ab amore reriim siccularium : tuceriuv ardentes ; hoc ipsum ut vero fine et rccta inteuliune faciaiis.
XXVI. [H>.xn,42.] Quod Dominusdixit Pelro, Quit, pulas , est fidelis tiispensalor el prudens, quem consli- ttiel Dominns super familiam snam , tll det illis in lem- pore tritici mensitram? mensiirain dicit proplerinodum capacitalis qunruniqiie audientium.
XXVII. [lb. xii, 54, 55.] Quod Dominusdicit, Cum vidtiitis uiibem orientem ab occasu , carnem suam a morte resuigcntcm signifnat : cx illo eniin omnibus lcrris imber evangelicx pnedicalionis infusus csl. Auslruin flanlem ante aistus, tribulaliones leviores ante jiidicimn.
XXVIII. [Ib. xii, 26.] Quod Dominus dicit, Si enint quod iiiiniinitm est, non polestis, cuni de augenda cor- poris siatma diccrct ; minimuin est eniin boc , sed Dco, coipoia o|ierari.
XXIX. flb. xu,29 ] Ctim dicerct discipulis, non dubere tiabcri sollicittidiiicm de cibis, ail, Et noitie in snbitme extolli. Primo enitn lixc ad necessitalem iniplendam bomo quaerit : cum aiilcin b;cc abunda- vcrinl , incipit ct supcrbirc de lalibus. Tale est hoc ac si se vulucralus quis jactcl quia habel inulta em- plaslra iu doino , cuin hoc illi bouum essel ut vul-
1 1 usd. ven. I ov., mensa esl inops. H. ' >jr 1 leriqne wss. vt edili, qitod in scrrptura de Itunumi- (atc christi aicitttr, quam net ip>i intelligere.
15*5
IK.T3 noii baberei , et ue ttiw quidcin indigeret cni- plasiro.
£11». xiv, 2 5; xiii, U-IC.] (o) Cingruetiicr hydro- nicum aiumali quod cecidil in piilenm , comparavit ; luiiiiore eiiim laborabal : sictll et illam iniilicrciii i|iiain docefll ct oclo annis alligatam dixeral, et ali cadciu illigftiione solvclial, cnmpnravitjumcnio quod suLvilur , ut ad ai|uam dueatur. Ilydropcm atitcm rede comparannis diwli avaro : sicul cnim ille i uaiito magis alnmilat linmore inordinato . tanio am- plius siiit; sic iste quaiito est eopiosiur divitiis , qui- Ims iioii bcnciililiir, l.uilo ardcnliiis talia enncupscit. Mam vcro ita inoibo iiicurvatam , ul se erjgere lion possel, aniime ' tcrrenis opinionibus dchililaUu alipie oppresste, ita ul divina cogitare non \alcal.
XXX. | II». xiv, 2i,2S.]Qnod de civitate adducit invilates ad canam , de ipsa gente Jiul i-inuin ipii credidcninl signilieal , debilcs pcccalis , non babenles superbiam quasi juslilia:, qua: mcndax primateseo- iiiui a gr.Uia proliibebat, Qund nuiem de scpibus et viis alios adduci jussit , ciini adliuc locus essei , Gen- lcs significat , propler divcrsas vias sectarum ct spi- n.is peccalorum.
XXXI. [Ib. xiv, 2S-55.] Suinplus ad tiirrcm adifi- candam, vires ad disclpulatuui Cbristi obtinendum : el decem millia pr.eliaturi cum rege qui babebat vi- ginli millia , simpliciluleiu cbrisliani diiuicaliiri cum ileplicilale diaboli, lioc est ciim dolis et fallaciis ejus, iu affeclu conslituil ; ''enuiiiiniitis omnibus qu;e sunt ejus. Ita enim coucludil : Sic crgo omuis ex vobis qui iion renuntiat omnibus qua' sunt ejus , non potest ineus eue discipulus. lnler qu;e omnia etiam ipsa tcmpo- lalis vila intelligatur necessc est , quain oportel sic pissidere ad tenipus , ut non le iinpcdiul ab alerna, qui eani fuei il niinalus uuferre. Sicul aulcm de lurri iioii perfeeia , per oppiobrium dclei ruil diccnlium , Quia hic Iwnw capil atdijicure , ct twu potuil consum- mare : sic in rcge cum quo dimicandum est , ipsani pacent accusavit, cum ail, Adlmc illo longe agente, le- gationem miltens rogat ea quce simt pacis ; signilicans diani niinas iuiiiiinentium a diabolo lenlalionum ,
i sustincre liomines qui non reniintiant oninibus
qu.c pnssident , ct pacem ciiin eo facere conscnlicndo ilii ad conmiiltenda peccata. Turreni quippc a'dili- care, et conira regem illuin d.micare, esse dueiou- iuui Cbrisli est : babere aulem suinptus ad pcrlicien- dum turrem , et babere furlia dccem millia conlia vtginti milliu rcgis , remmtiare esl oiunibus quae sunt ejus.
XXXII. [Ib xiv, 5», 55, xv, J-10.]S:ilcm infalua- lum , aposlalam : Ovem pei ilitaui , oinues pcecatorcs
1 ijliti, refragautibus «ss. addunt hic, assimilavit : pro qso subaudieuuum cst, coioparamus. i.tinov nat. aui. ct Br, uabent, tcrrenis opinionibus vel operibus.
1 sic ven. et Lov dant hanc tocum : rires eunt... ostcn- ilimt siinplicitaitm cliristiam poputi... inajfectu constiluti. sic etiam Lugd.,ea tamen discrej anU3,quod uncissepuesint
hx' voces, sunt, ostenrtunt, populi. M.
(u) De reliqua parle liujus quaeslionis nilnl liabel i, sius lilubis in Hciiclin, supra, pag. 1521. F.xstat laincn cliaiu >cuii Eugypium, ciiiu litulo auctiore bis verbis : 1 1 de by- sroj ico, vel dc mulicre curvata. •
QU.F.STIOMM EVANGELIOUUM, S. AUCISTIM
13«
dixit, qui per peenitentiam reconeitiantur Deo. Quam luiineris suis porlat , quia biiiniliando se tales erexil. Ideo aulein illas nonagiiila novem dixit, quasreliquit in dcserlo, quia supirbos significanl, tanqiiam soli- ludinem gerentes in aniino, dum snlee se videri vnlnnt, quibus ad pcrfcclioiieni unitas deest. Ciim enim quisque a vera unitate divellitur, siiperbia divellitur: su.e quippe potcsiatis esse eupiens , non sequitur iiiuini , quod Deus esi. Ideoque et in nonaginta novcm ovlbus et iu novem dracbmis ponil eornm signilicnlionem , qui de so prasiinicntcs peccatorlbus ad salulem redeunlibus se prrcponunl. Unum eiiim deest ad novcm otdeeem sinl.et ad nonaginta novem ul centuin sinl. El si per CTleros numeros boc cnnsideres. Nam ct non- gentis nonaginia novem, iinunt deest ut niille sint, ct ad novein millia nongenlo iioungintnsuovcm, uniim decst ut decetn millia sint. Variari ergo per brevi- tatemet magniludinem iMimeri possuut, quibus iinum dcest ut pei licianlur : ipsum vero unum sine varie- laie in se maneits ciim accesserit perficil , cui de- pulal onnies per pa-nitcnliam recoucilialos , qu.-e liu- militate obtinetur.
XXXIII. [lli. xv, 11-52.] Homo babens duos lilios , Deus ad diins populos inlelligilur, tanqnain slirpcs duas generis bumaiii : unain eorum qui perinanserunt in unius Dei cultu , alteram eorum qui usque ad co- lenda idnla deseruerunt Deuin. Ab ipso autein exor- dio ereatura: tnorlaliuin considernlio debel inlendi. Major ergo lilius ad cultiim unius Dei pertincl. Mino- rcm in regionem lunginquam profectnm essc dicit. Peliil cniin ut sibi pnrs subslnuli:c qu;e cuiu langerel, darelura patre, tanquam anima potesiate sua de- lcctaia , id quod illi estvivere, inielligere, nienii- nisse, ingenio alacri exccllere : omnia isla divina sunl mtincra , qua: iu poieslatem arcipiens pcr libc- rum arbilrium, quia divisil pater liberis siibslanliam , niinor lilius in regionem longinquam profeclus esl, male utendc iiaturalibiis bouis , eo ipso quod pa- irem descruit cupidiiale fruendi creatura, rclicto ipsc* Creatore.
Quod non post multos dies dixit faclum, utcongre- gatis oninibus percgre proficisccretnr in regionem longinquam : quia non inulto post insiituiioiiem bu- mani generis placuit anini.e per liberum arbitrium fcrre secuni qiiamdam vclul polentiam nalura? sua>, el desercre eum a quo condila esl , prafidens viribus suis ; quas vircs tanlo consumit citius, quanto cum deseril a quodata: suot. Iiaqtie banc viiam prodigam vnc.lt, ainantem fundere atque spaliari pompis exle- rioiiluis, intus inanescenlcin, cum ca qnisque sequi- lur qna- ab illa proccdnnl , el relinquil ctun qui sibi f-l interior. Regio itaque longinqua , oblivio Dci est. Famcs atiteni in illa rcgionc , csl indigentia verbi ve- ritatis. Cntis civiuni rcgionis illius , aliquis ncrius princcps ad inilitiaui diaboli pertinens. Vdla ejus , modiis pntestatis ejus. Porci , iniinundi spii ilus qui snb ip-o cssent. Siliqiuc quibus porcos pascebat, s.c i ulares doctrin;c , slcrili vanilale rcsoiianles ; de qui- Ims laudcs idolonun rabul.ironnpic ad deos Gcntiiu»
I3i5
pciiiiicntium vario sermone alque canniuibus percre- pant , quihus d;cnionia deleelanlur : unde cnm iste satnrari cupiebal , aliquid solidum el rectum quod a<l lieatam vitain periineret, invenire volebalin lafilws,el non poterat. lloc esl euiiii quod ait, El nemo illi dubai.
In se aittem reversus, jam seilicel ab eis qu.ie forin- secus frustra illiciuntel scdiicunl, in conscienli;u in~ leriorareducemfaciensinlenlioneiiisiiam,(ii.n'/,(?«n»li mercenarii in domo patris mei abttndaitt panibus? Unde lioc scire potcral, in quo erat tanta oblivio Dei, sieut iu omnibus idololatris fuit , nis: quia ista recogitalio jam resipiscenlis esl, cum Evangelium pneditarelur? Jam enim poierat lalis animadvertere niultos pra?- dicare verilatem, inter quos quidam essent non ipsius amore verilatis dueti, scd cupiditate coniparandorum sxcularium conimodoriim. De qiiiliusdicebat Aposlo- lus, csse quosdam qui Evangelium aiiniintiareiil non caste (Pliilipp.i, 17), existimanles qu&slum esse pietatein (I Tim. vi , 5). FSon enim aliud annunlia- banl, sicut Incretici ; sed boc quod aposlnlus Paulus, non eo lamen animo qno apostolus Pauius : unde el niercenarii recle appellantur , in eadem quidein domo eumdem panem verbi tractantes ; nnn lamen in lixredilatcin aeternam vocali , sed lemporali nier- cede conducli. De lalibus ditlum est, Aiiicn, dico vobis, perceperunt mercedem suoni (Matlli. vi, 2). Ego ergo, inquit, Itic fame pereo. Deinduait, Surgam, quiajace- bat : el ibo, quia longeaberat : ad pntvcin mettni, qtiia sub principe porcorum eral. Ciicra vcrha siini poeni- icntiam mediiantis in confessione peecati, nondum tamen agenlis. Non enim jam dicit patri , sed dictu- rum se esse promittit cuin venerit. Intelligas igitur hoc nunc accipiendum esse venire ad palrem , in F.cclesia conslilui per lidem, ubi jam possit csse peccatorum lcgitima et fructuosa oonfcssio. Quid ergo palri dicluitim se dicit '! Patcr , pecatvi in cwltim et coram le, et jam non sum digmts vocari ftliits tutts ; fac me sicttt unum de mercenariis luis. Utrum hoc esl Peccuvi in cattum , quod csl Coram lc ; ut coelum ap- peilaverit ipsam suminilatem Palris : unde. esl eliam illud in Psalmo , A sumiiio cceto eyressio ejtts (Psat. xviii, 7) , cum ab ipso Patre vellet inlelligi? An po- lius, Pcccavi in ccclum, coram sanctis aniniis, in qui- bus esl sedes Dei : Coram te aiitem , in ipso peneliali iulerinre conscienli:u?
El surgens venil ad patrem suitm. Cum attlem adltttc louge esset : aiilcquam intelligeret Deum , scd tamen cum jam pie quaereret , Vidit illum puler ipsius. Im- pios eniin et superbos convenieiiier non videre dici- tur, lanqiiam ante oculos non babere : aiile oculos cnim haberi , nonnisi qui diliguntur , dici solent. El miseiicordia moius esl : el accnrrens cecidit super coi- luin ejus. Non er.im Pater unigenituin Filiiim deseruil, iu qno usque ad noslram longinqiiam eliam pcregri- nali<inem cucurril alqne desceiidit ; quia Deus erat in Clnislo uiundum rccnncilians sibi (II Cor. v, 19) : el ip>e Dominus ail, Puler in me maiiens ipse fucit opera mta (Joan. xiv, iO). Quid esl autem, snper col- luui ejns cadere, nisi inclinare et hnmiliare in am-
LIBEK SECUNDIS. 15*8
piexiiin ejus brai liiuin siiiun ? Et trucliium Doiiimi ctti reveialum est (Isai. loi , 1) ? quud esl ytique Do- niinus nosier Jesus Cliristus. Ei oscuiutus cst illuin. CoiisoUri verbo gratiie Dei ad spem iiidulgcnlix pec- calonmi , lioc est, po^t longa ilmera remcaiilem ine- reri a palre oscubini cliaritalis. Etincipil jam peccata cnnsliliitiis in Ecclesia conlileri. Nee dicit oinnia qu:c dicliirum se esse promiserat, sed usque ad illud, Non sum diymis vocari fiiuts luus. IIoc euim vnlt lieri pcr graliam, quo se indignum esse per incrita fatetur. Non addit quod in illa meditalione dixerat, Fac me sicttt uiium de meicenariis luis. Ciim enim panem nim liaberet , vel niercenarius esse cupiobat : quod post oseiiluiu palris generosissime jam dedignaltir.
Slola prima , est dignilas qiiam perdidit Adam. Scrvi qui eam proferunt, reconciliationis pra-dica- lores. Annnlus in maim, pignus Spiritus sancti pro pter grati;e partilionem ', qnse digilo bene signifita- lur. Calccamenta in pedes, praparalio evangelizamli ad non langenda terrena. Vilulus saginalus, ipse ideni Domiiius , sed secundum carnem saiiatus opprobriis. Qnod atileni impcrat ul adducanl eiim , qnid aliud, nisi ut pnvdieent enm, ct aiinuniiando venire fatiant in cxhausla famc visccra (ilii csurienlis ? Nam ctiam ul occidant eum jubet , hocest, ut mortem ejus in- siniienl : tune enim ctiique oceiditur, cum crcdil oc- cisum. Et epu.emur , inquit : boc ad latitiam valet, propter illa qu:e consequenter dicit, Quia liic fitius ineits morluus erat , et rcviril ; ptrieraL, ct iiivcnlus esl. Et ist;e epukc atque iesliviias niinc celcbrantur, per orbem terrarum Ecclesia dilatala atque diffusa. Vitn- lus eiiim ille in corpore et sanguine Dominico el offer- tur Patri, el pascit totam domum.
Cinn interea major lilius , pnpulus Israel secundtim earnem , non quidcm profcclus in longinquam regio- nem, sed lameii iu dnmo non esl. In agro autem est, id esl, iu ipsa lueredilaria opuleulia Legis ct Prophe- laitiin leriena polius operatur , et in quibuscuniquc Isracliticis considerationilrjs s. Nani multi tales in - venli sunt in eis, et saipe iiiveniuniur. Yeniens de agro iloinni propinquare ceepit , id est, labore servilis ojieris improbato , ex iisdem Scripturis Ecclesia? li- berlalein consideravil. Audit symphoniam et thorum, scilicel SpiiMu ple&os 3 vocibus consonis Evangelium pracdicare : quibus dictuin est , Obsecro oot , fralres, per nomen Domini noslri Jesn Cltristi , ut idipsum di- catis omnes (1 Cor. l , iO). Audit quouue coneordiler conversaiilium aiiiinam el cor uniiin in laudes Dei. Vocal iiinim tle servis, el inlerrogal qii;c illa sinl : stimit utique ad legenduni aliqueni Proplielarum, ct in co quairens , quodammodo intcrrogat unde isla festa in Ecclesia cclcbrantur, in qna se essenon videt. Rcspondcl ci servus patris pioplieia : Frttler tuus tv- nit, et occidit patcr tutis xilulum saginalitm , quia sil-
1 l.ov., parliipalioium. Alii codices, partitioncm : melius, iiii sopra, quxst. 17.
' Sic Kat. et qualtior Mss. At ^m. et Kr.. israelilti considc- ratoribus- Lov., tsraelitis cousideruliouilitis. Ms. Micbaeliuus Isrnclilis considerctioribits .
'• liat. et duo Mss., spiiilu smicloplcnos.
13i7
QC.ESTIONIJM EYANGELiOUUM. S. UGISTINI
tum itlum recepil. !n cxlremis cnini lcrra: fuil fralcr imis. Sed inde niajor exsultatio cantaniium Doraino canticum novuin , qUia laus ejus ab extremis tcrra: (Isai. xlii, 10); ct propler eum qui aliscns erat, occisus cst vir in plaga posims , cl sciens lerre im- becilliiatcni (/</. liii, 3); quia quibus non cst nar- raliim de co, videruiil; et qui non aiidieruut, inlel- lexerunt (Id. lii , 15).
Sed indignalur ctiam nunc, ct adluic non vult in- lioiic Cum ergo pleniludo Genlium intiaveril, cgre- dietur oppnrtuno temporc patcr ejus, ut et jam omnis Israel salvus fi;il : cui cx parlc c;ccitas facta csl ve- lut alisenlia in agro , doucc pli niludo iilii minoiis lon^c in idololaliia Gcntium cnnstiliiii redux ad inan- diicandiiin vituluin iuir.net (liom. xi, 2o). Erit eniin qiiandoquc aperta vocaiio Judxorum in salutem Kvangelii. Qnam manifcslalioncni vocalionis , tan- qnain cgressiiin palris appcllat ad rogandum niajo- rem lilium.
Dcinde quxrespondci idem niajor filius, duas quoc- slioncs liabcnt : ipioinodo vidclicet aceipialur ille pn- pulus uuuqiiam iiiaiulaiiim Dei pr.-cteriisse ; ct qucni dicat hxdiim qucm iiuiiquam accepil , ut cum amicis suis epularclur. Sed dc mandato nou prxleigresso facib: illud oceiuril, neque dc onuii mandalo dii liim esse , scd de uno niaximc nccessaiio , quo niilluni Deum aliuin pralcr unuin Creatorem omnium colere jussus csl (Esod. xx , 5) : neqne iste filius in omni- bus Israclitis, sed in bis inlelligiliir liabere personam, qui nunqiiam ab uno Dco ad simulaera conversi sunt. Quan|uam enim tanquam in agro positus iste lilius lerrcna desideraret , ab uno tamen Deo ista deside- rabal bona, quainvis communia cuni pecoribus. Unde in Psalmo ex persona S) nagogx , quod iiiteiprct:ilur Asapb , convenientcr aeeipitur dictum, Qurtsi pecus fnclus sum ad te , et ego semper tecum (Psat. lxxii, 23). Quod eliani palris ipsius tesiimonio comproba- tur, ciiiii dicit , Tu mecum es semper. Non eniin quasi nieniieiileni rcdargiiit, sed secum perseveraniiam cjus approbans , ad perfniclioncm polioris atque jucun- dioris cxsullationis invitat.
Quis est ergo b.edus quem nunquam accepit ad cpiilaidnm ? Peceator piolecto liasdi nomine signili- cari solet. Sed absil ul Aiilichrislum inlelligam. Non cniin cxitiim iuvenio liujiisce senteutioe. Multum enim alisurdum est, eumcui dicitur, Tumecum es semper, boc a patre optasse, ut Antichristo crederet. Ncque omnino iu eis Juda:orum , qui Anticbrisio credituri sunt, islum lilium fas cst intelligi. Quomodo autem epu- laietur ex illo lircdo , si ipse esset Anticliiisius, qui ei noii credcrct? Aut si hoc est epulari ex lisedi occi- sione, quod csl de Anticlirisli pcrditinne liislari, quo- modo dieit filius quem reccpil paier boc sibi non fuisse conccssuin , cum onines filii Dei de illius ad- versarii damnatione laHaluri sint? Niniirum crga (ipiod in re obscurissima sinc prjejudicio diligen- lioris inquisilionis dixcrim) ipsiun Dominum sibi neg.itinn adepulandum conqueritur, dum euni pccca- Uirein puiat. Cum eniiu hxdus csl iili genti , id cst,
ir.iS
cum eum sabbati violatorcm ct profanaioiem Lcgi» existiinat, jiiciiiuhri cpulis cjus non mcruit : utquod ait, Kunquam dcdisli milii b.xdum , ut cum amicis meis epularer; lale sil ac si dicerel , eiini qui milii liiedus videbalur, nunquam dedisti milii ad epiilanduin , eo ipso milii illuin ipsiun non conccdens, qno milii hx- dus videbatur. Quod aulem dicil, cum amicis ineis, ant ex persona principiiin cum plebe intelligilur, aut ex persona pnpuli Jerosolymitaui cum cctcris po- pulis Juda. Mcrclriccs aulem cum quibus dissipasse substaiiliamsu.ini lilius junior accusatus est , rcctc inlelliguiitiir supersliliones , rcliclo uuo connubio lc- gitimo verbi Dei , cum lurba dxiiionioiuiii cupidiiate turpissima foruicari.
Qnid deinde sibi vult quod ciini paler diecrel , fu mecum es scmper , quod jain Iraclatum est , addidit , Ei omnia mea lua snnt? Qua iu rc primo cavcnduni esl ne inlclligas Lla diclum, omnia mea lua sunl, quasi non sint cl fraliis, ut tanqii.im in lcrrena baredilate, paiiaris angnslias, quomodo possint omnia essc niajo- ris , si liabel ibi cliam juilior parteni suani. Sic enim a pcrfeclis el perpurgatis , ac jam iinmortalibus liljis h.ibcntur omnia , ul sint el onmiiim singula , et omuia singulorum. Ut enim cupidilas niliil sine angiislia , i'a iiibilciim angiisliacbarilas teuet. Seilqiiomodoomnia? Num et Angelos, ail aliquis , et Viriules subiiines ac Poteslates, atque univcrsa coeleslia Dei minisieria Dcus in posses>ionem lali (ilio subjecisse pulamlus cst? Si possessionem sic accipias , ul ejus posscssor ipse sil dominus ; non uliqiie oninia. Non eiiimdomini cruni , sed consorles poiius Angeloriim , de quibus dicluni est, Erunt (cqnalcs Angelis Dei (Mutlh. xxn , 30). Siii vero possessio sic inlelligitur, quomodo reclc dicimus possidere aninias veritalein; i.on iiwe- iim cur non vere ac proprie accipere possimtis omnia qua: dicta sunt oninia. Non enim illud ita loqiiiniur, ut dominas veriialis dieamus aninias , qiiam ab eis dieimus possideri. Aul si nomine possessionis ad liunc sensum impedimur, id quoque auleraiur. Non enim ait paler , Omnia in possessioncm libi dabo , sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnin mea lua sunt. Nec lamcn ila sunt ejus , ul ipsius Dei Quod eiiim cst in noslra pecunia , polesl fainilia: no- Btrse vel alimenlum esse vcl ornanieiiiuni, vel aliquid hujusmodi. El ccrle cum ipsum p.iirem rectc ille posset siiiiin dicere , non video qu.e ipsius rectc sua voeare non possil, divcrsisduntaxal niodis. Cuni cnim bealitatcm illam oblinuerimus , noslra erunl ad vi- dendiiin superiora , noslia erunt ad C( nvivcndiim xqualia, noslra ciuntad dominandnm infeiiora. Con- gandcal crgo siciirissinms major frater , quia junior fialer morluus eral, el rcvixil ; perierat, et invenlus est.
XXXIV. [Ib.xvi.l 9.J In villico qiiem Domiiius eji- ciebal de villicatu . et landavii eum quod iu fiiliiriini sibi prospexeril, non omnia debenius ad iii.iitandiini sumcre. Non ei.im aut Domino nostro faseiei.da est in aliquo fraus, ut dc ipsa fraude eleemosynas faciamus , aut eos a quibus reeipi volumus in tabcrnacula xleina , laninam dchitorcs Dci ct Domiiri no>lri Gu
1M9
cst iiilclligi; cum jiisii ct sancti significentiir lioc locn, qui cos inlroducanl in laberiiacnla alerna, qui ncccs- siiaiibus suis lerrcna boua commmiicaverinl ; ile qui- lius eliam dicit , quod si quis alicni eoriim calicem aquae frigid;e dedei it lanlum in nominc discipuli, non pcrdct mcrccdem suani (Mnttlt. x , 42) : scd eliam c cnnlrario ducunlur ista; similitudines, ut inielliganius, si laudari potuit ille a Domino qui fraudem f.iciebat,
URER SECUNDlJS. i;,-J6
XXXVII. [Ih, xvi, IC.] liegnum ccclorum vim pati- lur, cl quivim (aciunl , diripiunt illud (Mattii. \i, 121. Non solum ut quisque isia conleinnal , sed ctiam lin- guas deridentium se talia contcmnenlem : hac enim vi facla invadil quodamniodo quasi pr;edator violen- tus regnuin coelorum. Iloc enim subiunxit Evange- lisla , cuiii dixisset derisum fuisse Jesum a Pbari- sais , cum de conlcmnciidis tcrrcnis divitiis loque-
quanlo amplius placeant Domino Deo , qui secuudum relur.
cjus prxccplum illa opera facinnt ; sicnt cliam de Ju- dicc iniquiiatis qui mterpcllabalur a vidua, compara- tioncm duxit ad judicen) Dcnm , cui nulla.ex parte ju- dex ini iiius confcrendus csl (Luc. xvm , 2-8). Quod :inlcm dc ceiilum cadis olei, qiiinquaginta scrihi fecit a debilore ; el de centum cnris Iritici, ocloginla ; ail nihil aliud valcre arhilror, nisi ul ea qu;e simililcr al- que in Levilas J iilai, quisque operalur in Clirisli Ec- clesiam ', abundct jnstitia ejus super Scriharum et Pharis;corum (11101111". v, 20) , ul cuin illi decimas da- rent , isti dimidias denl : sicut non de fruclibus , sed de ipsis bonis suis fecit Zaccbaus (Luc. xix , 8) ; aut certe duplicel decimani , tit tluas decimas dando su- pcret impcndia Judacoruin. Maniniona vcro iniqnitatis ob hoc a Domino appellala est ista pecunia , qiiam possidcmus ad lempus, quia Mammona diviti;c inter- pretanlur, ncc sunt isl:c divilix nisi iniqnis , qui in cis conslituunt spcm alipie eopiam beaiiludinis su;n : a juslis vero cum ha:c possidenlur , est quidein ista pccunia , sed non sunt illis divilia? nisi cceltsies ct spirituales, quihus indigenliam suam spiriiualiter supplentcs exclusa egestate miseriae , bealiludiuis co- pia ditanlnr.
XXXV [lb. xvi , 12.] Quod dicit, Si in alkno fide- les non (uistis , alienas appellal lcrrcnas facullales ; quia nemo eas secuin moricns aufert. Iloc esi quod dicit David : IVe limucris cum divcs factus fucrit homo, el cum mulliplicala fucrit gloria domus ejus ; quoniam noii, ciihi morielur, accipict omnia, neque simul descen- del cum eo gloria ejus (Psal. xlviu , 17, 18).
XXXVI. [Ih. xvi, lo.] Quod ait, Autuniim odiet , el allcrum diliyel; aut nui adliwrebit, el ullcrum contemnct, non sine consideratione dislinguemla sunl. Non enim |iassim aul qnasi lcmere dicla siint. Ncmo enim inter- rogatus ulrnm diligat diabulum , rcspondct se dilige- re, sed poiius odissc : Deum atilein se diligerc omnes fcre proclamanl. Ergo aul unum odiet , et allerum diligct, ut fieri dehel : odiet scilicel diaholum , diliget Deum. Quod vero adjunvit , Aut alleri adlucrebil , et atlerum contemnet : adliarcbit scilicct diabolo , cum tpiasi cjus pr;cmia lcmpoialia secialur; cqntcmnct autcm Deum Non dixit , odict, scd conlemncl : sicnl solcnt minas e.jns postponerc cupiditatibus siih , qni dc bonilate ejus ad impunilatcm sibi blandiuulur. Quihits per Saloinoncm dicitur : Fili, ne adjicias pcc- catum super peccalum, el dicas, Miseratio Dei inagna cst (Eccli. v, 5, G).
1 tla inelioris noUe Mss. necnon nat. Am. et Er ., nisi quod in his editionilms pro , Ecclesiam , legititr, Ecclesia. At ipud I.ov . hal)ctur sic : Qucc sindliter in sacerdotes, atquc in Kvtta* Judcci, qiiisquc operalur i,t clirisli Ecclaiu.
XXXVIII. [Ib. xvi, 19 31.] Ilomo quidam erat di-
ves, el inducbutiir purpnra el bysso, et cpulabatur quoli-
die splendide , el ca:lera. I'er allcgoriam sic accipi
possunt, nt in divite inlclligantur superhi Jud;corum,
ignoranlcs Dei justitiam, cl siiam volentes consliluere
(liom. x , 5). Purpura et hyssus, dignitas regni est.
El aufcretur , inquit , a vobis regnum Dei , el dabitur
genti fucienti jiistiliam (Matlli. xxi, 45). Epulaliosplen-
diila , jaclanlia Legis est, in qua gloriahantur pltis ad
pompam clationis ahntcntes ea, quam ad necessilatem
salntis ulcnles. Mendictis atilem nomine Lazarus ,
qnod interprctalur Adjtilus , signilicat indigculem ,
velnli genlilem aliquem aut puhlicaniim , qui tanlo
magis adjuvatiir , qiianlo niinus de suartim copia fa-
cullatum praisumit. Tales cranl duo qui orahant in
tcmplo; unus piiblicantis , et alius pbarisicus. Dives
crgo dicil lanquam satialus juslilia , non inter illos
hcatos ntuiicrandus qui csurinnt cl sitiunl justiliam
(/(/. v , C) : Gratias libi ago, qnia non sum sicut publi-
caiws iste. Pauper autcm qui se adjuvari desiderat ,
dicil : Propitius esto milii peccatori (Luc. xvm, 10-13).
Dcsidcrat lamcn salurari de micis qua: cadunt de
nicnsa divitis jaccnsad januani. Noncnim admilleha-
tur ad cpulas ejus , qui nee bene illis utebatur, ncc
cgcnti dabal ; lanqiiam Scriha claves b.ibens rcgni
ceelorum, nec ipse intrans , nec alios inirare permit-
tens (/«'. xi,o2). Mice cadentes de inensa divilis ,
sunt quacdam vcrba Legis , qua; illi jaclantcs quasi
projicicbanl in terram , cum supcrbe popnlo loque-
rcnlur. lilccia, simt confcssioncs peccalorum , velut
mali himiores a viseerihus intimis foras ertmipenlcs.
Canes qni ea Ungebanl , neqiiissimi hoinines amantes
peecata , qui lala lingua eliam laudare non cessant
epcra mala , qu;c in se alius gemens et confiiens de-
teslatur. Sinus Abraluc, rcquies heatoruin pauperum,
qiiorum csl regnum coelorum , in quo post hanc vi-
tam recipitintur. Sepuliura inferni, pcenariim profun-
ditas , qua' supcrhos et immisericordes post hanc vi*
lam vorat. Quos tamcn Dominus in isla narralione
dicit videre de longinquo al(|uc senlire hcatoruni re-
quicni , qno sane transire non possunl.
Quod autem lingnam sibi vull rcfrigerari , cum in flainma uti(|ue tolus arderet, signilical quod scriptum Cst , Mors et vita in nutnibiis lingiia? ( Prov. xvm , 21) : ct quia ore confcssio fit ad sntulem (liom. x , 10), quod per supcrbiam ille non fecit. Exlrcmum aulem digiti , vd minimam operationcm ntiscricordi;e signilicat , qua pcr Spiritum sanclum siibvcuiliir. Cum auiem ei dicitur, Rccepisti bona in tita tua, illud tangitur, quia feiicitaicm dilexit sxculi , ncc aliain vilam prxter
C.5I QUjESTIONUM i.vancei
:*i.un in qtm gnperbus lumebai , adamavit. La/.arum «utein mala dicit rceepisse , qnia inlellexil liujiis vit;c nierttKltfem , labores , dolores, et nerumnas , pcenas csso peccali : de quo soripliun cst , Ernmus el nos na- twnliur jilii ir<p,sicul cl cwteri (Ephcs. II, 5); dc qng itcriim scriptum esl, nec infantem cujus est uiiiiis dioi vila snpcr lorram miiiuiiiin esse a peccalo (Job xiv , 4 , i«. LX.X), quia onmes ntiqne in Adam mori- inur ( I Cor. .\v, 22) , qui factus cst transgressione mortalis.
Quod aiilcm dicit, ad ea loca in qnibos torqiicnlur iutpii , justos, eliam si vclint, nnn posse transirc, quid aliud signilicat, nisi post lianc \itam ila rece- plis in carccre, ul non inde exeanl donec reddanl no- vissiiuum ipiadranlcin (Mallh. v, -26), per incummu- taliilitatcin diviiue scnlenlia?, niillum aiixilium inise- noirdiac posse pncberi a juslis, eliam si eam vclint pr.ebcre ? Uno adinonct scilicct ut in bac vita bomi- nes siibvenianl quibus possiinl, ne poslca eliam si optime recepli fuerint, eis qnos diligunt opitulari uon valcant. Illud eiiiin quod sciiptum est, Ut el ipsi recipiant vos in atcmu tubemacula (Lnc. xvi, 9), non de siipcrbi.s et immiseiicordibiis scriplum cst , qnalis Ule divcs fuisse denionstialiir, qiiod rccipi a sanctis in ilia tabornacula inereanlur; sed de llis qiii sibi nmicos oHicioMssiinis uperibus nnseiicordix fecerint : quani[iiam ncc, ipsos justi vcliil propria polcstate ijiiasi gratilicamlo recipianl ; sed promissione atipie ; c.riiiissione illius qni eos confilio pr;cniomiit ul sibi amicos lacerent, ct qtii seipsuni pasci, vestiri, bospi- lio recipi, visitari iu unoipioqiie miiiorum suorum, bbcraliiris bonitale dignalus est. Qiianquam illa re- e plio, lilrum staliin posl islam vilam lial, an in finc s;cculi in resiirieclione niorliioruin atque ultiina rc- tribiitione jutiicii , non ininima qmvslio cst : scd quandnlibcl liat, ccrie de lalibns qualis ille dives insinuatur, tuilla Scriptura lieri pollicclur.
Quinqiic autein li atres quos babere se dicil in domo palris sui , Jud;eos signilicant. Appellati cnim siint quiuque, quia sub Lege delinebanlur qu;e per Moysen dala cst, qui libros quiuqne conscripsit. Quod vero Lazariim pclit niilti ad fratres suos, sensil se uiiqiie indignum qui leslimoniimi perbibeat verilati : et ipiia non impelraverat panliilum se refrigerari ', multo niitius crcdit rclaxari se posse ab inferis ad prrcdica- tionem vcrilalis. Quod Abrabam dicit, Si volunt cre- dcre, liabcnl Moysen et Prophetas, non islos Evangclio pncposuit; sed qtiia Evangelium, sicul dicit Aposio- I is, teslimonium babet a Lcge et Propbetis (Rom. iu, 21), illis crcdcndo posse cos significat ad Evan- galium pervcnirc : sicut alio loeo ipseDominus dicit, Si crederetis Moysi, crederetis et niilii : ille enim de me scripsil ( Joan. v, 46 ). Denique ad boc pertincl quod ctiam poslea dicil , Si Moyscn el Prophelas non au- diunt, nequesiquisexmortuisresurrexeril, credenl : quia cum prxiiunliavcrmil Moyses ct Prophelx qui sur- icxit a morluis, boc ipsum eliam de illo quod rcsur-
» Msi pnutntum sibi rcfritierari. fortc, palatum sibi, elc.
.ItmiiM. S. AUC.LSTINI
iz:,i
recturus esset a mortnis, quibus non crcdcndo ulique necC.liristo volnnl crederc. Multo tninus ergo cnilibet possutu credere qtii a morluis resurrexeril , quandn ci non crcdnnt, cujus rcsiirrcclioncin Moyscs el Pro- pbct;c pradicaverunl, quibns credere nolunt.
Aliter eliam intelligi potcst ista narratio, ut pcr Lazarttm Domiimm siguificari accipiamns , jacenlcni adjanuam illins diviiis, quia sead aures superblssi- mas J.iikeormn incarnationis bumilitale dejec.it : cu- piens saturari de micis quw cadebanl de mensa divitis, qiuvrens ab cis vel niiniina opcra jnsliti:e , qu;c suaj mens:e , lioc csl , sua: potestali pcr supcrbiam non iisnrparcnt ; qu;c opcra misericordia: atque liumilita* lis, quamvis ininima cl sine disciplina ct perseveran- lia vil;c bona: , sallem interdum vei casu facercnl, sicut mic;e dc mensa caderc solent. Uleera, passioncs sunt Doiuini cx inlirinitate rarnis, quam pro nobis suscipere dignalus cst. Canes cigo qui ea lingcbant, Gonies sunt, quos liomiiics peccatores et immuhdos dicebanl Jtiihei, et tainen passioncs Doniini in Sacra- menlis rorporis et sanguinis ejus, pcr tolum jam oibeni suavitale lainblinl dcvotissiina. Jam siims Alnab.c intclligitur sccretum Pairis quo post passio- ncm resurgens assnmptus est Domiuus : quo eum porlalinn ab Angclis idco diclum puto, quia ipsam rcccptioiicin qua iu secrctum Patris absccssit, Angcli aiiiiiinliavcriiiil discipulis inlueniibus. Dicendo eniin, Quid sUftisMjiidenies in cwlum (.\ct. i, li)? quul aliud divcruni. nisi nullo modo posse oculos bouiimim us- quc iu illud penclrare secrclum quo ibat Dominiis, cuin in conspcclu discipuloriiin lerrcltir in ca:lum ? Jani calcra sccundnm superiorem expositionem ac- cipi possunl : quia secrctinn Patris benc inlelligiliir, ubi eiiam anie resurrcclioiiein jusloruui aninix vi- vunl cum Dco. Tanto cnim verius ubique est Dcus, quanto nullo continetur loco, sicut et latroni ilicluiu cst, Hodie mecum cris in paradiso (Luc. xxm, 43) : unde niinquam rccessit Dci lilius, quamvis ab bomi- nibus pcr susceplam carnem in civiiate Judxorum tanla patcrclnr.
XXXIX. [Ib. xvn, 5-I0.] Qnod dixerunl discipuli Doniiiio, Adauije nobis fidem, polest qiiidcm intelligi banc lidem sibi eos augeri poslulasse, qua crcduntur ea qiuc non videntur : scd lamen dicitur etiam fides rcruin, quaiiilo non verbis , sed rcbus ipsis prascn- tibus creditur ; quod futurum est, cum jam pcr spe- ciem inanifestam se contemplandam pr.-ebebit sanctis ipsa Dci Sapicnlia pcr quam facla sunl oimiia (Psal. Clll , 24). De qua fide rerum lucisquc illius pr.ncsen- tat;c ' forsitan Paulus apostolus dicit : i Justitia cnim Dci in eo rcvclatur cx fide in fidem > (Rom. i, 17). Dicit cnim ct alio loco : « Nos aulcin revelala facic gloriam Doniini speculanles, in eamdcm iinaginem transforniamnr de gloria in gloriam , tanquam a Do- miiii Spirilu » (II Cor. iii, 18). Sicut cnim bic ait, de gloria iu gloriam ; ita et ibi , ex fide in fulem : dc gio- ria scilicct Evangclii, quo nunc credentes illuminan- tur, in gloriam ipsius inconmiulabilis et manifesLc
1 f^uatuur \;ss. pra?sentia.
1553
veritatis , qna lunc comnuilaii pei fruenlur ; iia ex (ide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidcm rerum qua in xtcrnum qucid nunc credimus, obtincbimus. Secnndum senieiiiiim hanc eiiain illud dictum esl a Joiuinc in Episiola ad Par- tlios : Dilcctissimi , nune ftlii Dei sumus , el nondum apparuil quicl erimus : scimus qitia cum apparuerit , si- miles ei erimus , quoniam ridebimus eum siculi esl (I Joan. iii , 2). Uiide enim nunc ftlii Dei sumus, nisi quia poleslalem dedit nobis filios Dci lieri, credcnti- bus in nominc ejus (Joan. i, 12), ut videamus in xni- gmate (I Cor. xm, 12)? unde aulem lunc similes ei erhnus, nisi quoniam, ut ipse ail, videbimus eum sicuti est? Quod etiain diclum est, Tunc aulem fucie ad fa- ciem.
Illam crgo fidem prsesenUssimx verii.ilis plerisque non inielligenlibus vidcri poiest Dominus noster, discipulis suis non ad id quod peliveranl respondisse. Cum enim dixissent Domino, Adauge nobis fidcm, ait illis : « Si haberetis fidcm laiiquain granum sinapis , diceretis liuic arbori inoro, Eradicare el transplan- tare in mare, ct obediret vobis. » Deinde sequitur : « Quis autem vestrum lialiens servum aranlem aul pascentem , qui regresso de agro dicel illi stalim , Transi, rccembe; el non dicet ci, Para quod coeneni, et prxcinge te, ct minislra milii donec manducem et bibam, el post ba'C lu mandiicaliis et bibes ? Nuinqnid gratiam li.ilicl servo illi , qilia fccil qua: sibi iiupera- veral? Non |nilo. Sic et vos cuni fcccriiis oiniiia qiue praecepla sunt vobis, dicite: Servi supcrvacui sumus; quod debuimns facere fecimus.i Quid lixc pcrlineant ad id quod diclum cst Domino, Aduuije nobis fide.u, difficilc apparet, nisi inlelligamus ex lide iu fidcm, id est, ex liile ista in qua niini>tratur Deo, in illaiu lidem ens signilicasse tranaferri ubi fruaniur Deo. Aiigebilur enim lides, cuin primo verbis prxdicanii- bus , dcinde rebus api>arcnlibus crcdelur. Sed illa ciintcmplalio siimmain quietcin liabei, qua? in .-eierno Dei rcgno tribuitur ; sumnia vero quies illa, prxmium cct juslorum laborum , qui in Ecclesiae minislralione peragunlur. Et ideo, quamvis in agro aret servus aul pascat, liocest, in vita saeculari vcl lerrena vcrsel negolia, vel slultis hominibus lanquam pecoribus ser- vialjopus est ul post illos labores domum veuiat, boc cst, Ecclesi;e socieiur ; laborcl etiam ibi mini- strans Doniiuo suo donec manducel et bibat (iiam el csuriens ille quassivit poma in arbore [ilatth. xxi, 18,19], et a Samaritana aquam sitiens postulavit [Joan. iv, 7]) : manducet ergo ct bibal confessionem 1 1 fidcm gentium, miiiislrantibus, hoc csl, cvangeli- /.antibus servis suis. Quo pnlinct eliam illud quod de grano sinapis eis priino re»pondit, prius illos lidein liabere debere pnc.-ciui vilx ncccssariam, qu.e liiiiiima vidclur quamdiu tbesaurus csl iu vaais ficli- libus.sed vi maxima effervet et genninat. Dominus Hoster Jesus Cbristus, qui vull pasci ministerio ser- vnruni suorum , boc e»t, in suum corpus quasi uia- ctaios et manducatos transferrc credentcs, etiam liic pascit eos verbo fidci ct sacr.niienlo passionis sn.c. Sa^ct. AlGCST. 111.
IdBEft SECUNDUS. 1354
Non cnim vcnii iniiiisirari, scd ininislrare (Muiih. \\, 28). Dicanl ergo illi servi per sinapis graiimn arbori huic moro, hoc cst, ipsi Evangclio crueis doininica: , per poma sanguinea , lanqnani vulncra in ligno pen- deulia , viclum populis prrebilura ' ; dicant ergo illi iil eradicelur dc pcrlidia Jud.eorum, el in mare Gen- liiiin Iransferatur atque plantclur : hac enim dome- stica servitiite esurienli et sitienli Domino ministra- liunl. Tunc demuni qiKcrant escis incorruplibilibus in aetemnm divina: S.ipienti.e pcrfrui , cum dixcrini, Servi supervacui snmus , quod debuimus facere , (eci- mus : niliil nobis o| eris resiat; cursum cnn-uinmavi- mus, :igniicm pcrfccimus , supcrcst nobis corona ju- stiiia: (II Tim. iv, 7, 8). Oinnia enim dici possunt de iila inelfabili pcrfructionc veritatis : et tauio magis omnia dici possunl, quaiilo iiiinus dignc dici aliquid potest. Nam ct lux est illiimiiiatorum , ct requics exercilalorum, et palria redeuntium, et esca indigcu- tium , ct corona vincenlium : ct qiKCCumque bona lcmporaliier iranseunlia per crealura: partes ermr appelil inlideliuni , veriora in xtcrnum mancntia iu Crcaloic omnium sinuil inventura csi pictas lilio- rum.
XL. [lb. xvn, 12-19.] In dcccm leprosis quosDo- iiiiuiis ita niundavit, cum ait, lte, ostendile vos sacer- dolibtu, niulla qua ri possunt qu;e mcrilo quxrenles liiovent. Non snliiin de nurnero quid sibi velint quod decem sunt, et qund unus ex illis solus gralias agil ; lia:c enim libere quxrunlur, m ctiam non invcstigata, vel niliil vel non uiidlum iinpedianl intenlionem le- genlis : sed illa potius, cur cos ad sacerdoies miserit, ut cum irenl mundarcnlur. Nulliiiii cniin corum qui- bus hxc corporalia bencficia prxstilil, iuvcnitur ini- sisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam ct illuni a le- pra mundaveral cui dixit : Vude, oslende le sacerdoii- bus, et offer pro te sacrificium quod pracepit Moyses , in teslimonium itlis (Luc. v, 13, 14). Deindc qualis inumlalio spirilualis possit inlclligi corum , quos in- gratos cxsliiisse redarguil. Scciinduni corpus enim facile esi viderc posse liomineui non babere leprain, et tamen animi esse non boni : sccuudum signilica- lionem aulem liujus niiraculi , conlurbal considerau- tem, quomoilo mundus dici possit ingraliis.
Quxrendum igitur est quid ipsa lepra significct. Non enim sanati, sed mundati dicuntur qni ea carue- runl : coloris quippc vitium csl, non v.deludinis aut integritatis scnsuum atquc membrorum. Leprosi ergn liou absurde inlclligi possunl, qui scicnliam verx li- dci uon habentcs, varias doclrinas prolilentur erroris. Nnn ciiim vel abscoiuliiut iinperili.ini suam , sed pro suinnia perilia proferunt in lucem, cl jaclanlia' ser- monis ostentanl. Nulla porro falsa doclrina est qux non alii|ua vera interraisceat. Ycra crgo falsis inor- dinate pcrmixta , in una dispuiatione vel narraiione bominis, unquaiii in unius corporis colore apparen- lia, signilicant lepram, taiiquara veris lalsisquc co-
1 r.at. et ms. r.isteroicnsis, ?-i mm popi.tis prtetritara s Mss.iinslri omnes , juctunlium : et |iBUlu iu rajiro coto- runi fueit , babent, colon.ni uhis.
(Quarante-troii.J
QU/ES TIONUM EVANCELIORUM*, S. AUGISTINI
loruin fucis liumana ecirpora variautcni ninuc niacu- lantem. Ili autcm lam viiandi sunt Ecclesine, iit si ficri potest, longius remoti magno clamorc Chrislum inierpclleiit : sicttl isti decem stcterunt n longe, et lc- taverunt vocem, dkiiites : JVsm preeceptor, misciere nostri. Nam et qnod praccpiorem vocant, quo no- niine nescio nlrum quisi|uam Dominum interpi ■llavrril pro mcdieina corporali, satis pnio significare lepram falsam csse dortrinam, qtiam liouus praceptnr abs- lergil.
Saeerdotium vcro Jml.eorum nemo fcre fidelium diibil.il figiirain fuisse futiiri sacerdolii regalis , quod cst iu Ecclesia , quo conseciantur omnes pcrtinenles ad corpus Cluisii, sununi et veri principis sacerdo- tum. Nam nunc et omncs unguniiir, quod lunc ngi- bns lanlum ci sacerdotilitis liebal : et quod aii Peirus .id cbrisliaAum popiiluin scribens , liegnle sacerdo- tium (I Pelr. n,0); ulrunique r.cmcn illi populo con- vcnife dcclaravil, quo illa unctio pcrlinebal. C.itera iiaque vilia lauquam valetndinis etquasi membrorum animai atipie scnSnum , pcr seipsum interins in con- scieniia ct iutellceiu Dominus sanat et corrigit : do- clrina vcro vcl imbliendi pcr Sacramenta, vclcatecbi- r.andi per scrino cm sonanlciii alqtie lectionem , ubi color quidam inlelligitur vcrns atquc sincerus, quia iu promptii cst ct foris cminculissinius (nou eniin in occullis cngitatiintibus, scd in manifestis operalioni- bus liacc agiintur), Ecclesi.e proprie contribula est. Itaque el Paiilus vocc Doinini audila, Quid me perse- qtter:s? cl, l'go sumJesus, qnem tu perscqueris; ad Ananiam taincn niissus esl, ut illo saccnlolio qund in Ecclesia cunslilutum cst, sacramenlum doctriua; fulei perciperct, ct verus ejus .ip;irobaretur color (Act. ix, 4- 19). Non quia non potest per seip-um Dohiinus omnia facere ; nam quis alius ha:c facit cliain in Ec- clesia? scd ut ipsa socielas congregatorum fideliuni, apprnbaiulo in inviccin ati|uc coiiiiiuinicando ver;c lidei doctrinam in omnibus qu;c dicuntur verbis, vel signantiir sacramcntis , lanquam unani speciem veri coloris obducat. Ad hoeciiam pcrtinet quod idcm di- lit aposlolus : < Dciildc posl annos qiialuordeciin as- eendi Jcrosolymam cnm Barnaba, assumpto et Tiio. Asccndi autein seenndiim revelalionem ; el exposoi eis Evangelium quod pradico in genlibus, seorsuni autcni iis qui videbanlur ' : ne fofle in vaciium cnrro, aul cucurri.) Et paulo post : « Ciun cegnovissent, inquil, graliam qu:e data cst inibi Jacobus, retrus et Jnanncs, qui videbantur rolumnae esse, dexteras de- derunt milii ct Barnake societalis (Calitt. n, I, 2, 0). Ipsa cnim collaiio unam dncirime speciem exclusa omni varietale nionstrabat : quod saluhrilcr eliam Corinibios monet , dicens, Obsccro autem vos , fratres, pcr nomcn Domini nostri Jesn Christi , ul id- ipsum dicatis omncs (\Cor. i,10). Cornelius etiamcum
1 Edili, videbantur esse atiqidd. Mss. qnatuor, videntur. niii codiees, aliiquc e Mss. non addunt, esse aliqtiid : quod etiain iii aulii|iiis Corbeieusibus versinuis Vulgatae Binliis aliesi ; neque iu grxeo texiu Apostoli est nisi, tois dokcA i, id esujuxu Augustini ex|>osiuoueni iu EpisUua ad lalaias, eis .|ui euiiuebanl ia Eeclaii».
l r.r.c
et eleemosyn:c cjus ncccptx , et preces ejus ,iinlii;e illi ab angelo niintientiir, propter doclrinx tainen Sacramciitorumqnc nnitatem ad Peirum jiibetur init- lere, t.inqiiaiii illi et suis diccretur, lle, ostcnditc ros snccrdoiibus. Nain ct ciim irent , mundati sinil. Jam enim ad eos vencral Pclrus, scd lanicn ipsi nonduni acceplo Bapiisinaiis sacramentn, nondnm spiritiialitcr ad sacerdotes pervcneranl; el lamen infusione Spi- rilus sancti, el adtniralionc linguarum eorum niuii- datio dei larala est (Acl. x, 44).
Qu;e cum ita se babeanl, jam faclle csl ctiam illml videre, lieri posse ut qiiisquc in Ecclesiai societaie dociriiiam integram vcramqne .isscquatur, et omni.i sccundiiin caluolicx fidci rcgulam cdisseral', dislin- gual a Creatore rrentiiram , enqne niaiiifcsletiir va- rietate mcndaciornm lanqnam lepra earuisse : et ta- nien ingialus sil Ib o cl Domino nintidatori suo; quia elatus supcrbia, graiiarum agcndarum pia liiuniliiaie noii steiniiur, similisquc cliicitur illis de quibus dieit A poslolus, Qui cum cognovissent Deitm, non ut Detim tnagnificitvcritnt , nut qratias cgerunl (Uom. 1,21). Quod cniin dicil eos Peiiin cognovisse , oslendit qui- dem a lepra fuisse niundalos, sediamen staiim accn- sal ingratos. Ideoquc talcs in novenario minicro lan • qnam imperlccti rcmancb-jnl. Unum enini si addatur ad noveni, quailaiii effigics unilatis iinplelur : quo fit t.mia ccmpletio, ut ultra nou progrcdialur nume- rus, nisi rursusad iiniiin rcdealur; et h.-cc per inli- nilnlem nunieri regula ciistodiatur. Novcm itaque in- digcnt unn, ul quad.im unitalis forma coagnlenlur et (ieccm sint : uniini anlem non eis indiget u( cuslodiat iiiiitatcm Quainobrem, ut illi novem qtii gralias non cgeiuol, reprobi eflccli, a consorlio unilatis cxclusi siiul; ila uiuis ille qui giatias egit, nnic;c Ecclesi:e signilicalione approbattis alqnc laudattis cst. El quia illi eranl Judaci , aniisissc per snperbiani declarati sunl regniim coelornm, ubi maxime unilas custoditur: iste vero qui eral Snmarilanus, quod inlcrpretatur Cuslos, illi a quo acccpil tribucns qund accepit, et quodainniodo canlans ilhld ile Psalmo, Fortiludincm meam ad te cuslodiam (l'sat. lviii , 10); pcr gratiariun aclioncm regi subjecliis, uuitalein rcgni liumili dcvotinne servavit.
XI. I. [Ib. xvn , 51] Quitl esl qnod dicit Domimis, Qni fncrit in leclo, et vasa cjus in domo , non dcscendnl tollerc illa? In tccto csl , qui exccdens carnalia , lan- qtiain in aura libcia spirilualiler vivil. Vasa ejus in domo, simt sensus carnalcs, quibus ad invesiigandyin vcrilalem, qu;e inlellcetii Capitur, multi utentes peni ■ tus eiraverunt. Ilujus Cign spiritualis viri jam vasa isla vacanl in dnmo ; quia mente corpnri superemi- nens pcracicm intelligenlia! lanqtiainin lcclo posilus,
|ierspicuilate sapientiaj vcluli coelo apcrtissimo frui- tur. Caveat crgo iste , nc in die tribulationis ruisus
vila eatnali , qu;c pcr scnsus eorporis pascitur, de-
lcclatus, :d vasa hujusmmli lollenda desccndal.
1 rres proba; nots: Jlss. , sccundum calholica- regulam edisseral ; omisso, fidci. Alius, secimrfiiwi CttthottciM ntju- tam edi scrut.
1357 I4BEH SF.(
XLII. £11»- xvii, 31.] QuiJ esl quoJ diclum esl, F.t qui in agro fucril, similiter non redeat retro ? Qui ope- raturin Ecclesia, sicui Paulus ei Apollo planlal et rigat (I Cor. iii, 6), non respiciat spem siecularem , cui remmiiavit.
XLIII. [Ib. xvn, 52.] QuiJ signilieavii uxor Loih ? Eos qui in tribulatione relro respiciunt , et sc ab spe divin.e [Toniissionis avcrtunt. Et ideo stalua salis facla esl, ut adinoncndo liomines ne lioc faeianl, lan- quam condial cor eorum nc sint fatui.
XLIV. [II). xvn, 34, 55] Qm sunl iu illa nocte dno in lecto, et duw molentcs in unum, et dno vi atjro , de quibus omnibus binis singuli assumenlur, et singuli reliuqaeulurJ Triagcnera liomiuum liie viJentur si- gnificari : unum eorum qui oiinm et quicteui eligunl, iiequc ncgotiis sa:cu!aribus neque negotiis ecclesia- s.licis occupati; quac ilkinim quies lecii aoniine signi- licala cst : alterum eorum qui in plebibus cousiiiuti regunliir a doctioribus *, agcntes ea qn;c sunl hujus saculi ; quos et feminaruni nnmine signilicavit , quia eonsiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expedit ; cl mo- lenles dixit, propler leniporalium ncgoliorum orbcm atque ciicuitum ; quas tanieu in uuura molentesdixit, in qiiamuin de ipsis rcbus ct negotiis snis prabenl usibus Ecclcsia: : terlium corum qui operantur in Ecclesix ministerio lanquam in agro Dci, dequa agri- cultura Aposlolus loquitur ( I 6'or. i:i, 9,9 ). In bis ergo tribus gcneribiis bina suut rursus gcncra liomi- iium in singulis , el pro roborc suarum virium dis- ceriuiutiir. Cuni enim onincs ad Ecclesi.c niembra peitinere videantur, advcniente lanicu tcntaiione tri- bulationis, et ex illis qui sunt in i lio, ct ex illis qui sunl in negotiis sxculi , ctcx illis qui Dco minislrant in Ecclcsia, aliqui permanent , aliqui caduut : qui permancnt assumuntur, quicadmu relinquuutur. Er- go unus assumelur, et unus relinquelur, non quasi de duobus hominibus dictum esl, sed de duobus grneribiis aiTcclioiniiii , in singulis generibus trium professionum. In illa ergo nocle dixit, in illa Iribula- lione.
Ad ipsa tria genera qu:e assumuntur , pcrlinerc ar- bilror cliani Iria illa nnmuia virorum sanctorum , quos solns liberandos EzcchieJ pro;hela pronunliat, Nne, Danicl ct Job (Ezcch. xiv, 14). Vidctur enim Noe pertinere ad cos pcr quns Ecclc^ia regitur; sicut per illum in aquis arca gubernaia cst (Cen. vn, 7), qnrjc figuram gestabat Ecclesisc. Daniel autcm , qui elcgil coulibem vilam, id est nupiias tcrrenas coniem- psit, ut, sicutdicit Aposlnlus, siuc sollicitudine vive- rcl, cogilans qux siint Dei (I Cor. vn , 32, 3-1), gcnus eorum significat qui sunt in otio, sed lamen forlissimi in tenuuionibus , ut possint assumi. Job autem quia uxorem etfilios habuit, et amplas terrenarum rerum copias (Job. i , 1-3), ad illud genus pertinet , cui mo- lcudinum deputatum est, sed tamcn ut sint fortissimi in lcntalionibus, sicut ille fuit; nou enim aliter assu- ini polerunt. Nec pulo esse alia gcnera bominuin quibus constal Ecclcsia , quam ista tria , habentia bi- ' r.at. et quinque vss., doc'.oribus.
:i.\DLS. ,358
nas differentias, prnptcr assiimpt:oncm et relictioNcm ; quamvis in siuguiis multa; studiorum volunlaliimqua
diversitatcs, ad coiicordiain lamen unitaieniquc con- cui rentes, possint invcniri.
XLV. [Ib. xviii , 1-8.] Quid est quod ad scmpcr orandum ct non Jeficiendum , de judice iniquo voluit parabolam poncre, qui cum Deum non limerct, el lioininem non revercrctur, viduae lameii assiduis in— lcrpelialionibus ccssit, ut eam vindicaret, ne sibi ab illa tsdiiim lieret? Nain boc est quod ail, A'e teniens suggillet me. Quoniam parabolas Dominus aut secun- dum siniilitudinem aliquam ponit ; sicut de scrvo illo, cui doniinus dimisit quod ralione reddita d bere iu- vcntiisest, ct ipse conservo suo dilaiionem saltcm dare noluit (Muttlt. xvui , 23-35) ; el de fcneratore, qui cum duobus debiloribus donasset quod debcbanl, ab eo plus dilcclus est cui plus donavit (Luc. vn, 41- 45) ; et de boniine qni babebat duos filios, inijorem in agrn sibi propinqiianteni , niinoiem aiilcni in lon- ginquo lnxuriantem (Id. xv, 11-32) ; et inniimcrabilia hujusmodj : de bisenim, in quaiUum similia sunl, duciiur intellectus cjus rei, cui adhibeulur, insinuan- daj aut requirenda; '. Aut cx ipsa dissimilitudine ali- quid probat, veluti cst illud, Quod si fenum ugri, quod lioilie est et cras in clibnnum witlilur , Deus sic veslit , qitmilo magis vos, modicx fidei (3Ialth. vi, 50)? Ad boc genus pertincl ctiain illud qnod de scrvo ait , cni do- niinusJenunliavcrat ut a villicatu reniovcreliir : frau- deni quippc ille fecil domino suo, ut falsaiis cbirogra- pbis , dcbiloribus cjiis , quanlum coinmodiini visum esl, relaxaret. Neque ullo modo nos Dominus ut sibi fraudem faciamus hortalur : sed si qui rraudando sibi providit in posterum , Iaudalum eum dicit a domino; quanto -majore alacritate sibi providcre debenl in xlernam viiam, quibus ul juste operentur jubcturdo mammona iniquilalis (Lve. xvi , 1)? quod suo loco cxpositum est (Supra, qucvst. 54). Ad boc genus pcr- linet et ille qui non propler amicitiam , sed ut Ucdio carerel, jam dormiens excitatur, ut trcs panescom- inodet amico suo. Si enim ille molesiia compnlsus dedit , quanlo magis Dcus , qui scrvos suos diligens , ut petamus horlalur, dabit bona pelemibus se (Mattk. vn, 7-11)? Itaquc illud superius genus bis verbis ad- jimgi potest , Sicut illud , ila et illud : hoc aulcm po sterius his verbis , Si illud , quanto magis illud? aut, Si non illud, quanto minus illud ? sed alicubi obscure, alicubi apcrle isla ponuntur. Hic crgo iniquus judex non ex similitudine, sed ex dissiiniliiuJine aJliibitus est, ut oslenderet Dominusquaiuo cerliores csse de- beanl qui Deum perseveranter rngant, foniem justitia; alqne misericordix , vel si quid excellentius dici aut auJiri polest, cum apuJ iniqnissimuin juJiccm usque ad eficcium implendi desiderii valuerit perscvcrantia deprccanlis.
Ipsa vcro vidua potest habcre similitiidinem Eccie- six, quod desolata videtur donec veniat Doininu^, qui tamcn in secrclo cliam nunc curain ejusgcrit. Si an-
1 sic Mss. At editi, cid adhibentu,- ad nvjsteritan tnti' nuandip avt rcquirendir rcritalu.
«59 QU.LSTIONUM EVAXG
li-ni movci piir elwii Dei se vimlioari dcpreccniur, hiukI etiam in Apocalypsi Joannis de nwriyribus il - niur (Apoc. vi, 10), c:nn apcriissime moneamiir ul pro nosiiis iniraiciscl pcrscculoribus orcmus (Maith. v , 44) ; iiilclligenduin csi eam vindiciam esse jusio- rum , ut oinnes mali pereant : pcreunl autem duobus modis ; aut conversione ad jnsliliam, aut amissa prr suppliciuni poicstaie , qua nunc advcrsus bonos , quamdin hoc ipsum bonis expcdit , \cl tcmporalilcr aliquid valcnt. Itaque ciiamsi omncs liomines con- vertvrcutur ad Dcum , inler quos sunt ctiam inimici, pro quibus jubcmur orarc; diabolus tamen , qui opc- ralur in filiis diffideniix (Eplics. n . 2) , remancrcl in s.rculi liue damuandus : qucm lincm ju^li cum vcnirc dcsideranl , quamvis pro iuimicis suis orent, lanien iinn absurdc vindiclam dcsiderare dicunlur.
XLM. [III. xix, 14-27.] Ilomo quidam nobilis tibiil in regioncm longinijiiiim accipcre sibi regnum , et reverli : ipsc Domiuus nostcr Jesus Christus inlclligitur. Regio longinqua, Ec.clc-.ia Genliuni usqne ad lincs lerrx. Re- vcrli tamense dicit : aliiit ciiim, utpleniiudo Gcniiiim inlrarct; revcrlelur, ut oinnis I^rael salvus fiat (ftom. xi, 25). Per decem mnas , Legem signilicat proplcr Decalngnm. Dccem autem scrvos, quibus sub illa p >- siiis gralia prxdieala cst. Sic enim iiitcHigendum cst cis daias mnas ad usuin, cuni inlcllcxcrunt eaiu ipsara Lcgrin remoio velaminc ad Evangelium pertincrc. Civcs cjus qui pnsteum miscrunl lcgalioncm, dicentes se nolle m rcgncl sibi, Judxi simi, qui ciiam pnst re- uirrcctionem ejus nusuruut pcisccutores Apostolis ', ct prxdicationem Evangclii respucrunl. Rediit autein accepto regno, quia in manifeslUsima el cmiuentissi- ma cl.irilale vcnlurus csl , qui eis liumilis apparuil , cuin diccrct, llegiiuni incum uon est de lioc mundo (Jooii. xviil.oG). Quod aiilein scivi rcddenles ralio- nem cx co quod acccpcrnnt. laudanlur qui lucrali suni, sigiiilnat eos bonam reddcre rationcm, qui bcue usi siini en qnod accepcrunt, ad augendas divilias Do- mini pcr cos qui crcduut in cum. Quod fjui faccre no- lunt, in illo signiOcatisuntqui mttani suam in sudario servavit. Smil enim boiniues bac sibi perversilate blandicnles ut dicant : Suflicit ut de se unusqiiisqm: r.ilionem reddal; quid opus cst aliis pr.rdicare aul ministrare , ut cliam de ijtsis rcddere rationem quis- que cogaiur , cuin apud Dominum etiam illi sint inexcusaliiles quibus Lex dala non est , ncque audilo Krangelio dormierunl , quia per creaturam poierani • ngnosccie Creatorem , cnjns invisibilia , a cnnstiiu- lione iniindi, pcr ca qux facta sunt, intellccla conspi- «iunlur (fiom. i , 20)? Iloc cst cnim quasi meiere nbi moi seminavii ; id est, ctiam cos impielatis reos te- nere, quibus vcrbiim Lcgis aut Evangelii non mini- Mratum c^t. lloc autcm vcluii pcriculum judicii devi- tanles, pigro l.mguore a verbi ministraiione con- quiescunt ; et boc cst qnasi in sudario ligarc quod nccrpemiit. Mr nsam quo dnnda cral pecunia , profcs- sionrm ipsam religionis accipimus, qux lanquam pu-
' r.at. cl di:o Vss., inimiertml perseculiones jpnstolis : Uionjue alii l.es e M.ss.,e<: priedicatoret i.vimgelii, clc.
■:i.lUuUM, S. AUGUSTIXI I.-.IJB
hlice propouiiur ad iisum ncccssariuin saluti. (Juod
autcm unus corum qui bene usi sunl, decem acquisi- vil, cl nllcr qninquc, significat eos esse acquisitos in grcgeni Dii, a qu bns i[is;i Lcx pergratiam inteltecta cst; sivc quia Decalogo contiiiclur, sive quia illc pcr qiicm lataest, libros quhiqiic conscripsit : adhocper- tineni et deccin et quinquc civitatcs, quibus eos |>r.c- ponit. Muliiplicaiio cniiu iiitclligeiilix in ipsa vavie- tale, qu:c de linoqiioque pneccpio vcl de unoquoque liliro pilllulat, ad iinuin rrdacta , quasi civilalem f.iril vivcnlium raliomim alernanim. Esl e:iim civiias, non qiiorumlilict animantium, sed r.ilinnnliiim miiliiiudo, lcgis unius socielaie dcvineta. Qtmd aulcin ab illo qui uti induit, anfertur quod ncceperat, ei eidaliirqui dcccm habebat . signilicalur ct illum posse ainiitere munus Dci.qui babens non babcl, id cst non uiitur; ct in eo augeri qni liabcns lialiel, lioc est lienc utilur. Inimicos ergo suos quos jtibct coram se interlici, siguilicat impietalem Judicorum qui ad cuni converli nolueruui.
XLYII. [lli. xvui , 25-2".] Quid esl quod ail , Faei- lius csl camclitm per forttmcH acus irnnsire , qtiam divi- tcm intrare in rcgntim Deif Divilem liic appcllal cups- diiin reium tcmpnralium ct de lalibus supcrliientem. II s diviiilius coutrarii sunt paupercs spirilu, qnorum cst rcgnum ceelorum (ilatth. v, 5). Nam co manifesta- lur oinnes cupidos, eliamsi facnllalibus liujus miimli carcant . ad lioc gcniis divituni quod cst reprebcnsum periincre; qira posiea dixcrunt qui audiebanl, Et qnis potcrit salvus ficri? cum incomparabililcr major tuiiia sii paupenim : videlicet iniclligenics in eo iiii- mero dcpulari etiam illos qni quanqnam talia n>n ha- bcant, tamcn lialicmli cnpidiiaic rapiunlur. Scnsiis csl aulriii , facilius Cbrislum pali pro dilecloribus s:r- culi , quam dileclorcs sxculi ad Cbristum posse con- verti. Cameli aulem nomine se inlelligi voluit.quia buraillatus oncra sustulil. in quo cnim manifi^iius inlelligiiur, qunm in ipso , quod scriplmn csl , Qnanto magntis es , liumilia te in oinnibiis (Eccli. lil , 20; ? Pcr acuni autcm , piinctioncs signilicn! ; per pun- ctiones , dolores in passione susccplos : foramcn crgo acns dicit angustias passionis. Quod aulem ait , Qttai impossibilia siinl aptitl lioniincs , possibilia sunl apud Dctnn , non ita accipieudiim est, quod cupidi et su- pcrlii , qni nomiiie illius divilis siguificali sunt. iu rrgiimn caioruni sint inlraliiri cum suis cupidilalibns el supcrbia : sed possibile e>l Deo , ut pcr vcrlmm cjus , sicut et j:mi factiim csse , et etiam quolidie fieri videmus, a cupiJitaie lemporalium ad charitatcm Drlernorum, ct a perniciosa supcibia ad bumilitatem saluberrimam convcrtaniur.
XLVIH. [II). xvni , 55-45.] Posscmus de propin- qnantibus ad Jcricbo sic intclligcre, ut jam inde rgressi , propc lamcn adlmc «senl ad eam civilalem : quod quidcm minus usiialc dicilur, scd lamen videri possit lioc dictimi, quoniam Maltbacns cgrcdientiluis cis ab Jericlio dicil illuminalns duos cxcos qui juvLi viam sedcbani (Matili. xx , 99-34). Dc numero quiupis nulla cstquxstio, si alier Evargfliilarom dc uuo 13-
1561 I.J3EU SECUNDUS.
cwi , uuius reminiscens. Nam efiam Marcus unum comuicmoral . cuin ei ipse cgrcdiculibus cis ab Jcri- chodical illuniinalum , cujus cl noineu dixil ct pa-
Irein (ilarc. x , 46-52) : ut inlclligamus eiun fui-sc notissimnm , alierum ignotiim , ut merito ille noius ciiam solus dcceiiter coinmcmorarelur. Sed qunniaiii qux consequuntur in Evangelio secundum Lucam , apcrlissime osicndunt illud quod ipsc narrat ailliuc vcuicutibus cis Jeiicho faclum csse; niliiL aliud re.-lal iuiclligere , uisi bis esse factum hoc miraculum , sc- mcl iu uno caco, dum adbuc veniret iu illam civila- lem , ct ilcrum in duobus cum inde cgrcderelur : ut illud iimim Lucas, illud alterum Hallhoeus enarraret; ncijue boc sinc aliquo sacramculo. Si enim Jericbo Luuam, cl ob boc niorlaliialcm interpreiamnr, morti propinquans Doniinus , Jud.cis solis lumen Evangclii jusscrat pnedicari, quos significavit ille unus cacus quem Lncas conuneinoral : a morte autcm resurgens aiqucdiscedens, et Jndcis elGculibus, quos duos po- pulos significare videntur duo cxci coniuiemoraii a Malib.TO.
[Ib. xix , 45, 46] (n) Templum in Evangelio ipsum b ■ niincni iulelligcs, vel eli.un adjuncto corpore ejus, qund esl Ecclesia. Secundtim auieni illnd quod cst ca- pui Kccleske, dictum est, Solvite templum hoc , elin triduo susciiabo illud. Seciindimi id vero quod eliam
usque ad eum perducerciit mteMHmeiti Legis , qme scripta erat in lapide (Exod. xxxj , 18, et xxxiv, 4 „ 28). Usque ad illum enim polesl pei vcnire ille lapis : qnoniam linis Legis cst Cluistus , ad jusiiiiaiu omni credenti (Rom. x, 4).
LI. [Ib. xxiv, 28.] Quod scriplum cst de Domino, Fwxit se longius ire , non ad Hiendacium pcrlinel. Nun- enim omne quod finginius mcndacium esl : sed quando idfingiinusqued niliil s:gnificat, tnnc est mcndacimii. Cum autem ficlio noslra rcfertur ad aliquani signili- calionem, non esi mendacium, sed aliqua fignra ve- rilatis. Alioquin oimiia qiiac a sapicntibus et sanciis viris , vel etiam ab ipso Domino figurate dicta suni , mendacia dcpulabiiniur, quia secundum usiiatum in- lcllcclum non subsisiil vcritas lalibus dictis. Non eiiiin homo qui habuil duos lilios, quorum junior, ac- ccpia parle palrimonii sui , profeclus est iu regiouem. longinquam , ei ca-lcra qu.u in illa iiarratione cmi- leviuitnr (lmc.xv, 11 52) . iti dicnntur lanqiiam vcro fucrit qnisqiiaui bomo qni lioc iu liliis snis duobus aul passussit, aut feceril.Ficlasuntergoistaadrem quam- dam signilicandain, lam Ionge latcque niajorem, el lam incomparabililcrdifl"erenlem,ulperilIumfictumlioiiii- nein Deus verus iiiictligalup. Sieul autem dicia, '.taetiam- facta lingunlur sine mendacioad aliquam rem signili- candam : unde est etiam illud ejusdcm Doinini , quod
adjiincta Ecclcsia inlelligitur leinplmn , videiur di- in lici arbore qusesivil fi uclum eo tcnipore quo illa
poma nondum essent (Marc. x; , 15). Non enim du- bium esl illam inquisitioneni non fuissc veram : qui- vis enim liominum sciret, si non dmnkate, vc! lem- p ue , p.mia illam arborem iion habcre. Fictio i-itur qme ad aliquam vei ilatem refertur, figura esl : qu;n
xissc , Auferte isla hinc : scriptum al , Duinus mca do- »11« orulionis vocabilur; vosuutent [ecistis eam domum negotiutionis , vcl speluucam latronum (Joan. n , 19, 16). Significavit cuiiii fuluros in Ecclesia, qui sua ne- gmia poiius agercnt , vel reccplaculiim ibi habercnl
ad i ccultanda scelera sua , quam ul chuilalem Chri- n"' refertur, mendacium est. Quid crgo siguifical
sii sequercotur, cl peccalorum coiifessione accepla 1"°*1 se ire longius Dominus finxit, cum comitarciur
veni.1 corrigerenlur. discipulis, exponens cis sanctas Scripiuras, Btrum
XLIX. [Ib. xx, 56 ] Ad id quod dixil, Son euim 'PSt" e-set ignoranlibus? quid, putr.mus, nisi quia bo-
ulira iiicipiunl mori; quia coimubia propter lilios, (i- sphalitalis officio ad suamcognitioncin pcrvcnireposse
lii propicr succc-sionem , successio propler morlem : homincs intimavii? ut cum longius ipse ab bominibus
u.bi crgo mors non csl, ncque comuibia, Sicut enim abscesserii super omnes ceelos, lamen iia ciun eis
Uiincsermo noster decedenlibus et succedenlibns syl- labis pcragitur alquc perflciUir : ila ct ipsi liomin s quorum scrmo e>t , decedendo ac succcdendo per- agunt alque periiciunt ordiuem liujiis saculi, qui icm- poralium rcrum pulcbriludine conlexiliir. Iu illa au- lcm vila quoniam Vcrbuin Dci quo fruemiir, nulla decessione et successione syllabarum coinplelur, scd omnia qux habct scmper mancndo simul habcl ; ila participes cjus, quibus ipsum soluin critvila.nc- qne nioricndo sibi deccdent, ncque nascendo suo cedenl.
L. [Ib. xx.ii.40e/ 41] Qnod rfixil Dommus discipu- )i«, Orale ne inlrelis in tenlalionem : el ipse avulsus esl i h eis quanlum jnctus est lapidis : tanqiiam lioc eos ad.noiiuerit , ut in cum dirigcrent l.ipidem , id cst,
< i) llanc in templum annotationem Augusliai!! ji rra-fixo juric opcri i.nia-siio.iiiii elcncho non recenset. Aiwd Lov. inri| u aic, •• iini| liiin iu F.vangelio ipsiun Deum boniineii) fai-iuni iulelliges.: ai alii codices uec « Deuui » adduui, UCc i facluin. »
sit qtii hrcc cxhibent senis ejus, ul cum diccrecrrpe- rint, Domine, quanrto te vidimus liospitem , et adduxi- »ii/s?tanquam eum scilicot qui longc absccsseiat : respondeal ille , Cum uni ex minimis meis fecistis , milii fechtis (Matlh. xxv, 58, 40). Tenct crgo Chiisliim ne longius ah illo cit, quisquis calechizatus vcrho , in omiiibiisbonis eiqtii se calcchizat commtinicat ; siciii Aposlolus dicit , Communicel qui calechizatur vetbo ' , ei qui secatecltizat, in onmibus bonis (Gakt. vi, C) : el alio loc) cmn divisset, Secessttntibns sanclorum com- nrmicanles ; slalim suhjecil, Hospitalitatem sectante* (tiom. xu, 15). Et isti eiiim catechizati crant verho, cum eis exponeret Scripturas , et quia hospiialitiiem sclali stmt, eiim quein in ip>a exposHimte S. riplu - raruni non cognoverant, in panis fraclioue cogno- scunl. Non cnim auditores legis jusli sunt a;>ud Deuni. sed faclorcs lcgi^ jiistificahuntur (1d. n , 15).
1 Sie Kr. Lugd.Ven. lx)v.,et iifaliis locis inse Ainrusqiius. lu B., i'er(>u»i. M.
1363 ADMOMTIO LN LIDRUM SEPTEMDECIM QUiESTIONUM SUPBR MATTH.EUM. 1301
llb. xxm, 11.] (a) Quod Duiiiiiium in passioue xxvn , 28), significali suni lii luvrclici , qui cum
rxneruni vesie propria, ei indueruut fucata (Mutili. aiunt non veruracorpus hahuissc, sed Qctunt.
(«) istlncc annotatiuncula neque conij.uiaiur in F.L'ncho mr. Abest ab ediiis Am. ct Er. At apnd Rat. necnon Iu Ms.
guperius proposito, neque liic onuiil us in Mss.; sed in plu- Soroonico peuinet ad subsequenlcni linrum Quastionum nv.
rimis tameo atque eiiam i.i Corbeiensi antiqulssuno reperi- Halibxuni.
ADMONITIO
IN LIBKUM SEPTEMDECIM QUjESTIONUM SUPEK MATTH.EUM.
Ul liic cxhibealur inlcr Aligusliui germaun npcra, nec lainen ipsius, uti sulel, Auguslini nominc pr.Tnolclur isie alius Quxstionura in Maiiha-um libcr, non tcmcre lit ncqiie frustra. Nenipc stilum in primis ct rescnngruere Augusiino censeni post Erasmum Levanienses Theolcgi. Deindc fragmenla cjusdem libri qux-dam cum nomiue Augustini prnfcri Rabanus Uaurus in lib. i Commenlarii super Uallbxi Evangelium, qucm ipsc circiter 840 Cln isti aniimii, collectis binc inde veterum expnsilionibus, concinnabal. Dcuique in Indiculo operuin Augustiiil Pnssidiano, quj pcr Joanncm Ulimmerium cx Villariensi codicc vulgaius esi, rccenscntur pag. 5 Quxsiioucs Evaiigcliornm lib. 2; moxquc, Aimolaiiuiies aliquot in Mallhxmn lil). 1.
Attann n, quod merilo nioveai, lmjus lcriii libri nihil mcminit Augiistinus in Relractalionibus, cumqtie libroa Quxslionum iu Evangclia duos lanlummodorecognoacat, in eos redacias dicit, quas tum superMaiilurum ium super Lucain quxsliones diclavcrat : et monet postmodum, qux de supra diclis Evangclislis loca cxposiia luerint, prologum suum adjunclis alqiic aiiniimcralis eisdem quxstionibus indicare. Habcs rciraciaiinncni I. 1, rol. 651, et quastioniim omniuin Elencbumsub Prologo per nos resiitulum supra, bocce lomo, pag. 1521.Sicvero eiiam in libriQuastionumortogintatriuni recogniiione, omnescl singulasex ordine qivesiianes, neuna quideiu • missa, rccenserc ipsum nou piguil. Qua profecto diligenlia cavebal S. Doclor ne ejus nominc quxsliones (ilias quaslibet recipercmus ; neve librarii, quod in co scripli genere liberius co.mmiltcba.nl , spurias appcndicos ojieribus ipsius assuerent.
Neque vcro cxislimare licci terlium bunc libruin Retraclaiionibus poslerius cditiim, ob idque in iis non recensilum fuisse. Quippe zizaniorum parabola bic exponilur longc sccus quam solcret ab Aiigustinn, ex icmporc prxserlim Carlbaginensis Collationis, in qua Donaiisla?, Catbolicis reclamaniibus, id vehementer affirniabanl.quod in hujuslibri quocslione II, n. I, dicitur, agrmn ipsum, non Ecelesiam, sed mundum Douiino iiilerprelante inlclligendtim esse, ut viderc esl in Aclis Collalionis, part. 5, capp.258, 203 cl seqiientibus. Qua «le re Augusliiius in lib. 70, cui titulus, Post collaiionem ad Donaiistas, cap. 8 : Diu contcnderunt, inquit, dicentes zizania, quce cum Irilico siinul crescerc usquead messem permissa sunt, non in Ecclcsia, scd in mundo esse, conlra intelUctum marlyris C.yprinni qui dixil, Etsi videiUur in Ecclesia esse zizania, non lamen impediri debel aut fides aut charitas nostra. Quid quod isle aticlnr in quaislione 12, n. 2, responsum illud pairisramilias zizania anle mcsscin evelli probibenlis, non modo non torqucl in Donalislas more Augustini, sed interpretalur en pacla ut in illos lorqucri nonvalcat? quandoquidcin de nen auferendis ex bac viia honiinibiis sermonem haberi pulat.
Acccdit silenlium Eugypii abbalis, qui olim, id csl ineunlc scxlo sxculo, cum cx Augusiini opcrihus amplissima collectaneorum volumina compararet, descripsilcx duobusprxcedenlibus libris quxsliones plures, scilicct ex primo sallcm qualuor, ex sccundo octodecim : nec tamen quidquam ex hoc lertio libro deccrpsi-se a nobis dcprebendilur.
Quod vclcres codiees sporlal, quidam duos prioreslibros continenl sine lerlio ; noimuUi lerlium bunc duohua illis proxime suhjcclum exhibeut cum bocce lilulo, Incipiunt qucettiones Evamjeliorum, non addiio nnmine Augusrmi. Isiius secundi generis cxslat exemplar unum Corbciense ante annos, ul videlnr, nongentos scriplum : pricler Cislcrciensem codicem niullo rcccntioreni, qni licel non euindcm lituluin prxferat, hoc tamen cma Corbeicnsi convenil, quod prxdictum librum non allribuit Augustino.
Ad extrcmum Indiculo Possidii in oplimx notae Mss. diligonler cxploralo, id qnod sol.i Uiinmieriana eJitif Lr.bet de siilisequeiui opcre, nusquam reperimus.
QUiESTIONUM
SEPTEMDECIM
IN EVANGELIUBI SEGUNDUBI UIATTH.
■Kxfxx \\n\\$.
Qi i>t. I. [Mattu. ciip. ii, } 1(5. j QuoJ ilicimii csi, occisos inf;m!es a bimatu et infra, signiticatum est liu- niiles habentes gvmiiiam ebariiaiem , tanquam par- vuluS hiinos pnsse mori pro (ilirislo.
II. [Il>. x , 27.] Quod dico vobis in tenebris , id esl, cmn adliuc in timore carnali estis, qnia in lcnehris cst limnr; dicitein luminc , lioc est, in liducia vetitalis, acccpto Spiritu sancto : Et quod in mirc uudiiis, prte- dicute supcr tecta, id csl, quod in secreto audilis, cal- calo carnis domicilio pra:dicaie.
III- [II). x, 34-56.] Nolile arbilrari quia venerim pacem millere in lcrram ; von veni pacctn mitlcre , sed gludium : veni enim scparare liomincm advcrsus palrein sxum Quia reiiunlial quis dialinlo, qui fuit lilius ojus. El filiam adversus matrem suam : plebem Dei ad\cr- sus iiiundanain civilaleni, lioc esl perniciosam generis Innnaiii sncietatein , quani nunc Bahylnnia, nuuc iEgyplo, iiuiic Sodoma, nunc aliis alque aliis nomiui- bus Scriptura significat. Nurum adcersus socrum : Kccloiam adversus Synagogam, qnae secimtl'ini c.n'- neni ( hiisium peperit sponsum Ecclcsia1. Dividimlmj aulcm gladio spiritus, quud est verlnmi Doi (Eplics. vi, 17). El inimici liominis domcslici cjus : cum quibus, aniea consuetudine implicatus erat.
IV. [Ib. vin, 1-5.] Quod autem descendens demonle, poslcaquam prrrcepla illicdiscpulis elmullilndini de- dit , leprosum slatim , estendens miiiiuin suain , curat ; significal cos qui de illis implcndis dubitabanl , suo auxilio ab hujusmodi varietale muitd.iri.
V. [Ib. viii , 20.] Quod Doinimis dixil scrib» qui eum sequi voluit , Vulpes foveas liabenl , el volucres cccli lcibcrnacula ; Filius autein liominis non liabel ubi caput suum reclinel, inlelligitur miraculis Domini com- molus propler inanem jactanliam cum seipii voluisse, qiiun signilicant aves : linxi-.se aiilcm discipuli ob- seqitiuin, qux ficlio vulpium nomine significata esL Recliualione vero capilis buuiiliialem suam signili- cavit, quaj in illo simulatore ac superbo non babebat locum.
VI. [Ib. vni , 22.] Dimitte mortuos sepelire mortuos tuot. ilorluos bic non crcdcntes dixit : morluos aulcni snos, qnj nibilominus sine fide de corpore exirent.
VII. [Ib. x, 14.] Excutile pulverem de pedibus veslris : ut ad cuiilcslalioneni laboris terreni , quem pro illis
inaniler susccpissenl; aut ut osleiidctont us pie adeo se ab ipsis uiliil lerrcmun qua.Tcre, ut eiiaiu pulveruiu de terra eurum sibi iiuu palercnlur adhx- rere.
MII. [!b. x, \G.]Eslole erijo prudentes sicut serpen- tes i ad cavcnilum inalum , ii: capile custudiendo, quod est Chrislus. Nam setpens lolum coipus pro eapile objicit perscqnenii : \el quod por anguMias so- coarclaiis vctcri tunica exutus inuovalur. Quod iini- lanlur quibus diclum csl, Jnlralc per angnstum por- tam (Mufli. vu, 15); cuin vcterc boniinc cvuiiutiir. Nam si cavcndiiii) maium iia inoncrct, ut vio'cnicr re- sislcnduni cssct malis , noa supr.i dixisset , ilitlo vot sicui oves in tuedio luporum Simpliccs autcin sicul co- liimbas esse voliui, ad nulli nocendiini. Naui boc ge- iiiis avis iiulluin omniiiu auimalintii nccal ; non solum giandium , cuntra quai vircs uon habcl , sed ciiam iiiiiiulissimnriini , quibus. etiam perparvi passores alimtur. Est aulcm omnibus irralionalibus animuiii- iuis una qu.cdani inler se sociclas, sicut etiam raiio- nalibus sua, id cst boniinibus, non solum seciiin , scd eliam cum Angclis. Discunt crgo ex similiiudiuc cor luiiiliarum nulli prorsus nocere ad socielatcm suain. pcrlincnli participalione rationis.
IX. [Ib. xi, 25.] Confiteor tibi , Patcr , Domine cocli et terrm. Nolandum coufcssiouem poni in laude Dei. Nwi euim peccala Doniinus confiicbalur , qu;c nulla habcbal, pneserlim quia eum exMiltantein hocdixisse alius evangclisia commemoiat (Liic. x, 21) : quan- quam et verba ipsa quae dicil non babeant dubi- lalioncm , quod in Iaude Dei dicantur. Ergo conlcs- sioncm vocat Scripiura gcncraliter quidqnid mani- fesle, sicut cernilur, enunliatur. Nam cl illud quod ail , Si 7ii;s me confessiis fuerit coram liominibus, con- filcbor cl ego eum coram Patre mea (Mallh. x , 52) ; vcl sicut alibi esl , coram Attgelh Dei (Lnc. xn , 8) : nnn utique peccaia conliieiur qui Chrislnm confite- lur. Quud si propli rca putant aliqui coiifessinnein vuciri, quia pro crimina ohjiciulur Cbrisli nomen tcinpnrc perseculionis ; numquid ila etiam Chn- S^us coram Palre vel coram Angclis hominem qui se confcssus fuerit confitelur? Est etiam iu Ecclcsiastico ila pusitum , El liwc Utcelis in confetsione , Opera Do- mini univcrsa, quoniam bona valde (Eccli. xxxix, 20,
ADMONITIO PP. BENEDICTINORCM.
Quislionum se; temdccim in Matih. lihcr ad ersdem codices collatus est ac pra?cedens opus Qnxsl. F.vang., ex« ceptis Uichaelino et Ar.iultensi, in quihus hic liber non repcrilur.
(Jomparnrimw praterea cas omnes editiones initio Rclractalionum, t. 1, memoratas. M.
ISS7 QU.LSTIONUM SEPTEMDECIM
•t). Qtto in loco indubilanlcr Dci laudes exnggeran- lur. ttax dicta stint propter imperiliam fiatitim , (|ui ciiin lcgente lcctore atidiunt boc verbum, pectora sta- lim luiiduiil, non altendenles quo loco dicalur, quasi non possit nisi peccalorum cssc confessio.
X. [Ib. Sli| 1-8.] Notandiim de eo qtiod illicile fa- cluin vidcrelur Judseis , quod discipuli sabbalo spicas cvulsisscul, uiium cxcmplum dalum regiaj polestaiis de David , alterum sacerdotalis de iis qui per niini- sterium lenipli sabbaltim violant : ut mullo niiiius ad ipsum cviilsarum sabbalo spicarum crimen pcrlineal, qui vcrus rex et verus saccrdos esl, cl ideo Dominus sabbati.
XI. [Ib. xm, 25-50, 36-45.] t. Cumautemdormirenl Itomines , venil inimiats ejus et superseminavit iizania in medio tritici , et abiil. C.um negligenlius agcrent prx-posiii Ecclesia1, aut ciim donnilionem mortis ac- cipercnt Aposloli , vcnit diabolus et siipcrseminavit eos quos malos Dtios Dominus inlerpretalur. Sed recle qu.crilur iilrum bxrelici sinl , an male vivenlcs ca- tliolici. Possunl enim dit i lilii niali ctiam hoerelici , <|uia cx eodem Evangelii semine et Cbristi nomine procreati , pravis opinionibus ad falsa dngmata con- vcrlunlur. Sed quod dicil eos in medio trilici semina- los, quasi vitlentiir illi significari qui unins communio- nis sunt : veriimlamen quoniam Doininus agrum ipsum, non Ecclcsiam, scd litinc mnndiim intcrprcia- tus est, benc iiitellignutur hxrclici , quia nnn socie- tate unins Ecclesiai vel unins fidci, sed socielate so- litis nominis christiani in boc nmitdo pcrmisccnliir bonis : ut illi qui in eadem lide mali sunl , palea po- tius qtiam zizania depulentur; quia palcactiam funda- incnliim ipsnm liabcl ciiin frumeitlo , radicemque comniuncm. In illa plane sagcna , qua concludunlUF et mali et boni pisces (Mattlt. xiii , 47 50) , non ab- surde mali calbolici inlclliguntiir. Aliud cst ciiim ntarc , qtiod magis iiiimdiim istum significat ; alitid sagena , qu;e tinius fidei vel iinius Ecrlesiu: commii- nionem videlur oslendcre. Inlcr b;cr< ticos ct malos calholicos hoc intcrcst , qtiod li;crelici falsa cre- duiil, illi aulom vcra credcnlcs non viviinl ita ut crediml.
2. Solet aiitcm cliam qu:ei i, sehismaliei quid lib b;c- rclicis dislcnl ; ct lioc invcniri quod schismaticns non lides diversa facial, sed communionis disrupta so- cielas. Sed utrum iuter zizania numerandi sint , du- bilari potest. Magis autem vidcnltir spicis corrupiis csse similiores, sicut scriplum est , Vento autem cor- rumpclur filius iniquus (Sap. iv, 4) : vel paleis arisla- riim fraciis , vcl scissis ct de scgete abrnptis. Quo enim alliorcs, id csl , superbiores, eo liagiliores lc- viorcsque siint. Nec tamen conseqneiis est til omnis h.Trcticus vel seliismalicus corporaliler ab Fcclesia Kcparctur. Si eiiim falsa de Deo crcdit, vcl de aliqua parte dociriutu qtia,- ad lidei pertinet a-difiraiionem , u til iioii quxreulis cunclalione lempcraius sil, scd iuconctisse crcdcnlis, nec omnino scicnlis opinione atquo crrorc discordau^ , li;erelicus est , et forfs c^i tnimo , quamvis corooraliur intus vidcaiur. Muiios
IN MArTH.ECM, S. AUCUSTINI <3G8
cnim tales portat Ecclesia, quia non ita defenduiu fal- silalem senlenti:c su;c, ut inlenlam mulliludinem fa- ciant : quod si fecerini , tunc pelluntur. Itcm , qui- cumque invidcnt bonis, ita ut qua-rant occasiones cxclndcndi eos , atit degradandi ; vel crimina sua sic defendere parali sunt, si objecta vel prodila fiierinl , ut etiam coiiveniictiliirum segregaiioncs vel Ecclesiai pcrturbationes cogilenl cxcitare; jam scliisnialici sunl, el ab uniiale corde discissi, eiiamsi non inven- tis ocrasionibus aut occultatis faclis suis Sacramenlo Erclesiaj corporali conversalione socienlur.
S.QnapropterillisolicalliolicimalircctcdepiHanliir, qi»i quamvis vcra credant qu:c ad lidoi docirinani prr- linent.eisi quid forte ncsciunt qua?rendum exisii- ment , et salva pielatediscutiant sine aliquo pnjudi- cio ipsius verilatis , el bonos vel quos bonos ptttant amcnt alqtie honorent qtiantum possunt; tanicn fla- gitiose atque facinorose vivunt, conira quam vivcn- dum essc cicdunt. Tales cnim etiamsi prodantur aut accusentur, pro disciplina Ecclcsix saltiiisquc suaj cansa correpti , vcl a commtinione suspensi , nullo niodo sibi recedendum esse a comnmnione caibolica cxisiimanl, quocitmque ' permissi fuerint satisfa- ctionis qii.xrcnlcs locum : et aliqnando per pcenileii- tiam in friiineiila mutantur, sive correpli , sive rc- iimli, sivccliam vcrbo DeinuHn noiiiiiialini accusanle aol increpante pcrlerrili. Aliquando antcui ciiam sub noniiiic pcenilentitim ita vivunt nl solcnt, aul non nuilto miniis, quidam cliam amplius ; nullo ntodo tamen a caibolica uniiale discedunt. Quibus ila vi- venlibus si mors obrepserit, palea: dcputanlur usque in fiuem. Hoc cliam ipsi crcdunl : nam si alilcr crc- dunt , et inconcusse lenent , jam inler Itxrclinos nu- merandi siint , piitanies omnibus Deum , etiam in mngna iuiquitale iisque in fincm vil;c pcrscveraulibus, tanluin qnia Eccle?i;c unilaleni , non sinccra dile- ctione (nam benc \iverent * ), sed magis pccnarum ti- more lenucrtint, veniam daturum. Isli ergo non lioc credunt, vel non firmiter opinantur, etsi adlmc for- silau qusernnt : sed magis eos decipit spes dilalionis , dum se diutins vitluros putant, cl perdilos morcs ali- qiiando in mclius mulaturos. Contia qunsdicilur : !\'e tardes converti ad Devin, neque differas de die in diem : subito enim vcniel ira ejus, et in tempore vindicta; dis- perdct te(Eccli.\, 8,9). IHi cuim convcrluntur, qni recle viverc incipiuni ; boc esl enint ad Detiin rediie : qui atilcm coiicupisccniias suas pcrseveranter se- quuntur, dorsum quodammodo babent ad Deum , qtiamvis in unilale conslitiiti s;cpe illum retorlo collo concntiir aspicere. Ergo et isti, ut ait Proplicia, caro sunt, et spiritus innbidans el non revertens (Psal. lxxvii, 5!)). Scd lamcn , tit dictuni esl, propler eamdem li- dcm alque unilalcm F.cclesia;, neqtic inler zizania , qiioniam illa exlra radicala sunt , ncque inlcr arista- rum palcam j qu;c se cliam fiumenlis audel a>pera
1 sic Mss. At editi , a commumone calltolicce ftdei cxisti- nmtt, quomodocumqne , e!c.
• Iiat. ouiiltit, mm bene vkercnt : quod in plerisipie Mss. reperiUir. At Ain. lr. el Lov. babent ejus I co, litsi ut beu iwcrcnt. y aticaau» eodi:x, t.t bene liverati.
1509
LIBEIl UNUS.
1370
disscnsione cl fragili elalione superimpnncre , sed quamvis subjectam frumeniis, lamen inter paleam quae uliima veniilaiione separanda esl, nuincraii- tur.
4. Boni autem catholici sunt, qui et fidem integram scqiiiinliir el morcs bonos : quod autem ad lidci do- cliinam pcrtincl.ita quxrunl, si quid quoerendum ha- bent , ut absit concertatio periculosa , vcl qux-renli , vel ei cum quo quocrilur, vcl cis qui disscrcnlcs au- diinii. Ita autem docenl, si quid doccnduni habent, nt usilata et confirmala securissinie , cl fideniissime, ct lenissime, ul possunt, insinuent : inusilala vcro, eliamsi veritalis manifestalione liquidissima peivcpe- runt , quairendi polius quam prajcipiendi anl aflir- mandi modo, propier audicnlis infirniiiaiein. Sieiiim tanlum babet pondus aliquod vcrum, ul vircs disccn- tis excedal ; suspendendum est ut cxtcndat cresecn- tem , non imponeudum ul oblerat parvulum. Iiulecst illud Domini : Sed Filius hominis cum venerit, putus , iiwenkt fidem in terra (Luc. xvni, 8) ? Aliqnando aulcm ct occuliandum csi , sed cum spe horlaloria , ut non faciat desprraiio frigidiores, scd dcsidcriiim capa- ciores. Inde cst illud ejusdem Doinini : ilulta hubeo vobis diccre ; sed non poteslis portare modo (Joan. XVI, 12). Quod vcro ad mores penincl , boc bcnc ct brc- viter dicilur : aul confligendum esl cum amorc tem- poralium bonorum, ul non vincat; aul cliani cdomitus subdilusque esse dcbct, ul cuin surgerc ccepcril , fiicile reprimatur ; aul ila cxslincius, ut sc omnino nulla cx parte commovcat. Ex q;:o lit utcliam ipsani mortcm proptcr vcritatcm alii fortiler olieanl, alii ipquanimi- ter, alii libentcr. Quac iria gcnera fiuciiis suni fertilis temc, triceni, et sexagcni, ei cenlcni (Mallh. xiu , 8, 23). In liorum aliquo genere invcnlendus est tempore mortis stia?, si quis de liac vila recle cogitat cinigrare.
5. Tolerandasuutaulem non solum zizania usqiic ad messem , qua: cum diabolus aspcrsis pravis crroribus falsisque opinionibus superseminassci, boc. cst, pra> eedeutc nomine Cliristi bx-rescs snperjecisset , magis ipse laluit atque occultissimus factus est; boc est enim , El abiit : sed eliam palea usque ad vcnlila- tionem. Nec probaiur foriius gravitas frumcniorum , nisi paleas peiiurbationibus, quas qui comprimcre noii potuerit vcriiate defcnsa , cesserit iiniialc ser- vata. Quanquam in bac parabola Dominus, sicut in ejus cxpositione conclusil, non quadam, sed omnia scandala , et eos qui faciunt iniquiiatem , zizaniorum nominc signifirasse inlelligitur.
XII. [Ib. xin ,26-50-] i.Cum autem crevisscl lierba ,et fruclum (ecissct , lunc apparuerunt et zizania. Cuin enim spiritualis bomo esse coeperil dijudicans oninia (I Cor. u, 15), lunc ei crrorcs incipium apparerc. Servi aulem dixcrunt ei : Vis , imiw, et colligimus ea? Ulrum ipsi sunt servi , quos paulo posl messores ap- pellal? an quia inexpositione parabolae messorcs dixit esse Angclos, nec quisquam facile dicere ausus fucrit Angelos ncscissc quis zizania superseminavcril, et ca tunc apparuisse Angclis cum berlia fruclum fecissei ; ma^is oportet imelligi bomines ipsos fideles servorum
nomins hoc loco significatos, quos eliam bnnum se- men dicit? Nec miriim si ct bonum semen ipsi dicun- tur, cl servi pairisfamilias : sicnl et de seait, qund et ipsc sit janua , ipsc sit pastor (Joan. x , 7, II). Ex divcrsis enim significalionibus una res cliam plures et divcrsas simililiidines recipit. Pr.Tserlim quia cum ad scrvos loqueretur, non ail , ln tempore mcssis dicam vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquil , messoribus. Undc intclligitur colligendorum zizanio- runi atl combiirendum alia csse ntinisteria, nec qncm- qitam Ecclesia; filium debere arbitrari ad se boc oTi- ciuni peiiinere.
2. Cum igiturcsscqiiisqiiespirilualiscoppcril.cogno- scii crrores hrcreticorum, et omniiio dijudicat atque disccrnil qnidquid audierit aut legcrit aliliorrere a regula vcritalis : scd doncc in eisdem spiriliialilms pcrficiatur, et quodanuuodo nialurescat in friiclnm qucm bcrba dedit , polcsl eum movere, quarc sub notnine christiano tam mulia; hrcreticorum ex^tiicrint falsilates. Inde est quod scrvi dicunl , Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? undc ergo liabet zizania? Deiude cum cognovcrit hanc excogitassc frandein diabolum , cuni coutra tauli nominis aurtorilalcm nibil se valere senlirct , ul fallacias suas eodem no- niine oblegeret ; polesl ei snboriri volnnlas, ut lalcs lioniines de rcbus humanis auferat , si aliqiiam lcm- poris babeat faciillaicin ; scd iilruni f.iccre debcat , jusliliam Dci consulit nlriim hoc ei pracipiat, vel pcrmiilai, ct hoc offieiiun cssc hominum vclit : hinc cst quod scrvi dicunt , Vis, imus, et colligimus ea? Quibtis quia Veritas i]>sa rcspondet, non iia hnminem conslilulum esse in hac vila , ut cerlus cssc possit qnalis qnisqnc fiitnrus sit poslca , cujns iu pra^senlia cernit crroreni , vcl quid ciiain crror cjiis confcrat ad proveclum bonorum; non csse lales atifcrcndos de bac vila , ne cum malos conatur interficere, honos inlerlicial , quod for:e fuliiri snnt; aut bonis obsit, quibus et iuvili foiie uliles sunl : sed tuuc oppnrlune ficri , cum jain in fine non rcslal vcl lenipus conimii- landa; vit:c, vcl proficiendi ad veritatcm ex occasione atqne coinparationc alicni crroris; ttmc autem hoc non ab hominibns, sed ab Angclis fieri : inde est quod respondet palcrfamilias , Nvn ; ne [orle colli- gentes zizania, eradicetis simul el triticum : sed in tem- pore messis dicam messoribus , ct catcra. Alque hoc modo cos palieinis^iino^ ct iranqiiillissimos rcddit.
3. Qlioeri aulem polcsl, quod ail , Alligate fasciculos ad comburendum , cur non nnum fascem , aut uiiiim acervum zizaninrum ficri dixil? Nisi forle proplcr varietatein hasreticorum, cv non soliim a tritico, verum eiiam a seipsis discrepantium , ipsa uniiisciijusque haicseos propria conventicula , in quibus singillaliin sua communio.c devincii suni, nomine fasciciilormn dcsignavit : ut jam lunc incipiant alligari ad cnmbil- rcndnni, cuin a caiholica communione segrcgaii suas propri.is quasi ccclesias habcre corperiiil ; ut cnm- buslio earum sit iu linc sxculi , modo alligatio fasci- culoruin. Sed si iia essct, uon jam mulia; rcsipi- tccndo, 1 1 in Cull.nlicaai reiiieando ab enore desci-
L-,71 yt.LbTiONUM SEPTEHDE
scereut. Quapraplcr cl alligalio fasciculonun in linc fuluracsl, ut non confuse.sed prn moda p<r- versiialis suse uuiuscujusquc crroris pcrtinacia pun a-
iui'.
4. NefarlecolUgeutti zuutiia, eradicciissimul et uiii- cum. Ulrumquia cliara boni cum adbuc infirmi suiii, opushabcnl in quibnsdam malorum commixlionc,
sivc ui pcr eos oxerccanlur, sive ul eorum compara- lione magna illis exhortatio iiai , ui iiitanlur ad mc- lius, quibussublalis alliludo charilalis quasi evulsa Uiaicescal, quod est cradieari? Nam sic ail Aposlo-
lus : Ut in cliaritute radkati el [unduti , possitis com- prehcndcre (Eplies. 111 , 17, 18). An forle ideo siinul cradicalur Lriticum, cum auferuntur zizania, quia iiinlti primo zizania atinl , et postea triticum fmnt? i|ui nisi patienter, ciun maii stmt, lolerenlur, ad lau-i dabilem iniitaLioneiu non perveniuut : itaque si evulsi fuerinl , sinml eradicatur et irilicum , quod fuiuri cssent, si cis parceretur.
XIII. [lli. xiii, -45, 46.] Similc est regnum coelorum liomini ncgoliatori qiianenli bonas marquritas. Inventa aiilcm una preliosa marqurila , abiit el vcndidit omnia qine liubuit, el emit ciim. Queslio cst cur a nmnero plurali ad singularem iransicrii, ul cum quperal homo bnnas margarilas, imani invcniul prctiosam , quain vcndilis oiiuiibus qu.e h.ibet, emat. Aut ergo isle bo- lio-, horuines qua-rens, cum quihus uiiliter vivat, in- vcuit liimm prsc omnibus sinc peccaio , medialorem Dci ct bominum , hoininem Chrislum Jcsum ( I Thn. ii, 5) : aut prxccpia qu;vrens , quibus scrvalis cum boiuinibus recte conyerseiur, invcnit dilectionem proximi, in quo uno dicil Aposiolus oinnia conliueii; ut, Non occidcs , non mtrcliabcris , non furubcris , iioii falsum tcstimoniuindiccs, clsiquod cst uliud mandatum, singuLe margarilse siut, quaiin Iwcscrmone recnpitu- luntur, Diliijcs proximum tiuim lunquaintcipsuin(Uom. xui, 8, 9). Aut boiios inlellcelus bonio qu.ciit, el in- venil uiium Llud quo cuncli coiiiiiientiir, in principio Vcrbum, cl Verbum apud Dcuin, ct Verbuiu Dcimi (Joan. i, 1), lucidum candure verilalis , et solidinn iirmilatc octernitalis, et undiipie sui siniile pulcbritu- dinc divinitalis, (|iii Dcus, penetraia caruis tesliidinc, iuleliigcndus esl. Ule cnim ad margarilam ipsam jam pervcnerat , qux in leguinenlis inorlalitatis , quasi concbarum obsiaculo , iu profundo bujtis sa:culi , at- que inler durilias saxeas Judaniuin aliquando lalue- rat : illc ergo ad ipsam margarilam jam pcrvenerat, qui ail, El si novcramus Cliristum sccundum carnem, sed nunc jam non novimus ( II Cor. v, 10). Nec ullus nmnino i..tellectus margariUc uoinine dignus esi, nisi ad qucm discussis onmibus carnalibus tegminibus perveniliir, quibus sivc pcr vciba liiimana , sive pcr siinililudines circumposilas operilur, ut piirus el so- lidus et nusquam a se dissonans, ccria ratione cerua- ler. Quos tanien oinncs veros et lirmos ct perfei los inteileclus unus ille conlinet, pcr quem facta smit omnia, quod est Vcrbuiii Dci (Jonn. i, 3). Quod ibct auiem boruni triiuii sit, vei si aliquid aliud occurrcre piiiucrit , quod margarilx unius et preiiosai noininc
CIM l.N M.VTTH/EUM 137-2
bene signilicctur, prcliiliU cjus esl nos ipsi : qui ad cam possidcudam nou sutnus libcri, nisi ouinibus pro nostra liberalione contemplis, qmc lemporaliter possidentur. Vcndilis enim rcbus nosiris, niillmn ea- rmn majus accipimus prclium , qoain nos ipsos; quia i l.luis iniplicali, noslri non cranius : ui rursus nos ipsos pro illa margarila d .iiiiis, non qnia tanli valca- iiius ', scd quia plus d.irc i.iio possumus.
XIV. [Ib. xiii, 15.] \.Eloculossuoscluuserunt, ncquun- do oculis vidcanl : id esl, ipsi causa fucrunt ut Dcus cis oculos claudcrcl. Al.us cnini cv;iiigclista dicil, Excivcuvit oculos eorum. Scd uirum ut nunqnam vi- dcant?an vcrone vel sic aliqnaodo videanl, caicitaie sua silii displicenles, Ct se dolcnlcs, ct ex hoc buini- liali atque commoli ad conliteiida peccala sua, ct pie quxrendum Dominuiu ? Sic cnim Marcus lioc dicit , Nequando convertunlur, cl diiuittuntureis peccula (Marc. IV, 1"2). Ubi inlelligiiutiir peccatis suis nicruisse ul iioii iuiclligerent , cl tamcn boc ipsuin miscricordilcr cis faclum, ul peccala sua cognoscerent , ct couvcrsi veniam mercrenlur. Quod autcni Joannesluinclncum iia dicii. t Propterea non potcranl credcro, quia ile- rumdixit Isaias, Exc;ccavil oculos eorum , et indura- vit cor enruin , ut non vidcanl oculis, et intclligant corde, el converiantiir, ct sanciii eos > (Joan. xn, 39, 40) ; adversari videtur Imic senlcnlia?, ct oninino co- gcre u l i|iiod bic dicluin ost, ISequando oculis videant, non accipialtir, Ne vel sic aliquando oculis videanl, sed prorsus, Ul non videant : qiiaudoqnidem aperle iia dicil, Ul oculis non vidcanl. Et quod ail, Pruplerea non polcrunt credcre, satis oslcndit non idco faclain illam cxeoccationcra, ut ca commoti ct dolcnies se non inlelligere, convertercnlur aliquando pcr picni- leniiam ; non enim posscul boc facere, nisi piiuscrc- dcrcnl, ul (Tcdendo convcrlerentiir, convcrsione sa- narcnlur, sanitale inlclligcrcnl : scd idco polius ex- caicaios, ut non crederenl. Dicit enini apertissiinc, Propterea non potcruiit credere.
2. Quod si iia csl, quis non cxsurgat in dcfcnsioneni Judaoruin , ut eos cxtra culpam fuisse proclainel, quod non credidcrunt? Proptcrea cniin non poleranl crcdere, quia cxciccavit oculos coruni. Sed quoniain poliiis Dcus e.xtra culpam debcl inlelligi, cogiinur fa- lcri aliis quibusdain pcccalis ila eos e.xca'cari iiicruis- se : qua laincn excxcatione non potucrunt credere. Verba eniin Joannis ista sunt : Propterea non potcrant credcre, quia iterum dixit Isaias , Excwcnvtt oculos eo- rum. Fruslra itarpic conaniur inlelligerc, idco fuisse caccatos, ul convcrtcrcnlur ', ciini ideo convcrti non potcrant, quia uon credcbant, cl idco credere non potcranl, (juia excaecali eraut. An forie non absurde dicimus, quosdam Judxorum fuisse sanabiles; sed tanio tanien supcrbiai iiimore periclitatos, ul eis ex- pcdierit primo non credcre, ct ad lioc fuisse caicatos, ul non inielligercnl Doininum loquonteiii pcr parnbo-
1 Mss. plcriquc, no» qvia tanlo valet.
* Ain. Kr. cl l.ov., Kl non convertercntur. Kxpungcnda biuo negalio , qua; ncc csl in l!ss.,nec ill anliqua cuitioiic lia- lisponcnsi, nec apnd nabanum, qui liunc licuiiilransiulil ia lili. I coiiiiiicnt. siipcr HatllicuiO.
{373
las qtiibus non intelleclis, non in ciun credcrctit. non credcntes autem, cum caueris desperatis crucill- gorcnt eum ; alque ita posl ejus resurretiionem con- vciierenlur, quandojam dc reatu mortis Domini am- plius humiliali, veliemenlius diligerent a quo sibi taiilum scelus dimissum esse gaudercnl : quoniam lanla erat corum superbia , ut tali humiliaiione cssct dejicienda? Quod ^ocongrue dictum esse quilibet ar- bilrelur, si non ita contigissc in Aclibus Aposlolorum inajiifeslUsime legerit (Act. II, 57). Non ergo abbor- rcl quod ait Joannes, Propterea uon poterant credere, quta excwcavil oculos eorum ut non videant , ab ea rratrnlh qua intclligimus ideo exca:caios ut conver- icrentur ; lioc cst, idco cis pcr obseurilaies parabola- rum occultatas senlciilias Domini, ut posl ejus resur- rcclionem salubiiore pceniieniia resipiscerent : quia perobscuriiateni sermoiiisexca?cati, dicta Domiui non iulcllcxertim, el ea non intelligendo , non in cum crediderunt, non credendo crucilixeruul eum ; atque ila post ejus resurreclionem miraculis , qu;c iu ejus liomine liebnnt, cxlerriti, majorecriminis realu com- puncti suiu et prostraii ad poeniieiiiiam, deinde ac- ccpta iiidulgenlia ad obeclienliam , flagraiilissiina di- lcctione eonversi.
5. Namquibus non profuitillac.xcitasadconversio- r.cm, qu:e pcr linguam p.nrabolarum fiebat, ila de il- lis prophcla alio loco dicil, quod ctiam Apostulus conin.emoravit cum de obscuriiate linguarum ageret : In aliis lingnis, et in aliis labiis lnquar populo lutic, el nec sic nie exaudienl , dicit Domiuus ( l Cor. xiv, 21 ; hai. xxviil, ii). Non enim dicerelur, Nec sic me ex- audient, nisi ad lioc ficrel, nt vcl sic exaudiient : id cst, ul cis ad humilcm confessionem , ct sollicitam inquisilionem , et obedientem couversionein, et fer- vcnlcm dileclionem valcrct. Esl vero eliam ista ratio nredScinx corporalis. Nani el pleraque mcdicamcnia prius aflligunl ut sanent, cl ipsa collyria quacad ocu- los perliucnl , si ea opus esl inlrinsecus infundi, nisi scnsum videndi prius ckiudanl cl pciiurbenl, prodcsse
11'iu pOSSUIIt.
4. Nec moveal quod idem proplicta dicit, Nisi crcdi- derilis,non iiitelligclis (Isai. vn. 9, sec. LXX); quasi tonlrarium sil quod Joannes ail, Propterea non pole- rant credere, qtiia exca-cavit oculos eorum; id esl, quia illx parabola? ita dicebantur, ut ab eis non possent iu- telligi. Dicil cnim aliquis : Si ul inlelligercnl credere debebanl, qnomodo proplerca non potcranl credere, quia non inlelligebani, lioc est, qvia cxccccavii ocutos eorum? Scd quod ail Isaias, ATisi credidciiiis , iiom in- lelligetis , de illa inlelligentia ditium csl, iu qna sem- per manebitur, rerum inefTabilium : ciim autem dici- lur quod crcdatur, nisi quod dicilnr iuirllig aur, oredi non potest. Inieliigenda sunt ergo dicta, ut crcdanlur qnse dici potucruut : credenda aulom qu:e dici nolue- ruiit, ut inlelliganlur qua; dici non possunt.
XV. [Ib. xiii, 54.] El sinc parabolis uon loqnebalur eis. Nnn quin niliil proprie loculus c-l, sod quia nul- Iiiiii fcre sermonein explicavil, ubi non aliqnid pcr parabolam significavit , quamris in ro aliqua ct pro-
LIBEK UNUS. \zn
piic dixcrit : ita ut sape inveiualur totus scrmo ejus
fiarabolis explicatus, tottis autcm proprie dicius nul- lus inveniaiur. Explicatos aulcm sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipil loqui quo- usque terminet quidquid ad ipsam rem pcrtinet, ct Iranseat adaliud. N(>iinuii(|U.im sane alius cvangclisla conlexii, quod alius divcrsis temporibus diclum indi- cat. Nciu eiiim omiiimodo secundum rerum gesiarum ordiiicm, scd secnnduin sua; quisque recordalionis faciiltaicm, narrationem quam exorsus esl ordinavit.
XVI. [ Ib. nil, 51 , 52, 44.] lntellexislis h(BC omnia ? Dicunl ei : Etiam. Aii illis : ldeo omnis srriba doctus in regno cceloium, simitis csl liomini patrifamilias , qui proferl de thcsauro suo nova el telera, Ulrom ista con- clusionc exponere voluit queni dixerit lliesaiirum in agro abscondilum : quonkim saiict:eScriplur:i: intelli- gmitur, quae nomine duoruin Teslamenlorom , Novi clVelcris, concliidunlur; queiiiadmodumapud alium cvaiigelislam , gladium bis aculum lali conclusione vidctur exponere {Apoc. i, 1C)?An quia in parabolis isia Iocutus est; el cum qnicsissel ab eis utruin intel- Icxisscnt, responderunl se inlellexisse; fmiassc ista similitiidiiie ullima palrisfamilias profereulis de thc- snuro suo nova ct vclera, osiendcrc vnliiil eum do- clum liabendtim csse in Ecclcsia, qui cliam Stripiu- ras vetercs parabolis explicalas inlellexerii , ab istis novis accipiens rcgulas?Quia cl isla Dcmiinus per pa- rabolas cnnnliavil, qnamvis ipsc Clirisjus esset finis illorum; id esi, ut in eo illa velcra coinplcretitnr : ul si ipse in qno illa complenlur ci manifcstailtiir, per parabolas adliuc loquilur, doncc cjus p:issio ve- luiu discindat, ut nibilsii occultum quod non revcle- tur; multo magis illa qu:c ad commcndandam tanlam salulem tam longe de illo scripta sunt, parabolis opeiia esse noverimiis: quc cum Jud;ci ad lillcram acciperent, noluerunt esse docli in reguo calorum, neque Iransire ad Clirislum, ut nuferrelur velamcn quod supra cor coruni posilum csl '.
XVII. [Ih. xni, 55 et 5G.] I. Fratres ejus, Jacobtts, el Jos'ph,ei Simoii, et Judas, et soiores ejtis,nonne omnct apttd nos sunl? unde ergo huic omnia ista ? Et scandaH- zabantur in co. Fiatres npud Juda:os dici solere cogna - los usque adeo probaiur, ul non solum ex propinquo gcnerntionisgradu, sicul suntfilii fnitrum etsororum, qui etiam apud nos nsilatissime fralres dicuniiir ; sed eliam avunculus el soroiis filius, sicut sihi eraiil Ja- cob elLaban, fraircs appellati iiiveniaiiliir (6V».xxix, d5).Non crgo iniruin cst dictos csse fralres Doinini es matenio gcnere quoscumque cognalos; cum ctiam ex cognationc Joseph dici poluerinl fraircs ejus ab cis, qui illuin palrein Domini csse arbitrabnnliir (a).
2. Generalem jiistiliamnon violat quis, nisi libidine Iransgressus fuerit aut placiliiin socitialis humana;,
1 In editione Patisponensi ioscriuir liie quaestio i.i il « ,-erba Matth. cap. 24, v. oti : ve dte avtem illo et ftora iuiiiq scit, etc, sed qua; niliil difloit a i e.i qua.' inler OCtOgiuta tres Quacstiones ordiue est sexagcsiua.
(a) Hic lermiaal>ar orusculum iu cditis nal. Am. F.r. et in Mss. valicano, sorbonico, cislercieiisi : nccrcliqua \idimus, nisi apudLov.et in Mss. xictonriisduohiis acuoo corbeieiui vetustissimo.
1375 ADMONITIO DE SUBSEUUENTIUUS
sicul esl furluni, rapina, adullcrium, inceslus, el hu- Jusmodi ; aul nalurani, sicul csl coiiluinelia, ca-des, liomicitliuni, concubiliis masciiloruni vel necorum ; aut inoiluni ili conccssis, sicut cst superbum ainplius voilioiare tjuam opnriel, vel superOnuin edore vel I »■ - bore aiuplius qnain oportct, oiiin ipsa conjuge con- cumbere amplius quam opnrlclj cl similia,
3. Bcne inielligiiur Spirilus saiiclus ideo piimuni lingiiariim donum dedisse liominibus, qun paclo ct placito bominum iuslilutic siinl, ct forinsecus per sensus corpnris consuciudine audiemii discuntur, ul cis oslendercl ipiam faciie posset sapicnlcs facerc per sapieniiaiii Dei , quse in cis intcrna tst.
A. Itcm voliinlas Verlii seinpileriii slabilis csl scm- por, quia simul lialiel omnia : noslra aulem voliinlas ideo iinn slal, ipiia noii lialiet simul oinnia ; idco iinido hoc, moilo illud volumus. Itein sic lueruiit in illo Veilio omiiia quse f icia suni, et ipsa susceplio liomi- nis sic ab eo prxeognita cst, quomodo si pictor velit pingere lotam doninm, el cogitct vcl noveril loctun ubi eiiam se pingcrc dcbeat: totum in arte liabet, ct iu pr.i paraiione, cl in voluntatc, quanwis ccrtis el suis quxque lemporibns cxplieet. Sie owuiis ercatura
1N JOANNEM TUACTATIBUS.
»37«
cl ipsc boiuo qni ejiisdcm Sapienlia'. personam my- siice et iuenambili susceptione gestainrns erat, !ii ipsa sapientia lanqnam Doi aile scinpilcrna sompor eral, quamvis suis quaque leiuporibus cflicial , qu u perleudil a finc usque ad finem fortiter, ct disponit omnia suaviler alquc in sc inaiicns innovat oiuiiia (Sop.vm, I, tl vii, 27).
5. llem quomodoquis velil velle mori , si sic vcllii inori pervenerat, qni jain babel sanani fidoin ol vi- dot quo sibi porvcuienduiii sit, ad lioc jam proficit, ut libentcr de bac vita disecdal. Non cniin boc est vi- (lore quo sibi pervonienduin sii, quod csl eliain amare illml, ci ibi jam csse dcsidcraic : quod iu cujus aniino efiectiim fuerit, necesse est ul libcnter niuriaiur. Fruslra ilaqnc dicunt quiilaui, qui jam sanain lidcin leuent, ideo se nolle mori ut proficianl, oiiin ipse pnifeeliis oorum in eo profeclu sit , ul mori vclint. Si ergo vcrimi loqui voltinl, ihih dicant, Ideo mori nolo, ut proficiam ; scd, ldoo mori nolo, quia pariiin prufcci. Ilaque ninri nolle lidelibus nou cousiliu.ii esl til prolicianl , scd indiciiini quod parum profccerint. 1'roinde quotl nolunl, ul perfecli sint; velint, el per-
fi oli Slllll.
ADMONITIO
DE SUBSEQUENTIBUS IN JOANNEM TRACTATIBUS.
Haud tcmcre (ecisse videbimur, si Augustini in Joamiem Traclatus adscripseriinus anno Christi supra qua- dringentcsimum sexto dccimo, aul proximo pnsi lempori. Cerle quidem liuiic cvangclisfam ctim exponerci, lla- grabal etiain tiim Calliolicorum ciim Donatislis pugna; quando in faeliosis illis reviiicendis lam mulliis lamqiio vclicinens inibi ost.S. Docior : pneterqtiam quod ad id usque tcmporis schisuialiciim coruin allare slabal llip- ponc : iintle in Tratlaiii super cjusdem Joannis Epislolam (eui iiiiuirum exponendae Epislola', incboala duduni ac iniermissa paulisper Evangelii traclalione, dedit operam), in lisec verki conqiierilur, Quid (ticiunt in liac ci- vitate tjuo allaria? Quod licet in lempora etiam anleriora Carlhaginensi Collalione. qn:e ciun Donatistis anno 411 babiia fuit, rcferri rino.it ; atiamen quia per bos ipsos, de quibus .igiuuis m Evangcliiuii Tractatibus, nou soliiin Prjcdeslinalionis fnles, uli res maxime explorata, proponilur in Tracll. xi.v, xlviii, Lxviu, lxxxi.ii, cv, cxi, elc., scd ciiaui perslringunlur lacilo nomine Pelagiani in Tr.icit. liii. lxvii. lxx.xi, lxxxvi, etc, binc pro- feclo inlelligere liccbal cosdcm Tractatus non aute quadringenlesiuuim ei uiidcciinuin Clirisii aiiiium, quo pri- niiim invebilur in Africam Pelagiana h;eresis, cditos fuisse. Setl aliud aigumeiiluiii, quo fit ul in annum qua- dringeulcsimum deciinum scxtuina nobis reiiiittanliir,suppclil longe expressius ex Tracl. cxx, ubi Nicodeniuiu saipius venisse ad Cbrisiiim, ul ejus disoipulus audiendo fiercl, probal Aiigustinus liac ralioue : (Juod cerle, ail, modo in revelatione corporis bealissnni Stepltani (qu;e videlieel anno qiiadriiigentcsiino decitno quiulo prope li- nilo facla esl) fere omnibus qenlibus declaralur.
Diebus porro quibuslibel Traclalus serinonesve liaucin rcm suos liabehat. Priiiiuin, exempli gralia.die do- minico, poslridie seciindimi se pronuntiasse in boc ipso Tract. n indicat. Habitiis item fuil dominico die qua- dragesimus scxtns, cx Tract. xi.vn : pridie vero quadragesimus ipiintus , ex Tracl. xlvi , dictus fuerat. Tri- gosiinus quartus tresquo sequentos, qualuor diebus conliniiis, ul ex cujusquc oxordio ac peroralione palot, habiti sunt, et qiiidem Irigesiinus seplimus die doininico, cx Tracl. xxxviu. Sicoctavus, nonus, et deeinnis : sic landem isli quinque xix, xx, xxi, xxu ct xxni, singuli singulis conliiieiilcr tlicbus pronunliati sigiiilicantur. Ilocegis^e Aiigusliiiimi, ule diebns habcndic concioni deslinalis iiiilliun pialerirel, vel liinc inlclligitiir, (|uod unum liiijuscemodi quadam oecasione nmissum dieiu in Tracl. vm, excusal.el in xlvi, pradecli de Evangclio loci iractaiionem diligenliorein inreddeudi seimonis dies reniillil. lu xxvu, quein dominicodic liabuii, dicitseso ticr temporis, ut solct, angustias, quo nrinus oraiionein fusius prosequatur, miiiiuie prohiberi. Testaiur coutra iionnunquam, co nolle se diebus soicinuiniibiis scnnoneni producere, quoil fortc essent mulii, qui poiius so. luinnilaliscausa quam sernmiiis audiendi deaidcrio couveiiisseul : »ic ad Tiaclalus vm liiicni. I.x xiw auii-in
1S77 PiLLFATIO INCERTI AIXTOUIS. i."78
a.nsque cuni iiilelligiinus, qaain Evangelii p.irlcm populn crat cxpnsiturus jubcre silitum imer diviaa nflicia recitari : quam pradectain pnsiea nilebatur explicare. Verum si quando lioc fu uruiu liiisset oequo longius, resi- iluuni in aliud tempus diQcrcbai; ac lum quoquc relegi Bvangciium pnecipiebat.
CaHerum exacia nonduni liieme suam in Joannis Evangelium expl.inationcm aggressus cst Augusliniis. Te- Malur quippe in Tracl. vi, sesc subveritiiin ne populus a frcquenlanda ccclesia frignris vi delerrcrclur. In x, proximuin significat tempiis imminere, ut passionis ac rcsurrecliuuis Pominic:c solemnilas celebrctur. In xi autem, ut adhorleiur calechumenos, jam lempus exigere. Pridie ejus diei quo halmii xn, dicturum sc dc pace Ecclesi.e, vcl quid cgissel, vcl quid adliuc ageiidum speraret, pnpulo piomiscrat : scd pricniiltere snlilnm de leetione evangelica iraetaiionem voluit, ac tum fidem suam liberare. Quid illud pnrrn fucrit, quoil de Ecclesiae pace dicendum liabeb.it, iucumperlum est; ncque in cjusdcra tr.iciationis (ine conscriptum fuit. Videtur cx xiii Traclaius exonlia posse colligi, a diebus non ita paucis inlcrmissunt ab eo fui-sc Joannis Evangelium : et rcipsa illud pcr 1'ascbalia fesla, qu.c iu 2 dicm aprilis anno .410' incidebant, inlerrupit, co quod bis diebus fixas et certas ex Evangelio lectiones oporterel in Ecclesia rccilari, quibus subsliluere al;as non liccbal : siculi sua in Expositionem Epislolac Joi.iuiis pr.ef itione doccl. Nain interea tcmporis enarrandam hanc insam Epi- siol.im snsccpit : innxque ca pcrtractala rediitad Evaiigelim». In cuju-. explicationc Tr.ictatum xxvn, nec.lum iu Laurenlii inartyris, queni ibidem latldat, celebritate excesserat: lainetsi quiuque Tr.iclalus a xix, uli jain observalum csl, ad xxin, diubus quinquc conlinuis perfecissel.
Ex lioc opcre dccerpta quam multa reperics apud Bedam et Alcuinum supcr Joannem, apud Flonmi in Cmn- mentariis super Pauli Epistulas, Ded.c nominc vulgalis, etc, necnun sentcntias quasdam a veteribus coulir- niaud.c catliolica; lidei causa prulatas cx variis Tractaiibus : scilicct ex n, a Cassiano, lib. 7 de lncarnaltone, cap. 27 ; ex lxxviii, a Lcone papa in Episiola ad Leoneni Aiigiistiun oliin 07, nunc 15i, ctc. Ilccordatur ejus- Jem operis Cassiodorus Senator in lib. Inslil., cap. 7, Joannem copinsa el iusigni cxposiiioue ab Auguslinn il- Iiistralum coinmendans. Possidius in Indiculo, cap. C, sub bis verbis : Truclalus de Evangelio Joannis a capile usqtte ad /inem, in codicibus sex. Augiislinus ipse in pr.ifalioae ad Tr.ictalu. su, cr Epislulam Joannis : Memi- uil, inquit, Sanclilas veslra Evangelium secundum Jounnem ex ordine leclioiium nos solere truclare. liursiimque in lib. 15 de Trinilale, cap. 27, siguat Traclalum iu Joan. xcix, ciiiu ail : De liacre ia sermone quodam profe- rendo ad aures populi cliristiani diximus, diclumqite conscripsimus. Plura sane. si sat vixisset, dicturus in Relra- ciatioiiiiin libris peculiaribus, quos, uli ad Qiiodvulideum, episl. 244, scribii.in Tractaius pnpulares liomilias- quc a sc habitas nicdilabalur.
Opus in vcluslis codicibus inscribitur, quibusdara Traclalns, aliis Sermnnes, nonnullis llomilix in Joannem. Sed paulo amplior lilulus cst in Mss. Audoenensi, Gciiinielicensi, ct Pralellensi, liuuc in mnduni : Aurelii Au- gusliiii Dacloris Uippon. episc. Ilomiiiw in Evungelium Dom. Jcsu sccunduin Jounnem incipiunl, quusipse collo- quendo priits ad populum liubuil, el inler loaitendum a notariis exceplas, eo trno liubita: sttnl ordine, veibttm ex verbo postea dictnvil. Peiiique quod ad pra-fatinncm liic subjeclam atlinel, fruslra eam qu.er.is vcl iu M,s. vel in edilis Aui. cl Bad. Ilane post Erasmum dcdcrunl Lovanienses, qui lamei; observanl nec Auguslini esse, net iu nllo Ms. cxstare. U.ibclur paueis iniiiatis vcrbis apud Uedam elAlcuinum injoannem
PRJERftTSO INCERTI AUGTORIS.
Omuibus divin:c Scriplurc paginis Evangelium ex- exponimt, ct de divinilalc pauca dixerunt, quasi ani-
cellil; quia quod Lcx ct Prcipliet:c fuiurum pncdixc- malia gressibilia cuin Domino ambiilanl in icrra : bic
runl, boc complclum dicil Evangelium. Inter ipsns aulem pauca de temporalibus cjus geslis edisserens,
autcm Evangeliorum scriptores Joanncs eminct iu di- sed diviuitatis potenliam-sublimiusconlemplans, cum
vinorum mysteriorum profundilate , qui a tempore Pomino ad coelum volat. Qui enim supra pcclus Do-
Pnminica; ascensionis pcr annos sexaginla quinque mini in cocna recubuit, cceleslis Iiausium sapienlia
verbiun Pciabsque adminiculoscribcndi, usque ad ul- eaXeris cxcellenlius dc ipso Dominici peclnris fonte
tima Domitiani prsedicavit lempora. Sed occiso Pomi- polavil. Lcgerat siquidem Evangelia triuin evangeli-
liano, cum permiileuie Nerva de cxsilio rcdiissel starum, et approbavcrat fidem enrum ctvcriiatcm : in
Epbesum ; compulsus ab episcopis Asi:e, de eoaHcrna quibus decssc vidil aliqua gcslarum rerum bistoria-, et
Patri divinitaie Cbrisli scripsitadversushxrciicos, qui ea maxime qux Poniinus ge-sit priino pr.xdiealionis
eo abscnle irrupcrant in cjus Ecclesias , qui Chri- sum tcmporc, scilicetanlcquain JnanncsBaplislaclaii-
slum ante Mariam fuisse negabanl. Unde mcrito in deretur in carcere. H.tc ergo quasi dimissa ab illii
figura qualuor animalium , aquilx volanti compara- seribil Joanncs, qu:e fecit Jesus anlequam Joanncs
lur : qua: volat allius cxlcris avibus , el solis radios claudcretur : scd maxime divinitatem Chrisli et Trini-
irrevcrberatis aspicit luminibus. Crcteri quippe evan- tatis mysierium commendare curavit. Trcs siquidem
gelislx, qui temporalem Chrisli nalivitalcm, et lem- alii evangelisl.-c dicla el faclaPomini lcmporalia, qu;e
poralia ejus facla qnac gcssil in homine, siiflicicnler ad inforniandos mnres vil.x prasentis maximc v.ilenl,
r.79
!N JOANNIS EVANCELIUM, S. AUGUSTIM
1580
cupiosius proscculi, circa aciivam vilam sunt versati : in qualaboralur, nlcor rouiidcluradvidcndumDeum: Joauncs vcro pauca Domini facia dicit : verba vero Dciiuini qti.e Triniiilis unilalem, ci vibc a-icrna; fcli- eilatcminsiiiuaiit, diligenlius couscribil ; ct sic in eon-
lemplaliva virlute commcndamla , intentionem Buam ei prsedicationem tcnuit : in qua cnntemplaiiva Vaca- lur ut Deusvideatur. Isic siquidem estJoannes,qncm Dominus defluclivaga nupliarnm tempestatc vocavit,
et cui Maticni virginem virgini conimeiidavit.
«=--
S. AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI
m JOANNIS EVArVGEUUM
TRACTATUS CXXIV («).
TIUCTATUS l. In illud lomtms, lu principio erat Verbum, ctVerhum
cral apud Dcum, el Dcus erat Verbnm, eic, tttque
«(iid.F.t tenebrxeam noncomprehenderunt. Cop. i,
f . 1-5.
1. lutncns ' quod moilo audivimus ex lectione apostolica, quod auinialis liomn non percipit ea qn e siint Spiritus Dci (1 Cor. n, li), et cugitans, in hac prxscnti lurba Charilalis vcstr:c nercssa csse ut mulli sinl auimales , qui adliuc secundum carncm sapiant, iiunduinque se possint ad spiritnalem iiitcllecluni eri- gere , lixsito veliemenler, quomodo , ut Doininus
inspiratus, non totum quod est dixii; sed quod poluit homo, dixil.
2. Erat cnim iste Joannes , fratres charissimi , de illis montibus , de quibus scripium est : Suscipinnt monles pacem populotuo, et colles justiliam (Psnl. lxxi, 5). Monies , excels.-e animac sunl : colles, parvuhc anim.c snnt. Sed ideo montes Cicipiunt pacem, ut colles possint cxcipcre juslitiam. Qn;c est jusiiiia, quain colles excipiunl? Fidcs, quia justus ex fkle vivit ( llabuc. n , 4 ; Ilom. i , 17 ). Non auieni cxci- pcrent niinores animse fidem , nisi majnres animse, qu;c monles dicl;e sunt, ab ipsa Sapienlia iUustrarcn-
dederit, possim dicerc, vcl pro inodulo meoexplicare tur, ut possiut parvulis Irajicere quod possint parvuli
quod leeluni esl ex Evaugelio, Iu principio eral Ver- biim, et Yerbum cral apud Deum, ct Deus crat Vrrbum : hoc ciiiui aiiiuialishomo non percipil. Quid ergo, fra- ircs? silebimns hiuc?Quaic ergo legitur, si silebiliir? aul quarc audilur, si non ex|ionitur? sed et qnid exponilur, si nun iuiclligiiur? llaipie qncniam rursum cssc uon dubiio in iiuniero vcsiro i;uosdara, a quilms pussit noii soluin cxpositum capi, sed ct aiilequam
cap rc, ct vivcre cx fide colles, quia niontes paccm suscipiunt. Ah ipsis mnnlihus diciuni csl Ecclesia:, Pax vubiscum : et ipsi monies pacem anniintiando Ecclesia?, non diviserunt se adversus eum a quo sns- ccperunl pacem (Joan. ,\x , 10), ut veraciler, non ficle nunliarenl pacem.
5. Sunt enini alii monles naufragnsi , quo quisque navim euni impnleril , snlviiur. Faeilc e.st cnim ciim
exponatur, inlclligi ; non fraudabo eos qui possunt videlur lcrra a pericliianljbus, quasi conari ad icrram :
capere, dum linico snperfluus essc auribus corum qui non pnssimt caperc. Poslrcmo ailci il m scrieordia Dei, fortassc ut omnibus satis fiat, ei capiat quisque quod polest : quia ct iiui loquiliir , dicit quod pntest. Nam dicere ul est, quis poiesl? Audeo dicere, fratrcs mei, forsitaii ncc ipse Joannes dixil ut csl , scd cl ipse ui
sed aliquando vidclur lcrra in montc, el saxa lalent suh nionle; et cuni qui^que cnnaiur ad mnntcm, in- cidil in saxa ; el non ibi invenit porlum, scd planctiim. Sie fucruiit quidam montcs, et inagni apparueruul inlcr homincs; cl fcecrunt hxrcses ct scliismata, ct diviserunl Ecclesiam Dei : sed isii qui diviserunt
poluil ; quia dc Deo hoino dixit : et qnidcin inspiralus Ecclcsiam Dci, non cranl illi moutes dc quilms dictiim a Dco, sed tamen homo. Qnia insp ralus, divit aliquid- csl , Suscipiant nwntes pnccm populo ttto. Quomodo si non inspiraliis csscl, dixisscl niliil : quia verohonio eniin paccm siisccpcrunl, qui unilalem diviscrunl?
ADMOMTIO TP BENEDICTIKOKeSI.
llos tractalus recognoviuius ad Mss. rossatcnscm 0| limas nolic, dcscrii tum jussu IngilbertJ ahhalis circiter anniim RiO, aavetqsiusimosGermaaensesduos, ad Corbeiensem, Remigie.iSeni, ueiumeflcensem, 1'tonacensem , AHdooiieiisem, m- clieroncnsum rratcUensein, \ indocuicnses duos , Carcassoncnsis Eedesise unum , Abbalia: Uo cnliura miiiiii. AUiiumuuus pneterea varianlcs lcciioues Belgicorum scptem codicum pcr Lovanienses collcctas : uecnou aniiqniores editioues Bad. i:r. cl l.ov. Comparavimus prwtcrca eas omncs edilioncs inilio Rclr. etConfess. t. 1, mcmoratas, M.
' Mss. nnslri magno coiisensu, intuenles ; ct infra, ct co- att:mles, | lnrali numero, pro, inliu ns... et conitans. («) llahili furle suh clnisti ainiuin ilii,
15..I
TRAGTATC8
■i. Qui anlem susfejici unt paeem nuiuiand.im po- pulo, conlenipl.ili sunl ipsani Snpiciiliam, qiianUini humanis conlibus potuit coutingi quod ncc oculus vi- dil, ncc atiris audivit, ncc in cor liominis asccndit (I Cor. ii, 9). Si in cor liominis non ascendit, quomodo ascendil in cor Joannis? An non orat liomo Joanie<? An forte nec in cor Joannis asccndit, scd cor Joannis iu illam ascemlit ? Quod cnim ascendil in cor hominis, dc imo cst ad lioiuincm : quo antcm asccndil cor lio- ininis, siirsiim est ali liomiiic. Eii.ini sic, fralros, dici potcst quia si ascendil in cor Jnannis, si aliquo modo potosldii i.in lanliim aseendil in cor Joannis, in quan- liim ipsc Joannes non ernl hoino. Qiiid esi, Non crat liomo? In qii.inlmn rccperat csse angclus : quia omncs sancti, angeli ; quia annunlialores Dei. Idco camali- hus el aniinalilius non valcnlibus pcrcipere qux sunt Dei , quid ait Aposiolns? Cum enim dicitis, Ego smiii Puiili, ego Apollo.nonne homincs eslis (ICbr.m,4)?Quid cos voleliat facere, quibiis exprobrahat qnia homiucs orant? Vullis nosse quid cos faccre vnlcbat? audilc in Psnlmis : Ego dixi, Uii estis, el ftlii Excclsi omnes (1'sal. lxxxi, 0). Ad hoc ergo vocal nos Deus, ne si- nms hnmines. Sed tiinc in melius non criinns liomincs, si prius ftos liomincs cssc agnoscamus , id est, ut ad illam cclsitudincm ali liuinililale surgamus : ne cum pnlamus nos aliqnid csse, cum niliil siinus, non soluni iiou accipiamus quod non sumus.scdet amillamus quod sumus.
5. Ergo, fralres, dc liis moniilitis ct Joanncs cral, qui dixit, In principio erat Verbum, el Verbuin erut npud Dcum, el Deus erul Verbum. Susccpcrai paecin inons iste , ronlemplalialur divinilalem Verbi. Qua- Iis isle mons cral? quam excclsus? Transcendcr.it omnia cacumina tcrrariim , transcenderal onines cauipos aciis, transccnderat omnes alliludines si- ileruin , transcetideral oinnes clioros ct legiones An- gelorum. Nisi cnim transcendercl ista oninia ipi.o crcaia sunl, non perveuiret ad eiim per qucm facta snnl oiiinia. Non potcstis cogitare quid transcendcril, nisi videalis quo perveneril. Qnxris de ceelo et lerra ? facta sunl. Qna?ris dc liis qnae sunt in ccelo et lerra? Utiqrie mulio magis ct ipsa facla sunt. Quocris de spi- ritualibus creatoris, de Angelis, Arcbangelis, Sedibos, Doininaliombns , Virlulibus , Principalibus? et ipsa facla sunt. N::m cum enumer.irel hnc omnia Psalmus, conclusit sic : Ipse dixit, el factasunt ; ipse mandavit, ct creata sunl ( Ps.tl. cxi.vm, 5) . Si dixit, el facta sunt, pcr Verbuin facta su;;l : si autcm per Vcrbum facta sunt, iioii poluil Joannis cor pcrvenirc ad id quod ait, Jn principio crnl Vcrbum , et Verbum eral apud Dcum, tt Deus erai Vcrbum ; nisi transcendissel omnia qu.c smit facla per Vcibum. Qnalis crgo islc mons, qnam san- ctus , quam altus iutcr illos montes qui siiscepcrunt pacrrn populo Dei , ut colies possent suscipcre jn^ii- liam?
6. Vidctecrgo, fratrcs, ne forte de ipsis moniibus est Joanncs, de quibus paulo anlc canlavimus, Levmri ccnlct meos in montes, uude veniet uttxitium mihi. F.rgo, faaires mci, si vultis imclligcre, levate oculos vcsl.-OS
I. C\PLT I. i,-;^
in montem istum ; Mcst, ciigile vos ad Evanu-clislam, erigile vos ad ejus scnsum. Scd quia monles isli pa- ccm suscipiunl, uou potest autem esse in pace , qui spcm ponit in liomine ; nolite sic erigcrc oculos in moniem, ut putciis in hominc spem vesiram csse col- locandam; ct sic dicile, Levaii octtlos meos in monlss, unde veniel auxitiwn milti, ul slaiini subjungalis, Auxi- Hum menm a Domino, qtti fcit cirlum el lerram (Psal. c.xx, 1,2). Ergo levemus oculos in montcs, imde ve- niei auxiiium nobis : et lamen non ipsi nionies sunt, in quibusspcsnoslra poncndaesi; liccipiunlenimmonics quod nobisminislrent : ergounde cl monlcsacnpiiiiil, ibi spcs noslra ponenda cst. Oculos nostros ciim lc\ a- mus ad Scripluras, quia per honiines niinislrala: smu Scripturac, lcvamus oculos coslros ad montes, unde aoxilium veiiiet liobis : scd lamcii quia ipsi hoinincs erant qui scripsciuiil Scripluras, non de se Inccbanl ; scd ille erat lumen verum (Joan. i, !)) , qui illuminat omnem hominem venientcin in hunc niiindu n. Mons oral cl ille Joannes BaplisU, qni dixit, Aon sitm cgo Cltiisius (Ibid. , 20 ) : ne quisonam spcm in moulciu ponens, cadcret ab iilo qui nionlcs il!us|i;u, ct i,:se COafessus ait , Qitonium de plenitudine ejits omncs ac- cepimus (Ibid. i, 16). I:a dehcs dicere, Lcvavi ocittos tneos in monlcs, unde veniel uuxilium milii, nc anxiliuiu quod libi vcnit , nu nlibus impulcs ; scd scqiiaris, el dicas, Ati.xtliitm mciim a Oonrino , qui feeil calum et terram.
7. Ergo, fratres, ad lmc ista monucrim, ui qnando crexislis cor ad Scripturas, cum sonarel Evangclinni, ln principio erat Verbum, el Verbiim eral nputl Detim, et Deus erat Verbuni, et cictera quae lccta sunt, imel- ligatis vos levasse oculos ad monic.s. Nisi enim montcs isla diccreiit, iunle omnino cogilanlis, non iuvcni- nlis. Ergo cx montibiis vcuit vobis auxilium, ul li:cc vel audirelis : sed nondum poleslis intelligcre qund audislis. Invocate auxilimn a Domino , qui fecil rceliim et lerram : quia inonles sic poluerunl loqui , ut non possinl ipsi illuminare ; quia el ipsi illiiniiiiasi sunt audiendo. Inde qui hxc dixit, accepit Joanncs ille, fratres, qui discumbcbal super pcclus Domlni (Joun. .xin, 25) , ct de peclore Domini bibcbai qnod propinai et nobis. Scd propinavit verba ; intdlcclum autcin inde debes capere, unde cl ipse biberal qui libi propinavil : ut levcs oculos ad monl.s, undc anxi- lium vcnict lihi, iil inde tanquim calicem, id esl , vcrbum ' propinalmn accipercs ; ct lamcn qui.i auxi- lium luum a Domino, qui fecit ceeimii el lci ram, imle implercs peclus, unde implevit iile : unde dixisli , Auxilium tneiim a Domino , qui fecil ca-liim et lerrnm : qui polcst crgo, impleat. Fralres, lioc dixi * : lcvct quisque cor suum quomndo illud vidct idoncmn , et capial quod dicilur. Scd forlc hoc dicctis , quia egn vobis sum prascnlior quam Deus. Absil. Mulio esl ille prxscniior : nam ego oculis veslris appareo , illc conscicntiis veslris pncsidet. Ad me aures , ad ilum cor , ul utriimque implealis. Ecce oriilos vesiros el
1 iii | lcrisipie Mss., verbo.
' Stc Slss. Al cdili, ergo, Frutres, implettt Itoc q>tod dvi.
r.x3
sensiis istos corporis levalis ad nns ; nec ad nos , non eniin nos de illis monlibus , sed ad ipsnra Evangc- liuni , ad ipsum Evangelistam : cor nnlciii iinplendum ad Doiniiuin. Et nnusqnisque sic levet, ut videat quid lovct , ct quo lcvct. Quid dixi , Qnid level , ct quo levet? Quale cor levet, videal; quia ad Dominum le- val : uesarcina voluptatis carnalis pragravalum, ante cadal , qiiam fucrit sublevalum. Sc«i videt se quisque gestare onus carnis? del opcram per conlineiitiain , ut purgel quod levct ad Dciiin. Bcali cnim miindi corde , quoniam ipsi Dcum videbunt (Mmtli. v , 8).
8. Nam ccccqtiid prodcst, quia soniicnint vcrba , ]n principio crat Verbum, ct Yerbum erat apnd Deum, ci thus erat Verbumi El nos diximus verba , cuni lo- queremur. Numquid lalc Verbum crat apud Deuin ? Nnimc ea qua: dixiniiis, sonucruiil aique iransirrunl? Ergo ei Dei Verbuni somiit ct peraclum csi? Quomodo oninia per ipsum facia sunt, el sinc ipso faciuui est nihil ? quomodo per illud regitnr , quod per illud crcaium est , si souuil et transiit? Quale ergo Verbum quod ct dicitur , el non iransil? [nlend.il Cbaritas veslra : magna rcs csl. Quolidie dicendo verba vilue- runinobis , quia snnando verba ct Iranseondo vilue- runt, ci nihil alind vidcntur qnam verba. Est verbum et in ipso lioininc, quud maiirl inlus : nain sonus procedil ex orc. Est verbnni quod vcrc spirilnalilcr dicitur, illud quod intelligis do souo, non ipsc sonus. Ecce verbum dico , cum dico, Deiis. Quam breve est qnod dixi , quatuor lilteras, eldiiassyllabas! Num- quidiiam lioc toium est Deus, quatuor liltenc, ct du;c syllaba:? An quanlura lioc \ile est, tanlum cbarum csl quod in eis iiitelligilur ? Quid facttim csl in corde luo, cuin atidisscs , Deus? Quid faclum csl in cordc inco, cuni dicerem, Deus ? Magna el siimma quxdam Biibsunlia cogitata cst, quae iranscendai omncni niu- labilem creaiuram, carnalem ct animalem. Et si dicam libi, Dcus commuiabilis esl , an incoininiila- bilis ? respondebis sl.tlim , Absil ut cgo vel crcdam vcl seiiiiani commuUibilem Dctiin : incommutabilis esi Deus. Aninia iua quamvis parva , quarovis forte adlmc caroalis, non roilii pottiil res|ionderc nisi in- < omniulab lciu Deiiin ; omnis aiileni crcalura muta- bilis : quoiniido crgo potttisti scintillarc in illud quod
esl supcr o em i •rraiuram, ul certtis inilii rcspon-
ueres incoinmuiabilcm Dcum ? Quid cst ergo illu I ln corde luo , qnando cogitas quaindam subslanliam vivam , pcrpcluam , omnipolcnlcm , iiifiiiil.un , ubi- que prasentcm , ubiqnc loiain , nusquam inclusam ? Quando ista cogilas, boc est verbiim de Dco in corde tuo. Numqiiid aiilcm boc csl sontis ille qni qtialnor lillrris conslal , ct duabns syllabis ? Ergo qu rctimquc dicuuturel ir.inseunt,soni suiit, littera suni, syllabx BUnt.Hoeverbum Iransil.qm dsonafqnodaiilciiisigni- liravil sonus, ct in cogitanle esl qui di\it, cl in intel- ligcnle csl qui andivit, mancl boc Iranseunlibiissonis.
9. Ilrfcr ' animum ad illud verbum. Si lu potcs babrrc vcrlium in corde luo , tanquam consiliiun na- lum in inentc lua , ul iucns lua parial consilium, ct
•Juxta \x>\., referl. M.
IN JOANNIS EVANGELIUM, S. AUGUSTINI 1581
insit consilium quasi proles oicniis tu.-c , quasi lilius
cordis lui. Prius enim cor gcncral consilimn , ul ali- quam fabricam couslruas , aliquid ampluui in lerra moliaris; jam natura esi consiliam , ci opus nondum complelum cst : vidcs lu, quid faciurus es ; sed alius non miralur, nisi cnm fcccris ct conslruxcris molcm , cl faliricam illam ad exsculplionem pcrfcclioncmqiie perduxcris: aitendunl bomincs mirabilcm labricam , ct miraniur coiisiliiim fabricantis; slupcnl quod vi- dent , ct amani quod non vident : quis cst qui potest vidcre consilium ? Si crgo ex magna aliqua fabrica laud atnr liiimanuni consilium , vis videre quale consi- liiim Dcicsl Domiiius Jcsus Cbrislus, id csl , Vcrbtim Dci ? Allondo fabricani islain mtiiidi ; vide qu.e sint facta por Vcrbum , el lunc cognnsccs quale sit Vrr- liuii). Alleude liic duo niuiuli corpora , coeliun cl lcr- ram : quis oxplical verbis ornaluin cueli? quis explicat verbis frcunditaiem lcrrac? quisdigne coUaudal tein- porum vicos? quis dignc collaudat sciniiiuni vim? Vidotis qu.c taceam , nc diu cnmnioniorando parura dicain for:e , qtiam poleslis cogitare '. Ex faliric.i ergo isia animadvcrlile quale Veibum csl pcr quod facta esl : cl non sola facl i est. Omnia enim isia vi- dcnltir, quia pcriineiit ad scnsuin corporis. Per illud Verbiim ct Angeli facli sunl; per illud Verbuin cl Arcliangcli facti sunt ; Potesiaies , Sedes , Domina- liones , Principatus ; per illud Verbuin facla sunt omnia : binc cogitale quale Verbum esl.
10. Kespondcl niilii modo forle nescio quis : Et quis lioc Yerbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare , cuin audis Verbum , et conjiccre verba qu.c audis quolidie , lllo lalia verba dixit, talia verba loculus csl , talia verba mibi narras : assidue ciiini dieendo nomina verbnrum, quasi vilueruni, veilia. Ei quando audis. ln principio eral Yerbiiin, ne vile aliquid pulares, quale c 'iisiievisii cngitare, cmn vcrba liumana solcres audirc , audi quid cogitcs : Deus erat Verbum.
11. Exeat nnnc nescio quis infidelis Arianus, et
dical quia Verbum Dei facliim est. Quomodo pnlesl
fiori ul Vei btim Dei factiitn sit , qnando Deus per Ver-
buin fccit oninia ? Si ct Verbuin Dci ipsum factum csi,
per quod alitnl Verbnro faetuni est '! Si boc dicis, quia
csl Vorbum Verbi , per quod factum Csl illud, ipsum
dico ego unicum Filium Doi. Si autein non dicis Vcr-
bum Verbi , conccde non facium per quod facla suiit
oiiinia. Non cnim per scipsum fieri poluit , pcr qtiod
facta stinl omnia : credc ergo Evangolisla;. Polerat
enini diccrc , In principio forit Deus Vcrbum : quo-
inodo dixit MiiJSCS , in principio fecil Deus caeluni el
hrram ; et omnia sic enumcrat , Dixil Dcus , Fial , cl
facliun cst (Gen. i). Si dxil, quis dixit? Ulique Deus.
El quid facluin csl ? Crcalura aliqna. Iutcr diccntcm
Dciiiii cl fatlam crealtiram quid esl per quod faclum
csl, nisi Verbtim? quii dixit Dcus.Fiat, et factuui
cst. Uoc Vorbiiin incommulabile : quamvis mulabilia
per Verbum fianl, ipsum incoinmiitabile esl.
1 Cnus Becheronensis codex . cl nwius quam potestii co- qilare. llinc cum aliis soxdecitn Mss. oniissa pajlicula, ex, prosequiinr sic ; Fabriea ergo ista admatlvemf, ipmW, eic
1585
TKACTAIT
12. Noli ergo credere faclum , pcr qtioil facta sunt oiiinia : ne non reficiaris per Verbum, per qimd re- Cciunlur oninia. Jam enim factus es per Verbtun, sed oportet le refici per Verbum : si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Veibtim. Et si libi conligit fieri per Verbum, ut pcr illud factus sis, per te delicis : si per te deficis , ille te refieiat qui le fecit : si per tc delerior efficeris, ille te recreelqui te creavit. Quomodo le aulem recreel per Vei buni , si male aliquid senlias de Verbo? Evangclisla dicit , ln principio erat Verbum ; et tu dicis, In principio faclumcst Verbuni. Ille, Oninia per ipsum fucta sunl , dieit ; et tu dicis quia et ipsum Veibum factum esl. Polcrat dicere Evangelista , Iu priucipio factum est Verbtim : sed quidait? In principio erat Verbum. Si crat, non est factum , ut isla omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum eral apud Deum , el Deus eral Verbum : si non poles cogitare quid sit , diffcr ut crescas. Ille cibus cst, Dccipc lac ut nulriaris, ut sis validus ad capien- duin cibum.
13. Sane, fratrcs, quod sequitur, Omnia per ipsum facta suul, el sine ipso factum est niliit, videte ne sic cogitetis, quia niliil aliquid est. Solent euiiu inulli niale intelligenles , sinc ipso factum est nihil , ptttare aliquid esse niliil. Peccalum quidem non per ipsiun factiun est: ct manifeslum cst, quia peccalum nihil esl, ct nibil fiunl bomines cum peccanl. Et idolum non per Verbuin lactum est : babet (luidem formam quanidam hiiiiianani, sed ipse liomo per VcrLum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Ver- bum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum (I Cor. viii , 4). Ergo isla non sunt facta pcr Verbum ; sed quxcumquc naturaliter facta sunt , quxcumque sunl in crcatuiis, omnia oninino quae fixa in coelo suut, qux fulgent desuper, qux volilant sub ccelo , et qux moventiir in ' universa nalura rerum, omnis oniiiino crealura : dicam planius , dicam , fra- tres , ut intelligatis , ab angelo usque ad vermiciilum. Quid prxclarius angelo in crealuris? quid exlremius vermiculo in creaturis ? Per quem factus est angclus , per ipsum factus est el vermiculus : sed angelus di- gnus coelo, vermiculus lerra. Qui creavit, ipse dispo- suit. Si poneret vermiculum in ccelo, reprebenderes ; si vellet Angelos nascide putrescenlibns carnibus, re- prebenderes : et lamen prope hnc facit Dcus , et non est rcprehendcndus. Nam omnes lioniiiies de carne nascentes, quid sunt nisi vermes ? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Doininus dicit , Eijo au- tem sum vermis , et non liomo (Psal. XXI , 7) ; quis dubilat hoc dicere quod scriptum est el in Job, Quanto magis homo putredo , el filius hominis vermis ( Job ixv , G) ? Priino dixil, Iwmo pulredo ; et postea, filiut hominis cermis : quia vermis de putredinc nascitur , ideo homo pulredo, et fttius hominis vermis. Ecce quid lieri vo'uit propler le, illud quod in principio erat Verbuni, et Verbum erat apud Deum, et Deus cal Ver-
• llk in plerisque Mss. non est prarpositio, in. SASCT . AtGlST. III.
S I. CARJT I. 138«
bum. Quare hoc factum cst propter le ? Ut s-tigcres , qui niaiiducarc non poteras. Umiiinu ergo , fralres , sic accipitc , Omnia per ipsum facta sitiit , et sine ipso factum esl niliil. Universa enini crcatura per ipsimi facla est, majnr, minor : per ipsum facta sunt su- pera , infera ; spiritualis , corporalis, per ipsum facla sunt. Nulla enim forma , nulla cempages, uulla con- cnrdia pailium , iiulla qiialisciimque substantia, qu;e pntest habere poinlus , numerum , niensiiraiii , nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creulore, cui dictum est, Omnia in mensura, et nunuro , el pondere disposuisti (Sap. xi , 21).
11. Nemo crgo vos fallat, quando foi te txdium pa- limini ad mtiscas '. Etenim aliqui derisi sunl a dia- bolo, et ad muscas capti sunt. Snlent enim auctipes ponere in muscipula inuscas, tit esurienles aves deci- piaut : sic et isti ad muscas a diabolo decepli sunt. Nam nescio quis txditira paiiebatur ad muscas : invenil illum Manichxus txdio aHecluin ; et cuiii di- ceret se non posse pati muscas et odisse velicinentcr illas, slatini ille, Quis fecit has? Et quia Iflcdioaffeclus crat, et oderat illas, non ausus esl dicere, Deus illas fecil : crat aulem catholicus. Ille statim subjecit : Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, egocredo quia diabolus fecil muscas. Et ille slaiim : Si muscam diabnlus iecit, sicut le video cnnfiteii , quia prudenler intelligis, apcm quis fecit, quse paulo ainplior est musca? Non ausus ille est dicere quiu Deus tecit apeuj , et muscain non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locuslam, a locusta ad la- certum , a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephanlem, ppslremo ad ho- minem ; et persuasit homini qtiia non a Deo faitus est hoino. Ila ille miser cum tadiuiii p issus est ad muscas, musca faelus est, qucm diabolus possideret. Deeke- buh quippe inlerpretari dicitur princeps niuscarum : de quibus scriptum est, Muscw morilurai s exterininant oleum suavilaiis (Eccle. x, 1).
lo. Quid igitur, fralres? quare isla dixi? Claudile aures cordis vestri adversus dolos inimici ; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis grsdibus collocavit. Quare aulem patimur multa mala a creaitira quam fecit Deus? Qttia oSTendinius Detini? Numquid hac Angeli paliunlur? Fortassis et nos in vita isla illa nou limeremus. De poena tua peccaium tuum accusa, iion judicem. Nani propter siipeibiam instiiuit Deus islain creaturam minimam et abjeciissimam 3, ut ipsa uos tnrqueret : ut cum superbus fuerit homo, et se jaela- verit adversus Deum ; et, cum sit innrlalis, morlalcm lerrueriljcl, cum sit honio, pioxinuim homiiiein non agnoverit; cum se ercxerit, pulicibus subdatur. Quid est quod tc inflas Iiumana superbia? Ilomo tibi dixit eonvicium, et tumcisti, et iralus es ; pulicibus rcsiste
1 Editi . patimini a muscis : ei paulo infra, patiebalur a muscis ; ilem |:ostea , passus est a muscis. At Mss. oiiines const.nter balieut, admuscas ." seilicet phrasi quadum Afris usitata, uti nierito visuin est Lovanieosibus.
* Lov., morienles : eujus loco editi alii et Mss., morilnrie.
3 in plerisque Mss., mslituit ut i%la creftturo ihuwM et abjectissima,
(Qitarante-tjuatre. I
r.s?
Ut donnias engnosce qui sis. Nam ul noverilis, fra- tres , prnpter superbiam noslram domandam crcaia isla, qua- molcsta nobis es.ent : populum Pharaonis mpetbum poiuil Deus domare de ursis, dc leonibus , de serpcnlibiis; muscas ci ranas illis immisit (Exod. vin, G, 2i), ut rcbus vilissimis supcrbia domaretur.
16. Omnia crgo, fralrcs, onmin omiiino per ipsum fatta siinl, el sine ipso [ac:um esl nihit. Scd quomodo pcr ipsuni facla sunt oniiiia ? Quod faclum esl , in itlo iiia est. P.itesl cnim ' sic dici, Quod facium est in illo, viia esi : ergo toium vita est, si sic pronuniravcrimus. Quid cnim non in illo facium cst? Ipse esl cnim Sa- •..ieulia Dci; et dicilur in rsalmo, Oiimia i» Sapientia fmsti(Ptal. cin, 21). Si ergnChrisluscstSapienlia Dci, ctPsalmusdicit, Omtliflin Sapicnliu fecisli; omniasicut pcr illuin facla, ila in illo lacla sunl. Si ergo omnia in illo, fiaires cliarissimi, et quod in illo laclum csl, viia esl;crgo et lerra vilaest.eigoeliigmim viia est.Dici- mus quidcni lignum vitam, Sed secunduni inlcllcctiun
1N JOANNIS KVANCELIUM, S. AUGUSTINI
r.s8
csi parvulus ad qneni respicio, ui dicam. Capial qms- quc ul potest, in quanlum potcsi : ci qni non potest, uiilrial cor, ut possit. linde nulrial? De laclc nulrial, m ad cibuin pervcniat. A Christo pcr carncm nalo non recedai, donec pcrvenial ad Christum ab uno Palrc natiim, Verbuni Deiim apud Deiun, per quod facla sunt omnia : quia illa vita cst , quae in illo csl lu\ liomiiium '.
18. Iloc enim sequilur, Et vita erat lux hominum ; ct ex ipsa vita bomines illuminanlur. Pccora non illuminanlur, quia pccora non babent raiionales mcn- tes qua* possint videre sapieuiiam. Ilomo autcm faclus est ad imagincm Dci , babcl ralionalem menicni pcr qiiam possit percipcre sapiciiliam. Ergo illa vita per qiiam facta sunt omnia , ipsa vila lux esl : cl non quorumquc aiiiinalium, sed lux hominiun. Unde paulo post dicit, Erat lumen rerum, quod illuminat omnem homincm venienlem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminaius est Joanues Baplista ; ab ipso ei ipse
ligmim crucis, unde acccpiinus vilam. Ergo et lapis Joannes cvangelista. Ex ipso lumine pleniis erat qui viia est. Inhonestum est sic intelligcrc, ne rursuni nobis subrcpat cadem sordidissima secla Manichao- riun, ct dicat quia habct vitam lapis, ct babcl auimain paries, et reslicula habct animain, ct lana cl vestis. Solent enim deliranles dicere, et cum repressi lue- rint * cl rcpulsi, qnasi de Sciipturis proferunt dicen- les : Ulquid dicliim esl, Quod faclum est in itlo, vita etl ? Si eniin omnia in ipso facla sunt, omnia vita simt. Non te abducant : pronunlia sic, Quod factum esl; hic subdislinguc, el dcindc infer, i» illovilaest. Quid est boc ? Facta cst terra, scd ipsa terra qurc facta cst, nonestvila : csiaiileininipsaSapienliaspiriliiali- lcr ratio quxdam qua lcrra facla cst ; hacc vita est. 17. Quomodo p.issum, dicam Charitati vcstne. Fa- bcr facit nrcam. Primo in aitc babet arcam : si enim iu arte arcam non haberct , unde illam fabricando proferrct? Scd arca sic est in aite, ut non ipsa arca sit qn* vidctur oculis. In arle invisibiliter est , in opere visibiliter eril. Ecce facta est in opere; num- quid destitit csse in arlc? El illa iu opere facla cst, et illa mancl quse in arle cst : nam potcst illa arca pu- trescere, et itcruin ex illa qux in arte est, alia fabri- cari. Ailendite ergo arcam in arte, et aream in opcrc. Arca in opcre non cst vita, aica iu aite vila esl; quia vivit anima artificis , ubi siinl ista omnia antequam
dixil : Non sum ego Chrislus ; scd qui posl me venit , cujus non sum ego dignus corrigium catceammli solvere (Joan. i, !>, 20, 27). Ab illo liiininc illiiininatus crat qni dixil, ln principio crat Verbum, et Verbum erat aptid Detun, cl Detts eral Vcrbum. Eigo, illa vita lux csl hominiim.
19. Sed forte stulla corda adhuc capcre islam ln- ccm non possunt , quia peccalis suis aggravaulur, ul cam vidcre non possinl.Non ideo cogitenl quasi ahs- entcm esse lucein , quia eam vidcre non possunt : ipsi eniin propier peccata tenebix sunt. Et lux in tencbris tttcel, el tenebra; eam non comprelieiiderunt. Ergo, fratrcs, quomodo hoino positus in sole c.tcus, pr.csens cst illi sol, scd ipse soli abscns est ; sic omnis slnlliis, omnisiiiiipius,oinnisimpius, cxcus cst corde. Pnrsens est sapicntia, sed cum caxo praisens est , ocnlis cjiis abscns est : non quia ipsa illi abscns est , scd quia ipsc ab illa abscns est. Quid ergo faciat isle? Mundet unde possu videri Deus. Quomodo si pro- pierea videre non possct , quia sordidos et saucios oculos habcrct, irruente pulvere vel piluita vel funio, dicerct illi medicus : Purga de oculo luo quidquid mali est, ul possis vidcre lucem oculoruni tuorum. Pulvis, piluita, fumus, pcccata el iniquilates sunt ; tollc indc ista omnia, et vidcbis sapicntiain qu:c pra>
proferanlur. Sic ergo, fratres cbarissimi, quia Sapicn- sens csl : quia Deus est ipsa sapicntia; et dictum
cst , Deali mundo corde , qitoniam ipsi Deum videbunl (Maltli. v, 8).
TRACTATUS II. De eo qttod seriptum est, Fuit bonio missus a Dco, cui
iioincn eral Joannes, elc. , usque ad id , plenuni
gratix elveritatis. Cap. 1, f . 6-H.
1. Boniimcst, fralrcs, ut tcxliun divinarum Scri- pliiraium, cl maxime sancti Evangclii , niillum lo- cimi pr.Tlcrinillcntes pcrlraclcmiis, ul possninus; ct pro nostra capacitale pascamur, ct niinistrcinus vobis undc ct nos pascimur. Capiiulum primum prctcriio
* Tres Mss., qttta ilta vila qtttv in Hlo esl, titx liotnmum
lia Dei, per quam facla sunl omnia, sccundum aricm conliiiet omnia, anlequam fabricel omnia; hinc qu.-c Ihinl per ip^am arlt^n, non continuo vita suiit, scd quidquid faetuni cst , vila in illo csl. Terram vides ; est in artc lcrra : cosluin vides ; est in arte ccclum : solem el lunain vides ; snnt ct ista in arle : sed foris corpora sunl, in arle vita suul. Videle , si quo modo potcsiis; magna cnim res dicla est : et si non a ine in.ngno, aul non pcr mc magnum, lanien a magno. Nnn eniin a me parvulo dicta sunt Ikcc : scd ille non
■ sic omncsMss. ct antiquiorcs cditl.At \x>\.: rotestctimn. » /Vfiquui \Lss., et cttm repriliettsi ftterbu.
est.
1589 TRACTATLS
dic iloniinico uaclaluni esse meininimus, id est, i In principio erai Yerbum , ei Yerbum eiat apud Deum , ci Dcus eral Yerbum : boc erat in principio apud Deuni. Omnia per ipsum fncla sunt , ei sine ipso Ta- cium est nibil. Quod factum est , in illo vita esl ; et vita cr.il 1 u x bominum ; cl lux in tcncbris lucct , et lenebrae eain non cumprehcnderiint. » Huc usipie traclatuin esse credo : recordamini omncs qui ad- fuistis ; et qui non adfuistis , credite [nobis , ct bis qni adesse voluerunt. Nunc ergo quia non possunius seaiper omuia rcplicare, propler eos qui hoc volunt audire quod sequitur , et oncri cst illis si repetanlur priora cum dcfraudaiione posleriorum ; dignenlur et qni non aderant non praetcrita esigere, sed cum bis qui aderant el nunc audire pnescnlia.
2. Scquitur , Fuit homo missus a Dco , cui nomen eralJoannes. Elenim ca qu.e dicta siinlsuperius, fra- ties chnrissimi, de di\ initale Cluisli dicla sunl ineffa- bili, cl prope inclTabiliter. Quis enim capiet, In prin- cipio erat Yerbum, el Vcrbiun eral apucl Deuin? Et ne vilescal libi nonien Yerbi , per consuetiidineni quoli- dianorum verborum , Et Deus eral Verbum. Hoc Yer- bum idipsum est, unde bestcruo die multiim locuii sumus : et prastiieril Dominus , ut vel tanium lo- quendo aliqtiid ad corda vestra perduxerimus. In principio erat Verbum. Idipsum est, eodem modoest; sicut csl, semper sic esl; mulari non polest : boc est esl '. Quod nomen suuin dixit famulo suo Moysi : Ego sum qui sum; et , Misil me qui est (Exod. m, 14). Quis ergo lioc capiet, cum videatis omnia mortaiia iiuiiabilia ; cum videaiis non solum corpora variari per qualitates, nascendo , crescendo, deliciendo, mo- ricndo , sed eiiam ipsas animas | er affectum diversa- rum volunlalum dislendi atqne discindi : cumvideatis bnmines et percipere posse sapicntiam , si se illius luci et calori admoverint; cl amitlere posse sapien- tiam , si inde malo alfeclu recesserint? Cum videaiis ergo ista omnia esse inutabilia ; quid est quod esi , nisi quod Irnnsccndit omnia qua: sic sunl ul non sint? Quis ergo boc capiat ? Aul quis , quomodocuniquc inlenderit vires menlis suae , ut atlingat quomodo po- test idquod est, ad id quod utcumquc mente allige- rit, possit pervenirc ? Sic est enim tanquam videal quisque de longe patriam , et mare interjaceat; videl quo eal , sed non babet qua eat. Sic ad illain slabili- talem noslram ubi quod est est , quia boc solum scm- per sic est utest, voliiinus pervenire; inlerjacet mare hujus sseculi qua imus, elsi jam videmus quo imus : nam mulli nec quo eanl vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fccil? Instituii lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest iransire mare hujus sreculi , nisi cruce Cbristi portatus. Hanc crucem aliquando ampleclilur el infirmus oculis * : ct qui non vidct longe quo eat , iion ab illa recedat, et ipsa illum pcrducet.
5. Itaque , fralres mei , hoc insinuavcrim cordibus
1 Editi et Mss. , hoc est Deusest : excepto codice Bccli,, a qno abest vox, Deus. ' »ic Mss. \l cditi, fl injirm: s oc: lut
II. CAPCT I. 1330
vestris : si vullis pie el cbristiaiie vivere , hxrelc Christo secundum id quod pro nobis factus est , ut porveniatis ad emn secundum id quod cst , et se- cmidum id quod crat. Accessil , ul pro nobis boc fie- ret l ; quia hoc pro nobis l'a< tus esl , nbi porlcntur infirmi , et mare saxuli transeant, ct perveuiant ad palriam ; ubi jam navi non opus crit, quia iiiilliiin mare transiiur. Melius est ergo non videre menle id quod esl , et lamen a Cbrisli ciuce non recedcrc , qnam videre illud mente, et crucem Cbrisli con- lemnere. Bonum est super boc et optinium , si fieri potcst, ut el videalur quo eundum sil, et tcucatur quo portctur qui pergii. Iloc potuerunt meiites ma- gnaj monlium , qui montes dicli sunt, quos maxime illuslrat ltimen jusiiiic : potucruut, et viderunl illud quod est. Nam videns Joannes dicebat , ln prineipio eral Verbum , et Verbum erat apnd Deum , el Deus eral Verbum. Yidcrunt lioc , et ut porvenireiit ad id qtiod vidcbant de longe, a cruce Christi non reccsserunt , ct humiliiaieiii Chriati non coniempserunt. Parvnli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi , in ipsa navi perducuntur ad id quod non vidcnt , in qua navi perveuiunt et illi qui vident.
i. At vero quidam pbilosoplii hujus mundi exsli- terunl , et inquisierunt Creatorem per creattiram : quia potest inveniri per crealuram, evidenter di- cenle Apostolo, Invisibitia enim cjns, a constilu- tione mundi, per ea qum facta tmt , mleilecta conspi- ciunlur; sempiterna quoque virtas ejusel divinilas , ut sint inexcusabiles. Et scqtiilur , Quia cum cognotis- senl Deum : non dixit , Quia uon cognoverunt ; sed , Quia cum cognovisscm Deum , non sicnt Deum glorifica- verunt , aut graiias egerunt ; sed evaniierunt in cogitalio- nibus suis , et obsturatum esl insipiens cor eoritm. Unde obscuratum? Sequilur, el dicit apertius : Dicentes enim se esse sapientes , slulti facli suut (Rom. i 20-22). Viderunl quo veniendum esset : sed ingrati ei qui il- lis praeslilit quod viderunt , sibi voluerunl tribuere quod viderunt ; et facii superbi amiscrunt quod vidc- bant , et conversi suut inde ad idola et simulacra e. ad culluias dsmoniorum , adorare crealuram , et contemncre Creaiorem. Scd jam isti elisi isla fece- runt : ut auiem eliderentur, superbierunt ; cuin au- lem siiperbirent, sapientes se csse dixeruni. Hi crgo dequibus dixit , Qui cumcognovissent Deum, viderunt lioc quod dicil Joannes, quia per YTcrbum Dci facta snnt omnia. Nam inveniuntur et isla in libris philo- sophorum : ct qnia unigenilum Filium babet Deus , per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod esl, scd viderunt de longe : noluerunt toncre liuniili- lalem Chrisli, in qua navi sectiri pervenirenl ad id quod longe videre potuerunl ; ct sorduit eis crux Cbristi. Mare Iraiiseundum esl, el lignum coniemnis? 0 sapientia supcrba ! iriides crucifixum Cbiisliim ; ipse est qucm longc vidisti : In principio erat Vcrbutn,
* Ita cdili. AtMss. inlerpnngunl sic : 11 secundmn id quod erat aecessil, ut pro nobis lioc fierel ; additque bu- uecli. codex : <7i«xi nun crat
I.VJl IN JOAN.NIS EVANGEI
■■: Vertnm mU nptid Deum. Scil ijunrc crueifixus esl? (Jnia liguum tibi humiUtalis cjns nccessarium erat. Supcrbia eniiri tumueras . cl longe nb illa patria pro- jecluseras; et Qactibus hujus saeculi inlerrupta est via , el qua transcalur ail palriani non est , nisi ligno porlcris. Ingrate , irrides eum qui ad le venii ut re- deas! (pse laclus esi via , el lioc per mare : imle in mai-i anibuiavit (Matth. xiv, 25), ut nsienderet esse iu mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambujare in mari non potes, navi portare, ligno poriare : erede in c •rucifixum , et poteris pervenire. Propier le cruci- lixtis esl , iit liumilitatem doccret ; et quia si sic ve- nirei nt Deus, non agnuseereliir. Si enim sie veniret ut Dcns , no:i veuiiet eis qui videre Deum non pote- ruit. Non cnini secundum id qnod Deus est, aul venit, autdiscedit; eum sit nbique pncsens, etnullo loco contineatur. Sed secundum quid venil? Qiiod apparull hnno.
5. Qula ergosic crat bomo, ut laterct in illoDeus, hlissns est anle illum niagnus liomo, per cujus tesii- nioniuni iiivenirelurplusqiianiliomo. El quiscst hic? Euit iiomo. I.t quomodo posset isle verum de Dco di- cere? Missus a Dio. Quid vocabatnr ? Cui nbmen eral Joannes. Qu.ne veuil? Hic venil in testimoiiium , wl te- stimonium pcrhiberet de lunrine , ul omnes crederenl per illum. Qualis isle qui lesiimonium perhiben t de lu- mine? Magnnm aliquid iste Joannes, ingens raeiiiimi, magna -iniia , niagna ctlsilndo! Mirare, piane mi- rare; sedtaiiquam nioniem. Mons aulem in lenebris est , nisi luce vcslialur. Ergo lanlum miiaie Joan- ncm, ul audias quod sequilur, Nbn eral itle lumen : ne cum montem pulas lumen esse, naufragiuni in inonte facias , non solaiium iuvenias. Scd quid debes mirari? Monlem lanqtiam nionlem. Eiige autem le ad illum qui illiiniiuat iuontem , qui ad lioc cr.ctus cst , ut prior radios eicipial , cl oculis luis nuntiel. Ergo , tion erat ille lumen.
6. Qiiare igitur vcnit? Sed ut teslimonium perlii- berel dc lumine. Uiquid boc? Utomnes crederenl per iltum. Eldeqiioliiinine lesliinonium perliiberel? Eral lux vera. Quare addiium est, vera? Quia et bomo il- luiiiinatus dieitur lux; sed vera lux iila est qiuc illu- minat. Nam el oculi noslri dicunlur liimiua ; et lanien nisi aui per uoctem luccrna atcendatnr, aut per diem sol exeal , luinina isla sine causa patent. Sic ergo et Joamics eral lux , sed non vera lux : quia non illumi- nalns, leinbni'; sed illiiniinatione faclus est lux. Nisi aulem illuuiinarelur, lenebra; erat , sicut oinnes impii, quibus jam credentibusdixit Apostolus, Fuistis uliqunndo lenebrw. Modo autem quia crediderant, quid? Nuncaulem lux, inquit , in Domino ( Eplies. v, 8). Nisi adderet, in Donrino, non inlelligcreinus. Lux, inquil , in Domino : tenebrx non in Domino eralis. Fuislis enim aliquando tenebrai : ibi non addidit , iu Domino. Ergo lenebra in vobis , lux iu Domino. Sic ct ille non eral lux , sed ut lestimonium perliiberet de lutnine.
7. Ibi aiilem est ip=a lux? Eral Ivx vera, quw illu- tninal omiiem liomincm venientem in hunc mundnm. Si
IUM, S. AUGUSTINI 1302
oriinem homlnem venientem , ct ipsum Joannem. Ipse ergo illuniinabal, a quo se demonstrari volebal. Intelligat Charitas vcstra : veniebai euim ad menies inliiinas, ad corda saucia, ad ariem animse lippientis. Ad lioc verieral. Et unde posset anima Viderfl qriod perleeie est? Quoinodo plerumquc fit ut in aliquo corpore radialO cognoscatur orlus cssc sol, quem oculis viderc non possumus. Quia et qui saucios ba- benl oeulos, idonei sunt videre parielem illiiininatiiin et illustraium a sole, vel iiiontem vcl arbofem, aut aliquid bnjusmodi idouei sunt videre; ei in alio illu- strato demonstraiur iilis orius ille, cni videndo adlmc miniis idoneam a iem gerunt. Sie ergo illi oiniics ad quos C.lnisiiis venerat, minus Idonei erantcum videre : radiavit Joanncm; ci per illuui confitentem se radia- iiun ae se illuiuiiurtirm esse, nori qni radiarel et illu- minaret, COgnitus est ille qui illuniinat, cuyniliis rsl ille qui illustrat, cognilus est qui implel. Ei quis est? Qtu llluminal, inquil, omnem Iwminem venientcm in mun- dum. Nam si illinc non recederei, non essel illunii- ilandus : sed ideo bic illuminandiis, quia illiiic reees- sil, ubi hmnn semper poteral esse illuniinalus.
8. Quid ergo? Si venit buc, ubi erat? ln liuc mundo erat. Et bic erat, el buc venil : bic eral per diviniia- lcm ; liuc vcnil per carneni : quia rum bic essel pcr divinilalem, ab slullis et caecis el iniquis videri non poterat. Ipsi iniqni tenebnc sunt de quibus dicfnm e-i, I.kx tucet in tenebris, el tenebrce eum noncomprehende- iniil {Joan. i, 5). Eccc bic esl el modo, cl liicerat, et seraper bic esl; el iiunquam recedit, imsquain rece- dit Upus est ul babcas unde videas quod tibi iiuii qiiam reiedil; opus csl ut Iu non recedas ab eo qui nasquam recedit; opus est ut lu non deseras, et non desereris. Nuli cailere, el non libi occidet. Si lu fece- ris casum, ille libi facit oceasum : si auiem tu sias, prasens csl libi. Sed non steiisli : recordare unde ce- cideris, undc tc dejecit qui prior te ceeidit. Dejccit ciiim le, non vi, non impulsu, sed voliintate lua. Si enim malo non ci nsenlires, siares, illuminatiis ma- neres. Mudo aulem quia j;im cecidisli, et factus es saucius corde, undevideri illa lux poiesl1, venitad le talis qiialem pusscs videre ; el lalcm se bominem pra-buil, ut ab boinine quaTerel lestimonium. Ab bo- inine quieril leslimoniiim Deus, ei Deus leslem luibet liominem ; babel Deus lesiem boniinem, sed propler hominem : lani infiriui suinus ! Per lucernam quxri- iiius diem : qtiia lucerna dielus est ipse Joannes, Do- mino dicenle : Itle erat i.icerna ardens et lucens, ct vos voluistis exsulture ad horam in lumine ejus ; ego autein habeo testimunium niiijus Joanne (Id. v, 55, 50.)
9. Ergo oslendit quia propler bomines voluil pcr luccrnam demonslraii ad fideni credentium, ut per ipsam lucernain inimici ejus coiifundeieulur. llli cnim inimici qui illum tcntabant, et dioebant, Dic nobis, In qua potestate ista facis? Interrogaho vos el ego, inquil, UHiim sermonem .' dicite iitilri , buplismus Jounnis unde est ? de ccelo, an ab hominibus ? El turbati sunt, et dixe-
1 Frtiti, jkii polest. Ahest, iwn, a Mss. seusus Augusiiiii est, videri ilbiu luceiu noii ooiilo, sed corde.
I.-.03
TRACTATUS
runl npud semelipsos , Si dixerimus de calo ; diclurus esl uobis, Quare ergo non credidislis illi ? ( qnia ille Cliri- 6to perhibuerat lesiiiiiomiint, el dixeral, Nonsumego Christus, sed ilte [Juan. l, 20 27]) Si aulem ex liominibus dixerimus esse, timemus populum ue lapidet nos;quia lanquam prophetam habebunl Joiinnem. Timenlcs lapi- datiuncm , sed plus timenles veritatis confessioncm, rcspondernnt mendacium verilati ; ct memita est ini- qnilas sibi (Psat. xxvi, 42). Dixei unl enim : Nescimus. Ei Doniinus, qnia ipsi eontra se clauserant, negando se scirc quod novetant, nec ipse illis aperuil, quia nou piitsnverunt. Diclum cst enim : Pulsute, et uperielur vobis (Mallh. vu, 7). Non soluin aulcm illi non pul>a- vcrunt, ut apcriretur; sed ncgniidn, ostium ipsum conlra se obslruxcrunt. Et ail cis Domimis : Necego dico vobisin qua poleslateislafacio (Malth. xxi, 23-27, Murc. xi, 28-35, et Luc. xx, 2 8). Elconfusi sunt per Joaimcni; implciumque iu illis esl, Paravi lucernam Christo meo ; inimicos cjus induam confusione (Psal. cxxxi, 17, 18).
10. In mundo erat, et mundus per eum faclus esl. Ne putcs quia sic crat in mundo, qunmodo in mtindo est tcrra, in miuitlo est coehini, in uuindo e»l sol, luna cl slelLe , in niuudo arbores, pecora, homines. Non sic isteio mundo eral. Scd <|iioinoJo erat? Quo- inotlo arlifcx, regens quod fccit. Non enim sic fceit, quoinodo facil faber. Foiiusecus est arca quam fjcil, el illa in alio loco posila csl, cum fabiicatur ; cl quamvis juxla sil, ipse alio ioco sedel qui fabricat, et exlrinseeus esl ad illud quod fabricat ; Deus au- lein mundo infusus fabricat, ubiquc posilus labrical, ct non recedit aliquo, non cxlrinsecus quasi versat inolem quam fabricat. Praseniia majesialis facit quod facit ; pracscntia sua gubcrnal quod fccil. Sic ergo erat in mundo, quomodo per qnein innmlus factus est. Per ipsum enim mundus faclus esl, el mundus eum non cognovit.
11. Quid esl, mundiis fucliis cst per ipsum? Coeiiini, lerra, niare el omnia qu:e in eis suul, mundiis dici- tur. Ilerum alia siguilicatione, dilcctorcs niuinli nitm- dus dicuntur. Mundus per ipsuni faclusest, el mundtts eum non cognovit. Ntim enim cceli non cognovcrunt Crcalorem sutim, aui Angeli non cogiioverunt Crealo- reni siium, aut non cognoveruiit Creatorem suiim si- dera, quem conlileniur diemonia? Oinnia undique tc- siimonium perbibuerunt. Scd qui non cognoverunl? Q.ii amantlo muudum dicti sunt muudus. Amando cniin habilanius corde : amando aiilem, boc appel- lari mcruerunt quod il!c tibi habitabanl. Quomodc di- cimus, Mala est illa doinus; aul, Bona cst illa domus: non in illa quam dicimus nialam, parieles accusamus; aut in illa quam tlicimus bonam, parieles laudamus : sed malam doiniim, iuliabilanles malos ; cl bonam do- iiiiiin, inhabitanles bonos. Sic et mundum.qui inhabi- lanlamandohiundiim.Quisiint?Quidiligimlmundum : ipsi ciiini corde babilanl in inundo. Nam qui non dili- gunt mundum, carne versantur in miindo ; scd corde ialiabilant coelum , sicut Aposlolus dicil : Noslra au- Um conversalio ia calis cst (Phitipp. 111,20). Ergo
II. CAPUT I. 150 i
niundus per eum faclus esl,et mundus eum non co guovit.
12. In sna propria venit: quia oinuia isia pcr eum facla stinl. Et sui cum nonrecepcruul. Qoisui? llomi- nes quos fecil. Judiciquos primilus lecil super onmes genies csse. Quia aliae gcnles idola atlorabant, cl dic- monibiis scrviebant; illc aiitcm populus nalus erat de scmine Abralia: : et ipsi rnaxiim! sui; quia el per carnem quam suscipere dignalus csl, cognali. In sun propria venit, et sui eum non recepernnl. Non recepe- runt omnino, iiullus reccpit? Nullus ergo salvus f.t- ctus esl? Nemo enim salvusfut, nisi qui Christum rc- copcrit venienlem.
13. Sed addidit : Quotquot aitlcm receperuut eum. Quid eis prxstitit? M.igna bciievolcntia ! Magna mi- sericonlia ! Unicus nattis esl, et noltiit manere unus. Mulli lioniincscum filiosnon habucrint, peracta actalc adoptant sibi ; et vtduntate faciunl quod nalura non poluerunt : hoc faciunt bomines. Si autem aliquis habeat filiuni unicum, gaudet ad iltum magis; tptia solus omnia possessurus esl, et non habebit qui cum co dividat hacreditaiem, ul pswperior rcmaneat. Non sic Deus : Unictim etimdem ipsmii quem genueral, et pcrquem cnncta creaverat, ntisit in luinc nitmdiim, ut non csset unui, sed fralres haberet adopiatos. Non enim nos naii siimiis de Deo, qunmodo ilie Uni- genitus, sed adoplali pcr gratiam ipsius. Ille enini vcnit Unigenilus solvcre pcccata, quiljus peccalis im- plicabamur, ne ailoplarct nos propler impedimentum eorum : quos sibi fratres f.iccre volcbai, ipse solvk, et fccil colucredes. Sic enim dicit Apostolus, Si au- lem filius, et luvres per Deum iGulut. iv, 7):et ite- rum, Ilwredes qiiidem Dei, cohwredes aulem Chrisli (Rom. vtn, 17 ). Non liinuii ille habere cohxre- des;quia lucretliias cjus non filangusla, si ir.ulli posscdcrinl. Illi ijisi cerlc illo possidcnte fiunt hrcretlilas ipsitis, cl ipse vicissim lit h.crcdifcis ipsorum. Audi qiiomodo ipsi fiaut hxreditas ipsius : Dominus dixil ad me,r"tlius mcus cs tu; ego hodie qe- nui le. Postuta a me, el dabo libi gcutes luvreditatcm tttam (Psat. n, 7, 8). llle quomodo lit hseredilhs eo- rum ? Dicit in Psalmo : Dominus pars heereditalis mcm et calicis mei (Psat. xv, S). Et nos illnni possideamus, cl ipse nos possideat : illc nos possideat, sicut Donii- nus ; nos illum possideamiis siculsalulem, nns possi- tleamus sieut luceni. Quid crgo dedil his qui rccepe- rtinl illum ? Dedil cis poleslalem fttios Dei fieri, his qni credunl in nomine cjus : ut lencanl liguuni, et niare transcant.
1 i. El quomodoilli nascunlur? Isliqnia filii Dei fiunl el fratres Christi , utique nascuntnr. N.im si non nas~ cuntur , filii quoniodo esse possunt? Sed filii homi- nuin nascinilur ex carne el sangtiine, ct ex volunlaie viri , et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei niscuntur ? Qui non ex sanguinitms : lanquam maris et femiiiic. Sanguina ' non csl lalinum : sed quia grajce posilum est pluraliter, maluit illc qui interpretabalur sic poiiere , et qnasi minus latine Ioqui secunduus.
' codicesaliquot, sangitines ; a secunda iiiaou.
IZO-i IN JOAIWIS EVANG!
gr:i laticos, ei lamen explicare veritatem socundum
:iiiililiiiii inlirinoruni. Si eniin dieerel sauguineiii siu- gnlari nuincro, non explicaret quod volcbat : ex san- guiuibus cniin luiiiiinfs nascunlur maris et feminx. Ilicamus ergo, non limeamus ferulasgiamniaiicoruiu ; tliim lamcn ad vcrilalem solidam ci certioreni pervc- iiiainus. Reprcuendil qui intelligit, ingratus quia in- lcllcxil. IVon ex sanguinibus , neque ex voluntatc cat- tiit , neque ex voluntate viri. Carnem pro fcmina po- suil : quia de costa cum facia csscl , Adam dixit , lloc nunc os de ossibns tneis , et caro de carne mea iUen. ll, 25); et Apostolus ait, Qui tliliyit uxorem tuam , seipsurr. ditiyit ; nema enim unqiiam carnem suam odio habel (Eplus. v , 28 cl 29). Pooilur ergo caro pro uxore, quiiniodo cl nliqiiando spirilns pro marilo. Quarc ? Quia ille regil , Ikcc regitur : illo imperarc dcbet . ista servirc. Nam ubi caro imperat , et spiritus scrvii, pcrversa donnis est. Quid pcjus domo, ubi fe- mina babet imperiuni snper virum ? Hecta autem do- inus , ubi vir imperai , feuiiua obtcmpcrat. Hccius ergo ipse hnmo, tibi spiriius imperal , caro servit.
15. Ili crgo non ex voluntale carnis , neque ex volun- lcleviri, sed ex Deo nati sunt. Ut autcm bomines na- scerenliir cx Deo, primo ex ipsis nalus est Deus. Chrislus cniin Dcus, ct Cliristus natus ex hominibns. Non qu isivit quidcm nisi inairem in tcrra, quiajam pairem liabebal in ccelo : natus ex Deo , perqiicmef- ficercinur; ct natus ex fcmina, per qucni reliccrcninr. Noli crgo mirari , o bomo , quia elliceris lilius pcr gratiam , quia nasecris ex Deo secunduin Verbum cjus. Prius ipsuni Vci biini voluit nasci ex bomine , ut tu securus naseereris ex Deo , et diccres libi : Non sinecausa Dcus nasci ex liominc voluil, uisi quia ali- cujus inomciiii me cxistiinavit , ut inimorlalem nie facerct , ct pro me uiorlaliter nasceretur. Ideo cum dixissct, ex Deo nati sunt ; quasi nc miraremur, et cxliorrcrcmus lantam graliam , ut nobis incredi- Lile viderclur quia homines ex Deo nali sunl, quasi securnni lc faciens, ail : El Verbuin caro factum est, et liabiutvil in uobis. Quid crgo miraris quia bomines ex Doo nascunliir? Attcnde ipsnin Deum natumcxbo- ■niiiibus : Et Verbum curo factum esl , el hubilavil in nobis.
lb\ Quia vcro Verbum caro factum est, el habitavit in nobis^ ipsa nalivilalc collyrium fecil , undc lergc- rcntur oculi cordis noslri , ct possemus vidcre maje- statem ejus per ejus