ROMANISCHE FORSCHUNGEN
ORGAN
FÜR ROMANISCHE SPRACHEN, VOLKS« UND MITTELLATEIN
HERAUSGEGEBEN VON
KARL YOLLMÖLLER.
XXYII. BAND.
-Linr^!£j-
ERLANGEN.
Verlag von Fr. J u n j^ e.
1910. \
H
Pc
ßo/. A-]
K. B. Hof- und Uuiv.-Buchdruckerel von Juiiue & Sul.n in Erlange«
Inhaltsverzeichnis.
Seite
Decuitins, C, Kätoromfinische Chrestoinathie. Rand IX: Ober-
engadinisch, Unterengadiniscli. Volkslieder, Sprichwörter . . 1 — 294 Hess, Robert, Der Roman de Fauvel. Studien zur Handschrift 146
der Nationalbibliothek zu Paris 295—341
Förster, Max, Das älteste raittellateinische Gesprächbüchlein . . 342 — 348 Audrae, August, Weiterleben und Verbreitung einiger alter Stoffe 349—368
Sicardi, Enrico, Dante incongruente? 369—373
Mahrenholtz, R., Replik 374—375
Hutschenreuther, Karl, Syntaktisches zu den rätoromanischen
Übersetzungen der vier Evangelien 376—600
Gros, Robert, Kleine Beiträge zur romanischen Lautforschung. (Mit
3 Karten) 601-624d
Höfler, Hans, Les Echecs Amoureux 625—689
Wißler, Gustav, Das schweizerische Volksfranzösisch 690—851
Etzrodt, Willy, Die Syntax der unbestimmten Fürwörter personne
und meme 852—931
Glaser, Kurt, Le sens pejoratif du suflixe-ard en fran^ais .... 932—983
^iliÖlAIISOI CHMSTOllAIHll.
Herausgegeben
von
Dr. C. Decurtins.
IX. Band: Oberengadinisoh, Unterengadinisoh.
Volkslieder, Sprichwörter.
Erlangen.
Verlag von Fr. Junge. 1910.
K. B. Hnf- und TTniv.-Buohdruckor«! ron Junge ft 6ohn In Erlangen.
Der Jugend des Engadins
gewidmet.
Einleitung.
Weun die Volksseele sich nirgends so scharf ausprägt wie in Sage und Lied, Märchen und Kinderspruch, so sind wir froh überzeugt, mit diesem Bande unseres Saramelwerlies ein wertvolles Stück des ureigenen rätoromanischen Volkstums bieten zu können.
Wie bei jedem gesunden Volke nimmt auch an den Ufern des Inus das Liebeslied einen ausgedehnten Raum ein, sowohl das ernste Lied von Treue und Untreue, als der leichte Sang jugendlichen Übermutes.
Im Banne des traditionellen Bildes, in dem die Jugend ein blühender Garten ist, begrüsst auch das ladinische Volkslied die Geliebte als weisse Rose, als rote Nelke, als Lilie in Ehren und wird nicht müde, die treue Liebe immer wieder zu preisen. Nicht ohne leise Schal kheit und zarte Schicklichkeit weiss das Lied, wo es vom Liebesapfel spricht, goldene Hoffnungen vorzuzaubern. Aber auch der schrille Ton gebrochener Treue tönt erschütternd durch manches Lied: die Sonne verfinstert sich, der Mond kleidet sich in Trauer, die Sterne fallen und die Wasser stehen still ob der bösen Tat der Untreue. Und hier klagt eine Maid^ die einem Ungeliebten die Hand reichen muss, ihr heimlich Herzeleid; sie kann nimmer lustig sein, sonst brach' ihr das wunde Herz entzwei, noch darf sie klagen, was sie drückt, sonst war' es für den Bräutigam ein zu grosser Schmerz. Dort aber begegnen wir dem entschlossenen Mädchen, das trotz allen Zwanges den hässlichen Alten zurückweist; und wir begegnen dem Burschen, der vor die Wahl gestellt ist, der unschönen Reichen oder der hübschen Armen die Hand zu reichen, aber das klare Wasser aus dem Quell dem herben Wein aus dem geschliffenen Glase vorzieht.
Aus einer Zeit stammend, da man feierlichen Worten eine geheimnis- volle Kraft beimass, also wohl ursprünglich ein Wunsch- und Zaubersang ist jenes Lied, das vom Knechte erzählt, der mit der Sonne aiifsteht, um die Geliebte zu gewinnen, die sich nacheinander in eine Rose, ein Körn- Teiu, eiue Gerase, einen Engel verwandelt, aber vom Geliebten in den gleicheu Gestalten allüberallbiu verfolgt und endlich gewonnen wird. Es
VI Einleitung.
ist jene alte Weise, die von Volk zu Volk wandert und in der Fassung des Magali-Liedes in Mireio wohl am bekanntesten geworden ist. Mit dem Liebeslied berührt sich das bei den Engadinern so gepflegte Lied vom Scheiden und Meiden; es schildert uns den tiefen Schmerz, den die Trennung vom geliebten Tale bereitet. Wohl wenige Abschiedslieder können sich an Tiefe der Empfindung und dichterischem Ausdruck mit dem Liede vergleichen, in dem der Jüngling beim Morgengrauen von jedem, der ihn sieht, Abschied nimmt und aus dem Geläute heraushört, wie die Glocken alle mit ihm klagend klingen, mit ihm, der dann ent- schlossen seinen herben Schmerz hineinwirft in des Bergsees Tiefe. Ein glücklicher Fund (Ms. Pont.) macht es uns möglich, den Einfluss des italienischen Liebesliedes des 16. und 17. Jahrhunderts auf das ladinische Volkslied zu verfolgen.
Ein Pflanzgarten des Volksliedes war die Spinnstube (tramelg): die Spinnerinnen und die Burschen liebten es, ein Lied anzustimmen und einmal angefangen, wurde das Füllhorn bekannter Volkslieder von der sangesfrohen Dorfjugend mehr oder weniger ausgepflückt und wühl auch gelegentlich bereichert. Wie sich Zeiten und Sitten, Trachten und WaÖBn änderten, zeigten sich die Spuren der kulturellen Entwicklung auch an den Liedern. Aber die Balladen, die besten Liebeslieder, die Spott- und Rügelieder haben sich erhalten, seit den Tagen, wo Campell gegen sie als schändliche Lieder eiferte. Gerade die ältesten Lieder finden sich in allen rätoromanischen Mundarten, finden sich in fast gleichem Gewände an den Quellen des Rheins wie im Engadin, was Gaston Paris in seiner Besprechung der Sammhing von Flugi mit dem ihm eigenen divinatorischen Blick richtig erkannt hat.
Es gab immer Männer und Frauen, meistens solche, die selbst neue Worte und Weisen fanden, die eine grosse Anzahl von Gesängen aus dem Gedächtnis vortragen konnten; auch die Blinden und Armen, die, Almosen heischend, von Dorf zu Dorf zogen, waren häufig Träger und Verbreiter der Lieder. Wenn das Volk öfter ein Lied, das ihm zu lang war, kürzte, so wollten diese Sänger nicht selten die Lieder verlängern und ausschmücken, nahmen auf ganz willkürliche Weise einzelne Strophen von einem Lied in das andere herüber, ja verknüpften auf sinnlose Art Lied mit Lied.
Fragen wir nach dem Ursprung der Volkslieder, so finden wir nur wenige Andeutungen. Während Ton und Haltung einiger Lieder auf Frauengemüt und Fraueumund hinweisen, bekennt sich „ein junger Mann, der Federn am Hute trägt'', „ein schmucker Bursche", „einer der imstande ist, über die ganze Welt dahinzuspringen", als Verfasser eines Liedes.
Einleitung. VII
Wenn sieb im Eugadiu die Volksliedei- so lang erhalten haben und, wenn auch zu sehr später Stunde gesammelt, noch eine reiche und schöne Ausbeute gewährten, so hängt das damit zusammen, dass das Engadiner- volk bis tief in das 19. Jahrhundert hinein eine mor<alische Einheit bildete und dass weder Geburt und Reichtum, noch Bildung einen Gegensatz zwischen Volk und Herren, zwischen Gebildeten und Ungebildeten auf- klaffen liess. Seit dem Ausgang des Mittelalters und der Bildung der Bünde waren die Sonderrechte des Adels verschwunden. Und wenn der Adel trotzdem grossen Einfluss besass und ihn durcii Jahrhunderte be- hauptete, so waren die führenden Aristokraten immer sorglich bestrebt, das Selbstbewusstseiu des souveränen Volkes nicht zu verletzen. Sorgten ja die blutigen Strafgerichte dafür, dass das alte rätische Gebet: „Gott bewahr uns vor des Volkes Zorn!" nicht leicht vergessen werden konnte! Die Familien, die sich im Fremdlaud Vermögen erworben hatten, kehrten später alle in die Heimat zurück und hüteten sich ängstlich, die Bande mit den Volksgenossen zu lockern.
Die Pfarrer, die in Zürich, Genf und Basel ihre Bildung geholt — und sie war bei einigen derselben eine nicht unbedeutende — wie die Juristen, die in Paris und Padua studiert hatten, mussteu, wenn sie wirken wollten, die Sprache des Volkes reden. Männer wie Martinus ex Martinis und sein Sohn Johannes, der Staatsmann und Ki-ieger Gioerin Wiezel, um nur diese charakteristischen Vertreter zu nennen, haben gezeigt, wie sie in ihren Liedern den Volkston ausgezeichnet zu treffen verstanden.
Niemand ragte aus dem Volke heraus und niemand sank unter das- selbe hinab: man spielte dasselbe Spiel, beteiligte sich am nämlichen Tanz und die gleichen Balladen und Liebeslieder ertönten im Herrenhaus und in der Bauernstube, Zweifellos hat der originelle^ scharf ausgeprägte Volkscharakter mitgeholfen, das Fremde fernzuhalten und das Eigene zu pflegen.
Heute zeigt sich die Einwirkung der Schule, der Kaserne und eines hochentwickelten Fremdenverkehrs immer stärker und die eigene, von den Vätern ererbte ladiuische Kultur — wir dürfen hier das Wort Kultur wirklich gebrauchen — verschwindet laugsam, um einer neuen, internationalen Gesittung Platz zu luachen; und so manches Lied wird mit dem letzten Sänger und der alten Sängerin auf den stillen Friedhof getragen.
Nur jene Lieder, die dem Sinnen und Fühlen der Volksseele Aus- druck liehen und darum im Volke ein so treues, kräftiges Echo fanden, rechnen wir zu den Volksliedern. Darum schlössen wir von der Samm- lung alle jene Lieder aus, die das Gepräge des Gemachten an sich tragen und zumeist kurzlebig waren, Wir geben ja gerne zu, dass die Scheide-
VIII Einleitung.
linie hier nicht selten schwer zu ziehen ist und es mag sein, dass dieses oder jenes Lied aufgenommen Avurde, das kein Volkslied im strengen Sinne ist, obwohl wir bestrebt waren, nach dem oben angegebenen Ge- sichtspunkt aufzunehmen und auszuscheiden, weshalb wir auch eine grössere Anzahl Lieder, die in früheren Sammlungen als Volkslieder aufgenommen wurden, fallen Hessen. Fragt der freundliche Leser nach dem Eigenen und Charakteristischen am ladinischen Volkslied, so wollen wir eine kurze Antwort zu geben versuchen. Der Charakter der Rätoromanen, die an der Wasser- und Völkerscheide sich erhalten haben — ein Purpursfück des römischen Kaisermantels neben dem germanischen Speer — hat im Volks- liede deutsche Gemütstiefe mit dem lateinischen Sinn für Mass und Schön- heit zu verbinden gestrebt, so dass das romanische Volkslied zwei Vorzüge aufweist: tiefes Gefühl und harmonische, vornehme Form. Gerade bei den Liebesliedern, wo dem Spotte sein Recht wird und heikle Situationen zur Sprache kommen, zeigt sich ein ausgesprochener Sinn für das Schöne und Schickliche.
Aus den historischen Liedern spricht die Eigenart des rätoro- manischen Volkes, das Selbstbewusstsein und trotzige Kraftgefühl, das den Männern der III Bünde eigen Avar, das auf dem ruhmreichen Schlachtfelde der Kalvenklause, wie auf Italiens Blachfeldern gewachsen war und die blutigen Befreiungskämpfe gegen Baldirons Scharen zu Ende führen Hess. Die grosse, ruhmreiche Geschichte, die noch aus den Briefen des Peter Planta, aus den selbstbewussten Worten über die Vereinigung mit der jungen Eidgenossenschaft herausklingt, erklärt uns den starken Zug, der die rätischen Fahnen und das rätische Lied bewegte.
Wenn Flugi meint, die puritanische Richtung der Reformation im Engadin hätte den alten Volksliedern, die verpönt wurden, das Los der Vergessenheit zugeteilt, so wird diese Meinung durch die Zusammen- und Gegenüberstellung sämtlicher rätoromanischen Volkslieder nicht bestätigt. Gerade die besten erzählenden Lieder des katholischen Oberlandes finden sich auch im Engadin, die ältesten Liebeslieder finden sich in surselvischen und ladinischen Versionen, so dass der Einfluss der Reformation auf das Volkslied als ein sehr geringer zu bezeichnen ist.
Zu den ältesten Volksliedern gehören jene, die ursprünglich bei Kidtushandlungeu gesungen wurden ; sie verherrlichen Erscheinungen und Kräfte der Natur, die als persönliche Wesen aufgefasst und verehrt wurden. Die Feier des beginnenden Lenzes, des wiedererwachten Vegetationsdämons stand auch im luntal im ungeschriebenen Kalender des Volkes. Wie aus einem Kiuderspruche ,.mantinada" aus dem Bergell erhellt, ward der Ein- zug der wärmeren Jahreszeit und das Erwachen der Vegetation mit Spiel
Einleitung. IX
und Tanz, ursprünglich wohl mit Gesaug und Tanz gefeiert. Wir ver- muten, jene Feier sei die eigentliche mantiuada gewesen und jene mantinada, die später in einzelnen Gemeinden des Vorderrheiutales aufgeführt wurde und das damit zusammenhängende Spiel vom Austreiben der Fastnacht sei eine Übertragung der ursprünglichen Frühlingsfeier auf die Fastnacht. So gehört jenes FrUhlingsliedcheu, das die Kinder in verschiedenen enga- dinischen Gemeinden vor den Häusern sangen, um sich eine freundliche Gabe zu ersingen, zu den ältesten Denkmälern der rätoromanischen Poesie.
Weit zurück in graue Zeit reicht aucli das St. Margare talied^ das vom Ende des goldenen Zeitalters in den Alpen erzählt und das Pfarrer Mohr noch im hochgelegenen Remüs gehört hat. Es hat das Lied die älteste Fassung der Mai*garetalegeude zur Voraussetzung.
Zum ursprünglichen Bestand der rätoromanischen Volkslieder ge- hören offenbar jene Lieder, welche zum Tanze gesungen wurden und nach deren Weise getanzt wurde. Der feierliche Reigentanz wurde, wie wir aus einzelnen surselvischen Märchen ersehen, auf grünem Felde aufgeführt. Die Jugend versammelte sich im Engadin wie im Oberland während des Mittelalters zia Spiel und Tanz auf offenem Felde. Campell hat uns den Anfang eines alten Liedes, eine Aufforderung zum Tanz, überliefert:
„Strada commüna ad yra sullatzar".
Neben dem Reigenlied Nr. 84 verweisen wir auf das eigentümliche Lied vom Fischer; es ist ein altes Erbstück der rätoromanischen Hochzeitsfeier, das nicht Avie die ursprünglichen Hochzeitsreden der herben Sittenpolizei der jungen Reformation weichen musste, aller Wahrscheinlichkeit nach ein Tanzlied.
Aus den engadinischen Schauspielen, die allerdings zumeist Über- setzungen sind, erhellt, wie das Lied in enger Beziehung zum Tanze stand; da begegnen wir Wendungen wie: „Wir tanzen nicht nach deinem Liede", „nach eigenem Liede tanzen". Zu den ältesten Liedern der Rätoromanen gehören die Spottlieder. Es sind uns einige solche aus dem Unterengadin erhalten, die, wie aus dem urwüchsigen Ton, den derben Kraftsprüchen und altertümlichen Bildern, wie boscha grischa, er- sichtlich ist, ins Mittelalter zurückgehen.
Von den Tier fabeln, die uns in den dichten Wald zurückführen, wo der Mensch noch in inniger Beziehung zu den Tieren stand, hat sich nur ein karges Bruchstück erhalten ; es ist das im Engadin wie im Oberland gesungene Lied von der Liebe der Heuschrecke und der Ameise. Im Engadin wie im Oberland finden sich noch Spuren des liiedes von der Tierhochzeit. ,
X Einleitung.
Zum ältesten Bestandteil unseres Liederschatzes kann auch das Streit- lied zwischen Wein und Wasser gezählt werden, das uns Campell auf- bewahrt hat und das sicher ein paar Jahrhunderte älter ist, als Campells Aufzeichnung, der oflPenbar alles weggelassen hat, was an den alten Glauben erinnerte.
An verschiedenen Stellen haben wir uraltes Erbgut unserer Volks- poesie, von einer allzu klugen und kalten Zeit in die Rumpelkammer des Kinderliedes verwiesen, an den alten Ehrenplatz gestellt, den es früher im religiösen und sozialen Leben einnahm.
Ähnlich dem Märchen geht der StoflF der Balladen von Land zu Land, von Volk zu Volk; in der Behandlung des nämlichen Erzählungs- stoffes bei den verschiedenen Völkern spiegelt sich die nationale Eigenart wieder, die den Liedern den eigentlichen Charakter verleiht. Echt rätisch ist jenes Lied, das uns von den treuen Lieben erzählt, die nicht von- einander lassen und die, wenn sie im Leben getrennt waren, im Tode ver- eint werden. In der verstümmelten Gestalt, wie das Lied „o mama chara" uns im Ladinischen und Surselvischen überliefert wird, ist dasselbe ziem- lieh unverständlich. Offenbar bedeutet der Trunk, der sonst ganz un- motiviert wäre, einen Verlobungstrunk oder einen Trunk zum Zeichen geschlossener Ehe. Noch das statutum synodale Andegavense erwähnt die falsche Meinung, die Ehe werde abgeschlossen, indem die Brautleute gemeinsam aus einem Glase Wein trinken ; imd Polydorus Virgilius er- zählt: „Sponsa apud Anglos postquam beuedixerit sacerdos in templo, incipit bibere, sponso et reliquis adstantibus idem mox facientibus". Wir denken uns, das Lied erzählte ursprünglich, wie der Geliebte in dem Augenblick ankommt, da die Braut einem anderen angetraut wird ; ob des traurigen Wiedersehens sterben beide gebrochenen Herzens und werden nebeneinander begraben und aus ihrem Grabe wachsen Blumen, die sich umschlingen, „weil die beiden einander so lieb gehabt". Die oberländische Form steht dem Original näher als die ladinische : dort haben sich noch die rote Rose und die weisse Lilie erhalten, während sie, wohl um des Reimes willen, in der ladinischen Form durch die Kamillenblüte und die Muskatnuss ersetzt werden,
Ladinisch hat sich auch eine alte Form des Liedes: „0 bab, bab" erhalten; hier ist es noch das^Schlossfräulcin, von dem berichtet wird, wie es von Knechten und Mägden Abschied nimmt, ehe sie gezwungen heiratet und dem ungeliebten Manne die Hand reicht. Die Vermutung, die wir in unserer Vorrede zu den oberländischen Volksliedern aus- gesprochen haben, das Lied gehe in das Mittelalter zurück, scheint somit begründet zu sein; wir haben hier eine Gestalt des Liedes vor uns, wo
Einleitung. XI
das Volk uocli offenbar an das Scblossfräulein denkt; die folgende Variaute weiss nichts mehr von Schloss und Fräulein; das Lied meldet von der Dorfnmid, die von den Gespielinnen Abschied nimmt, nicht von Knechten und Mägden. In diesem Liede hat der Balladenstoff eine ganz rätischc Gestalt angenommen und die rätoromanische Version darf sich dem e-leichen Liede bei anderen Völkern au die Seite stellen. Dramatisch be- wegt führt uns das Lied mitten in die Handlung: wie lebendig und er- greifend ist das Widerstreben der Braut geschildert! Eine ahnungsvolle, trübe Stimmung ruht über dem Liede der Treue, welche Tod und Grab überdauert. Auch bei den Rätoromanen können die Seelen der Liebenden, die in die Blumen übergegangen sind, welche das Grab schmücken, nicht voneinander lassen. Die symbolischen Pflanzen, in welche die Seelen der Liebenden übergehen, wechseln bei den verschiedenen Völkern. In den portugisischen Romanzen finden sich bald die Cypresse und der Orangen- baum, bald ein düsterer Fichtenwald über dem Grabe des Ritters, über dem der Jvmgfrau ein trauriges Rohrfeld: bei den Serben sind es Rosen und Kiefer, bei den Rumänen zwei Tannen, im griechischen Volksliede eine Cypresse und ein Schilfrohr, bei den Ungarn Rosmarin und Lilie, bei den Schotten Rose und Birke, bei den Wenden zwei Reben, bei den Bulgaren Pappel und Tanne.
Zu den ältesten Balladen gehört jene, die von den drei Kameraden erzählt, die zur Jakobsbrücke gingen, offenbar zur Brücke an der grossen Pilgerstrasse, die nach St. Jacob in Gallizien führte. Sie kehrten in eine Wirtschaft ein; der Jüngste verliebte sich in des Wirtes Tochter, die ihm ihre Liebe schenkte und sich mit ihm verlobte : der Glückliche rühmte sich bei den Genossen seines Erfolges: aber der Wirt vernahm es und fuhr ihn hart an: „0 du Schelm, was gab sie dir zum Pfand?-' — „Einen goldenen Gurt und zwei schöne goldene Ringe," war die Antwort. Aus Rache ver- klagte der Wirt den Jüngling, er habe die Tochter behext. Das Lied denkt wohl an Liebeszauber. Der Landammann iind die Geschworenen richteten ihn als einen Hexenmeister. Ehe der Todesstreich fiel, forderte der Jüngling die Henne auf, ihn zu rächen und diese nahm so Rache, dass das Blut auf die Strasse floss. Der als Pfand gegebene goldene Gurt lässt auf ein hohes Alter des Liedes schliessen; nicht an den wilden W^aldvogel, sondern au die häusliche Henne richtet sich die Bitte des Sterbenden, dafür besorgt zu sein, dass die Seinen ihn rächen und diese erfüllen die Pflicht der Sippe in blutiger Weise.
Unter den Liedern, die von dem heimkehrenden Gatten erzählen, finden wir ein eigenes und fremdes; eine Übertragung aus dem Italie- nischen ist das Lied: „Ghante, chante Lisetta." Das Original, das Professor
XII Einleitung.
Alessandro d'Ancona in Ripafratta gefunden und Nigra mitgeteilt, gibt dieser in seineu: Canti popolari del Piemonte^).
Wie bei den Märchen, so ist es auch bei den Balladen sehr schwer, Eigenes vom Übersetzten auszuscheiden. So war es uns bei einem von Flugi gegebenen Volksliede: ,.Ad eir üua giuvna sün ün marchio" immer aufgefallen, dass die verlassene Tochter bekennt, sie sei vom treulosen Geliebten verlassen worden, weil ihr Vater ein Hirte, ein Gemeindediener gewesen sei. Der Hirtenstand wurde bei den Rätoromanen nie als ein niedriger Stand angesehen, sondern war dem Bauernstand vollkommen eben- bürtig. In der Version, die Vital gibt, wird der Hirt dem Edelmanne, der eine goldene Kette trägt, gegenübergestellt; dieser Gegensatz zwischen Hirt und Edelmann ist für das Engadiu noch unwahrscheinlicher. Der ganz nationale Schluir^s, nämlich die Berufung auf die schöne Ebene von „las Agnias", die alte Richtstätte des Engadins, hatten aber unseren Verdacht als einen unbegründeten erscheinen lassen. Zum Glück aber hat sich bei Vital der ursprüngliche Schluss erhalten: „Dieses Lied, das ihr gehört habt, ist gerade hier ohne Schwierigkeit übersetzt worden. Und der es zuerst gesungen hat, der war ein Mann, der schon verheiratet war. Ich nenne ihn nicht, aber ich halte ihn für einen Ehrenmann." Nach Ton und Haltung glauben wir, die Übersetzung in das 17. Jahrhundert ver- legen zu müssen. Aus dem Deutschen übersetzt, erklärt sich die Gegen- überstellung des Hirten und Edelmannes.
Der Einfluss des französischen Liedes auf unser romanisches ist un- bestreitbar; weiss doch sogar das surselvische Kinderlied vom Burschen zu erzählen, der nach Frankreich ging, um für den König die Lanze zu führen. Und Campell bezeugt durch ein aufbewahrtes Bruchstück eines Volksliedes, wie schon im 16. Jahrhundert der Engadiner ein französischer Söldner wurde, der vom König als vom ,. guten Vater" die ausgeteilten Sonnenkronen in Empfang nimmt. So ist das Lied von den drei jungen Tambouren mit dem Refrain: „Ran, ran, rataplan'' auf das Original zurück- zuführen, das uns Graf de Puymaigre in seiner Sammlung von Volks- liedern aus Lothringen aufbewahrt hat und das sich in verschiedenen Varianten in ganz Frankreich^), bei den Piemontesen^) und Katalanen*)
*) In den Anmerkungen zu den Volksliedern, die in Band X erscheinen, geben wir zu einer Anzahl die fremdländischen Originale.
*) Komancero de Champagne, par M. Tarb^ t. IL, p. 127. Romania, XIII., 434. (inillon, Chans, pop. de l'Ain, 91. Gönard de Nerval, Les filles du feu, La Boheme galante. Annuaire des trad. pop, II, 46. M6moires de la Soci6t6 d'emulation de Cambrai, t. XXVIIL p. 276. E. Rolland, Rec. L, 266. IL, 149.
') Costantino Nif^ra, Canti popolari del Piemonte, p. 382 — 385.
*) F. P. Briz, Consons de la terra, III, 111. Miiä, Romancerillo, 175.
Einleitung. XIII
verfolgen lässt; man könnte aus demselben den fehlenden Schluss des romanischen Liedes rekonstruieren, wo der Trommler die Königstochter verschmäht.
Bei einigen gerade von den älteren Liedern fehlt der Schluss; so in einer älteren Fassung des Malbruchliedes. Bemerkenswert an dem Liede ist, dass hier der schöne Fürst und König von Holland die Stelle Malbruchs einnimmt. Das Lied von dem König, dessen Tod vom schwarzgekleideten Diener der Fürstin gemeldet wird, repräsentiert die älteste Form des Malbruchliedes.
Der Schluss fehlt auch beim Liede vom Fähudrich, wo der Baron und seine Tochter in Ghur, der Stadt, an die Stelle der Königstochter und des Königs von Frankreich getreten sind. Dass die jetzige Fassung aus vorreformatorischer Zeit stammt, glauben wir aus der Erwähnung des „Kilbitanzes" schliessen zu dürfen, zu dem auch die Knabenschaft von Frankreich erscheint.
Bei einem Volke, das seit Jahrhunderten über sein Schicksal ent- schieden hat und bei dem der Krieg ein Volkskrieg im eigentlichen Sinne des Wortes war, mussteu die geschichtlichen Vorgänge tiefe Spuren im Volks- liede zurücklassen. Campell hat uns, wenn auch leider nicht die vollständigen Lieder, so doch einzelne Brxxchstücke aufbewahrt, aus welchen wir Schlüsse auf den Charakter dieser Lieder ziehen können.
Es sind epische Gesänge, bei denen, wie bei jeder echt volkstüm- lichen-'Epik, Rede und Gegenrede der Helden einen breiten Raum ein- nehmen.
Ähnlich wie bei den Serben und Montenegrern, waren auch bei uns die von einem, „der dabei gewesen", gesungenen Schlachtlieder wirkliche Volkslieder. Das letzte Lied dieser Art ist das S. 185 — 190 abgedruckte Lied vom Kampfe mit den Österreichern aus dem Jahre 1623; hieher gehört auch das Lied vom Müsserkriege, von Johann Travers niedergeschrieben, das so das älteste Denkmal unserer Literatur wurde. Wäre das nicht der Fall gewesen, so würde niemand im Verfasser den gewaltigen Staatsmann und gelehrten Humanisten, den Freund des Simon Lemnius vermuten, so echt volkstümlich ist diese Antwort auf ein Schandlied, das im Bergell gesungen wurde.
In den wildbewegten Tagen, wo die Grossmächte um die rätischen Pässe stritten und die Religionskämpfe in den rätischen Tälern wüteten, wurde die öffentliche Meinung im Liede bearbeitet, der Gegner angegriffen, mit Hohn und Spott überschüttet und das Lob der eigenen Partei ge- sungen. Wenn das surselvische Lied auf Jörg Jeuatsch offenbar die Rache des rätischen Diktators fürchtet und dem Herrschgewaltigen nur in vagen
XIV Einleitung.
Andeutungen Opposition zu machen wagt, so greift das ladinisclie Rügelied den Toten mit leidenschaftlichem Hasse au.
Hierher gehört auch das schon im Band VI dieses Werkes veröffent- lichte Lied über die Belagerung von Montalbau: der Umstand, dass dieses Lied in Handschriften immer wiederkehrt, ist ein Beweis, wie man in den rätischen Tälern regen, ja leidenschaftlichen Anteil nahm an den Kämpfen der Keligionsgenossen ausserhalb des Landes und selbst Bluts- und Stamraes- verwandtschaft darüber vergass.
Das Lied ,,von der Bündner Freiheit", das uns in zahlreichen Vari- anten überliefert wurde, zeigt, wie bei dem auf seine Vergangenheit so stolzen Bündnervolke die Geschichte dazu dienen mi;sste, in den alten die neuen ,, Tyrannen" zu bekämpfen und das Volk gegen Osterreicli- Spanieu aufzureizen, während das Lied von Wilhelm dem Teilen dartut^ wie jenes Band, das sich auf dem Schlachtfelde der Kalvenklause in den ersten blutigen Fäden um die drei Bünde und die alte Eidgenossenschaft geschlungen hatte, im 17. Jahrhundert einen neuen Einschlag erhielt.
Der Untergang des Marktfleckens Plurs, der wie ein erschütternder Zwischenakt der blutigsten rätischen Parteikämpfe zu den Greueltaten der Menschen noch die Schrecknisse der Natur gesellte, hat in zwei Liedern (vgl, Bd. VI p. 164 — 171) bewegten Widerhall gefunden.
Wenn sich in solchen historischen Volksliedern nicht bloss die be- wegte Zeit, sondern auch jener kühne und gewaltige Geist des freien Bauernvolkes widerspiegelt, so wurde mit dem Niedergang des rätischen Freistaates in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts das historisch- politische Lied unbedeutender; man begnügte sich, diesen und jenen tapferen Offizier zu besingen, der unter fremder Fahne bündnerische Soldaten an- führte, wie jenen Herkules de Capaul, der bei Menin fiel. Allmählich musste das Kampflied dem Klagelied über schlechte Zeiten und böse Menschen Platz machen.
Zahlreich sind die Spott- und Rügelieder, wie denn auch die Schriftsteller aus dem 18. und beginnenden 19. Jahrhundert, die über Graubünden schrieben, es nicht unterliesseu, auf die Neigung der Rätoromanen zur Satyre hinzuweisen. Da aber diese Lieder allzu sehr das Gepräge des Persönlichen und Lokalen an sich tragen, mag es an nur wenigen Proben genügen.
Wir glaubten auch ein Lied da bacharia geben zu müssen, das von möglichst vielen Nachbarn während des Fleischhackens und Fleischwiegens am breiten Stock gesungen wurde. Das alte Lied: „L'otra saira a bacharia", nach dessen Melodie so viele Volkslieder gingen, konnte leider bis jetzt nicht aufgefunden werden.
Einleitung. XV
Lieder, die wir wie einen düsteren Vögelzug- von Weissrusslaud bis nach Korsika hinunter verfolgen können, finden sich naturgemäss auch im ernsten, einst so einsamen Hochtal und zählen zu den ältesten; es sind die Klagelieder um die Toten. Nicht selten bricht der Schmerz in ur- wüchsiger Wildheit hervor, aber die Glaubensfestigkeit mildert das herbe Leid.
Den bewährten Führern Grundtwig und Child folgend, haben wir alle uns zugänglichen Varianten eines Liedes vollständig wiedergegeben; denn nur so wird es möglich, das vollständige Material zur Kenntnis eines Liederstoffes und der verschiedenen Bearbeitungen desselben zu geben.
Von den Sprichwörtern haben wir nur jene gegeben, die nach Inhalt oder Form Engadiner Eigengut sind, mit Ausschluss des Über- setzten und Entlehnten. Besondere Aufmerksamkeit haben wir dabei den Rechtssprichwörtern geschenkt, die in reicher Fülle vorhanden sind. Das letztere wird uns nicht überraschen, wenn wir uns daran erinnern, dass der Freiheitskampf der Rätoromanen sich eigentlich zum Kampf um „das eigene Gericht" zuspitzte.
Dankbar gedenken wir hier unserer Vorgänger, deren Sammlungen wir so reichlich benutzt haben. Es sind Alfons von Flugi^ der hochbe- gabte Dichter, dem es vorbehalten war, mit dem feinsten Sinn und sichersten Takte das Schönste aus dem Garten der romanischen Volkslieder zu einem einzigen Strausse zu binden; der kunstsinnige Dichter Peider Lansel, der die Sammlung Flugis mit sorglicher Hand und begeisteter Liebe fortgesetzt; Andreas Vital, der mit unermüdlichem SammeMeisse und glück- lichstem Erfolge eiue unvermutet reiche Garbe vor dem drohenden Unter- gange gerettet hat. Hier sei auch Florian Grand genannt, dem wir eine zusammenfassende und die Eigenart des romanischen Volksliedes glücklich charakterisierende Studie zu verdanken haben.
Vorliegenden Band widmen wir der Jugend des Engadins und wir hoffen, dass das alte Volkslied hier wie bei so manchem kleineu Volke der Jungbrunnen neuen Lebens werden möge.
Ms. Pont.
Papierhandschrift in fol. ", Format der alten Rechnungsbücher, zählt 18 Blätter, in einem neuen Einbände.
Auf fol. 15'' findet sich die Jahreszahl 1728 a 26 Agt Pontresina, auf fol. IS'' die Notiz: 30 Ägofto Phontraßna Chamfuns mundemas fchritas traf me wo el Cherchia Chi Gha Le Chi als paramt da vo d'' chata.
Enthält Volkslieder und am Schlüsse zwei italienische Lieder: Can- xoneta sopra ü dragon und La resposta del Dragon.
In der Kantonsbibliothek.
Daraus abgedruckt: 2a, 9, 10, IIa, 12a, 16a, 19a und 20.
XVI Einleitung.
Ms. Cad. Ein einzelnes Blatt aus einer Liederhandschrift. Enthält nur das Lied Nr. 57 und den Anfang des Liedes Nr. 9. Im Besitze des Herausgebers, geschenkt vom Dichter Fadri Caderas.
Ms. And.
Papierhandschrift in fol. *•, Format der alten Rechnuugsbücher, zählt IG Blätter.
Auf fol. 1* findet sich die Notiz: Ano 1678 adi 10 Jennary als quaista iinta fatta aint et ais bain gratiada chia Deis am detta agüd chia pofsel imprendar bain ä fcriver cun quella, auf 12'^ die Jahreszahl 1678.
Enthält romanische Volks- und Kirchenlieder.
Im Besitze des Herausgebers.
Daraus abgedruckt Nr. 60.
Ms. Ss.
Papiei-handschrift in S^, 26 Blätter in einem modernen blauen Earton- band. Enthält sur- und subselvische Volks- und Kirchenlieder.
Fol. 15'' — 16*^: Üna Canzun dilg Prophet Da las ligias Sa conta en ilg Miedi: Carstiaun chei taulzas. Eni üg on 1803 ils 26 januarij.
In der Kantonsbibliothek.
Daraus abgedruckt: Nr. 130.
Ms. Mio.
Papierhandschrift des XVIII., S**, Jahrb., in farbigem Umschlag, alles von der gleichen gewandten Hand geschrieben. In der Kantonsbibliothek. Daraus abgedruckt Nr. 143 und 144.
Ms. Lum.
Papierhandschrift in 8*^, gebunden, 45 Blätter^ von der gleichen Hand.
Fol. la— 25b enthalten die Lieder Nr. 167, 168, 169 und 170, fol. 26* — 28b: Plaunt dün Pchieder, 29«— 30^: Üna otra bella Canxum, fol. 31* — 451» leer.
In der Kantonsbibliothek.
VOLKSLIEDER.
(Romanische Stuflien I, Flugi, p. 327/8.)
Less ir a plaz, less ir a plnz, Scha las mattaiis am lessan: Las tramagliar, las dumaudar, Scli'ellas a mai pi2;lessau.
5 Subit cireii suu sül plaz riva, Schi u'hai partuot guardä; La mia marusa d'üua vart N'hai eu subit clomä.
N'ha gnü discuors, rasclnm cou ella 10 Da grau melaucouia:
Cha be per quai, cha be per quai Meis cour qitel legua via.
Scheu cougiistess e sch'eu avess Üua spusa zuoud richa, 15 Ed impero ch'ella uu vess Ne senu e neir giüdizi —
Seun e giüdizi pola vair, II Seguer benedescba, Ma la superbia sbassa bod 20 Chi d'ella muar as lascha,
'Na bella J.uouua völg avair, D'inu.uder ch'ella vegna: Air ustaria la völg mautgnair E far que ch'ella vöglia.
Romanistbe Forsolumjien XXVII.
Volkslieder.
25 Sck'eu speud iiu baz schi not eu duos Per far ma duouua bella, Per cli'ella possa hain maugiar 11 rost our d'la padella.
Quel vin rösin e quel pan fin 30 Dess mia duonua mangiar,
E quel vin ascli e quel pan noscb Lascbaiu par dar als giasts.
2.
a.
XJna otra per lafs juvnas in la nota, quela ehi ais da mai'ider.
(Nach Ms. Pont.) [f. 11*] Matauns da marider,
Lasains Un po chiauter,
Da cour ans algraiu
Ls mats fchia baiu ni;fs vainf.
5 E nun stovan bricbia efser, üngiün as lafcba incbarel'er. fuletaf fchia ftains aquiio, Schia nun vüglian gnir, li ehi lal'an.
Ei pasan quels, vus bels, 10 Cbia nu ls ftovan vair bo elss, C[hia] ftaun I'ul miuebioner, Craian da ns fnarauter.
[f. 11'^]
Ma vul's el'ses bains buus^ 0 vuf, noaf bels marus, 15 zuond bain nus as consanzans, cbia vu efches be fcho infauuts.
Wais leta d' gnir u Iter, cun nus da tramaglier, Ma nun vulai(n)s brich chrar, 20 nus ftovains be I'avar.
Wais leta da ns dumauder et Iura ftuvains fpater bain ün lung temps aqu(i)o, Schia nuss volains piglor u na.
Volkslieder.
25 La leta ais Iura nofsa, La I'peta ais Iura vollsja uugUua vais vauto Cur nulas in quaist fat.
Schia baiu chia uus tuots buii[a]s 30 amand voasas perfumas, qualchiosa iis fidains, Ma tuot brich nu:< nuu caraiaii.
Vufs as tgnias eir ficli bels, et cert vus efcbes quels, 35 Mo fcho nu(s)|ii] efcbe[u]s fiiias, Eschaus al maiii obarinas.
Vufs el'ses plaius d l'usdet, ingiau et [in]fideltet iu vufs ais tuot mautuus. 40 0 bels, raa tos matuns.
Iu buchia ävais il meil, ino iu il cour il feil, voafs plets ium lams fco lat, Mo forau aiut il cour.
[f. 12''] 45 Li Ulis (iuciritet,
iu uu(n)s ais fidiltet,
in uus ais üu cour prus,
v(e)[u]fs efchef malitius.
Iu nus üu cour riel, 50 tuot baiu et üngün mel,
mel ftabiles scho ils utschels, Mo faimpel schco ils agnels.
Pertauut, cuupaguias chieras, Lasain eis üu po fer, 55 ftaiu pur fura da uus,
Cu ns veguiau bod tar uus.
Chieraf conpagnias mias, vivair in alegria, da nus alegre in il Segner, 60 ungün chi ns posa artguir.
Volkslieder.
II Siguer ans parchiüi'a, US deta bain vintüra, quels chia dien ns vol der, ingiün non ils po pigler.
b. (Romanische Studien I, Flugi, p. 328/9.
Mattans da maridar, Lascba'ns Uu pa chantar, Da cour ans allegrain, Mattauns scha eir uon vain.
5 Que non sto bricba esser, Üngün nu's lascha increscher, Snlettas stain bain quia; Nu vöglan gnir, schi laschan.
S'impaissan bain quels bels 10 No stobgiau vair ad eis, E stan sül minchunar Crajond da'ns snarrantar.
Ma vus eschat bain buns, 0 vus, nos bels mattuns: 15 Zuond bain no s'couoschain, 'Sehe chöntsch no uns crajain.
Vais letta da gnir o star Cuu uus a tramagliar, Ma uu leivat brich crair 20 Nus as stobgiau avair.
Vais letta da'ns dumandai*, Lura stais spattar Bain ün hing temp aqua Scha's volain tour o na.
25 La letta ais lura nossa II spet ais lura voss, Üngün ha l'avantach Far nozzas in quaist fat.
Volkslieder.
Vuo staivat zuoucl ficL bei 30 E tschert vus escbat quel, Ma scha uiiu essaus tiuas Eschan almain charinas.
Malizia e fosdä lugiau, iufedeltä 35 In vus als tuot, matuus, 0 bels, raa fos matuus.
lu buocha vais il meil, Ma iu il cour il feil: Voss pleds suu lams sco lat; 40 Ma fraid ais in il fat.
In uus ais fideltä, Iu nus sinceritä, Iu nus ais cour real, Tuot baiu ed üngüu mal.
45 Iu nus ais üu cour prus, Vus eschat malizius, Malstabels sco utschels, Nus saimplas sco aguels.
Pertaut, cumpognas cliaras, 50 Lascbain eis ün pa stai-, Staiu par nus be üu pa Schi veguan eis davo.
Cliaras cumpognas mias, Uraiü iu allegria, 55 üa's allegrar nel Segner Üngün nun dess s'astegner.
II Segner ans parcbüra, E'us detta bain vintüra, Quels scha Diou ans vol dar 60 Üngüu uun's po pigliar.
Vintüra e tuot bainstar, AnsT'osta^da contrari; Tia grazchia, Diou, da'ns quia Tia gloria iu tschel luvia.
Volkslieder.
3.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 329.)
Vussas inattas s'almautais Da uus oters giuveus, Cba nus tiraus our d'pajais Ed a vus bandunaus.
5 Vussas nu savais parche Clia nus tiraiu via: Quai fains par quel grond bastuu Dalla chüzaria.
Giaiu daveut e staiu daveut 10 Trais o quatter ons, Ed allura gniu a cba Cuu quels quatter fraucs.
La mita eir per viadi Sgür cba uus spendain, 15 Ed l'otra mita In divertimaints.
Cur cbi'd es in eben dell' au Eschens darcbeu gliscbs, 0 cbe povra natiuu 20 Escbftu uo auters Griscbs.
4. (Rouianische Studien I, P^lugi, p. 329—330.)
0 giuveu, tu bei giuveu, Voust tu at maridar, Ma schi pur at marida, Sün mai nun at biscbar.
5 Hast cumanzH ad ir Pro otras a tramalg; Mo sclii va tu pro otras Cba cu pii uuu at völg.
Volkslieder.
Scha tu at impissessast 10 Suis pläcls cha vaius tscliautschri Schi sgüramaing cridessast, E gnissest irrUvlä.
5. (Romanische Studien I, Flugi, p. 315/6.) ,,Bainvgnia, tu raia cour eher; Vainst tar me a tramelg? Üu' otra hest tu pü eher. (Aiososo)
Aint in mia cour sincer 5 Eu at purteiv' amur Be scu 'ua fras<;ha flur.
Ma tu, tia bain siueer, Cha tii'ra faivast iucler luua ho quel trat vi?
10 0 eu cuguuosch fich baiu, Ch'al es daffat daveut, Ch'al es par saimper speut.
Cu s'ho tia cor feria Usche fisch indüria? 15 Eu't rov do'm ad iucler." —
„Tu am fest Im grand tiiert Cun pleds usche fich dürs; Que iiou riva da me.
Eu he bgers cunter me 20 Provaud da svier que, Ma eu sum tuot cun te.
Am chüran tuots mias pass Ch'eu veng: che me dess fer? Che dessa m'impisser?
25 Ir davent am fo mel: Be ch'eu uou veza tel! Mia cour sto bod alguer." —
O cor mia fich eher ! Sto que pi'opi dvauter, 30 Cha tu stost trcr daveutl:'
Volkslieder.
Schi vöglia giavüsclicr Tuot que cba tia cour eher Be as po impisser.
Ab pur pudess river 35 Quell' ura aunz cxi't partir Da quia, da'm sutarer.
Que füss il pü bei spus, E viedi allegrus; Pudess pur quel spuser!
40 Allur füss que glivro. E tuot füss tascbanto luvers dals prossems tias.
Cun eraunzs bgers, mia amur, Sün mia vascbe allur 45 Gnissast tu am purter.
Lur simpissess tia cour Cba in que vascbe uouf Füss üna frasi^ba flur. '' —
,,0 tu, o mia cour eher!. 50 Eir mia giavüscb füss tel
Cba vessan in ün di dan's sutarer."
.jüossa stuvains glivrer Nos plaundscher trauuter per E stuaius ans partir.
55 Dieu t'cbüra, vest davent: Tia cour sarö cuntaint ; Ma forsa per poch temp."
6. (Romanische Studien I, Fhigi, p. 312/y.)
,,I)iutauut cli'eu deir' üna juvna llur Vivaiva in allegria, Ed uossa chi'm eis gnieu la crusch Nu poasö seutir la gia.'" —
Volkslieder.
5 ,,0 sclii tascha, miou cour clicr, E allura t'iudaletta ; Dis cert varost tu da pisser, E dis eir dad algrezchia.'' —
jjGrand' algrezcbia am po baiii giiir 10 Ed eir graud' nllegi'ia,
Ma sclia in'impais raa giuventün, Nu poass am smaucher via," —
,,Scha Dicu aus do bgers bels iffauuts E da temma da Dia, 15 Viilains pigler pazchaiutamaing E ster in allegria/^ —
„Ta raschum min am vo per seiin, Un' otra vess eu baiu gugent; Vess eu pur elas d'ün utsche, 20 Vuless svuler davent.
Schi eu vuless svuler daveut Ed ir vi fin sur mer." — „Ed eu vuless bain bod ir zieva Ed ir vi at claper."
25 ,,Mo schi iuua vulessast ir, Vulessest tu trer via? A cliesa stuessast tu turner Sainza ta cumpagnia/' —
.,Ta raschum nun am vo par cour, 30 Ed eu uu pilg fadia;
Daivast tu fer sainz 'am pigler, Schi füss in chesa mia." —
,,Ma tu lo füssast suspirand Ed eir bod alla fossa, 35 Ed eu am vess da'm arüvler, Da't vair do la resposta."
10 Volkslieder.
7.
(Komaii Ische Studien I, Flugi, p. 313.) Nus amis da cumpaguia Vulains ir tuots a tramelg, Cha miuch^ üu piglia la sia, E cumainza a fer da belg.
5 Cur cha'l suu ho do priiicipi Duos alla vouta ste sü, Sute legiers ; ma giüdizi ! Da nun ir culs peis iu sü.
S'inguarde bain da tagloulas 10 Scha uu vulais las purter, Spande pur 'na parpajogla Ed al prüm fe's infurmer.
II suter il spiert arfras(,ha, Fe las chammas stauglanter; 15 Cur cha d'ais fin della trasylia As ho vögla da pusser.
II suter ais üua üsaunza D' velg inö sto üsito, Ils pü scorts hauu per credenscba 20 Chi nun saja üugiün pcho.
Cur la generela riva Tuot chi sota, ma pü plaun, E faun tuot trembler la stüva Dals grands squass cha luaint dann.
25 Cur arrivos sun a cliesa Tuot chi allura vo a pusser, Laschan a l'otra brajeda A fer que chi ais da fer.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 314.) Parche vulais ch'üua parsuna chaunta Chi nun ho pü sieu cour in libertedV Lasche cliantcr a chi l'amur coutainta E lasche mc in nia duhir ci'ider.
Volkslieder 11
5 Ma uöbla flur ! che dess eu fer clii't plescha? Ch'eu he pers tuot in perdaut mieu eher cour. Voust tu ma mort? ais qnist che tu giavüscliastV Schi dum mieii saiuig par mia dutsch amur.
Zieva ma mort uu sarost usche dura; 10 Tu m'amarost, e da me t'algurdaiid Chamiuarost tu sur ma sepultüra Cun displaschair ])er tia fidel amaut.
Ed in qnel lö inua'l c^l at coudüa T'algordarost da ma fidelitet. 15 La qneV ais saimper steda ferm' e püra Scu'l firmamaiut snr uns ais in vardet.
9-
Da ün, Chi amma cordi[e]lmaing fia spufa.
(Nach Ms. Pont.)
[f. l^J Adün amer, mo brich giodair,
na granda paiua aise palva[i]r, zuond üngUn mel, nas poas eau dir, taunta dulur, chi sfo fentir, 5 Achj quant beo ais quel da tgnia[i]r, da cor, chi amiaa et po giodair.
Sco thia giata pigler uou po Lal's mlirz, mo lafer ir lal's fto, ulia aif quel, da cour chi amma, 10 ne po 1 furfguiar que, chia el brama. Ach, quant da cour.
Sco ün ut|s]che uon po fchovoler, ni t[r]aier flet, fchel uon po fter, Ufia amer nou f po palvair, 15 Sainza havair fpraunza da gudair.
Scha la i'prauuza a me nun cunsarves, in mia amur nun confirmef, fchi feis meif cour da fat fparir, et aunz la moart Itovef morir. 20 Ach, quauut da cour.
12 Volkslieder.
Per que vlilg uofa rafugier, La mia foart üu po prover, e m ais fto dit fgür et cert, chia chi plü pichia, vaiu aviert. 25 Ach, quaunt da cour.
La certa Ipraunza bods da I' vair, chiera mai'ufa, da ( gioda[i|r, em viver fo fcho flurir, eaue zainza vufs Ituvefs morir. 30 a quant beo fum eaue da tgnia[i]r, Cur eaue ä vuf poaf pofidair.
Veng bot a gnir ün po tar vul's, ha noaf barat k farer gio, il quel pü bot, chia que me dvaiuta, 35 l'chi viv e mor con vus containt. Ach, quauut da cour a vufs.
I ,. ^ bi Schi ue tli bot, eaue lün te I'pet,
couu te da fter, aif mieue dalet. ve, chiera marufa, eaue t'vülg taunt bain, 40 e bain da cour nuf ans piglaiu. 0 quaunt beof efchenf da tgna[i]r jnfembel, chi enl' podainf giodair.
10. (Nach Ms. Pont.) If. 1''] Mais cour non ais plü meil',
na ledra lo invulo; Ach, fchia podeis il feis asch tguia el apignio.
5 Ils leders, quels fapichian, Ach, Ich' au m podefs pichier vi d l'ia chiera vitta et l'tret l'cho in bratz l'ia.
0 cliiera, vus m avaifs 10 Meis cour tuot invullo, as rof, dem no il voaC, u 1 meis am turnaute.
Volkslieder. I3
Co volais, cbia dürer pofsa A viver fainza coiir, 1 5 volaif vufs per cafsa vol'sa, per vul' volaif, cliia raora,
0 ledra, vofsa fatschia^ 0 ledra, vofsa buchia, o ledra, vofsa bratschia, 20 0 ledra, vita tuota,
0 ledra, tu belleza, meis fauug liest tormento, m best do dolur, grametzia, meis cour tuot in vul 0.
25 0 ve, eaue fto morir, üngüii cour plü im vaiu, La moart eau fto patir, Per f avar volida taimt baiu.
[f. 2"] Per f avar porteda amur,
30 per f avar douo mieu cour, faiut eaue tauuta dolur, Eaue ard, eau crap, eau mour.
Seh eau f vef podieu brancheler, 0 Ich ean vef gia la foart, 35 fün vus da m apiclier,
Iclii me nou füs eau mourt.
Seh eau vef podieu antrer in vus tres qualche fora, eau uon vef vulia torner, 40 fainza iuvoler voaf cour.
Ma chie tout ais faro, tuott fuorda mia bragir, tuot am lasia a qui gio, üngüu no m vol avrir.
45 Adia, dura beleza,
Adiaeu, dimeua e bella, eau glivrl qui mia tristeza, eau mour per vuf crudella.
14 Volkslieder.
Adieu, eau m fpart fubit 50 cun larmas et dolur,
eaue pavt mia juvua vita et fum voal' fervitur.
Cur cheau veng a morir, s vülg dich aquaist rouer, 55 per me de im fuspir, I'cbi que ra po cufurter.
0 fcha voafs ölgf fpandefan ua larma cur fum moart, Schi cert que m alegref, 60 M def qualche confoart.
[f. 2''] Ma chie caiie fto glivrer,
avuonda eis plauut a quo, tuott, chi I' 0 vulieu picher, ua fuorchia ho achiato.
65 Ma eau, chi m ves peudia lun quista ufchia gugent, nun he brichia podia, Adia, eau paf davent.
Per quaist fto morir, 70 La ledra viva aqiiia, eau poaf clamer e dir : „Nil muond non aif giüstia."
11. a. Disehuorf fün ün tramelg da duof chi f. vüglan bain. (Nach Ms. Pont.) |f. 3''] Juvau Eau f vulef rover, vus bella,
vu m fesses ün po d larg, D am l'ezer gio fpera ela, da fia dreta vart,
juvna 5 Bain gugeute, far, vus bei, fchia 1 pelesa, das fezer gio, fcho im völg eau bain per el, M setser üu po ingio.
Volkslieder. ^5
juvau Eaue cert gugent que fef,
10 em Cell amteC gio aquia, Schia uou iucoiuadef Merama voisa iig[ua]ria.
juvna Molesta certa üugiui
am vaiu el a der, 15 Schi al voul pigler per bau, Da uns as adiguer.
[f. 3^1 juvan Dimeua cou liceuzia
da vol'a bela grazia, em scbaiut gio in preseutia 20 tar vul liin qiiaist voaf plaz.
0 eau he grazia da vair
Uli belisem tramelg,
cbi fo mif cour parair.
Be giüft fcbo 1 füs in tlchel.
25 Da taiintaf iüvintschellaf, Legra(v)as, virtufas, da iuvnaf laf pü bellaf, fchoantilal", gratiufas.
Chi fo ad im legrer, 30 dich a guarder lur fatschia, in quel, fcho fola fer, il chiod fulalg a la glatschia.
juvna Cari|fe]m lar, vus bei,
il lod vuf ns daif ä quia, 85 partuchia dichia ad el et a fa conpagnia,
Nus favains bain anf vefa ils maungals, chia nus vainf, fchia nuf uon avainf beleza, 40 f'chi chiarinezza al main.
juvan 0 vuf af fais grand türt,
0 juvna perfetissima, per che chia fün voaf corp eis anim tuots belisimf.
IG Volkslieder.
45 iingün me[u]n(u)gel ne raenrla in vufe aife da cheater, cun fluorf, laf pü tarmedafs, Leschias da congaler.
[f. n^\ 11 lulalg dal uteza
50 et ftalaf lafs plü bellaf pafas vuf in belteza, 0 nöblaf juviutschelals.
Mo cert la chiariueza tar vuf as non aif gnida, 55 inguel fcho la beleza da nus ais tuta bandia.
Chiarins lim dich ils matz et bei laf lim laf niata(f)unf, que aif cuntscbaint ä tuots, 60 q^ue saune er ils infeauntf.
Juvna Eaue nun he taund ftügio,
Con vus da dispiter, Mo nus favains darchio, Chia non aif da chiater
65 Tar nus beleza üngüna, mo que, vuf dschaif aquia, que fe fc[r]iva tuot adüna, A vofsa cortafia.
Schia bain vus suefa non dschas, 70 chia vus faiaf fich belli', fchi nus bain que favainf, Ma nun vulaif efer quel[a]s.
Schia me qualche beltezza, da guir fchcrit tierf ä uufs, 75 fchi dvainta in quela peza, chia nufs efans fpera a vufs.
Juven Scho dal folalg la lügna
Arschava fia fpeleudur, ufia ilfs mats adügna 80 D vuf heaune lur culur.
Volkslieder. ' lt
|f. 4*1 Eil- bels quell' lur an peraii,
taunt [um a vus prefaintl", Ma flaudet que disperan, cur Tum da vul' l)aiiduuar.
85 E resta ul'ia dimena, chia va[i]r(i)a aii' da fat, vuls ai[sas| lal' bellal" mataC et nul' ils chiarinl' mats.
Mo ach, vus las pü bellal, 90 eir que in I'en am vain, Mema fchüt vufs crudellaC cun quelfs, chi f vöglau baiii.
II dür ficli düu diamant nun bo taunta düreza, 95 CO cbi bo[n] laf matauns tierf lur granda beleza.
Quo pudel' ün ruver, infigna chia 1 fnif rogk, nun gnif a suplicher 100 fchia bain el dvantef mogk.
Pü bod gniss a udir ilf psalmf dal chia fuol mar, pü bod gnis il lat dür, Cho vuf gnis as lambger.
105 0 eau non ves piso
Ch' in üu[a] bela, bela ceria Regnef taunta fufdet et eir ufia manzneder.
Juvna Vuf cert jftef I'avais,
110 ne vaif bsüng, chi a as dia,
noaf cour quaunt bun, chel eif, Scho 1 paum di miuchia[di]
[f. 4^*] Pustüd verf quels vuf bels,
chi fuu rielf et prus, 115 et a uuf fun inguel,
Quelf fum fich chierf a nus.
Romanische Forschungen XXVII.
±^ Volkslieder.
Vers quells fchia nuf pudaiuf ilf uoas bunf cours fer vair, Noaf faung eir unf fpandesauf 120 A quelf per couplafair.
Pertel enchia befanf chiariuaf, fcho 1 ais er voaf bei foer, vain dia a buma fin eir nosa defens a m[n]er.
125 Per non podair plil dir, [Juvan] Lafar voaf pled bum,
dauend da quia per ir vetz gio, inua cbia fum.
Adia^ eaue vtilg ruver, 130 fantila(s) rösa^ bella,
Ch'eau f vUlg iu il feu der, VHS reftas faimper qnella.
Schia quel bun cour portais vers me füQ quella amur, 135 fehl cert iufin la moart faro voaf fervitur.
Juvna Da uuf as faias fgiüro,
chia aus ä belf amainf^ I ä varonf eir cbiüra, 140 da fer, cbi fteta bain.
Pertaunt a quaist craie, ne egiaf dubitauuza, Cuu cbiarineza ame, Ne pardaraf la fpraiiuza.
[f. 5^] 145 Nun fe^ cbi faia quelas
iudret, cbi s uüglia giiarder
et posa eser crudela,
voaf bun coixr da nun anier.
La vofa geutileza, 150 noaf cour 6 gio lamgio, et uuf nosa belteza a (u)[v]us vaiu dedicbio.
Volkslieder. 19
JuvHii Dal fulalg la belteza
em l'to ul'ia l'partir, 155 o tii dieu, d luteza uiim lal'ier iuscbiürir.
Jnviia Charisem l'ar, vuf bei,
dieu I'vüglia coupagner. tauut er in noaf tramelg 100 Bain bod as toruauter. Adieu, 0 uöbel platz, adieu, raste toutf seaums, cun buna noat, vuf matf cur buna no[a|t, mataunl'.
b.
(Annalas XIV, Vital, p. 240-44). Eau as vögl rover, vus bella. Cba 'm fessat ün po d' larg, Da 'm tschauter gio sper ella Da sia dretta vart. 5 He bain gugent, vus bei, Scba 's vulais tschauter gib, Schi 'm vöglia bain per el Am artrer ün po in gib. Eaa tschert gugeut avess
10 Da "m tschauter gib acquia, Scha nou inconamodess La vossa signuria. Molesta tschert iugüna Non vaiu el tschert a 'ni der^
15 Scha '1 voul piglier per bön Da uus da 's indegner. Dinieua cun licenzia Da vossa bella grazia. Am tschaiut gib in presenza
20 Tar vus in quaist bei plaz. Eau he grazia da vair Ün bellissem tramegl, Chi fo mieu cour parair Be SCO seh' el tuss iti tschel.
20 Volkslieder.
25 Da tauntas giuveutschellas Legraivlas, virtuusas, Da giuvnas las pü bellas, Gentilas, graziusas.
Chi po legrer mieu cour 30 Dech a guarder liir fatschas, II quel chi fo alguer Scu '1 chod solagl la glatscha.
Cliarischem sar vus bei, II lod vus dais acquia 35 Pertuocha dech ad el Ed a sa compagnia.
Nus savains bain anvessa Ii maungels nus avains, Scha nus non vains bellezza, 40 Schi charinezza vains.
0 vus s' fais grand tüert, 0 giuvna perfettissma, Perche cha sum vos eher Ed a vus tuots bellissem.
45 Üngün maungel ne menda In vus 'vais da chatter; Cun trais las tremendas Eschas da congualer.
AI solagl dell' otezza 50 E stailas las pü bellas, Possaivlas in bellezza, 0 nöblas giixventschellas.
Bels sun dech ils mats, Charinas las mattauns; 55 Que ais contschaint a tuots, Que saun eir ils infaunts.
Eaii nun he taunt stüdgio Cun vus da disputer, Mo vus savais darcho, 60 Cha nun ais da chatter.
Volkslieder. 21
Tai- nus bellezz' Imgüua; Mo que vus dscbais acquia Que scriv' eau tiers adüua A vossa cortesia.
65 Schabaiu vus svessa dscbais, Cha vus fettas poch ad el, Schi svessa bain savais^ Mo uuu vulais esser quel.
Scha be qunlche bellezza 70 Po gnir scrit tiers a nus, Schi dvainta iu quella pezza Nus eschau spera vus.
Scha dal solagl la glüua Impraista la splendur, 75 Usche ils mats adüna Da vus haun la chalur.
Eir bels allura perau, Cur suu a vus preschaiuts: Ma daudet quels dispei'au, 80 Scha suu da vus absaints.
Eau rest usche dimena E vaira ais daffat, A vus las bellas femnas, A nus ils charins mats.
85 Mo ah, vus las pü bellas Eir quaunt il sen avais, Ma eir eschas crudellas Cuu quels chi 's vöglian bain.
II dür til diamant 90 Nuu ho taunta dürezza, Co chi ho las mattauns Tiers lu grand' bellezza.
Co pudess lin güvler, lufiu ch' üu gniss aroch; 95 Nun gniss a '1 supplicher, Schabaiu el dvantess mog.
22 Volkslieder.
Pü bod guiss ad avrir II pled dal chafuol mer, Pü bod gniss ün crap dür 100 Co vus a 's alamger.
Eau tschert nun 'vess pisso, Cha tela bella chera Füss aint taunta fosdet Ed impero mansuedra.
105 Vus eher, cbe stais savair Ne vais bsögn uus as diau, Nos cour quaunt bun eh' el ais Sco '1 pauu d' imminchadi.
Pustüt vers quels vus bels, 110 Chi sun reels e prus, Ed a vus suu eguels, Quels suu fich chers a uus.
Vers quels scha nus pudessau II uos cour fer vair, 115 Nos saung pudessau der A quels per complaischair.
Per uuu pudair pü dir Lascherö vos pled buu; Davent da qui per ir 120 L' ais gia ün pez cli' eau suu.
Addieu, eau 's vögl ruver, Gentila rüsa bella, Cha 's vögliau il seu der Da rester saimper quella.
125 E quel bun cour purtais Vers me eir taunt' auiur, Schi tschert iufiu la mort Sarb vos servitur.
Nun se chi saja quellas, 130 Indret schi 's vögl guarder^ E possas esser beilas, Vos buu cour demaner.
Vülkslieder. 23
La vossa gentilezza Nos cour ho giu lanigio, 135 E Ulis vossa bellezza A vus vains declaro.
Dal solagl la bellezza Am sto iiossa spartir: 0 Dien cleir otezza, 140 Nu "m lascher ins-chürir.
Charischem vus bei, Dieu vöglia compagner Ed aiut in uos tramegl Baiudod ans turnauter.
145 Addieu, nobel plaz,
Addieu, reste tuots sauns, Con buua not, vus mats, Con buna not, mattauns.
12.
[f. 7b]
Discuors traunter duof, ehi s. piglan. Juvan (Nach Ms. Pont.)
S giavüs na buna faira, Carisma niata bella, ue grant delet pelvara, ä pudair gnir tierf ela.
5 Eau am lasches inchorel'er da fter fia long davent, nun fe chie que po eser, tar vuf chia veng feia gugeut
Ma chie fchia vus da me 10 Mieu cour vais piglio davend, Schi buonder nun af fe, tar vuf chia veng fuventz.
Juvua Bain vgnieu, 6 juven chier,
algrezia et dalet grant, 15 Mieu cour af fto legrer, Cun el vuf veza gniand.
24 Volkslieder.
Chi I'o (cba baiu müclo vei' Dia voal' crudel cour, et quel am füs iucholino 20 a rae gugeot de tiirner.
Vers vuf crudel me fais, uun ais mia cour pelvara, fehia que he au tschan[ts]cho cun vuf eir que arfara.
Juvua 25 Un grand plet quel da dir, ün grand trot quel da fer, nun Yülgiaf in presia ir, ch vu hegias d as rügler.
[f. 8*] Tierf me vul' non chiatas
30 Richeza ue beltet,
Sehe vul' af craudantal, Mo baiu fchi piatet.
Ne m (e eir, ichia ii me uus tauut amur portais, 35 taunt bain e tauut fe,
CO vuf cun voas plets dschais.
Per taunt f vülg eau cufsler Da prul'a juvintschela, chia vuf vüglias tscbiar[n]er, 40 na plü richia et na plU bela.
Juvan 0 chie plets, vus am dschais,
0 che dulur, tormaints, 0 che cordöli am dais, Mieu cour quels foran aint.
45 Cun quels uus non craiaf, Davent quia d am fer ir, Eaue s di our, fchia vuf vulaif, Chia gia k morir.
In vus he aue chiato 50 be que, chia bramava, et ais bgier püä|t]et, CO ch' eau nie nun craiaiva.
Volkslieder. 25
Utro ail" na uirtüd et otral' plü üuguot, 55 ma iu vuf chiat eau postiul isfemel tuotaf, tuotal'.
(Juvua) Tuot aque, chis po fer
A uoaf dia bain plafaivel, in vuf ais da cliiater, 60 0 Juvua alegrafijvla.
[f. 8'^] Tuot que, chi plesa al muoud,
havaiu uus ia certezia, da tuotafs virtüts zuoud liavai(u)s vuf granda ricbeza.
(Juvan) 65 Quauut la uatüra mufsa, ho vulieu fer vair eir ela, faud la perfuua vofsa da tuotafs la plü bela.
(Juvau) Les ftalafs al trupagian,
70 il fulalg s o inuilgia, cur el as vol guarder, fto bain, o uöbla gilgia!
(Juvan) Co iu vof eut pü bei red
neu 0 vif il fulalg, 75 mo ueir pü Adeltet üugüua che in me.
(Juvua) La bucliia a me ricbianta,
et voaf ölgs quels am renden, cura cbia quela cbiauuta, 80 et cura quels am guardan.
(Juvan) Rüsa alva, vuf pom grano,
al fulalg vufs fongias cun virtüds, chi faun vivo, E ä tuotaf trappafsais.
(Juvna) 85 Rosmarin cun fia udur, Baisem il plü custavel, Leta efsas tschantila flur, 0 pom vus alegravel.
26 Volkslieder.
(Juvaii) Tuot que ein vaiu dal ur[i]ai[ut]
90 da meza noat, metz di, d lafs indiaf, del ocidaint fauut bei et mincliia di,
[f. 9"] Tauut bels da tuot la tera,
tauut bels da tuot il mer, 95 Schi füs auuts plü pü bgera uuu ais d af congoler.
(Juvan) Scho our d perlaf ais tesieu
alfs raigs üua curuna, ufchia or d virtütf 100 ais tat vofa persuma.
Sclio ais fto la prufa Ana, da mia lor Maria, Scho la cafta füfaua, Schi efsches rosa mia.
105 0 iulalg de la belezia, o darsch, o uöbel paiii, tesori et carinetzia 0 mieii delet, mieu baiu.
0 vuf la mia belezia 110 a mia ducboisem cour, 0 vuf mia conteutezia, per che nou lasaisch tor.
0 riisa vuf dschautila, o flur vuf da curuua, 115 0 vus florida gilgia,
0 nübia vofsa perfuma.
Perche vulais vuf der a me tauuta dolurV il quel chi ais voaf chier 120 et ümel fervitur.
Vufs efses üna (üna) gilgia, chia tuotr as sto luder Liftef, chi f invilgie, IUI m chiat d af blafmer.
Volkslieder. 27
[f. 9I'] 125 0 vnf I'uleta e bella
Cultavla perla fina, cuu me il pü fidel, Clin me il pü cbiariu
Nuu faias tauut cnidela, 130 0 Ipraunza, 6 vita mia, cuu quel, chi aif fidel ju tuot la vita fia.
Schia eaue f pudef feruir, Uf der qualcbie cufoart, 135 Süu voas cumand vulel' ir, vulef eir ir in la moart.
(Jiivau) Schia vul' voals Caung lamgier,
voal' cour non vulais müder, varof da m cuupagner, 140 baiu bot [d]am sutarer.
Varon 1' ura voals maunf
iftes am fxitarer gnir,
füu mia vafche a meter ils crauus
am vair am lepolir.
145 Nuu fe, schia foarza alura Faros da fata containta, a vaire cou dulur fpar[t]ir mieu iuvau feaung.
Ma fuu metz moart aquia, 150 M vais be ftramanto,
Ma fchia vus om dschais l'chi, faro eau bod resüsito.
Vulais usa mia moart, U vulaii' la mia vita, 155 l'chi resolve bain bod e declare fubit.
|t". 10*] (Juvna) Avuuda et brüchia p[l]ü,
eau vülg la vofsa vita, Cun vufs völg eau dir fchi, 160 di eaue schi dandet fubit.
28 Volkslieder.
Aquia eau Ipoartsch vi
in mjeu meaum dret mieu cour,
el voafs de no k mi,
fchi ns vulain dalungia tor.
165 Voas plets am fe m legrer, Mieu cour da fat fparir, Giavüs cou vul' da fter, a viver et morir.
Juvau 0 Plets zuout cufurtuf.
170 Chi ävaif mieu cour legro, 0 ducha e graziusa, Che tauut fe bramo.
Quaistts plets me aum do la vita hauu fat mieu cour fflurir, 175 Chi vulava ufchia dalungia, Üavent da me fpartir.
Schi faias dimena mia, l'cho eir eau fum voaf, 0 Segner, do ns la vita, 180 Baiu benedicium.
Hufsa fum eau containt,
hufa vülg benedir,
quela oura, quel momaint
tar vuf, chia (d)he volia gnir.
185 Uofsa af vülg iugrazier Cuu animo arzirus, da cour as vülg branchler 0 du[s]cha, 6 chiera fpufa.
[f. 10*1 La grauda conteuteza,
190 Chi fainta aquia mieu cour, ungüna partdertezia Mia po inandret dir or.
Se fgür a vofa fiua nun farol' me rüvleda, 195 per clic üu pü chiarin non vefo mo chiato.
Volkslieder. 29
Argient cert et bgier or Deaune oterl's a lur I'pusas, richieza, grand tesoris, 200 eir perlas pi-eziufas.
Mo eaix a vul' niia coiar et mi il'tel' af dum et (juail'ta vota vüglias pigler Per buna efeziun.
205 Uu pitsclieu I'eu da favur aC vülge eau prasauter, iuguel brichia la mur Chia dügnia af vülg purter.
[Juvna] Gugent eau vülg pigler
210 tuet que gio da voaf chier maum, Lo fcunter f vülg duner cun mieu cour eir quaist pain.
Eau f vülg faimper porter amur et tuet refpet 215 et fe chi am poafas fgüi'er, chia eir vus que faras.
Adia, tuots duofs ruvain, Clii nf ho infemel mnof Da tschiel, chia el cun Is bains 220 Nuf tgnieuf incurunofs.
[f. 11"] Siand chi ho plasia
0 Dia; quia d anf uuir, per grazia vüglias tu eir faimper benedir.
225 Ma chia il temp ais pafso, eas vol fer fparalier, bod f rouv, tierf me turner, dutsch cour^ er mia fpus chier.
30 • Volkslieder.
[Juvaii] Da vuf dimeoa am Ipart
230 cun larmafs da clirider,
dameaun, aunts co clii am parta, Ginarb af falüder.
0 ufsa as vülg braucler eau üu liusier amur, 235 uon vüglias me fmauchier voas debet fervitur.
b. (Aiinalas XIV, Vital p. 234—40.)
S' giavüscb la buna saira, Charina matta bella, He grand giavüscb pel vaira Da podair guir tar ella.
5 Eau am laschess increscber Da ster taunt löuch daveut: Nuu so cbe chi poss' esser, Tiers vus cba vegu suveuz.
Ma cbe vulais da me, 10 Mieu cour ais tuot daveut, Scbi buouder nun as fe, Tar vus cha vegn suvenz.
Bainvgnieu, o giuven eher, Algrezia, dolur granda, 15 Mieu cour as sto brancler, Cur el as vezza guaud.
Cbi s' bo ^scbe bain müde Vers Dieu vos crudel cour, II quel füss iuclino 20 A me gugent da tour?
Vers vus crudel me sto Nun ais mieu cour pelvaira, Cba que avaius tscliantscbo Cou vus be dicb lier saira.
Volkslieder. 31
25 Üu graiid pled que da dir, Uu graud tuert que da fer, Nun vöglias in prescba ir, Nun liegias da 's rügler.
Tar me nun achattais 30 Ricliezza ne belleza, Sco vus as cradantais, Mo bainschi pieted.
Nun se, scha eir a mi Vus taunt 'amur purtais, 35 Taunt bain e taunta f^
Co vus cun VOSS pleds dscbais.
Pertauut as vögl cussglier Da prusa giuventsdiella, Cba vus vögliat cbatter 40 Una pü ricba e pü bella.
O cbe pleds vus am dscbais, 0 cbe dolur turmaint, 0 clie cordöli am dais, Mieu cour quel foura aiut.
45 Taunt nun s" cradantais Davent da qui am fer ir, Ed uossa vus volais, Cba eau giaja a murir.
Tar vus be eau chatto 50 Tuot que mieu cour bramaiva, Ed ais bger pü co que, Cba eau m' incrajaiva.
Tuot que cbi as po fer A nos Dien bain plascbaivla 55 In vus ais da cbatter, 0 giuvna allegraivla.
Tuot que cbi plescb' al muond Avals eir in tschertezza, Tuottas virtüds eir zuond 60 Avals eir grand ricbezza.
32 VoIUslieder.
Las stailas trapassais, 11 solagl bo invilgia, Cur el as voul guarder, Sto baiu, 0 uöbla gilgia.
65 Co iu vus pü bellezza Nun ho vis il solagl, Ma neir pü fidelted Ungüu CO aint iu mai.
La buocha am riainta, 70 E VOSS ögls quels am guardau, E cur cha quella chauuta, Mieu coiir s' allegra d' fe.
Hösa amabla e pom grano, II solagl vus sumgiais. 75 Las rösas chi savuran Vus tuottas trapassais.
Rosmarin cuu odur, Baisem il pü custaivel, E las geutilas fluors, 80 0 cour mieu dalettaivel.
Taunt bei da tuot la terra, Taunt bei da tuot il mer, Scha füss auncha pü bgeras, Non ais da congualer.
85 Scha our da perlas as fess Als raigs üna coruua. Usche our d' virtüds Ais tat vossa persuna.
See ais sto la prusa Anna 90 Da nossa sour Maria, Scü la casta Susanna, Schi eschat rosa mia.
0 sulagl da bellezza, 0 dutsch amabel cour, 95 Tesori da tschertezza, 0 mieu dalet, mieu bain.
Volkslieder. ;);3
0 VHS, mia algrezia, Mioii rlntsch, chariscliem cour, 0 vus, mia contentescza, 100 Percbe nu' m volais tour.
0 rosa mia gentila, 0 fliir vus da coruua. 0 vus, fiurida gilgia, 0 cliera mia pcrsuna.
105 Perclie vulessas der A me taunta dolur ? A quel clii ais vos eher Ed ümil serviturV
Vus essas üua gilgia, 110 Cha tuot as sto luder,
Usche cha uiauuch' iuvilgia Nun chatta da 's blasmer.
0 vus suletta bella, Custaivla perla tiua, 115 Cuu me la pü fidella, Cuu me la pü charina,
Nun sajas usche crudella, 0 sprauuza, o vita mia, Con quel schi sajas fidella 120 Eir tuot la vita sia.
Scha eau 's pudess servir E 's der qualche cuffort, Slin vos comand vless ir, Vless ir in milli morts.
125 Ma scha vus nun s' müdais Vos cour a 's alamger, Varos da 'm compagner, Bainbod da 'm sutterer.
Varos allur voss mauns, 130 Istess a stovair guir
Süu miau vasche als crauuzs, A'aros da 'm sepulir,
Romanisebe Koi-achungen XX VII.
34 Volkslieder.
Nun se, scha fors' allura Füssas eir baiu containta 135 A vair cou dolur
Spartir mieu giuven sauug.
Ma scha mez mort acqiiia Viis am vzais stramento Scha vus be dschessas schi. 140 Saro bod ravivo.
Vulais uoss' mia mort 0 vulais mia vita, Schi declare baiubod, Schi declare subitte.
145 Avuouda e bricha pü:
Eau vögl bain vossa vita: Cun vus vögl eau dir schi, Dir schi eir bod subitte.
Acquia as possa eir der 150 II mieu maun dret, mieu cour, II vos de uo a mi, Schi 'ns volains dalum tour.
Voss pleds am faun alguer, Mieu cour daffat spartir, 155 Giavüsche m vus da ster, Da viver e da murir.
0 pleds zuoud cuffortus, Chi fo mieu cour legrer, 0 dutsch e grazius, 160 Cha tauut he stuvieu amer.
Quaist pleds m' haun do la vita, Hauu fat mieu cour flurir, Chi vulaiva usche subit Davent da me spartir.
165 Schi sajas dimeua mia, Sco eir ch' eau vos sun: O Seguer do' us la vita, Baiu beuedicziuu.
\'(.lkslio(lcv. Si")
Uossa suii cau cuiitaiut, 170 Uossa vögl benedir
Queir ur" e quel momaint, Ch' eau he tar vus vulieu gnir.
Uossa possa braucler Auima vivusa, 175 Da cour eau vögl braucler, 0 dutscha, cliera spusa.
La granda coutentezza, Chi sainta qui mieu cour, Üugüna perdertezza 180 Nuu po indret dir our.
Or grand ed eir brich ora E perlas preziusas Ed eir oters grands duus Dann oters a lur spusas.
185 Mo eau a vus mieii cour E me istess am dun; Eau 's rouv, cha vöglias tour Per buua affecziuu.
Üu pitscheu segu daffat 190 As vöglia preseuter, lu quella tuott' amur, Cha adün' as vögl purter.
Sün quaunt eau vögl piglier Tuot que giö d' voss chers mauns : 195 Lo scunter as vögl duner
Cun mieu cour eir quaist pain.
13. (Romanische Studien I, Flugi, p. 325/6.)
„Pastura in chamona, Im sta a lavaut: Eu Saint üu chi cloma E batta in taut.
3*
;>,6 Volkslieder.
5 Eu sto im proveder Chi esser po bain, Da 's fidar nun esa Da laschar gnir aiut."
„Eu suu ün chatschadav, 10 La nun ba da tmair:
Eu 's rov quaista giada
Pro vo da m atgnair.
Da pertuot s' ins(;biüra,
Pastura, la not; 15 Nou tem in bravüra,
Parcbiürar la poss."
„Giavüschar nu dessat, Cb' antrar nu sas po: La cbamou' ais stretta, 20 Ch' eu svess n' ba pac loe; Scb' insemmel no füssen Co da viver s' vess? Giavüschar nu dessat Quai nu fuoss indret."
25 „In amur da Diou, Cha vais 1' imaint, Cha vais in il cor, Lascham autrar aint. Eau 'm völg suotameter,
30 Ed auter nu völg; Süantar im vuless Cb' iutuoru m' ais tuot mölg."
„Suvent udi uaja Ed es la vardä:
35 Cha chi bler risaja, In prievel el sta. Eu m' ba reserva In la not cb' esser po, E cur cb' eu nu derv
40 In giün gnir aint pu,"
Volkslieder, 37
„Ell crai cha vo 's temat: Ing-uotta nu 's fetsch. Ün ciiatschader siiu, Mo nou he schlupet; 45 Neir brich siin provist, Ciiu puolvra e plom; Perqiiai 's fidar dessat, Ch' eu siiu galantora."
„Parche cha vo guivat 50 Im es bain contschaint: Id es massa prievel Cur duos suu ardaiut. Ell stess im turpchiar, Seh' eu fess tal puchä : 55 Scha' 1 fö pro '1 ström gniss, Fuoss bot invüdä:
Giavüschar uu dessat, Ch' antrar aint niis po." „üa tai im disdia 60 Scha esser nun po. Eu veug in cutüra, Nai bei buouder d' tai : Taut voust esser sgilira Schi hast paca fai."
65 ,.Scha tu hast pac bonder
E pigliast ciimgia,
Cha tiirnar nu tuornast,
Quai rejar am fa;
Quist bricha am fa temma, 70 Fortuna 't giavüsch:
Mo spetta ch' eu clama,
Allura post gnir."
„Quant long veug a viver Nu völg turuar plü; 75 Bain bler vuless speuder Da nun esser ":m\:
gg Volkslieder.
Dalett uai eu eir Dad ir cul schlupett Nil guaud ed a chatscha 80 D' vuolps, leivras, chamuotschs.
Schi grond plaschair uaja A cliatscha dad ir, Brich melancouia Sül cierf da sbarar: 85 Bot vaiu eir la vuolp E leivras pro mai: Grataig' il schlapet, Che dalet es quai!"'
„Sueut r arma prendast 90 A chatscha par ir,
Mo raeilg par tai fuossa,
A chasa da star;
Sül ciervi clii sbalza
T' allegrast or d' möd : 95 Gratagia ch' tu fallast,
Schi tuoruast tu vöd."
14. (Aniialas XIV, Vital, p. 219-220.) Taidla, taidla, ma figlietta. Taidla, taidla, meis cour char, Chi ais gnü 1' occasiuu, Scha tu voust at niaridar.
5 0 schi schi, la mi' manimetta, Eu fetsch svelt a dir da schi, Bast' chi saj' ün bei giiivuet E da cour ch' el plasch' a mi.
0 schi schi. la mi' figlietta, 10 Ed ais üu hom, chi viver 's po: Ed ais üu hom, ehi ha respet E 't domanda per muglier.
0 ua ua, la mi' mammetta, Eu uou vögl a quaist trid vegl, 15 Eu vögl propi üu bei giuvuet, Intschiiä fetsch saiuz' am maridar.
Volkslieder. 39
0 schi sclii, la mi' figlictta, Piglia pur iui bol giiivnet: Quo ais propi ün hom per tai, 20 Bastunadas at dara '1.
15. (Annalas XIV, Vital, p. 220.) Baretta francesa Con picheis d' or intuorn, Chamischölas cramascliiuas E büsts saida con flurom.
5 La saira vain ils mats
Con sü chapütschas cotscbnas, Las mattaus per tramagliar, Las mattans per snarrautar.
Snarraiutau pur ad eis, 10 Chi sun eir pac plü bels, Chi sun eir pac plü scorts E mettan sü lur chapels tort.
16. a. (Nach Ms. Pont.) MEis iuvau cour ais couturblu per te, chiera marusa, Meis iuvau cor ais conturblo per te, o graziusa.
5 Ach, müu delet lavefses pur Mieu let et angouia, quauuta dolur, chia eau indür, per vus, 6 Ipraunza mia.
[f. 12^'] Teis dschantil cour ftues iuguel
10 da me f laser gnir pcho,
pü dür, l'chia 1 füs, cho il atschel, avair mia Adeltet.
Uugiünas belas hauu pudieu Meis cour fich conplasar, 15 in te l'ubit, chia te coutschieu. jra I'teda iuamorar.
41) Vülksliedor.
Daluugia eati vedet quela hura, fla t vair, ö bella buchia, a t der, ftuet eau cuu amur, 20 mia cour, mia vita tuota.,
0 vita mia, uu t gritanter, tauut, ch eau ne tasia quia, tafia, chia ne ä te braraet, ta dvaiutaf fpusa mia.
25 La caufsa quela ais in te, in tia granda belezia, Chias fuugaunt al fulailg, Dich, tu am poust der alegrezia.
Tia bela ceria bo fich plaio, 30 Mieu cour, o rüsa fina,
Eaue t' i'ov de me lafa guir pcho. Da m pigler tu bot ftignia.
Eau nun guard brichia ueir, i'chia tu best bger, Scbo 1 eis bgiera richeza, 35 Scha tu best fits ur eir daners Et fuontz in bgieral's petzias.
Argieut et or, uu m ais tauut cbier, Stil vefsast tuots mantuns, a ti a t ftoue eau bramer, 40 dicb, tia chiera persuma.
[f. IS'"*] Nu m fuin tauut uar da vlar cunprer
ün cbavalg per ]a fella, nu m fum tauut nar, da ni marider, per roba bgiera e bella.
45 Cbie güda a mi, fchaue cougüstes üna fpusa zuoud richia;, Lo tiers, fcbia ella nou bavef ne fen, ne eir iüdizi.
Judizi e feu^ prudenza bot 50 il Segner benedesa,
Mo la fupergia et il fen ot eir bod perzipitescha.
Volkslieder. 41
Eau l'e bain cert, cliia tuots aquo il prüm gro vota avel'en, 55 Ma min vo lüug ch üu eis rüolo, gnis larg gugeiit, Ichel piidef.
Eaii le, chia bgiers hauu vulia pigler in cbiesaf robas bgieras, Ma uofsa itovaue confaser, 60 cbia dauu piglio lur painas.
E fesan bgiers eir üu barat La roba bod no defan, tuot lur richieza tuota fat, perfuua cbia piglefen.
65 Tscbieut mili raius uon ho pudia Na brava femua far, Na brava femna ho bain favia tschient mili rains rafpar.
Tuot il daner uu po paier 70 in iuvna valarusa,
tuot lor del muoud uon füs l'echier, Co vus e vertuisa.
[f. 13''] Que chia eaue ciiercher, crai da chater
in te, chiera marul'sa: 75 per que fto eau uofsa bramer, chia tu dvaiutas mia l'pusa.
Schia tu vaiuts chiera que a fer, fchi fuue eau tuot containt; Diu taunt, o Dia, eau t vülg ruver, 80 fo tu, chia que bod dvainta.
b. (Annalas XIV, Vital, p. 225/6.)
Meis giuven cour ais couturblä Per tai, chara marusa, Mais giuveu saug ais stramanta Per tai, o graziusa.
^2 Volkslieder.
5 Ah, meis dalet s' stovess iugual Da mai laschar gnir pchä, Pill dllr seh' el füss co il atschal A vair ma fideltä.
Ingllnas bellas han podll 10 Fin qua meis cour plajar,
Ma eu, dahin cha t' ha coguschli, M' hast fat inamurar.
Dalunga avet eu quell' ouur Da 't vair, o bella bocca, 15 Dar at stovet eu cou amur Meis cour, ma vita tuotta.
0 vita mia, uou 't grittautar, Taut eh' eu ha taschö quia, Taschll ch' eu ha be per bramar, 20 Ch' tu dvaiutast spusa mia.
Meis giuven cour ais conturbla
Per tai, o rosa fiua,
Eu 't rouv, da mai t' lascha guir pucha,
Da'm tour tll bod festina.
25 La causa quell' ais tuot iu tai, Tu tia graud' bellezza: Tu sul', tll sul' am poust amav, Tll am poust dar algrezza.
Che 'm glld' a mai, seh' eu couquistess 30 Üna spusa zuond richa, Lapro scha ella nou avess Ne sen, ne brich güdizi.
Seu e gUdizi po la avair, II Segner beuedescha: 35 Ma la superbia ed il sen ot Baiubod precipitescha.
Tschiuch milla rentschs ha baiu savil Üna brava femua far; Ma üna femu' ha eir savü 40 Desch milla rentschs disfar.
Volkslieder. 43
Nou sun taut aar da barattar Ün cliavagl per üua sella, Non sun taut uar da'm raaridar Per roba bler' e bella.
17. (Anualas XIV, Vital, p. 207/8.) 'Na memiua luugia uuu voless, 'Na memma luugia matta, Cha cur cli'eau be da 1' abbratscher, Chi pera be 'ua latta.
5 'Na memma pitschua uun voless, 'Na memma memma pitschna, Cha cur ch' eau he da 1' abbratscher, Chi per' üu puogn d'ravitscha.
'Na memma grossa uuu volless, 10 'Na memma memma grossa,
Cha cur ch' eau he da 1' abbratscher, Am per' üu sach piain d' ossa.
'Na memma stiglia uuu voless, 'Na memiua memma stiglia, 15 Cha cur ch' eau he da 1' abbratscher, Chi pera'ua claviglia.
'Na memma trida nuu voless, 'Na memma memma trida, Cha cur ch' eau he da 1' abbratscher 20 Chi pera be chi 'm sgrischa.
'Na memma bella nuu voless, 'Na memma memma bella, Cha cur ch' eau he dad ir daveut, Cha 'Is oters vaun tar ella.
25 'Na mezdauetta 'vess gugent, "Na bella mezdauetta, Cha cur ch' eau he da 1' abbratscher. Chi pera chi 'm daletta.
44 Volköliedcr.
b. (Annalas VII, Derin p. 57/8. Scha vus vezais meis Jon dret sü Schi dsche ün pa ch' el vegua, Seil' 1' ha cumanzä a far 1' amur Schi dsche ch' hei In mautegna.
5 Na memma grauda nou vnless, Na memma, memma grauda, Cha cur ch' eu n' ha da la brauclar Schi par' la üua liaugia.
Na memma pitschua nou viiless, 10 Na memma, memma pitschua,
Cha cur ch' eu u' ha da la brauclar Schi par' 1' üu puogu ravitscha
Na memma bella uou vuless, Na nemma, uemma bella 1 5 Cha cur ch' eu u' ha dad ir daveut Am lasch iucrescher d' ella.
Na memma trida uou vuless, Na memma, nieuima trida, Cha cur ch' eu n' ha da la brauclar 20 Am para ch' eu am sgrischa.
Ma menzoliua eu vuless,
Üua menzoliuetta
Cha cur ch' eu u' ha da la brauclar
Schi para ch' eu 'm daletta!
18. (Annalas XIV, Vital p. 227—29.)
Nel chalender vain uomnä Tuot las sias insaiuas, E landroura vain chatta Tuot las nialas femuas, 5 Chi uon sau as soffrir, Chi uon san as convgnir, Suu SCO chau e giatta, Soveut as chatta.
Volkslieder. 45
Süll r iusaiua dcl agne 10 Ais ün' insaiua flaivla:
Ulla giuvna con ün vegl
Ais inaiiiforgiius' o flaivla.
'La lasobess il vegl murir,
'La tscherchess da survgnir 15 Üu giuveii allegraivel Ed amiaivel.
Sün r insaina del liun
Dessast pur guardar,
Da nou tour üu graud uarrnu,
Scliiiia est ingianuada. 20 Ma pustüt seh' el füss pac scort,
Schi at dess el pac cuffort,
Gess all' iisteria
E magliess il tieu.
II stainboc vain smaliä 25 Cou üiia corua lada.
Seh' el savess da gratiar
Pro inqualche bavadra,
'La bavess bain tuot daveut,
Saimper stess allegrameut, 30 Füss adüna plaina
E uon fess la tschaina.
Sün r insaina del bouv
Dessast bricha prender
Una con üu vestmaiut nouv 85 E 'Is chatschous chi pendau.
Scha infauts 1' ha da survguir,
Schi 'Is fa r ir malvestits
E mal ragolats
E mal pezzats. 40 Sün r insaina Wassermann,
Ais ün insaina blaua,
Cur chi ais löuch tramagliä,
Schi soula ir ad aua.
Ma tu est il meis cuffiert, 45 Spordscha uau il teis man dret,
Schinä stögl eu murir, Da qui spassir.
4ß Volkslieder.
Eu voless geut rasiar Pro üna giiiventseliella,
50 Seh' eu savess da gratiar Pro üna scort' e bella. Ma e sun semuadas rar, Ch' eu startess da la chattar, E stess tour pazieuza
55 E far peutenza.
19. Ün discuorfs contonovant af fer la mur.
(Nach Ms. Pont.) [f. 5*] Eau plaiaut dolur arfara,
Giava ora fpasigaut, l'chia quela pudef vare chi aif noal' dal et grant. 5 D(ant)sch(o)[antJilaf belaf fluors et rüfas eaue vezet^, nun era, ö che doluorf, tar quelaf mieu dalet. [f. 5'*] Cuu meif [ölgs], chi larmavam,
10 ün po inavauut chia giet, Dalungia Tiscuntret, Da cour la I'aladet. Meif plets non paun dir onra, Ma lengia aradschuner, 15 L algrezia da meil" cour, Chi fet que trapafer. Baiu vguida, rosa bella^ Dlchiet eau, m' tguiaud fich buu, Dschantilla juviutschoella, 20 et filgia da curuna. Juvna Carisara far, uns bei:
Baiu vgnieu faias taunt! Mo che ais cauf'a quella, Seis ölgs ulia plaiu d plannt? |Juvan] 25 Que aif üna bella mata, Chi 'm fo ufchin larmer, leis cour aif dür fcho crapa^ Chi non f vol lambgier.
Volkslieder. 47
Eau uuu havef me erat, 30 eau nuu havel piso, Chia in ta bela ceira regnel' taunta crudeltet,
A var il inieu amer. a var mia rieltet, 35 a vair mia dulur.
et dchio tguair rebüto.
Per chie t aif uschia bella, cliia eau ta ftölg am er, per chie ufchia crudella^ 40 da uuu vlar acceter.
ff, Qa.] Perche vais vulia plaier
mia cour fina füu la moart, et hufsa nun vulaif der ungün, uugüu cofoart?
45 perche 1' o volia la natura Usia bella f infiter, Ijotierf f fer bgier pü dura, bgier plü co fplems dal mer?
Mia cour vo fospirand, 50 chia munts et vals refpaudan, et non po pü fufrir et bo patieu avuonda.
U laias vuf main bela, Chia r pofa banduner, 55 u saias main crudella, Schi f vülgia eau amer.
Schia vuf da me brich a nun vulais s lafer gnir, Schi'm vsais eir vus aquo 60 ä cruder gio et morir.
Juvna Pleaum pleaum, o juvan chier,
nun vais bricha zuond radschoun,
uschia da salmanter
da me, chi sum tuet buna.
48 Volkslieder.
65 jn me uou f po chiater,
fcho vuf quitguaif il plannt, Chi s fatschia marufer flm mia persuna taunt.
Tiers qwe fchia ean favef, 70 cbi füs finsiritet,
Schi cert af radschouef L amnr chia tguail' porto.
[f. C'] Eau uon podava crair
VHS vefef taunta amur, 75 delf mats amur nou vaiu, Ciant eaue fe palvara.
Sinfandschaud da raorir, par nus podar prover, et Inra da nus pudair arir, 80 zuond blers que solan fer
Jnvan 0 schia meis [courj havef
üna fanestra per guarder, Schi aint in quela as vfei' tuota vaira rialtet.
85 Quauut eau fun, vuf favaif, Cun fe, finfiritet, et v\is per peia am dais voas fdeugus et crudeltet.
Vus efas fteda la priima, 90 chia eau (d)[h]e ftuvia amer, faros eir cert il ultima, . otras non poas guarder.
0 cour, chie a t uüziagia ta mur e fideltet, 95 taunt bain et taunta fe tierf tela crudeltet.
(M)[f]eis ölgs haun fat na pleia, Chia fuora in meis dadain f, feis pleds fun üua deia, 100 Chi puudschia cun turmaint.
Volkslie«!«')-. 49
Na granda fiaina zuoiul Nun paun oura Ctüzer ils flums da tuot il muoiid, Lova da tuot il mer,
if 7a| 105 Na fatscliia liaveif da aiiugel,.
Uli cor da liiui c crap, bela efses f'auuza meaungel, Mo dura fainza grazia.
II fö da (v)[n]oaf fuspirs 110 nun paun oura alguanter
La glatschia el (m)[v]eir cour dar, Chi f fo uscliia pener.
Taunta co 1' ova sü da ir, tauuta la crapa ä fvuler, 115 CO eau s' lasch d af amer. CO eau s lasch d af fervir.
lu chie lö chia faros, fidelmaing f völg fervir, fchia baiu favef, chia 120 S. ferviut ftoves morir.
J[u]vau Eau qui nou poaf pü fter,
Davent m sto fpartir par taunt, o juvna chiera, dich quaist amo svülg dir.
Juvua 125 Schia ils voafs plets fun vara, fcho m' vaf aradschuno, turne damaun ä fara, faros bain cuforto.
Juvau Eau as fto abauduner,
130 a dia, dimeua aquia,
a dia, f vülg eau rover, Damaun vus dvantaf mia.
In pain f lasch mieu cour A dia, mia chiera amur, 135 Eau rastaro trefour Voaf debet fervitur.
Rom.anisi-ht> Forschungen XXVII. 4
50 Volkslieder.
b. (Annalas XII, Vital, p. 265—208.) 1 Eu piain dolur her saira Get oura spassegiand, Seh' eu quella podesc vaira, Chi ais meis dalet grand.
5 Geutilas bellas fluors E rösas ch' eu vezzet, Non eira, o che dolur! Pro quellas meis dalet.
Cou ögls qua chi larmaivau 10 Uu pa'navant eu get, Dalunga 1' iuscuntraiva. Da cour la salüdet.
Meis plant non po dir oura, Mia lengua radschunar 15 L' algrezia da meis cour, Chi fet quel fich 'legrar.
Bainvgnüda, rosa bella, Dschet eu, am tgnand fich bun, Geutila giuventschella 20 E gilgia da coruua.
Charissem sar vus bei, Bainvgnü, sajat coutaiut! Che causa ais, cha el Seis ögls ha piain da plautV
25 Que ais 'na bella matta, Chi 'm fa usche larmar, Seis cour ais dür affatta E non voul s' lamiar.
Eu non avess mai cret 30 E uo 'm 'vess impissa, Cha pro quel meis dalet Regness tant crudelta.
\'olkslieder.
A vair la mi' nmur,
A vair mia fidelta.
35 A vair la mia dolur
E tguair me rebütta.
Perche eschat 'sehe bella, Cha eu as sto aniar, Perche uscbe crudella 40 A uo 'm Mair acceptar?
Che 'vais vuglü plajar Meis coiir flu sülla mort, E uossa uou 'lais dar Usche ingüu cuflfort?
45 0, sajat vus main bella, Ch' en 's possa bandunar, 0, sajat main crudella E vögliat mai pigliar.
Meis com- usche suspüra, 50 Cha vals e muuts respuomiau, E nou poss plü sofFrir, Ah, ha pati avuonda.
Schal vus da mai pucha Non 'laivat s' laschar gnir, 55 Schi 'm vezzaivat qua Crodar gio e murir.
Plau, plau, 0 giuveu char, Nou 'vais zuoud brich radschuii Usche da 's almautar 60 D' meis cour, chi als taut buu.
In mai uou 's po chattar, Sco vus qui tgnaivat plant, Chi 's fetsch' iuamurar In mia persuua tant.
65 Pro quai, scha eu savess, Chi füss sinceritä, Schi tschert recognoschess L' amur, cha tguais povta.
4*
52 Volkslieder.
Eu uon podaiva crair
70 Vus 've8sat taut' amur, Siaud ch' eu sa pelvair Dels mats lur van' amur. 0, scha meis cour avess 'Na fnestr' a guardar aiut,
75 Schi aint ia quel 's vezzess Decli vaira realtä. Quant ch' eu as am savaivat Con fai, siuceritä, E vus per quai am daivat
80 Vos sdegn e crudeltä. Ed eir s' tgnand eu tenta Dschais vus saimper na, Eu uon sun marida, Usche 'm vais minchiinä.
85 Pertant vögliat guardar, 0 vus chars mattuns, Cha vus con marusas Non sajat massa buns, Eu ha prova, poss dh',
90 E 's vögl eir avisar: A commod vögliat ir, Na massa festiuar. Eu con meis tramagliar Daudet voliand ir,
95 Ha savü marusar.
Cha tuot ha bain da rir. Non stovais brich s' impissar Mattaus da snarrantar, Ellas sau as deparar, 100 In tradimaiut manar.
0.
(Aunalas XI, Vital, p. 173.) Con grand dalet her saira Giand our a spassegiar, Crajand chi füss pel vaira Da vair meis amur char.
Volkslieder. ' 53
5 Per strad.'i, cha eu giaiva, Rösiuas bellas fluors, Per strada incontraiva Da tuottas sorts coluors.
Baiavguüda, vws chara bella, 10 Baiuvgnüda da quistas varts, Quinta' ni ün pa la causa, Cha giais iische tard a spass.
Rösina, bella matta, Chi' m fa suvent larmar, 15 Seis cour ha' la da cj*appa, Non' s voul laschar laragiar.
Sia fatscha ha' la dad auguel, Seis cour ais dür sco crap, Bell' ais 'la saiuza macla, 20 Cliariu tuottafat.
Ach, scha que füss il vaira Ils pleds vus quia tschantschais, Turn and doman a saira Sarat vus cousolä.
25 Adieu, charissma niia,
Impegn lasch eu meis cour, Turnand doman a saira Sara 1' istess tenor.
20. Una otra chanzun per fer funer fuot las fanestras a fa marusa
o Vera a fia baia.
[f. 13bj (Nach Ms. Pont.)
Uu bain m ftovais fer, inandret da zeter, fchi t vülg eau paier, eau fto cun vufs, 5 eau uofsa palvara al" der cun fuuer una buma I'ara
54 Volkslieder.
A quela, vus bela,
chi m 0 ftret lio. 10 fum qui arive,
da dot fü funel
vuf bela, o quela,
chi m fais pener,
I'clio vus durmi, fclii avri 15 voafs ölgs a tadler.
Perfuna, eau fune da vufs brichia eistra, villi fer funer fuot a vofas fnestras. 20 cunfcbiant il tormaiut, f vüli fer da mia cour; tadle sü, fe bain, vUlgias acatcr!
[f. 14^] Dulur, ö dulur!
Chi nou as po dia or 25 per üiia ufia fina,
Gratiusa et uscbia beleta, per quela uschia fuleta fuspire in fina la mourt.
Quela ais d uoaf paias 30 La plü nübla e bela,
fumaglia il fulalg
dal dret et ot tschiel,
beleza, fchco fveza,
pur quela ho tuot, 35 nun meuchia a quela fraug Uuguot.
in vuf nun s po chiater bricha zuond,
bricba maungel, o cunzet da quaist muoud !
0 gilgia! liuuilgia sto fuefa loder,
nun hoe chiato in vus d'afs blasiner,
-10 Persuma, curuna
da las iuvintschelas.
fche fina regina!
eau faiut aindadains
na grauda calur, 45 eau ard, fchia iutard
d af dir mia dulur.
Volkslieder. 55
vUlg gnir, f vülg dir, cho vus m vais plaio cLii Ib, Icliia piatct iu vul' liiola cliiato. 0 cbiera; tadle mia dolur, 50 per vus, chia eau fto patir grand tormaiut.
rf. I4'*l Pchio (' lasche uns giiir da mia dolur,
piglie fü a me, voafs chlor (crvitur, cum rae faro quel temp usia bum, 55 chia posa vair vofsa dschautila perfuma.
Tu funeder dusts fo tuuer, vo pur iuquelche loe aiut et di la ad ela mia dolur et tormaiut, 60 fchia pchio ue plet non s vol laser guir, fchi ftova darchio cruder et morir.
Clareza eau vetz del di, chi apera, adia, adia, cun me ftov turner, eau bain per paina 65 f lasch quia mia cour.
Chi o bela marusa, Quel po baiu falegrer, et chü nou ha ünguua, Quel gia a la chiater, 70 Quel, chi Don ho marul'a, Quel fpeta enchia ü[u] po, Dia deta a tuots, chi and brameu.
21. a.
(Flugi I, Volkslieder, p. 58/60.)
El: Quaist ais uossa la prüma saira
Ch'eu veng qui a tramelg tiers te.
Ella: Leivast guir pü bod. Che füss quai stat, scha füss guü plü bod. 5 E nu'm avessast lascha gnir aint? — Leivast provar.
5t) Volkslieder.
Sclja vess provii e nuu vessast lasclia. Schi vessast tu guU la raschun.
— Hast rabgia?
10 Che füss que, sclia rabgia ch'eu vess? Schi pudess eau baiu cridar.
— Che giavüschast ad el?
Eu less chia'l fuoss gio'l fuond dal mar, E ch'eu mai uu'l vazess plü. 15 — E a mi, che giavüschast?
Eu less tu fuossast süu üna bella plazza, E ch'eu t'vazess irainchiadi.
— Che vessast Iura?
Sch'eu t'vzess iminchia minchia di 20 Schi'm pudess eau adüna allegrar.
— Va, a Dieu.
Schi sta a Dieu, üuguotta in mal, Eu e tii mai nuu ans vezaius plü.
b.
(Aunalas XI, Vital, p. 220—221).
El: Quaist ais bain la prüma, prüma saira, Cha eau a ti poss vair.
Ella: 'Laivast guir pü bod! El: Che füss que sto^ seh' eau füss gnieu pü bod, 5 Nuu avess pudieu guir aint.
Ella: 'Laivast pruver! El: Pruvo he bain, ma tu liest la radschuu : Ve gio, lascha 'm ir aint!
Ella: Che voust fer quiaiut? 10 El: Eau vögl be at salüder da cour, da cour A te charissma amia.
Ella: Eau nun he buouder da tieus salüds. El: Eau se bain, cha tu est steda hersaira Cun ün (tter a tramegl !
Ella: Hest rabgia?
Vülksliedir. 57
15 El: Schi, cha lic rabgia, 'in fo mel il coiir: 0 cbera^ nu i\\ fer pü que.
Ella: Na, sgür brich.
El: Nii'm fer pü que, nu 'in fer pü que, Fin ch' eau tar üu' otra vegn, Ella: Schi vo! 20 El: 0 schi sto in Dieu, inguott', inguott' in nacl, Scha eau nu 't vezzess pü.
Ella : Istessamaing eir eau. El: Eau v'less, cha tu füssast in üua bella plazza, 25 Cha t vezzess imminchadi.
Ella: Eau v'less, cha tu füssast gio'l fuouz, gio '1 fuouz del mer, Ch' eau nun at vezzess pü.
22. a (Fhigi, Volkslieder, p. 60.) „Guardai mia marusa, L'ais our in quella prada, L'ais our in quella prada, E tu mil'hast pigliada.
5 La mia marusa ais alba, L'ais alba be sco'l sal, Cha a la far gnir cotschna Voul vin ün grand bocal.
La mia marusa ais uaira, 10 Pü naira co'l chiarbuu, Cha a la far gnir alba Voul aua da savuu.
Pur spetta, meis cumpong, Tu m'hast fat üu grand douu.-' — 15 „Uoi, schi nu sa che far: Schi nozzas voelg at dar."
,,Eu vless plü jent sentir. La vera a murir, La vera gio la fossa, 20 Co cun tai far uozza."
58 Volkslieder.
b
(Aunalas XIV, Vital, p. 212,5.)
Guardai, co ma marusa
L' ais our' iu quella prada :
Ün oter mal compagu
Ais gnü e 1' ha pigliada. 5 Compagn, tu mal compagu,
Tu hast tut la mia chara;
Con tauta marusada
Tu est gnü e 1' hast pigliada.
Pur tascha, ineis compagn,. 10 Ch'eu't fetsch gnir a mas uozzas.
Plü gent ir alla fossa,
Co pro tai ir alias nozzas.
Plü gent vair a 't sepulir,
Co at vair a spusar: 15 Plü gent ir alla fossa,
Co pro tai ir alias uozzas.
Chi spia, quel sa,
E chi piglia quel ha:
Sun it e r ha spiada, 20 E tu est gnü e l'hast pigliada. Qua ais sco ün bap, Chi ha be ün figlia: El guarda sü per quella^ E vain ün oter e la piglia. 25 Que ais sco ün raat, Chi ha be ün marusa: El guarda sü per quella, E vain ün oter e la spusa. 0 matta. bella matta, 30 Tu hast bain üu' alba fatscha, Tu hast üu' alba fatscha, Mai 1' ais dscheta sco la glatscha.
La glatscha, quella leua,
Ma 1' amur, quella uoo 's perda.
Con tanta marusada
Tu est gnü e 1' hast pigliada.
Volkslieder. 513
c.
(Annalas, XI, Vital p. 174|5.)
Pur spetta meis compagu,
Fü in' hast fat üu graud dau,
Da tauta marusada
E tu am l'hast pigliadal 5 Uoi, sclii uou sa che t'ar,
Schi nozzas at vögl dar,
Da quai non t'sa ingün gra.
Pur lascha'm in raa cha!
Voless plü gugent sentir, 10 La vera a morir,
Sa vera a spartir,
Co con tai ir e guir!
Voless glü gugent be uossa
La vera gio la fossa, 15 La vera gio la fossa,
Co cou tai a far nozzas.
23. (Flugi, Volkslieder, p. 62.) Cur cha eu spusa sun, che dessa fer? Arir nun poass'eu brich, crider nun poass'eu fich, Che dessa fer?
„Ta bella grazchia, tieu charigu tschautscher 5 Ais sto la causa da'm inamurer."
Quel mieu ster-legier-cour, quel uuu ais c6, Cha'l ais dalöutsch davent e stu ster 16.
Ma cur cha'l vaiu. schi maiua el da'm vstir Saida o vlüd, que uuu se eau da's dir,
10 11 mieu ster-legier-cour quell ais rivo, Da'm fer im vstieu cha el ho purto.
El m'ho cumpro da'm fer üua gauella Garnida intuorn cuu'na figna cordella.
El m'ho cumpred'üu bei per d'urachins, 15 0, chi stragliüschan be scu cherubins.
El m'ho cumpreda eir auels d'diamant, Chi eir stragliüschan scu'l sulailg briglant.
60 Vulksliecler.
Aiiucbia duos sairas voul el fer suner, Per ster alleger e cuu me suter. 20 Mo eil allegra que uu poassa ster,
Schinä mieu cour quel stuess be schluper. Ed eil que co uu siios(,'hia brich dir our, Scbiua vess eil merama grauda dulur.
24.
(Flugi, Volkslieder, p. 72—78.) „Ajo, CO cbi boEFa, E soffla d'iutuoru, Ajo, CO cbi uaiva, La uaiv svoul'intuoru.
5 Tant spert co ch'eu possa Voelg provai dad ir: Ell veug-, 0 tu cbara: Cbe am pe seguir?
Eu tem cuu radscbun 10 Chi uun saja avert; Chi sa sch^ella avra Siaud uscbe tard?
Eu veug cuu algrezchia Alla porta a pichar, 15 La mia chiarischma Vaiu our a guardar.
„Chi picha iische tard?" 0 tu chara vusch! Pur ve gio e derva, 20 Teis mar US es dschtruscb. —
Mo iuua ais la strada? Mo Dieu ! scha'm pardess 1 E pro mia chara Rivar uu piidess.
25 Ach ua, ach na, Segner, Aiit saiast ludä, Chi's vezza la chasa lugio ella sta." —
Volkslieder. 61
Siaad üiizacura 80 Nel lö arriva Lu porta avevta Ha el la cliiatta.
Rivet aiut in stüva, Guardet cun amar, 35 Süu sia chiaritia Chi sta cuu shipur.
Sü dal muline Per al dir baiusant Mo el la brauclet, 40 E bütschet daluu.
„Mo di'm, tu mieii char, Mo di'm la vardat, Che t'ha commovü Da gnir usche tard?
45 Chi t'ha commovU Da gnir usche tard In quaista burrasca Pro mai a tramalg?"
„Be tu, o chiarischmal 50 Ch'eu sto confessar La graudissma amur Chi'm voiil consümar.
Be tu est ma vitta, Tu füssast ma mort, 55 Sch'tü schessast: „banduna'm Tschercha Una otra sort." —
Anetta disch Iura: „Nuu tmair, mieii cour char, A saimper e saimper 60 Vegn eii at amar.
Co est il mieu mann, Co est il mieu cour, Eu sgiür sun l'Annetta Chi t'ama trasour." —
(^2 Volkslieder.
65 Co tschaiüten insembel Qnist per dad amnr, E giodan insembel L'algrezchia in lur conr.
Eis laschan clii scbbischa 70 E boffa d'iutuoru, E stan aiut in stüva E s'branclau iutuorn.
25.
(Annalas XI, Vital, p. 211.) Gnö, gnö, quista flur, Chi deriva dall' amur, Ed eir vus, chi la pigliais, Saveros baiu co cha stais, 5 Ed eir eau, chi eil' as dun, ' Savaregia co cha stun.
Quia mattas e vus mats Sün vos dalettaivel plaz Sun eau gnieu a 's aviser, 10 Cha uu 's dessat marider. Chi voul bella vit' as der, Stil fer sainz' as marider. E chi voul per otra via, Quel pur drizza compagnia.
26. (Annalas XI, Vital p. 194/5.) Ils tschels, quels cuschidran E plandschan con me, Veziand la desditta, Chi 'm disch con tel fe. 5 Non hegiast pü spraunza. Nemaiu t' impisser, L' ais fatt' la savraunza Dels cours uschfe chers ! L' solagl, quel s' ins-chüra, 10 Splendur non ais pü, Veziand la clerglüna Con led revesti.
Volkslieder.
Las stailas be croudan,
Ils flüms dvaintan lass. 15 11 fö ai? consüma,
Veziaud ün tal cas. ^
Ma terra be smora,
Frautuna con led,
Veziand la tristezza 20 D' im cour usche uet.
Ma '1 Deis della grazia
Ho que ordiuo,
Faud iina tel pleja,
Chi guarir non 's po.
27. (Annalas XI, Vital, p. 191'2.)
Eau vögl baiu alla mia bella, Ed ella voul bain a me, Cha nel muond uon ais co qiiella, Chi plaschair am poss' a me. 5 Nus vivaius iu allegria E plaschaivla uuiim, Ch' eau uou saiiit otra tadia Co dal temp, ch' eai; la baiiduD. Dals tramegls ais' 1' amatura,
10 Ma neir eu inguotta maiu,
Cha '1 tramegl vo tuot suotsura, Cur cha aus duos sotaiu. Cur sun cou üu' otr' in tras-cha Schi 'Is ögls m' ho '1' adün' addöss:
15 Ma neir ella me non lascha Dad üu oter tucher 1' öss. Cur ch' eau la guard in fatscha, Schi guard' eir ella fich süu me, Cha scha mieu cour füss eir glatscha
20 Schi alguer stuvess el perque. Cur cli' eau la guard iu fatscha A vair sieus bels ögls nairs, Schi mieu cour foura aint, Chi chi prova sto bain crair.
64 Volkslieder.
25 Cur chi vain la generela Cuor in presch' a la piglier, La compagu iufin süu s-chela Ed. in stüv' am lasch' 1' entrer. Ed allo, eh' ingün non sainta,
30 Fains discours da grand dalet,
Cha uoss cours be vi s' alguaintan
Per r amur e vair äffet.
S-ch' üu colomb ais ella prusa,
Inuozainta s-ch' ün ague,
L' ais plaschaivla, F ais baudusa,
35 Spür amur e spüra fe.
Dsche 'm dimeoa, seh' üua tela Non ais degna dad amer, Ad üu' orm' usche sincera 40 Vögl gugent mieu cour duner.
29. (Annalas XIV, Vital, p. 209/10.) „Ste a Dieu, ch' eau vegn davent : Eau pigl cumgio, ma ua gugent. Uossa nun poss plü surtrer, Que ais que chi 'ra fo 'mpisser. 5 S' iugrazeh a tuots in generei Da vos cherin ed eir bun tramegl, E cha m' hegias eir perduno, Scha füss sto ün po sundro." „Gomplimaiuts plü nun ste a fer,
10 0 cha 'ns fessas plü a da eher, Da rester aunch 'ün po acquia E giodair uossa cumpagnia. E scha que nun po scuntrer, Schi volains eir giavüscher
15 Ün felice e bun viedi,
Cha Dieu osta da tuet cuntredi. E cha Dieu as fatscha la grazia. Da turn er darcho in patria, Per podair lur' ans chatter
20 Tuots darcho in buna sandet."
Volkslieder. 65
30. (Annalas VI, Derin, p. 53/4.)
Giavüsch la buna saira Charischraa matta bella Ell fich giavüsch pel veira Da sezer jo spar ella. 5 Bainvgnü persuna cbara Baiu jeut eu as vez vguond D' algrezia singolara Meis cor va raovantond.
Eu less ruvar vus bella 10 Scba 'm fessat im pa d' larg, D' am sezer jo sper ella Da vossa dretta vart.
Vo dumondais liceuzia Licenzia's vögl eu dar, 15 Vossa bella preseuzia Po chöutsch quai operar,
Süu la liceuzia datta Am vögl eu qua tschantar Sper vo 0 bella matta 20 Eu 's rov d' am perduuar.
Ingüua perdunanza Vaivat da dumoudar Vossa bella crajanza Laivat usche mossar.
25 Scba dascjbess a vo bella Una chosa dumoudar, Siond eu suu qua sper ella Vos man uan da piglar.
Vo bei scba as degnaivat 30 II meis man via da tor Schi la licenzia vaivat Dun via da bun cor.
0 buna sort, fortüna Ch' eu n' ha d' alejer star 35 Vossa bella persuna Vögl havair dumondd.
Romaniaelie Forscbungea XX VII. 1.
6(5 Volkslieder.
Seh' eu daschess a vo bella Meis cor apalisar Schi üua chosa ad ella Vuless cu declarar.
Vo bei in confidenzia Podai 'vos cor slargiar, Haiat brich dubitanza Ch' eu svögla SDarantar.
45 Vo bella ma niarusa Eschet iufin a qua, Uossa per mia spusa S' vögl havair dumonda.
0 che gronda dumonda Cha vo vai' fat a mai, 50 A mai para bain gronda Pero nu snai eu quai.
Mes cor eir coresponda A vo 0 sar vo bei, Da quai am fetsch grond bonder 55 L' amur ch' eu port ad el.
0 che dutscha rasposta Vo bella am daivat qua Cha b^ per quist aposta Per far quist pass sun gnü.
60 Eir la vossa dumonda Meis cor ha movanta Prov cuntainteza gronda Cun vo da far raüsta.
Luug temp ch' eu 's ha amada 75 Vo bella in secret Uossa in üna jada Vai' surleivgia meis pQt.
Eir eu chara persuna N'ha il meis cor cuntaint 80 Siond ch'a vo adüna
N' hai tgnü in meis imaint.
Volkslieder. 67
Vo mia diletta spusa Uossa as poss nomuar Chosa plü alegrusa
85 Nu' vess podü dvautar. E vo persuna chara Uossa 's poss dir nieis spiis 0 sort. fortüna rara D' am alegrar ciin vus,
90 Cha' 1 tschel ans benedescha Vulaius dir ameuduos Cba nos fats reuscheschan Tenor vögla da Diou! —
31.
[Nach Ms. Ql.]
[f. 14*] A spafs lefs gugieut ir
Aint in quell bell zardiu, Chi m fa meis cour schflurir Be scoa im balsamin. 6 Aint in quell bell zardin
N haj chiatta ün bellz thesaur, chi es moa bler plü fin Coa stralüschaint bell aur. Moa üna roesa bella
10 N hay eug usche chiatta, ßchflurida 1 ais eir quella, scoa la flur d ün pom granat. La sia bella visiun Ais alba scoa la naif,
15 Meis cour quell sta in praschun, Cur eug della m impaifs. [f. 14^] La sia coatschna buccetta, ilgs seis bells oelgs nairs, Cuort mia vita taotta
20 Algretzchia chia qua ais,
Ell im sporscha seis alp maun Da amur et chiaritat, Meis cour leigeret saun Zuondt subit ais dvantat.
68 Volkslieder.
25 0 tu alba roesetta,
Tu asch be scoa üu columb, Tti esch sabgia, casta, h netta, Tu portascb üu bun niiom.
Brick dick siü igl nuom, 30 Moa bain auter eir plü, Ilg nuom et eir ilg pomra, Da quai cb eu n bai udi.
Huofsa nun sai cbe far Da tai touraunia, 35 seh eug tai sto baudunar, Schi dvainti amala.
Par ün fingial d amur T voelg usche dar, Un suspür zuondt da cour 40 In bain vöelgiasch pilgiar.
[f. 15*] Sta a Dieu, noebla roseta, Sta a Dieu, o vitta mia, sta ä Dieu, bella plaunta, Huofsa stou tirar via.
45 Chi quaista chianzun ha fatt, Quaist s dig eug bain palgvaira, Ais ün chiarin bell matt, E s da la buna saira,
Brick dick la buua saira, 50 Moa bain eir auter plü, Foelicitat iu tuott quai, Ilgs duus vuo vai arfschü.
In conclusiun voelg rivar. Nun saig, che discuorer plü, 55 chia Dieu volgia manar, Chia nuo bot inserabel
Ans pofsan darcheu chiattar. Tuott quai, chi ns plascha bain, Insembel raschuuar, 60 Da cour lain uo dir.
Volkslieder. 69
32. (Aunalas XII, Vital, p. 257.) Mi' amada, graud' persuna E tesori da meis cour, Sco otra persuna ingünaj Gilgia bella dad onur.
5 In vos sain ha rai' algi'ezia, Avant vus tuot meis dalet, Peneträ 'm 'vais con algrezia E meis cour sta sün vos pet.
Eu uou ha acqui sün terra 10 Tai eguala mai chattä, Tu amabla colombina, Fand plaschair a teis ama.
Saj' ch' eu dorma o ch' eu vaglia, Schi 't ha saimper in immaint: 15 Eir seh' eu sun trauri da vagh'a At giavüsch amo ardaint.
La plü bella qui sün terra Dess a quell' eu renunziar? Na; que mai uon dvanteraja; 20 Sainza quella non poss star.
0 dalet, 0 coutentezza,
O char cour usche amä,
0 amabla allegrezza,
0 dutsch nom d' felicitä.
33. (Annalas XIV, Vital, p. 211.) Bainvgnüts eir vus, meis chars, Vus gnivat bain dinrar: Ma qualche giä cha gnivat, Schi 'ns allegrain pel vaira.
5 Per vus non sun eu quia, Ma per far la vöglia raia. A nus volais vus bricha, Vus 'lais üna plü richa.
70 Volkslieder.
Laschai da sa s-chüsar, 10 Schi 'lain nvxs domaudar, AI bap 'lain domandare E sia vöglia fare.
Dit, CO nus 'vaiu da dir, Cha vus uon hajat da rir? 15 Schi 'lain nus dir: schi, schi, E '1 fat ais stabili.
34. (Annalas XIV, Vital, p. 210.)
Eu 'vaiv' üua marusa E pro quella staiva gent : Quella füss stat ma cbara spusa, Seh' eu non füss it davent.
5 11s bains, ch' eu la vögl, Quai ingüu nou po dir our: Ma tu taschast be cbamöu E mai non disch da 'm tour.
0, tour t'pigliess eu gent^ 10 Scba teis pleds füssan da cour; Ma eu ha 'na mala temma, Cha tu 'm vögliast snarrautar.
0, snarrantar mattans Mai non sun eu stat' düsa : 15 Arno main pitscbeus infants Mai non ha eu ingiannä.
0, schi da nan teis man, Teis mau dret sarä la fai, E Dieu guarda sur in giö 20 E benedescha nossa lai.
Uoss', uossa ha dit schi,
Ha dit schi con meis marus,
0 che allegraivel di,
Cha quel ais stat da gnir meis spus.
Volkslieder. 71
35. (Annalas XIV, Vital p. 22G/7.) Eu pro vus, bella, ir voless, Plaschair nieis 'vair da cour, Con desideri ch' eu avess Uossa da 's podair toiir.
5 Cha plü bell' e plü' miaivla, Mai eu uou ha vis; Scha no 'm pigliais, scbi eschat causa Da'm far gnir vegl ant dis.
Char Sar vus bei, ch' eu vögl bain dir, 10 Ch' el tschercha pur utro,
Ch' el piglia quaists trais pleds a cour Ch' eu uo' m marid amo.
Co quaists trais pleds fan mal meis cour, Cur ch^eu m' impais quell 'ura, 15 Cur ch' eu crajaiva be da 's tour^ Stovair murir ant ura.
Char Sar vus bei, ch' eu 's vögl baiu dir, Cha be con üna botta Non croud' a terra brich ün lain; 20 Usche ais la resposta.
Buua saira, o vus bella, Eu sun darcheu turuä, Scha '1 vos cour iudüri, Quel füss üu pa laragiä?
25 BainvgnU, charisani' ami, Acqui in chasa mia, Schi stovera eu crajer. Chi saj' ordina da Dieu.
E vus, charissm' amia, 30 Schi' s vögliat adegnar, Quaist ane bain da pigliar, In amur mia da portar.
Con quaists duos pleds fiuescha,
Cha Dieu ans beuedescha;
35 Con quaist volain finir,
Cha Dieu' ns vöglia benedir.
72 Volkslieder.
36. (Romanische Studien I, Flngi p. 335.) Tagle, VHS mattas beilas, Che eh' eu s' völg declarer : 0 ch' eu s' banduu a tuottas, E veug iu ma chesa a ster; 0 faliolela. 5 Que chi 'm fo cuort' urella
Que ais be ün chalger. 0 faliolela.
Dalet uu poss avair E neir brich contentezza, 0 faliolela. Scha eu nu poss claraer: 10 Ve no mieu eher chalger! 0 faliolela.
Eu d' he iu mia vita gieu Quarauntatschinch marus, E me nun he pudieu chater Uu usche bum chalger.
15 Da baiver a nus uu mauucha, Viuars ed eir buu viu, Per saimper legers ster A me ed a mia eher chalger.
Cafe quel duma amvessa, 20 E michia e pauu frast^h ; 0 faliolela, 0 cha que ais üu buu maugier, Per me e per mia eher chalger. 0 faliolela!
37. (Romanische Studien I, Flugi, p. 332.) Eu veug pro te, mia eher amur,
Per esser cousolä;
A tai am eu da tuet meis cour
Uoss' ed a saimper mä.
5 Fam esser tii eir üna flur Süu teis giuveu fraisyh cour, Accio cha mia buu' amur Nun giaja pro la mort.
Fam vezer tu tia buu amur 10 Inversa da meis cour
Parche ch'^eu 'm possa gloriar Dad esser teis marus.
Volkslieder. 73
Allura v'ölg eir eu chautar Cuu te dad im bun cour, 15 Accio nus possaus ins amar Infina uossa mort.
Voust tu gnir q\\\ e cunfirmar, Meis cour quel ais containt; Sta sü cuu auimusitat, 20 Retschaiva tu meis mau.
38.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 321.)
Eu vaiv' üü mail cotscheu rösiu, Ha tut e r ha mis sün meis scrin.
E cur cha 1' an füt passantä, Schi 1' ha eu Iura gio pigliä. 5 Ha tut ed ha parti in dus, Ha dat ün toc a meis marus.
Ha dat eir part da seis manzin, Schi cresch' in el ün bei zardin.
Ün bei zardin cun bellas fluors, 10 Chi sun da totta sort culuors.
La saviala cun seis odur Be SCO dils mats lur foss amur.
Las rösas eir con lur savur Be sco d' las mattas lur colur.
39. (Annalas XIV, Vital, p. 229.)
Ed eiran duos compagus, Chi Vaivau üna marusa: Uoi, e r ün e 1' oter La 'laivan per spusa.
5 Uoi, e d' ün as sainta, Ch' el va be la daman, Uoi, e r oter va La saira be plan plau.
74 Volkslieder.
Uoi, süu il buüdi,
10 Meis dutschissem cour, Sun be gnü a verer, Scha vus am 'laivat tour. Vus eschat massa tard, Ha fingia fat la faira,
15 Chi ais stat üu oter Compagu be her saira. Uoi, que sarä stat Be quel il mais compagn, Ai, schi güst sün quel
20 Neu ha ingUn permal. Säst, meis char compagn, Eu vögl at dir il vaira, Ch' eu la ha tutta Be iii dumengia saira.
25 Be in dumengia saira Alla bella clerglüna, Ai, e stuu sün sprauza, Ch' ella am dura adüna. Säst il meis compagn,
80 Co ch' eu 'm chat inrücla, La tala e tal' matta Dad avair pigliä. Uoi, ella non sa Ne cusir, ue filar,
35 Nemain ir sül fuond Eir a lavurar. Non la sa far oter, Co Star in cuschina, Uoi, ed ir gio 'n schier
40 A stordscher la spina.
40. (Aunalas XI, Vital, p. 188.) Buna saira ! Vegn a faira Tiers vus giunfras bellas, Chi stais tschautadas süsom baue Cou VOSS marus col man in flaue 5 A discurrir con eis.
Volkslieder. 75
Chi eschat vus? Chi eschat viis? Usche ün bei compagn, Chi saglis con üu tal sforz, E mettais il chape tort 10 E spruns eir alla moda?
Eu sun ün figl, baiu geutil, Dad üu merchadaut; Eu veud surplius, peidras da fö, Bulai ed oter a meis möd, 15 Cha bazs a mai non raancan.
Ün tal commers non po guir smers, Con tantas merchanzias. Vus' vais radschun da 's gloriar, Mats e mattas d' ingiannar, 20 Que ais raba da rier!
Da far ün spass da bels mats Sun eu eir bain capabel, Ad ir in Frantsch' e Piemont E dar ün sagl per tuot il muond, 25 Turnar a chas' ün äsen!
41. (Annalas XI, Vital, p. 194/5.)
Ils tschels, quels cuschidran
E plandschan con me.
Veziand la desditta,
Chi 'm disch con tel fe.
5 Non hegiast pü spraunza,
Nemain t' impisser,
L' ais fatt' la savraunza
Dels cours usche chers!
L' solagl, quel s' ins-chüra,
10 Splendur non ais pü, Veziand la clerglüna Con led revesti. Las stailas be croudan, Ils flüms dvaintan lass,
15 II fö as consüma, Veziand ün tal cas.
76 Volkslieder.
La terra be smora, Frautuna cou led, Veziand la tristezza 20 D' üu cous usche net.
Ma'l Deis della grazia Ho que ordino, Fand üna tel pleja, Chi guarir uou 's po.
42. (Annalas XI, Vital, p. 203—208.)
O tu bei fittamaint, Sta a Dieu, tu ed ils teis, Ch' eu siiu intenziouä E m' ha resolt aqua 5 Dad ir davent.
0 tu il meis 'sehe char, Schi che raa t' po raancar, Cha tu voust ir davent Usche dandettamaing: 10 Da 'm ad iucler,
Vögl bella vit' am dar, Seh' eu sun eir maridä. Plü bön CO ir sudä Non poss eu chattar qua; 15 Non vögl plü Star.
0 char, perche fast quai, Voust ir davent da mal: 0 tu il meis 'sehe char, Schi clie ma t' po mancar, 20 Da trar davent.
Non säst, co cha'ls mats fan? Cur ch' eis tut üna hau, Tscherchau da la snejar, Per chi possau mütschar 25 E trar davent.
Völkslieder. 77
0 char, o char cour char, Dien t' vöglia bain müdar, Clia tu possast star qua, Con mai far nozzas bod, 80 Viver cou mai.
Scha eu stovess qua star, Schi stess eu lavurar, Sco chi fau quels grauds nars, Aint in mias süors 35 Mangiar raeis pau,
Tnguott' hast qua da far, Nemain da lavurar; Qua poust tu spassegiar, Cou ils signuors mangiar, 40 0 char, sta qua!
Dalet ha eu plii grand, Cur chi 's oda sunand Las gias culs archets; Trombettas !ou cornets 45 Fan m' allegrar.
Qua vaiust tu bain a vair E vaiust zuond fich a 't tmair, Giand oura d' ün chanun Con fö 'na balla d' plom, 50 Va tras a tai.
L' schlupet sbarrä, dal bun, Non tem brich ün chanun; Eu am defender vögl Incunter 1' inimi 55 S-ch' ün grand barun.
Non t' impissar, tu char, Cha tu possast sbarrar; Con temma stast tu qua, Bain bod^vainst tu plaja; 60 Non rissiar.
78 Volkslieder.
Schabaiu ch' eu gniss plaja, Schi meidis s' chatta lä, Chi sau perfet medgiar. No 'm vögl brich stramantar, 65 Vögl far tschessar.
Non bau brich tuots la sort Da meidis gnir 'sehe bod Perfettamaing medgiats, Restau zuond blers strupchats 70 Fiu alla mort.
Meis patrun ais ün hom, El porta üu grand nom, Wachtmeister ais el stat, Ed eu am ha fina 75 Per seis suda.
Eu vögl pajar per tai E dar tuot quai, ch' eu nai, Be cha tu stettast qua, Nou giajast brich sudä, 80 Vivast con mai.
A qui nou vögl eu star, Schi stess il muoud custar, Ch' eu ha impromiss del buu; Vögl far d' ün brav compagn, 85 Tender quai tuot.
Non poss brich con rovar Inguott' eu our drizzar : Scha tu voust baiu star qua, Schi vögl a tai bain dar 90 Tschinch milli rentscbs.
No 'm far brich' inrüclar, Uossa ha eu impromiss; Seh' tu 'm dessast tuot il tieu, Eu non stun plü aquia, 96 Nou rovar plü.
Volkslieder. 79
Non güda cou rovar, Dieu 't vöglia perchürar. Non voust tu tour cmngia Da teis amis aqua 100 Ant CO ir daveut?
0 „b'hüet di Gott" di eu; Che dess a tai curaprar? Baintscbert qualchosa d' be, Vögl eu cuinprav a te: 105 Di quai tu voust.
Seh* tu voust cumprar a mai, Schi cumpra 'm üu bei cranz Da bindeis albs e uaii's. Da dar alias mattaus, 110 Chi 'm possau dar.
Quaists pleds no ^m van per sen, Quaists pleds no'm piaschau bain; Di' ra tii, perche fast quai, Voust trar daveut da mai : 115 Che voul que dir?
Quai voul bain maniar, Ch' in spazi dad ot dis Poss eu daveut tirar Ed aint in tschel rivar 120 E la chantar.
Ah, laschast usche fich Da mai increscher uossa? Voust tu murir per quai Usche dandettamaiug? 125 0 na, o na!
Non lasch increscher brich, Pur va tu bain dalöntsch; Pur cha tu giajast sü E mai non tuoruast plü; 130 No'm menziouar.
80 Volkslieder.
Eu uon di quai per led, Ch' eu ha '1 plü graud dalet Tu compagnia dad ir Cols meis 'sehe chars amis 135 Per meis plaschair.
Amis seh' tu voust chattar, Schi va cul bander al lu Hollanda del bun. Tschert üna cuUa d' plom 140 Va tras a tai.
Ed el la respondet: Pur hajast ün pa d' spet, Cha in term dad üu an Tuorn eu darcheu dal bun; 145 Pur va la sü.
Na, tu non tuornast plü, Quai ch'eu a tai bain di. Quant bod tu est \k aint, Spaudast sang innozaint, 150 Non tuornast mai.
Sün quai el ais tirä, In Frantsch' ais el rivk. Quantbod ch' el ais stat aint, Schi ha '1 fat testamaint, 155 Rendü sü '1 spiert.
Eu di a vus, chars mats, Non giajat mass' a plaz, La laschanti' as fa Impissar d' ir sudä 160 E trar davent.
Scha sudats volais eutrar, It ant CO 's maridar; Perche vus'vais vis qua Bain co chi ais passa 165 Con quaist compagu.
Volkslieder. 81
43. (Annalas XII, Vital, p. 247/8.)
Nou ais que possibel quia, Cha tieu coiir possa s' lamger ? Non cognuoscbast la fadia, Ch' eau per te stögl indürer? 5 Ach, chera, dutscha bella, Poust esser tauut crudella Vers da ine, chi nou aspir, Co da't plaschair o da murir?
0, öclii cognuoscha dimena, 10 0 ma vit' e mieu cour eher,
Ch' eau soflfresch per te 'na paina Ch' üngün me po s' impisser. Ah Dieu, scha tu savessast Ed aint in mieu cour vezzessast 15 Tuot l'excess da mia dolur E da mia smcer amur !
Schi del sgür, cha tieu cour eher, Vzand, ch' eau sun usche sincer, S'alamgess e'm dess cufFort, 20 Non podiaud pü resister. Perche flamma pü püra Non ais nella natura, Co quella, chi ais in me, Chi 's consüm' usche per te.
25 A mieus gienituors ingrazch eau Qui nel muond da'm avair miss; Ma da te dependa uossa II restante da mieus dis. Dutsch ogget da mia vita^
30 Fo dimena, cha eau viva! Con Im pled porto dal cour Fo 'm reviver e do 'm cuffort,
Non prolungunar pü quia Que momaint taunt giavüscho, 35 Chi t' unescha cul cour mieu Ed am reuda fortüno.
Roinauiscb« Forscliuugen XXVII. 1.
82 Volkslieder.
Avra tia buocha bella,
Gha mieus giavüschs sajan complieus,
Gha noss cours sajau unieus!
40 Asgüreda sajast quia: Fin cha fled in me saro, Schi mieu cour con allegria A te sairaper amero. Ve, cba noss ögls ageschan
45 E cha noss cours s' uneschan : In tia grazia fo 'm avair Qiie suprem e grand plaschair.
44.
(Annalas XIV, Vital, p. 214.)
0 di 'm ün pa, compagnett' adorabla,
0 di 'm ün pa, scha tu est maridada. •
Non sun maridada e no 'm vögl maridar, Per taut, o giuveu, sün mai non 't laschar.
5 Schi sta a Dien, compagnett' adorabla, Ed alias mias uozzas sarast iuvidada.
Eu 'm part eir da quia trais nras ant di, E las mias nozzas saran venderdi.
0 charas mattaus, dels mattuns non 's fidai, 10 Perche que ch' eis dischan inguotta non ais.
Pevche que ch' eis dischan la saira pel vaira, Schi la daman inguotta non aise.
Perche que ch' eis dischan la saira del buo, Schi la daman snejan sco 'Is minchuus.
15 Perche que ch" eis dischan la saira del sgür, Schi la daman non aise pur.
Insomm' insomm, insomma, chi sun razzas buserunas, E quellas chi 'Is crajan sun tantas lumbardunas.
Insomm', insomm', insomma, chi sun razzas maledettas, E quellas chi 'Is crajan sun tantas mattas schlettas,
Volkslieder. 83
45. (Annalas XII, Vital, p. 254/5.) Eu vegu davent da cha Tuot sconfortä Causa ün uom bramä, Chi m' ha il cour fura 5 Cou grand' amur.
Meis cour ais conturbla Per grand' amur, Meis cour anguschiä, Dalet quel m' aii passä, 10 II sang m" ais smort.
Con suas dad amur Sun eu lia;
Chadainas e liaras Fermä hau ils meis maus, 15 Ah, crudeltä!
Ah, tschels, cridai cou mai Per ün tal cour: n solai plandschera, La glüna criderä, 20 Hs planets per mai.
Stailas da grand' onur, Considerai vus: Ün nom usche ama Am ais davent sdrappä, 25 Ah, che dolur.
Tu terra non tardar Da portar fluors Per allegrar meis cour, Chi arda dad amur 30 Giand as spassind.
Neir V aua del grand mar Non po '1 rivar ; Ne 'Is flüms da tuot ii muond Non pon neir bricha zuoud 35 L' amur stüzzar.
84 V^)lk8liecier.
Addieu, ah, tu mal muond Gon teis dalet; Mia guerra ha fiui, Meis cuors qiiel ais compli «
40 Aint in quist muoud.
Addieu, cour char ama, Addieu, pom desidera, Addieu tesor ! Ah Dieu, che crudelta, 45 Barbaritä.
Guardai da uon cridav, Larmar per mai ingüu: II sain dessan suuar, Meis corp per compaguar ' 50 Nel champ beä.
46. (Romanische Studieu I, Flugi, p. 318). „Ai schi di, tu bella! che t' impaissest tu? Am fest inamurer, allura am laschast qui.
Fom inamurer infina cha tu voust, Eu at di aquia cha guir mia stoust.
5 Chia possaus siner aint ed air inseramel ster Saiuza cha quellas lauugias, chi liu uoss' haun miss mel
In noass economia hegian bger da 's masder, Ne metter aint lur nes, ne metter sü lur sei.
0 ama chi at ama, e lascha dir chi voul: 10 Ama tu pur nie, chi tuot t' he do mia cour.
Tuot t' he do mia cour e' t dum eir ma persuma Ama tu pur me chi me nu 't abaudum.
Me nu' t abandum, infina alla mort; 0 marusa chera! tu est mia confort.
15 Tu est mia vair cunfort da cho e da plümatsch : 0 marusa chera! ve uo süu min bratsch.
Nus vulains uossa ir sü per 1' Ingiadigna, Üu rova il ris e 1' oter la farigna.
Volkslieder. * 85
Allura vulaius ir vi per la Bargaglia, 20 Ün rova il ris e 1' oter las chastaguas. 0 marusa chera! nu 't astramanter Ch' avuonda bastiiuedas uu 't gnaron a mancher. — "
„Mo scha bastunedas eu d' he dad avair, Schi ato pur a chesa; ch' eu nu 't vö pü vair."
47. a. Salüd del spus all' arivo in chasa della spusa.
(Romanische Stuciien I, Flugi, p. 310.)
Alla marusa sum rivo, Avaunt sia porta m'he farmö: „Ve gio bain spert e lascham aiut, Scha tu fest qua schi sun containt." 5 „Chi ais chi batta usche fich? Ais que amis o disamis ? Da quistas uras usche tard; Eu völg savair, uon he resguard."
„Nu'm fer ster quia ordadour, 10 Otramaing im dölg' il cour, Ma nun vuless ch' ingiüu savess La noss' amur la declaress.
Ami eu sum ed ami bum, Ve giö schi vezzast schi ch' eu sum ; 15 E num cugnuoschast tu a me? Ed eu sum quel chi araa te."
„Chera mamma, ste sü eir vus, Ch' eu crai chi saia mia eher marus.,. „0 schi vo giö' läse ha' 1 guir aiut, 20 E fo ad el ün bei bivguaint."
„Ve aiut tiers me, mia amur eher, Accio ch' eu possa' t abbrancler; Sajast bainvgnieu, mieu eher amur, Quaist at dia bain da tuet mia cour," 25 „0 luug mumaiut cha que es sto, Cur ch' eu da te m'he luntauo; Mais m' eiran ans, dis m' eiran mais, E' m vaiu be mel cur cha m' impaiss.
86 Volkslieder,
0 dutsch momaint cha quist ais baiu, 30 Da 't pudair brancler in mieu sain,
Mia nöbla flur! mia dutsch tesor!
Tu pegn at duu mia giuven cour. Contaiut sun eu pel cert, pel vair^
Te, bella rosa, da giodair, 35 Da tia persuna, da tia fer,
Chi m'ho fat taunt inamurer." „„L^amur, 1' amur ais un liam
E chi ch 'il prova sainz' ingianu,
E chi chi prova quella sort, 40 Disch: 1' ais pü ferma co la mort.
Viva 1' amur e sieus plaschairs !
Viva tuot quels chi 's vöglian baiu!
Viva V amur la bella flur,
E chi la gioda con honur!
b.
(Annalas XI, Vital, p. 215.) Alla marusa sun riva, Infiu süu porta m' ha f'ermä. Chi ais chi batta usche fich, Aise amis o inimis? 5 Ami ch' eu sun ed ami buu,
Ve gib, schi vezzast quel ch' eu suu. 0 mamma chara, stat sü eir vus, Ch' eu crai chi saja meis char marus.
0 figlia chara, sta sü be tu, 10 E fa ad el üu bei baiuvguü, 0 mamma chara dit am il lö, luua ch' ais il battafö.
0 figlia cliara, sein guard^iutuoru, Eu crai ch' el saja süu bocca d' fuoru. 15 Süu bocca d' fuoru ha eu guarda, Sün bocca d' fuorn 1' ha eu chattä.
O schi ve aint, tu meis cour char, Acciö ch' eu' t possa abbratschar. 0 schi ve aint, tu meis dalet, 20 0 schi ve aiut suot il meis tet.
Volkslieder. 87
0 schi ve aint tu meis cuffort, Accib ch' eu' t ama fin la mort. Con grauda brania t' ha spettä Ed alla fin est arriva.
25 Ah, eu sun bain zuoud fortünä A 'm vair da tai fich bain amä. Tu, meis araur, amast a mai, Ed eu nou bram oter co tai.
Viv' ils amants ed eir 1' amur, 30 Evviva quels, chi s' aniau da cour,
Evviv' ils coui's, chi nou hau fosda,
Evviva, chi va con realtä.
Evviv' ils mats e las mattaus,
Evviva quels_, chi portan crauzs. 35 Evviv' ils homeus e lur dunnans,
Evvivva quels, chi hau infants!
48. (Annalas VII, Derin, p. 62.)
Masura chara damau vegu a faira
Schi dim o chara cha tu vost ch' eu 't maiua?
0 marus char scha tö vost alch mauar
Schi maina* m saida per far üu scussal. 5 0 schi la saida es fiiigiä cumprada,
Fingia cumprada mo nö j' amo pajada.
0 scha pajada ch' eil' amo nun es
Shi bütt' la via e lasch' ingio ch' eil' es.
0 CO tu tschantschast d' üua paca scorta! 10 Las mattas scortas portan tschoccas cotscbnas.
0 quella jada tli m' hast dumondada
0 füss' eu statta sün let rumanzada!
0 quella jada ch' eu u' ha dit da schi
0 füss eu statta in fond da meis uil 15 0 quella jada cha 'ns vain raiss insembel
0 füssast statta aint sül cuolraen d'Feuga
Sül cuolmen d' Fenga aint sot quella pedra
Cha eu e tu ma nou' s vossan viss plii!
88 Volkslieder.
49. (Anualas VI, Deriu, p. 55.)
Bella dim co 1' es passada Teis cor hast da mai retrat, Tia atnur es rafraidada, Che me es la causa statV 5 Non bai eu cuu üu cor bun Vers tai fat raia obligatiuu?
Ma qualcba qiierela forsa 0 da roba o da dauers, Ha teis cor usch^ maua 10 Sco chi es dvantä cuu blers Vaira es qiiist sco ch' ün disch 11 dangr curaonda fich.
Greiv nun pigl eu totta via Alla leiva vögl piglar 1 5 A chi plascha 1' araur mia
A chi nu plascha vögl laschar. Containt stun sco ch' eu sun Schi non saiut cridar ningün.
Schi containt sun eu adüna 20 Aint in tot meis tor a mau, 11 tschel po am dar fortüua: Forsa hoz oder daman As po müdar d* as müravglar Et il pover rieh dvantar.
25 Eir scha tu 'm bandunast uossa Ma non vögl eu at ödiar, Meis cor saimper vers tei inossa Tot il baiu d' at giavüschar. Viva bain sco chi 's convain
30 Sia teis cor d' algi'ezia piain.
Eu nu sa 'm dar cuolpa ingüna Quai stovrast tu svessa dir Cha meis cor vers tai adüna Ma non ha voglü guinchir. 35 Ma buus pleds e buns efets As flisaja or d' ün cor net.
Volkslieder. 89
'M demossar stögl eu aquia Sco cha vissa ma nun 't vess Ma la cuolpa quella es tia 40 Dal (lefet clia eu patesch, 0 dolur quai foro il cor As rlismetter da 1' amur.
Cun dalet pro tai eu jaiva Per pudair be discurir, 45 L' amur perder uu vulaiva Ma sco 'n müt stögl davent ir Pili nuu crai dad esser bain In teis cor scrit aint dad aint.
Perche cüra ch' eu craiaiva 50 Dad esser da tai ama
Ögladas e pleds am deivast
L' ultim sun stat ingianna,
Uossa sa ch' eu nu sarä
In teis cor ma plü amä. 55 Uossa at dun la buna not
Sta bain cun il charischem teis,
Or d' imaiut at lasch eu tot
lischt es stat vögla da Deis
Eu dscharä quai es passä 60 Usch^ es stat ordina.
50. (Annalas XI, Vital, p. 164-166.) Üna saira sun eau sto In üu zardin ün po fermo; Lb he vis, 16 he vis 0 che bellas rösas!
5 Tuottas dad ün cotschen flu,
0 che dalettus zardin! 0 che bei, o che bei, 0 che bellas rösas!
Ma staud^lo eir a guarder, 10 Tuot suspais a' m impisser, Schi rivet, schi rivet Üna frizza granda.
90 Volkslieder.
E quella m' ais arriveda In mieu cour 'na tal fureda, 15 Sco üu tschierv, sco ün tschierv, Cur ch' el vain ferieu
Dal chatscheder, ch' ais iin hom, Tira üua balla d' plora, Fermamaing, fermamaiug 20 Resta 16 ferieu.
Per ils gods con grand turmaint Vo el derasand sieu sauug, Surportand, surportaud Tiiot la sia fadia.
25 Usche ais la mia dolur
, Tanta grauda iu meis cour!
Pover nie, pover me,
Povra vita mia!
Eu he roba, he dauer, 30 Ed üuguotta po güder Per guarir, per guarir La mia grand' ferida.
Chi so, scha quella ch'eau am Ho sieu cour scu'l diamaut? 35 Nun poss pü, nun poss pü Supporter tel painas.
0 vus chers utschellets, Tuot svanieus suu mieus dalets, Transportos, transmüdos 40 Sun in painas grandas.
Nun chante per allegrer Quella, chi uu'm voul amer, Per la mia, per la mia Grauda disfortüna.
45 Ma tar quella vögl eu ir,
Quaists duos pleds la vögl eu dir: Meis cour^alguer e suspürer Sto per causa tia!
Volkslieder. 91
Eau't giavUsch lau'm der la mort, 50 Ma fo'm viver da cuffort; Fo' ra flurir, fo' m seutir In mieu cour algrezcha.
Scha tu uu' m voust der cuffort, Schi giavUscha'm be la mort 55 Per glivrer d' indürer Painas dolorusas.
Mort, o mort, ve co viciu, A mieu viver metta fin. Que ais der, ch' eu morir 60 Sto per causa tia.
51. (Romanische Studien, Flugi, p. 333/4.)
Tu ast' na bocca sco' ua nekla, Chia cur t'vez meis cour s'allegra, Tu ast 'na bocca tanta fina, Teis congual nun ais brich üua.
5 II s teis bels ölgs nairs, Quels am fan inamurar, Cura ques im guarden, Schi meis cour sto algar.
Ils teis bes mauns straglüschen, 10 Be sco ÖS dad elefant,
Tout meis giavüschs at giavüschen, Mo teis cour eis da Diamaut.
52. (Annalas XII, Vital, p. 263—65.) In cas, chi s' imbatta Quai, ch'eu vegn tscherchand, 'Na prusa bella matta Lura vegu eu chattand. 5 Pel vaira, pel vaira, Ch' eu at di da vaira, luguotta vegn spargnand A quella da cumprar.
92 Volkslieder.
A quella cumprera 10 Zuond bei da la vestir, E con ineis bei daner Da Frantscha vögl far gnir Pau fin craiuesin, Schi eir da la vestir 15 Las sias bei las s-charpas, Ch' la possa bin saglir.
Duos abits vögl, ch'ell'haja, Üu blau e 1' oter nair ; Lura la rifara 20 Ün bei büst dadoura, Cnrschins dals plü fins Manazins ed uracbins, Cha cur ch' ella porta Chi glüschera zuond be.
25 Lnra la cumprera
Eir pan dad üu libsbruch, Liira la drizzera Tamasc dad ün brastoc, Eir bels ed eir bindeis
30 Ch' la mai uon ha vis sco quels, Indianna ed eir quadrata, Eir quai la drizzera.
Fnzöls 'na quantita A quella vögl drizzar
35 Suainter sais dalet,
Dech schi suu bunmarchä: Pel vaira, pel vaira, Cha cu 'la di da vaira, Quai po 'la baiu zuond crair,
40 Cha quai la drizzera.
Da spaisas mangiativas Non vögl laschar mancai', Buns pcschs e sulvaschina Quai la vögl drizzar.
Volkslieder.
45 Sia bella donsella,
Chi serva decb ad ella, Tiiot puai cb'cUa comanda Sara'l qua per far.
Fintaot la buorsa dura
50 Quai la vögl drizzar, Vin cotschen e vin uair Dal plü bun, chi 's po avair. Pel vaira, pel vaira, Cha eu la di da vaira,
55 Quai po Ma baiu zuond crair, Cha quai la vögl drizzar.
Fiiitaut cha la matta S' couteuterä daffatta, S' contentera da prus 60 D' avair im bei marus,
Chi la darä üii tal dalet Con bainvoglieiitscha iuaudret. E cur cha quai uou po güdar, Tour üua sua e la stranglar.
53. (Annalas XI, Vital, p. 222.)
Eau sun sco '1 tscbierv, chi ais ferieu,
Chi fügia dal chatscheder
In ün desert cuu grand dolur,
Sieu maun, chi nun voul ceder.
5 luua ch'el vo, schi ho'l nel cour 'Na frizza, chi '1 turmainta. El vo pertuot cun sia dolur, Sa pleja, chi '1 foraiuta.
0 quella, chi la frizz' ho trat, 10 Am ho il cour fureda:
Quella mieu cour am ho furo Con dand qualche öglieda.
93
94 Volkslieder.
0 che ögliedas, o clie spinas Sun in mieu cour fichedas; 15 Ma 'Is spins am füssan eir charins, Scha füss amur sincera.
Ma tuot sieu grand dalet, cba 1' ho, Da 'm vair a suspürer; Perque soffrir mieu cour nun po, 20 Traunter ils torchels ster.
Uoss' am resolv d' üu cour contrist Davent da 'm retirer Sün ün ot munt, e di e not Allb saimper crider
25 0 tu ma chera, che voust fer, Seh' eau sun ardaint d' la fossa, Schi ve almaiu a 'm compagner Cun crauuzs e cun fluors cotschuas.
54. (Annalas XIV, Vital, p. 222.)
Ve nan, tu meis dalet,
Da nan tu teis man dret,
Ve nan ün pa pro mai,
Schi discurrin nus dalla lai.
5 Via pro tai vögl ir,
Ma dalla lai na discurrir, ^
Via pro tai vögl star,
Ma na tschantschar da'm maridar.
Vögl ir ün an intuorn, 10 Per vair, sch'eu chat üna fluor, Seh' eu chat üna plü bella, Schi vögl eu tour a quella.
55. (Nach Ms. Ql.) [f. 15**] 0 ßöesa gratziusa, Par tai aug fuspür, 0, staila allegraivla, Tu esch meis thesaur!
Volkslieder. 95
5 Una friza subita
Escli tratta in meis cour, Chia fuolla ais quella Cuu taunta diilur.
Teis ire & teis rire 10 Im ha fatt inamurar,
Ilg tschautscbare & guardare Im fa eil* allegrare. Teis oelgs sua quelse, Chi m faun inamurar, 15 Cuu laede sulette ston eug usche trar.
Eug n haje ä taje Eil- hier visitae, Cuu rouse su8p(u)[ü]rse 20 suvent saludae.
0, Gilgia tsehautilla, Nu n defsas qua fare Cuu quell a fidel a. Hg teis amur cbiare.
25 Tu esch quella crudela. chi iiuu s poa dir oura, 0, marusa gratiusa, cha hasch in teis coui'e? Ilg cuflPortae ais morte,
30 Tu pousche, scha tu vousche, A mai imprastare. Ten cor ai plü dure Coa ilg spelm dalla mare.
[f. 16«] Eug fvefse havefse
35 Sud tai fabrichiae
Culg coure una tuorre,
Et sun ingiannae.
Un crappe da fatte
Sa stoa lumiare, 40 Palg vaira d(u)[a] vaira
Usche löenck süspürare.
96 Volkslieder.
Crueza, düreza, Chi nuu s poa dir oura, Marusa gratziusa, 45 che hasch in teis cour. Subita, dandette Vöelg tour cumiae Da tai, o siilai, Chi esch scht]g]üir dvantae,
60 Nuu quella fidela,
Nun t ha schkiüsa plüe,
Tu hasch fatte äsche a tuotse,
Que chi tu hasch pudue.
Sta sauna, tu vauna! 55 Tu dura da tschaira
Inglur palgvaira
Nun chiattent cuugual.
Matunse k chiarinse,
Guardaje & sratiraie 60 Da Igifchas usche f'aufsas,
Ach, püir sparchiuraie
0 matse, nuo tuotse,
Vulain tour cumia
Da quellas usche bellas, 65 Chi saun schnarantar,
ludrette che fatte,
Lain nuo gio schuuquar,
Cun quellas crudelas
Brick plü tramalgiar.
60. Üna chianzun da inamuramaintt da posval juven.
(Nach Ms. And.)
[f. 5*] Lattschana eir in pa dir, Da CO ch in va amaun. Meis cour quell stuva murrir, Giont usche via e nauu, 5 stou efser eir usche,
Schi in rumpa eug ilg tscharve.
V(.lkslieder. 97
Scha nofs duos ius den 8pnralglar(e), Da let stoxi eng scblupar, 0 staila d la dainauii,
10 Et eir tia caruua,
Eug vles ch tu ngissafs uaun cun tia stolza parfnna(e); pro tay les eng gient star E ma nun s voiil adar.
15 Tia vita plafchaivla(e) Les eug guageut amar, Ilg bain, cli eu a tay voelg, Nun po iugün dir oura. Et tu taschas chia moe
20 E ma uuu discli da m tour; A may saimpar iucresscha, meis letd pur singroudefsa. 0 nar, chi s inamura siiu femmnas mafsa in prefscha!
25 scbi s porfsa nauu teis raaun Cun buna pachienza, ]f. 6*] Chia jngün a may nun sforsa,
Chieu fettscha nautra pauteuza, Eir rir, chi pofsam maj(e).
30 Les deis, ch eu saves far,
Chi a may nun m iucrafschefs, La les eug iugianar, pur chia ingün nun savefs. Eug voelg tuot laschar star,
35 I voelg cun boeu pruar; seh ella a may nun voul, schi la volgia blasfmar. cun tuot, vuo bella matta, Nun s voelgiat stramantar;
40 Bavengia, chi sa fatta,
Scha vuo laig cun maj guagiar. Quel, chi a fatt quista chianzun, Ais ün juven da maridar, chi porta ün püschal penas,
45 ch eil ais ün uar da femnafs, Da queufs chi schiatan blerfs.
Romauische Forschungen X.W'II. 1.
98 Volkslieder.
57. Chianzun supra üna ehr... ludant chün l'hegia dumandas.
(Nach Ms. Cad.) [f. 1^] Cun üna mata bella
He eau bgier tramaglio, Schi s ho la trata ad ella, que^chia nun ves piso.
5 Cun üna mata bella
Nun s po brig tramagier, ch la s vo daluu ludand,
ch ün faia sto alla dumauder.
Ma ve, 6 mata bella, 10 que me nun daivast fer, Ad ir ad a cusglier,
Anns CO eau ges ad damander
Per che mia marusa
He eau sü züra in tschel, 15 quel ais mieu Jesu christ, quel pera fulet bele.
Et ma compaguia
Ls Aungels et beos, quel ais mia allegria 20 et fpusa mia ameda.
Pertaunt fchi cradanter
am lasch cun tramagier, Ma ella as vo ludand,
chia loia sto alla dumander.
25 Mo ella cun vardet
aque fat nun po dir, Per taunt völg aviser,
Ch nü vöglias im prescha ir.
Ma cert ilg mieu parair, 30 ais fchi da tramaglier, Ma il mieu fen palvair,
zuond brichia da dumander.
Volkslieder. 99
Pertaunt s po la fparguier, Da s ir usche bravaud; 35 Perche chia eau cufaser,
Pudes eir eau quaist taunt.
[f. l''] AI muoud völg eau lascher
Bain zuond lg fieu mautir, Mo eau am völg flisager 40 al mieu Dieu ä fervir.
Quel mia radschun p cert Vain a fer giiir a glüscha,
Mo als mauzueders fpert a fer ir in schUrdüna
45 Inua cbia crider,
Plaunser e grand bragir, Sgrizcbiaud Is dains, ürler, Alo'Ta foul feutir.
Mo schi, vus chers fidels, 50 güincbin eir dal mantir, Scba Dus desiderains, in tschel lo Tu da gnir.
58. (Annalas XIV, Vital, p. 277.)
Ad üna matta bella Ha eu lönch tramagliä, Schi s' ha 'la trat ad ella, Ch' eu haja domanda.
5 0 di, tu matta bella, Devast avant spettar, Devast avant spettar, Ch' eu gess a' t domandar.
Lura podaivast ir 10 E con bocca piain a dir: Quel giiiven ais stat qua, Ed eu 1' ha tramiss a chä.
j^QQ Volkslieder.
59. (Annalas VII, Deriu, p. 62—3.).
La buua saira, meis char spus, Vuless tschautschar duas pleds cuu vus! Jofaliolela jofalia.
ScLa vus Clin me Vais da tschantscher 5 Schi cun pocbs pleds as fat incler
Perchfe passond davant me her Nun' s 'vais degnö d" am salüder?
Scha salüdeda ch' eu nu' s he
Crai baiu d' havair radschun per que.
10 0 cour mieu usche eher Sto que propi dvanter Cha tu stoiist ir davent? Ajo, so, so.
Ach pudess mieu cour eher 15 Quell' ura bod river Ch' ün gniss am s uterer Ch' ün bei vasche.
Cuu craunz gnissast alur Süd mieu vasche cun honur 20 Gnissast tu am purter. Ajo, so, so.
0 cour mieu usche eher Mieu giavüsch füss eir sto Pudessan in ün di 25 Aus suterer.
Usche stovains glivrer Nos plondscher tanter per Per ans stovair partir Ajo, so, so.
30 Schi vöglia giavüscher Cha Dieu at vöglia der Tuot quai cha tieu cour eher Po' 8 impisser.
Volkslieder.
Da uo tieu mauu a mi 35 E tuocha mauu a mi
Auuz co' ns partir da qui Ajo, so, so.
Dieu chüra, vest davent, Ils tais saron cuutaiuts 40 Ma forsa per poch temp Ajo, so, so.
b.
(Annalas XI, Vital, p. 216-7.) La buua saira, meis cbar spus, Eü v'less tschantschar duos pleds con vus.
Duos pleds con mai volais tscbautschar, Schi con pacs pleds as fat incler.
5 Vus m' eschat passä daspera via, Nou s' vais degua da 'm salüdar.
Scha salüdada eu nou s' hai, Schi ha eu la radschun per quai.
Nou staivat esser usche 'ndiscret, 10 Non staivat crajer in vardet.
Eu ha baiu vis eir V oter di A discurrir cou quel ami.
Non staivat esser üu crudel, Vus staivat dir, chi chi ais quel.
15 Chi chi ais quel as vögl baiu dir, Ch' el ais eir ün da voss amis.
Non staivat esser usche 'udiscret, Nou staivat crajer in vardet.
Eu ha baiü vis eir 1' oter di, 20 Cha cou partir as vais bütschats.
Gui uau eir vus, il meis char spus, Eu sa d' avair saimper amur.
101
102 Volkslieder.
Amä cha 'm vais que crai eu baiu, Ma ua da coixr, sco chi' s convain.
25 Che volais viis eir oter dir,
Scha saimper s' ha amä dal sgür.
Vus crajais da ^n far il strapatsch, Schi sün ineis cheu port il chap6.
Scha sün vos cheu portais chape, 30 Schi la baretta porta meis.
Eu sun contaiut da meis destin, Cha 1' amur nossa fa üna fin.
Schi Buetigott il meis char spus, In mau da Dieu as di a vus.
60. (Annalas XIV, Vital, p. 253.) La libertä, della giuveutüu Ais baiu ün nöbilissem duu. Viva la libertä, viva chi quella ha!
lutant ch' eu suu usche giuvnet 5 Vögl giodair ma libertä.
Viva la libertä, viva chi quella hal
Intanter oters üu eu suu,
Chi gioda quel nöbilissem dnu.
Viva la libertä, viva chi quella ha!
10 Neir massa bod uo 'm vögl maridar Aint in chadainas am rantar, Viva la libertä, viva chi quella ha.
61.
(Annalas XI, Vital, p. 179.) Eu vegn in ma chasa, eu vegu in meis let, E seh* eu uou ha duouua, schi dorm eu sulet.
E seh eu non ha let, schi dorm eu sül stram:
Las pennas uo' m fouran e' Is pülschs no' m dau dau.
5 E sch^eu uou ha stram, schi dorm eu sül fain ; Las pennas no' m fouran, e stun lara e baiu.
Volkslieder. 103
62. (Annalas XII, Vital, p. 257—8.) Mias avaiuas sun tuot smissas E meis cour sta stupefat, Vezziand, cba nii' algrezia Ais tuot vana, sclii daffat.
5 Vezziand üna persuna,
Chi desdisch d'iin innozaint, Causa da mia vegldüna Sto patir üu tal turmaint,
Eu giavüsch solum 'na grazia: 10 Tuottaffat da iiu 'ra desdir, Vezziand, cha qui sün terra Stögl meis dis usche finir,
Addieu cour, da mai amada, Addieu cour desiderä, 15 Addieu uom usche amabel, Addieu pom da mai amä.
Ils suspürs sun mia spaisa E larmas meis passatemp; Que ais scbi mia bavranda, 20 Quella ba eu da contin.
63.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 316.) ,.Be üna mogla uu po fer farigna, Cha que voul duos clii sajeu bain parüna.
A laver pans voul ova e savum, E a fer 1' amur voul que discretium,
5 A laver paus voul üna lavandera,
Per fer 1' amur voul que fer bella tschera.
Mo bella tschera fatsch' eu cun dalet, Mo spraunza d' eia be dad ün sulet.
Be dad üu, o forsa eir da duos, 10 E quel chi' m guarda^ quel ais mia marus." —
„Marusa chera, di 'm d' ün cour siucer, Che ch' eu a feira dess at cramager.
104 Volkslieder.
Voust cha' t cramagia pau da fer ün büst? 0 voust valüd da' t fer ün bei chapütsch?" —
15 „Scha tü'm voust mner, schi maina sett auels, Ma guarda bain cha quels sett saiau bells." —
„Marusa chera, tli vest alla granda: Nu 't atrupagiast d' üna tel dumauda?
Tu stoust pigler quels ch' eu at dum, 20 Eir scha füssan be' lutum."
64. (Romanische Studien I, Flugi, p. 334.)
Eu sto quintar, Cun displaschair, Cha quint ais fat E sto valair.
5 0 charas rösettas! Giüdam suspirar: Las s^hiarpas sun fattas, Viadi stölg far.
A far viadi 10 Quintai sü indret, Stuvair baudunar Quist bei tramaglet.
Quai am da dolur Aint in mia cour^ 15 Nu poss far oter Cha '1 sto dir our.
S' giavüsch a tots In gianaral, Nai fat inqualchasa 20 Nun ajat par mal.
S' giavüsch a tots Una buna not, Cha Diou is mantegna In buna sandat.
Volkslieder. 105
25 A far blers pleds Nu sun adüsä, Las sarimonias Nai tuottas sclimauchä.
65.
(Romanische Studien I, Flugi, p, 334.)
Chiars mats, pigliä par böu,
Quista saira ans vaina sön,
E per quai schi volains ir
In nom da Dieu a dormir.
5 Daraan a saira pudais turnar, Allura insembel lains leger star, Per pudair riar e far spass, E cun uos chiars star a tramalg.
10 E quei ais stat la velg' üsanza, Ei, schi viva chi chi la dovra, Ei schi viva quels chi hau Nossa chara libertä!
Scha füs quia ünqualchün 15 Chi nu füss da noss comüu, Schil vulainsa giavüschar, Cha Diou '1 vöglia parchürar.
E uus vulains eir giavüschar, Ün 'otra saira che'l possa turuar; 20 Per quista saira vulains uossa air In nom da Dieu a durrair.
66. (Annalas XIV, Vital, p. 209—10.) „Ste a Dieu, eh' eau vegn davent; Eau pigl cumgio, ma na gugent. Uossa nun poss plü surtrer, Que ais que chi 'm fo 'mpisser.
5 S' iugrazch a tuots in generei Da vos cherin ed eir bun tramegl, E cha m' hegias eir perdun o, Scha füss sto ün po sundro."
106 Volkslieder.
„Complimaints plü nun ste a fer, 10 0 cha 'us fessas plü a da eher, Da rester aunch 'ün po acquia E giodair nossa cumpagnia.
E scha que nun po scuutrer^ Schi volains eir giavüscher 15 Ün felice e bun viedi,
Cha Dien osta da tuet cuntredi.
E cha Dieu as fatscha la grazia, Da turner darcho in patria, Per podair lur' ans chatter 20 Tuots darcho in bnna sandet.''
67. (Annalas XIV, Vital, p. 203-4.)
In Ollanda viadi,
Sapcha Dieu, seh* eu tuorn a chasa:
Ost' il Segner da contradi
Sül viadi, ch' eu farä.
5 Dunqu' addieu, vus bap e mamma E vus oters frars e sours: Eu ha 'na macla sün meis cour, E quella non das-ch eu dir cur.
Pur di oura, tu meis figl, 10 E non esser usche civil;
Scha quella macla t' poss levar, Schi quella giuvna t' lasch spusar.
Dunqu' addieu, tli mia chara. Tu per mai eir non cridar: 15 Scha Dieu voul, ch' eu tuorn' a chasa, Schi a tai vögl eu spusar.
Sia ch'eu giaja o ch' eu stetta, Schi t' ha saimper in imuiaiut ; Eir seh' eu sun da mala vöglia, 20 Schi 't giavüsch eu ogni bain.
Volkslieder. 107
Eir seh' eu vegn con eis a baiver, Fetscli eu fiuta d' esser aiver, Fetsch eu fiuta d' esser stuoru, Dschand: viva quella cha eu am,
25 Scha la spelma dvantess vigna, E laudroura gnissa vin, Fin ch' ais sang iu mas avaiuas, T' amerä eu da coutiu.
Seh' eu m' iiupais sün quella saira, 30 Dis ed uras e momaints,
Ch' eu cou tai eir couversaiva, 0 che dutsch impissamaint !
0 partenza dolorusa, Cha que ais bain eir per mai, 35 Separar d' ma chara spusa, 0 che trista chos' ais quai!
Tocca mau, til mia chara. Tocca mau, eu vegn davent; Tuot la compagni' am spetta, 40 AddieUj chara. e sta bain !
68. (Annalas XI, Vital, p. 201—3.)
0 spus' adorabia, Nel champ sun clamo: Piglier stögl aquia Con dolur^ fadia 5 Da te, o ma chera, Ün trist cumgio.
Che novas crudellas, Chi m' haun stovieu gnir ; La Charta hersaira 10 Dad ir iu la guerra
M' ais guüda pur memma, Ch' eau stögl am partir,
Schabain ch^ eau podaiva Que CO m' aspetter, 15 Tuottün' in quaist etta
j^Qg Volkslieder,
Da te, ma diletta, Schi que non crajaiva Ua 'm stovair separer.
Dimena prepara't, 20 Pigl' auim, mieu cour! La sort ais crudella Da stair lascher quella, Chi ais be suletta Ma sprauuz' ed amur,
25 Non poss am resolver Davent da partir; Per 1' ultima geda T' abbratsch, mi' ameda, Cha '1 Seguer am lascha
30 Tiers te inavö gnir.
Per me tu non plaundscher, Ne vögliast erider; Radschuu bain plü granda 'Vess larmas da spauder; 35 Perche cha la vita Stögl forsa lascher.
II Segner at chüra, Ma chera, sto bain ! T couserva fidella, 40 Con me sajast quella Sco m' est saimper steda Infiu al preschaint.
Per tel rov'il Segner Ed ura per me, 45 Ch' obtegnans victoria Sül champ della gloria, Bainbod cha eau possa Turner co tiers te.
Schi, uossa con larmas 45 Nels ögls eau 't baudun, Cun bütschs e salüds,
Volkslieder.
Saudet e giavüschs; Da nu 'm smancher via Da cour t' recomand.
50 Vus chers bap e mamina, Eau stögl s' banduner: In sandet Dieu s' lascha, La grazia am fatscha Bainbod cha eau possa
55 Darcho as brauclor.
m.
(Annalas XII, Vital, p. 274-5.)
Giuven sun e ha pacs ans, Sto partir davent da qua: In il ester sto guardar, Co chi passa vi' e nau.
5 0 cbe miserabla vita Ais quella d' üu viaudan, Sül viadi brich savair, Co chi vaiu ad ir a man.
Sül viadi bler inscuutra; 10 Ans po lur' eir arrivar, E CDU noschas compagnias Aus podain uus rechattar.
Cur nus giain nell' usteria, Schi nou eschan ueir sgürats, 15 In uos dormir neir brich savaina, Co con nus vain a passar.
Scha giains in mar, schi bler inscuutra; Ans po Iura arrivar, Bastimaint tras bleras uondas 20 Ans po '1 affatta cupichar.
Fetscha Dieu tras grazia sia, Cha vus s' possat rechattar, E con bunas compagnias Dieu eir s'vöglia compaguar.
109
IIQ Volkslieder.
25 Ed eir sün la uossa cretta Dieu as fetscha impissar, Ed eh* sün la via dretta Seis bun spiert s* vöglia manar.
II Suprem as benedescha 30 Tuot quai cha pigliais per man: Cba VOSS fats bain reuscheschan, Dieu as redscha con seis man.
Fetscha Dieu, cha vus s' impaissat Sün ils VOSS chars genituors, 35 Da contin cha vus quels hajat, Cha vus amat quels da cour.
Ma cur cha al Seguer plascha Darcheu pro nus da 's turnantar, Nus s' vezzaiu coo allegrezia 40 Sans in nossa patria.
Ma cur Dieu gnara tras grazia Our dal muond tuots a 'ns manar, La gnin nus con efficazia Con chanzuns Dieu a lodar.
69. (Annalas XIV, Vital, p. 212.)
II meis Star lejer temp,
Quel ais passa:
Cur eu sün quel m' impais,
Stögl be cridar. 5 Ma eu crajaiva, seh' eu
Am maridess,
Ch' eu' vess, ch' eu 'vess pel vair
Tuot quai ch' eu 'less.
Ma uossa, ch' eu sun bain 10 Eir maridada,
Schi sun tschient milli giadas
Inrüclada.
L' ais gnü davo con pleds
Fich malizius, 15 Per forza ha stü tour
Quel trid clancus.
Volkslieder. 111
Quel Dieu, chi 'm ha lia, Vain a 'm sliar : Devotas uraziuus 20 Am pon güdar.
70. (Auoalas XIV, Vital, p. 272-3.)
Ed eira, ed eira Duos cliaras compagnas, Duos cliaras compagnunza8, Ai, duos charas corapagnuuzas.
5 Chi 'vaivan, chi 'vaivau Üu char marus inseiubel, Ün char marus insembel, Ai, üu char marus iusembel.
Ma üna chantaiva 10 Tuot que la podaiva, E l'otra staiva trauri, Ai, e 1' otra staiva trauri.
Compagna, compagua, Ai, chara compagna, 15 Perche stast usche traura, Ai, perche stast usche traura?
Pili traura cha stun, Plü traura cha vegn: Non lasch sieuer a tai, 20 Ai, uoii lasch sieuer a tai.
Seh' el t' ais e, seh' el t' ais e
Da Dieu ordina,
Non vögl bricha sviar,
Ai, non vögl bricha sviar.
25 Sch'el non t'ais, seh' el non t'ais Da Dieu ordina, Non lasch sieuer a tai, Ai, non lasch sieuer a tai.
[\2 Volkslieder.
Qua eir' el, qua eir' el 30 Dadour üsch, ch' el tadlaiva Tuot quai chi dscbaivan, Ai, tuot quai ein dschaivan.
Kovaiva^ rovaiva, Cha Dieu il cussgliess, 3 5 Quala ch' el 'vess da tour, Ai quala ch' el 'vess da tour.
Seh' eu pigl e, seh' eu pigl e La povra e la bella, Schi mai non ha eu nüglia, 40 Ai, schi mai uon ha eu nüglia.
Seh' eu pigl e, seh' eu pigl e La richa e la trida, Schi giod eu bain ma roba, Ai, schi giod con pac dalet.
45 Plü geut e, plü geut e Desch voutas plü gent L' aua della fontana Ai, CO '1 viu our dalla zena.
71. (Romanische Studien I, Flugi, p. 333.)
0 che nüua lungia via 0 cha na da chaminar, Ir davent da ma marusa Ir davent da meis cor char.
5 0 che uras luugurusas 0 cha quai vain am parair, A laschar ma chara spusa Sainza ma la pudair vair.
O eu veng davent sulet, 10 Et m' impais sün meis dalet, Et m' impais suvent sün quella Quella vista allegrusa.
Volkslieder. liS
Ohara bella! sclia tu saintast Saintast a chantar Is utschels, 15 Schi ta dessast irapissar Ch' eu a ti fetsch salüdar.
SalUdar cha eu at fetsch, Eu at fetsch da tuot'nieis cour, E cha t' he aint in meis cour, 20 E cha ma uu 't lasbh ir our.
72. (Annalas XIV, Vital, p. 254—55.) Eu vegn in vi e vegn in uan E chat per tuot da far; Perque schi ha tut avant mai Da non am maridar.
5 Pero schi gniss üu bei giuvnet Suainter il meis cour, Non voless dir ne na ne nun Da non il volair tour.
Lura non 'vess eu bricha terama, 10 D' esser ingiannada,
Ma ils raattuns quels paran buns E sun uoscha brajada.
Eis dan pleds dutschs be sco il meil, Chi fouran tras il cour, 15 Ma la malizia, chi han aint Ingün non po dir our.
Dadoura via paran bels E dadaint sune farisers; Dadoura via paran buns 20 E dadaint spiuan sco 'Is charduns.
Ün graud dalet ais in quest muond D' avair marus bels mats; Ma aucha plü felicitä, Schi non füman tabac.
Romanische ForschuDReu XXVII. 1- 8
^^4 Volkslieder.
25 Üu grand dalet ais iu quest muoud D' avair marus da vaglia ; Ma ancha plü felicitä, Chi nou sajau bavaders.
Üu grand dalet. ais in quaist muond, 30 D' avair eir im bei hom; Ma ancha plü felicitä, Seh' el ais ün geutilom.
Ün grand dalet ais iu quaist muond D^ avair' na bella duonna, 35 Ma ancha plü felicitä
Seh' eil' ais 'na gentilduonna.
73. (Annalas XIV, Vital, p. 210.)
Ell 'vaiv' üna marusa E pro quella staiva gent; Quella füss stat ma ehara spusa Seh' eu nou füss it davent.
5 11s baius, ch' eu la vögl, Quai ingüu non po dir our: Ma tu taschast be chamön E mai non disch da 'm tour.
0, tour t' pigliess eu gent, 10 8cha teis pleds füssan da cour: Ma eu ha 'na mala temma, Cha tu 'm vögliast suarrantar.
O, snarrantar mattans Mai non sun eu stat' düsä: 15 Arno main pitschens infauts Mai non ha eu ingiannä.
O, schi da nan teis mau, Teis man dret sarä la fai, E Dieu guarda sur in g'ih 20 E benedescha uossa lai.
Volkslieder. \\!S
Uoss', uossa ha dit schi,
Ha dit schi con meis marus,
0 che allegraivel di,
Cha quel ais stat da guir meis spus.
74.
a.
(Annalas VII, Derin, p. 62—64.)
La buna saira, meis char spus, Vuless tscliautschar duas pleds cun vus! Jofaliolelo jofalia.
Scha vus cun me "vais da tschantscher, Sclii cun pochs pleds as fat iucler,
5 Perche passoud davant me her, Nnu s' vais deguo d' am salüder?
Scha salüdeda ch' eu nu' s he,
Crai bain d' havair radschun per que.
Scha' vais radschun schi dsche pur eo. 10 Crai da 's havair saimper amo?
Amo cha 'm vais qiiai crai eu bain Ma na da cor sco chi 's convain.
Che vulais vus eir otcr dir? Scha saimper 's he arao dal sgUr !
15 Scha vus am Vessat bain vulieu Schi sgür nun füss eu stat tradieu.
Stovais bain esser zond ingrat A dir cha tradimaint 's' he fat!
Eu' ha bain vissa 1' oter di 20 A discurir cun quel ami.
Eu d' he discuors cun quel be her Ma na sül fin da 's ingianer.
Cha fetschat quai per bain o mel Intant la sair' al dais tramegl.
j^lß Volkslieder.
25 Cha vus be quist dir am suoschais Ün cor crudel havair stovais.
Meis cor es bun per vos avis
Eu noud schess quai seh' eu uou 'vess viss.
Che 'vais vus viss? che pudais dir? 30 Giand vus daveut vegn a durmir.
Manzügnas dschais per as schüser Mo' 1 tradimaint d' be viss zuoud der
Scba escbet juven dad onur
Dscbe' in che möd ch' eu n' ha fat qu6?
35 L' bonur meis quel es pü co vos Cha traditura dir as poss.
Cmi dir noschs pleds na demossais Ingotta d' quai cha dit havais.
Tres vossas fueistras d' be guardo 40 Ün sper a vus d' he viss tschanto
Stovais bain' vair ün cour crudel Scha vus uou dschais chi eira quel
Quei eira prezis quel ami Cha discurieu 'vais 1' oter di.
45 Que saro sto be vos suspet
Chi' s farÄ crair quist per vardet.
Vardet ais mieu suspet ua fos Cha as partiud ais 'vais bUtschos.
Cnn dir noschs pleds vus dimostrais 50 Cha be alcb cunter mai havais
Mategn das9hais pur asgürer
II tradimaint d' he viss zuond cler.
Eu^ m müravagl da vos ardir Cha suoschas quist avant mai dir
55 Eu suosch dir quist avant scodün Cuu la vardet nou tem ingün.
Volkslieder. 117
Non 'vess ma cret quetant da vus Crajeiva d' havaii- ün buii spus.
Non 'vess fat quai ueir qiiista gieda 60 Scha giuvn' onesta füssat steda.
Schi trat dimeua la merceda Me 'm 'vais fiu uossa siiaranteda.
t-cha vus nou 'vessät tant tradi Meis pled havess eii sgür raautgnü. 65 Co 'vais il vöss saiuz' oter dir In quista moda 's lasch eu dir
^Na buua part del oblig vos Eendaiit il mieu vus qui faros
Schi «pietigot» il raeis char spus 70 In man da Diou as di a vus.
Eu suu cuntaiut da meis destiu Cha 1' amur nos ha fat 'na fiu.
b.
(Amialas XI, Vital, p. 216—17.)
La buna saira, meis char spus,
En v'less tschantschar duos pledscou vus.
Duos pleds CDU mai volais tschantschar Schi con pacs pleds as fat incler.
5 Vus m' eschat passa daspera via, Non s' vais degna da 'm salüdar.
Scha salüdada eu non s' hai, Schi ha eu la radschun per quai.
Non staivat esser usche 'ndiscret; 10 Non staivat crajer in vardet,
Eu ha bain vis eis 1' oter di A discurrir con quel ami.
Nou staivat esser ün crudel, Vus staivat dir, chi chi ais quel.
118 Volkslieder.
15 Chi chi ais quel as vögl bain dir, Ch' el ais eir ün da voss amis.
Nun staivat esser uscbe 'iidiscret, Non staivat crajer in vardet.
Eu ha bain vis eir 1' oter di, 20 Cha con partir as vais bütschats.
Gni nan eir vus, il meis char spus, Eu sa d' avair saimper amur.
Ama cha 'm vais que crai eu bain, Ma na da coui-, sco chi 's convain.
25 Che volais vus eir oter dir,
Scha saimper s' ha amä dal sgür.
Vus crajais da 'm far il strapatsch, Schi sün meis cheu port il chap6.
Scha sün vos cheu portais chape, 30 Schi la baretta porta meis.
Eu sun containt da meis destin, Cha 1' araur uossa fa üna fin.
Schi Buetigott il meis char spus, In mau da Dien as di a vus.
75. (Annalas XIV, Vital, p. 219.).
Matt' 0 tu bella matta, Voust tu bain a mai? Voust tu bain a mai, Sco ch' eu vögl bain a tai, 5 Schi lain uus far la lai.
Scha tu a mai non voust, Schi rest la ti 'amur, Sara ün otra mamma, Chi' v.ara üu otra figlia 10 Üna giuvna dad onur.
Volkslieder. 119
Usche bella po' ia gnir, Ma cbara mai nou vain 'la, Bella SCO tu eirast tli, Ohara sco tu eirast tu 15 Mai nou gnaraja plti.
Cur tu m' iuscuutrerast, Che mai t' impisserast, 0 Deis, o Deis, che ha eu fat, 0 Deis, 0 Deis, che ha eu dit, 20 Quel podess osser meis.
Quel podess esser meis, Ma eu nou 1' ha voglü ; Eu nou 1' ha voglü, Perche '1 non m' ha plaschü, 25 Perquai non 1' ha voglü.
76. (Annalas XIV, Vital, p. 248-50.)
0 giuvens chars, amis, campagns Chi 'vais la libertä; Tscherchai da far im bun guadagu Cur guis a 's maridar.
5 Davo r argent e davo 1' or Non hajat taut' amur. Tscherchai 1' intern e sincer cour, 'Varat bain ed ouur.
Cha cur 1' intern quel ais sincer, 10 ^Vais Un bei avantag;
Containt vos cour po star e leid Da viver aint in pasch.
- Cha cur 1' intern quel ais sincer,
Non 'vais da dubitar, 15 'Varat na duonuti con pisser Con vos bain da chasar,
'Varat na duonua con pisser Chi tain il seis marid, Sco '1 füss seis rai da cour sincer, 20 II araa da cour fich.
j^20 Volkslieder.
Las raras bellas qualitats
As cliatt' in tal muglier
Chi mütscban saimper ils puchats,
Temraan lur Segner Deis.
25 Chi adura Dieu e '1 tain ama, Podais bain s' impissar, Cha benedida quella cha Sara iu eteruita.
Scb' avais la sort da crodar bain, 30 Non 'vais da 's inrüglar;
Schabain cha poverta chattais, Podais as consolar.
Ma scha 1" incuuter tguais tscherchä Richezza per star bain, 35 Non farai qnai, eu sun scontra: Eu 's di a vns per bain.
Perche scha' vessast quella sort Dad esser mal crodats, Non chatterat ingün confort 40 Co be da suspürar.
La duonna, chi non ha amur, Nemain temma da Dieu, Coudüa V hom iu disonur E perda il fat sieu.
45 Quella culs ölgs da basilist Fa finta da 's bütschar : Davo la rain cou seis stilet Procura da 's mazzar.
Avant la glieud fane parair 50 Dad esser spür buntä:
Augeis iu plaz, sataus iu cha, Quai 's di eu iu varda!
lugüu vesprer uou ais a per Cou tuet il seis veliu, 55 La duonna nosch' ais amo per, • La tizcha da contiu.
Volkslieder. 121
Non di daplü, vus saveis megl Que ch' eil völg dir acqui. Perchüra, Segner, tuots fidels 60 E da 'Is meldras veiitüras.
77. (Annalas XIV, Vital, p. 268—70.)
Mieu tesori in quaist muond Craja clia tii est bain zuond; Cha eau tieii dvainta pur Craja tu tschert e sgür.
5 Mieu cour saiuta dolur, Scha 't vain fat mandonur, Da 't servir ed uudrer Vögl saimper giavü scher.
Fadia nun vögl spargner 10 Suveuz te da guarder; Craja piir sgüramaing Ch 'eau t' ama sinceramaing.
II temp ais luug per me, Seh 'eau sun dalöntsch da te; 15 Possa gnir apeudieu
Quel chi sbütta il cour tieu.
II malam possa purter
Chi vain te a sbütter;
Chi vain te a spuser
20 Lod vain a congüster.
Dad esser paissast zuond La pü schletta nel muond; Disonur sco tuot so Tii me nun liest amo.
25 Da cour eau giavüsch te. Cha tii t' algordast d' me ; Cha tii banduuast me, Que nun spet da te.
j^22 Volkslieder.
Tu nun est in vardet 30 Implida eun fosdet
Tscbert nun t' imagiuer, Cha eau vegn a' t smaucher.
Cour tu vainst avaunt lue, Mieu cour s' allegra d' fe, 35 Nun he dalet in me Da trer davent da te.
Da 'm liberer da te Main' alla fossa me: Cba tieu iniraih sarb 40 Cussglier üngün nun po.-
Scba eau stun löncb tiers te,
Mieu cour s' allegr' in me :
Quel cbi vaiu a' t spuser
Vain lod a cougüster.
45 Chi vain te a spuser, Sairaper uudrer, Blasmo saimper sarö Quel cbi te spuserö.
Dalla virtüd üu flüm 50 Hest tu in tieu costüm: Tschercho hest eun vigur Onested ed onur.
Cba tu bandunast me, Que nun spet eau da te: 55 Eau rouv te our ed our, Cba tu 'm dettast tieu cour.
78. (Romanische Studien I, Fhigi, p. 332—33.)
Nus giuvens vulains discurir, Davart las mattas vulains dir.
Da d' ora parna uscbe beninas,
Mo aiut in lur cours suui tuot spinas.
5 Avaunt als giuvens faui bellas tscheras, I Iura aint in cour suu malsinzeras.
Volkslieder. 123
Avauut als giuvens para tuot buntad, Lura aiut iu cour suui plaiuas noschdat.
Q,uai sola eir bain pal plü gratiar, 10 Clia ad üu pover tegnani par nar.
Scha ün rieb giuveu va a tramagliar, Subit sanui dad el as gloriar.
Vaun scboud: aqiiel avess pudü pigliar, Mo '1 gierl inauai bastüda da til dar/'
15 Tuot quai sauu las mattas far, Als giuvens uscbe baiu tratar.
Lascbainlas pur far al strape, Süll cbio purtains uns il chape.
Ed ellas portau las murinellas, 20 Cba crajau cb' üngiün uu saia sco ellas.
79. (Romanische StudienI,Flugi,p. 326— 27.)
Ils teis bels ölgs uairs Quels m' bau fat iuamurar, Ta bocca cotscbua, teis cour cbar, Es quai cbi'm fa impissar. 5 Ma perquai Scbi rov' a tai,
Cba t' impaissast decb sün mai; Cbara, bella creatüra! Nun invlüdar a mai, 10 Cb' eu uuu invlüd a tai.
Eu veng per tuot il muond iutuoru
E tu restast aqua,
Tu säst baiu cba uns escbau
Tuots duos maridä. 15 Ma par quai
Scbi rov' a tai,
Tu t' impaissast decb sün mai;
Cbara, bella creatüra!
Nuu invlüdar a mai, 20 Cb'eu nun invlüd a tai.
^^24 Volkslieder.
Üngiün uu po aus separar
Auter CO be la mort:
Lasmalaslenguastschautschanbler,
Mo quai es uoss cufort. 25 Ma per quai
Schi rov' a tai,
Cha t' impaissast deck sün mai;
Ohara, bella creatüra!
Nun invlüdar a mai, 30 Ch' eu non invlüd a tai.
80. (Romanische Studien!, Flugi, p. 318—19.) Santi üu po, sautf ün po II cas dair otra saira. Cha sum ieu per tschantscher, La inia bella per chatter, 5 Da seun ed eir pel vaira.
Mo las portas eiran Fermamaing saredas: Dhe pruö da las avrir, Nuu ho vulia que reuschir, 10 Cha d' eiran ferm schlöpedas.
Uu otra sti'eda, ün otra streda He baiu spert piglio; Aint da cuort cha snm eutro, Spera 1' üscli cha d' he taglö, 15 Spera 1' üsch da stüva.
E luaint era, e luaint era La mia chera bella, Schanteda gib sün ün baiuch, Sias niarus cul niaun sül flainch 20 E discnrind cum ella,
Ma pel discuors, raa pel discuors Que nun vess fatt ünguotta: Ma staud 16 eir auucli ün po, Spera 1' üsch cha d' he taglo, 25 Schi s' aprosman hir buochias.
Volkslieder. 125
Bgeras gedas, bgoras gedas. Ch' ella il bütscliet: 0 ma chera! cha la spetta, Cha auncha qnalcliüns la detta 30 Ed ella coiisentiva.
Intaunt ch' eu staiva fich atteiit Sulet cuüur cul giat, Dlie fat resolutiuni E müdo opinium 35 Da la lascher daflfat.
81. (Annalaa XIV, Vital, p. 219—20.)
Taidla, taidla, nia figlietta, Taidla, taidla meis cour cbar, Chi ais guü 1' occasiiin Scha tu voust at maridar.
5 0 schi, schi la mi 'mammetta, Eu fetsch svelt a dir da schi, Bast' ein saj' im bei giuvnet E da cour ch' el plasch' a mi,
0 schi schi, la mi' figlietta, 10 Ed ais ün hom, chi viver 's po; Ed ais ün hom, chi ha respet E' t domanda per muglier.
O na na, la mi 'mammetta, Eu nun vögl a quaist trid vegl, 15 Eu vul propi ün bei giuvnet,
Intschna fetsch saiuz' am maridar,
O schi schi, la mi 'figlietta, Piglia pur ün bei giuvnet: Que ais propi ün hom per tai, 20 Bastunadas at darä' 1.
126 Volkslieder.
82. (Annalas XIV, Vital, p. 232—33.)
O bun araih, cun te stögl dir, Ma bain zuond adascuse, Co our da me as sto spartir La mia chera marusa. 5 Eau tschert nun vess zuond brich pisso, Ch' r am 'vess zuond bod smancheda, Taunta bunted, amur e fö Sehe bod am 'vess pajeda.
Ciira cha stuu a'm impisser 10 Tauuta spartida amure,
Schi sto mieu cour tuot vi alguer In larmas e dulure.
Tuot que cha lönch eau he bramo, Con tuot art vögl avaiie, 15 Co suu da que daffat privo, Ün oter po '1 giodaire.
0 eher' amur, co 'vais pudieu Sehe bod am sraaucher via, Co per ün oter s' metter sü 20 Col bain, ch' eau 's 'laiva quia.
Co poss eau uossa pü dürer, Co sto spartir mieu cour? El sto schi tschert tuot vi alguer, El sto da craper our.
25 Perche 'vais vulieu, o eher' amur, Ün tel grand tuert am fer? Perche mieu cour in tauuta dolur 'Vais vulieu fer alguer?
Bain milli voutas 'vais vus vis 30 L' amur, cha eaus 's portaiva,
Ma vita e saung. cha eau 'vess miss Per cha 's servir pudaiva.
Ma ah, eau tschert nun poss sperer Vus dvaiutas me pü mia, 35 Que schi, que schi am fo alguer Que am fo alguer via.
Volkslieder. 127
Addieu stn dir, ma cu» tschautscher Quaist pled am perd eau via, Addieu, addieu, me pü brancler 40 La sprauuza, vita raia.
Vus dintaunt s' vögl giavüscher Tamit bain, clii me s' po dire; Tuot qua vos cour as do da crair Dieu s' vöglia beuedire.
45 Iz pur davent, vus mieu dalet, Dieu s' vöglia cumpaguer: E me chi resta qui sulet Dieu 'm vöglia cuffoter.
Scha uuu he vus brich pudieu tour, 50 Schi tauut s' he stuvieu amer
Schi tschert ad oters il mieu cour Eau me nun poss pü der.
Dieu s' vaiv' ad oters ordino : Eau poss brich contradire 55 A que cha Dieu ho decreto El s' vöglia benedire.
83. a. (Romanische Studien I, Flugi p. 321.) „0 che fast tu, raudulina! Ourasom quella mausina?"' — ,,Eu sun gnü par t' avisar Tu nu 't dessast maridar. 5 Chi voul bella vit' as dar, Sto far sainz' as maridar. Olila, olia, olila, faralila. E chi voul par otra via, Quel pur s' drizza cumpagnia, 10 Drizza, drizza, drizz' indret, Drizza painch par far spechet; Drizza, drizza, drizz' adüna, Drizza bod, bainbod la chüna; Drizza, drizza, drizza tudt,
128 Volkslieder.
15 Drizza viu aint iiella biiot; Drizza, drizza adüu drizzar, Drizza fascba da faschar; Pensa, clii non voul quai far Lascha saiuza as maridar.
b. (Annalas XIII, Vital, p. 193.)
Che fast qua, tli utschelliua, Ourasom quella manzina? Eu sun gDÜd' a 't avisar. Tu nou^t' dessast maridar. 5 Chi voul bella vit' as dar, Fetscha saiuz' as maridar: Chi voul far per otra via, Drizza bod sa compaguia, Drizza cbüna, drizz' archet,
10 Drizza paincb per far spechets: Tuotta di sül bröcb del paiucb E la sair' inguotta laiut: Tuotta di sün la farina, E la saira non ais ingüna.
15 Drizza, drizza ad ün drizzar, Drizza fascha da faschar, Drizza vin eir nella buot, Drizza pezz' e drizza tuot.
c. (Annalas XI, Vital, p. 189.)
Cuccarella, bell utschella, Cuccarin, bei utschelliu, Tuot il di sün quel manziu. Eu sun gnü per t' avisar, 5 Tu 'non t' dessast maridar. Chi voul bella vit' as dar Sto far sainz' as maridar. E chi voul per otra via, Quel pur s' drizza compagnia.
Volkslieder. 129
84. (Annalas XIII, Vital, p. 181.)
Quaista saira 'laiu chantar E Star allegrameute. Seh' eu nou ha be qua meis char, Sclii ingiö dess ir a '1 tschercLar 5 0 meis char, charissem !
Que ch' eu ha aiut iu meis maa, Q,ue uou ais tuot mieu; Que chi' m plascha vögl pigliar, E que HO 'm plascha vögl laschar: 10 MiuchUn piglia la sia.
85. (Annalas XIII, Vital, p. 212.)
Ün e duos e trais,
Marusa, di, seh' tu' m vaiust ;
Quatter, tschinch e ses,
Marusa, di, seh' tu' m est | 5 Set ed ot e nouv,
Marusa, di, seh' tu 'm voust ;
Desch, ündesch e dudesch,
Marusa, di, seh' tu 'm spusast ;
Traidesch e quattordesch, 10 Sch'eu't pigl, schi't pigl eu per ün morder;
Quindesch e saidesch,
Seh' eu 't pigl, schi 't pigl eu per quaista saira ;
Deschset e deschdot,
Sch'eu't pigl, schi't pigl eu per quaista not; 15 Deschnouv e vainch,
Seh' eu 't pigl, schi 't pigl eu per üna suonda d' painch.
La suonda d' painch dun al raugliner,
II mugliner fa la farina;
La farina dun al puerch, 20 II puerch fa la suondscha;
La suondscha dun al ch alger,
II chalger fa las s-charpas;
Las s-charpas dun alla cromarina,
La cromarina da Ms bindeis, 25 Ils biudels met sül chapö da meis marus.
Romaniache Forschungen XXVII. 9
130 Volkslieder.
86. (Annalas XIII, Vital, p. 180.) Nia nia quaista flur, Chi deriva dall* amur; Eu eu, chi la dun, Saverä bain co ch' eu stun ; 5 Ed eir vus, chi la pigliais, Saverat bain co cha stais. Eu stun quia con vus mats, Per manteguer ün bei plaz ; Oter, non sa eu che 's dir, 10 Co' na trai-ch' as vögl servir; Oter non sa eu che far, Co' na trai-ch'as vögl rovar!
87. (Annalas XI, Vital, p. 174.) Betta, perche cridast tu, cridast tu Cridast usche fich? Eu crid per raeis Jaronaset, Chi sumagliaiv' ad ün büzzet. 5 Be per quai schi crid eu, crid eu, Crid eu usche fich.
Betta, perche riast tu, riast tu, Biast usche fich? II raeis Jaronas ais turnä 10 Ed il meis cour ais allegrä. Be perquai schi ri eu, ri eu, ßi eu usche fich.
(Annalas XI, Vital, p. 178.) Sta leger, Jon Pitschen, sta leger, Jon Grand, Sta stü, Jon Pitschen, e fa per comand; Sta leger, sta sü, Ch' eu ha la marusa avant, co tu. B Per far il viadi stimess eu il main, Ma per tour cumgiä da chi's voul bain.
Volkslieder. 131
89. (Annalas XI, Vital, p. 178.)
Gusdriu voust gnir cou mai, Ell at dun üna bella." „Cusdrin, suu stat cou tai E tu ni' hast ingianuä. 5 La bella hast tut tu E la trida hast lascha."
90. (Annalas XIII, Vital, p. 203.) 0 Tu trida mutschinusa, Voust tu esser ma marusa? 0 na na, tu trid sgialgia, Ruot las chammas e crappenta.
91. (Romanische Studien I, Flugi, p. 322.) Gio intanter sass' eis üna palü, eis üna palü, E chi chi va aiut, nu' tuorn 'oura plü.
„Ach vus, mamma chara! gnid, giüdam inoura, gnid, giüdam inoura." — „Scha tu est id' aint, schi ve eir inoura." —
5 A vus, mamma chara! giüdam a filar, a filar la stoppa." — „Hast fila il glin, schi fil' eir la stoppa."
92.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 320.)
Ad eiran duos compogus, eh' aveivan üna marusa; L' ün e 1' oter la voleivan per spusa. Ün giaiva la saira e 1' oter la damau, Quel chi giaiva la saira giaiva plan plan.
5 0 char cumpong, en 't giavüsch corteschia, Cha tu 'm cedast la marusa tia." — 0 char cumpong, la corteschia ais passada, Chi chi voul marusas giaia e las chatta.
Quel chi nun he precda, quel nu segia fain, 10 E quel chi nun ha raba, ma nun sta tant bain ; Oura tanter craps eisa üna palü Quels chi vaun aint nu vegnen oura plü."
9*
132
Volkslieder.
93. (Romanische Studien I, Flugi, p. 332.)
Quai ais la lavur dels mats, Lever ed ir a plaz; Rier ora las matauus, Quai es la lavur cli' eis faun.
5 Mo DU riai dad ellas,
Vais grazia d' ir tiers ellas; Schi las volni pur pigliar, Schi las stolni dumaudar.
Üu der schi o ün der na. 10 Stolni spetar cha la da,
E per trar zuond alla lungia Schi SÜD qua nu faral bain.
Cur ch' is a polleu pigliar, Schi lur cours fa alegrar; 15 Ün bei spus 'na belle spusa Ais 'na chassa alegrusa.
94.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 335.)
Volains dar 'ua raschunada, Co er saira 1' ais passada ; Chi ais sto il Sar-vus-bel, Chi m' ha er saira dumandada?
5 La resposta ch' eu n' hai dit Nai eu dit; turnae darchio. Tuot chi vo e tuet clri vain Meis marus quel nia uu vain.
Uoi quel trid ch' eu nu poss vera, 10 Quel im ais adüna spaera; Quel sgrischaivel s(;hiarbunä I quel im ais adüna qua,
Quel ch' eu völg eir il plü bain Ais davent e ma nu vaiu ; 15 Tuot chi va e tuot chi vain, Meis marus quel raa uu vain.
Volkßlieder.
133
95.
(AnnalaB VI, Derin, p. 51—52.) MeiB juven cor quel es fich contrista Per üna rosa ch' el ha taut brama, Per üna matta per üna bella Per podair ir a dißcuorrer cun ella.
5 Ma uossa am es gnü l'ocasimi Sioad riva in ün lö usche bun Da pndair ir, da pudair rivar In ün lö Beeret per la dumandar.
Vo bella chara b' stess rovar üna grazia 10 Clin amur gronda da verar voBsa fatBcha, E meis man dret as podair dar Ma nossa chara am vost seg^iitar?
Ma quista saira am less jent maridar Marusa chara dim scha 'm vost piglar, 15 Ma tu a mai ed eu a tai
Marnsa chara dam il man in fai.
II meis intent nnn es d' am maridar Mo in meis stadi less gugent restar Mo Bchi perquai as vögl avsiar 20 Cha vo ün otra dessat cherchar.
Id es lung temp cha 's veva marnsada Cun amur gronda as veva dumondada O che rasposta ch' eu stögl dndir ! 0 dolur gronda I Meis cor sto murir!
£♦6. (Annalas TI, Derin, p. 52'53.) Ach en suu gnü qna zond in prescha Per palisar la mia amur La qnala ch' eu cun grond tristeza Sto raquintar la mia dolur. 5 Daspö lung temp meis cor t' amaiva Da tia beleza inamura, Ch' eu di e not sün tai pensaiva Sün tia beleza e castitat.
132 Volkslieder.
93.
(Romanische Studien I, Flugi, p. 332.)
Quai ais la lavur dels mats, Lever ed ir a plaz; Eier ora las matauns, Quai es la lavur cli' eis faun.
5 Mo üu riai dad ellas,
Vais grazia d' ir tiers ellas * Schi las volni pur pigliar, Schi las stolni dumandar.
Ün der schi o ün der na. 10 Stolni spetar cha la da^
E per trar zuond alla lungia Schi sün qua nu faral bain.
Cur ch' is a pollen pigliar, Schi lur cours fa alegrar; 15 Ün bei spus 'na belle spusa Ais 'na chassa alegrusa.
94. (Romanische Studien I, Flugi, p. 335.)
Volains dar 'na raschunada, Co er saira 1' ais passada ; Chi ais sto il Sar-vus-bel, Chi m' ha er saira dumandada?
5 La resposta ch' eu n' hai dit Nai eu dit; turnae darchio. Tuet chi vo e tuot chi vain Meis inarus quel ma uu vain.
Uoi quel trid ch' eu nu poss vera, 10 Quel im ais adüna spaera; Quel sgrischaivel s^hiarbunä I quel im ais adüna qua.
Quel ch' eu völg eir il plü bain Ais davent e ma nu vain ; 15 Tuot chi va e tuot chi vain, Meis marus quel ma nu vain.
Volkslieder.
95. (Annalas VI, Derin, p. 51—52.) Meis juven cor quel es fich contrista Per üna rosa ch' el lia tant bramä, Per üna matta per üna bella Per podair ir a discuorrer cuu ella.
5 Ma uossa am es gnü l'ocasiuu Siond riva in ün lö usch^ bun Da pudair ir, da pudair rivar In ün lö secret per la dumandar. Vo bella chara s' stess rovar üna grazia
10 Cun amur gronda da verar vossa fatsclia, E meis man dret as podair dar Ma uossa chara am vost seguitar?
Ma quista saira am less jeut maridar Marusa chara dim scha 'm vost piglar, 15 Ma tu a mai ed eu a tai
Marusa chara dam il man in fai.
II meis intent nun es d' am maridar Mo in meis stadi 'less gugent restar Mo schi perquai as vögl avsiar 20 Cha vo ün otra dessat cherchar.
Id es lung temp cha 's veva marusada Cun amur gronda as veva dumondada O che rasposta ch' eu stögl dudir ! O dolur gronda! Meis cor sto murir!
96. (Annalas VI, Derin, p. 52/53.) Ach eu sun gnü qua zond in prescha Per palisar la mia amur La quala ch' eu cun grond tristeza Sto raquintar la mia dolur. 5 Daspö lung temp meis cor t' amaiva Üa tia beleza inamurä, Ch' eu di e not sün tai pensaiva Sün tia beleza e castitat.
133
j^34 Volkslieder.
O chara dim sün qiiai ün pled 10 E fa meis cor ün pa alegrar,
Meis juvens dids aint in grond led Nun vöglast brich laschar crodar.
Da grond dolur ch' eu sto sofrir In terra fessast bod mai ir 15 Lura gnissast bain at irüglar 0 chara^ chara quai nu far.
0 tu mia chara eu di a tai 0 tu est bain plü chara a mai Co svess la cleritad del di 20 Cusidra seh' eu suu teis ami!
Bain es a mai gnü ad uregla Dals teis üna trista novela Cha quels nu vöglan laschar dvantar Per mia spusa a tai neir dar.
25 In quant a la roba scha hast da plü Onur n' hai eu be tant co tu, Ün cor siucer sainza fosdä Port eu cun mai Diou sia luda.
Onur, sandad ed ün cor net 30 N' hai eu chi jascha sot meis tet, Roba belleza e castitad Bain 's chatta eir aint in tia cha.
Eir scha 'Is teis cunter s' lessan büttar Da non laschar quai operar, 35 Scha Diou a no aint in quist mond Anns separar anns vol per zond.
97.
Chanzun da eordöli et plont d'ün spus e d'üna spusa.
(Annalas VII, Derin, p. 60-61.)
Binsan tu mieu cour eher Vainst tiers me a tramegl, Un' otra hest tu pü eher. Ajo, so, 80,
Volkslieder. 135
5 II prüm est tu bain sto Aint in mieu cour saro Nu Bh seh' tu est V ultim 0 scbia o na.
0 il tieu bain siucer 10 Cha tu faivast iucler Inu' me ho '1 trat vi? Dam ad incler.
Cha eu coguuosch fich bain Cha '1 es dafat davent 15 Cha tu nu poust amer Ajo, so, so.
Tu 'm fest bain ün grant tüert Cun pleds uschö fich dürs Que nu riva da me 20 0 na 0 na.
Ch' eu d' he bgiers cunter me Provam da snaiar que; Mo eu tot que ch' eu poss Stun sgür cun te.
25 Davent aun faun eir ir Perchä, nu veza mieu amur, Mieu cour, stögl vod sü der, Ajo, so, so.
0 cour mieu usche eher 30 Sto que propi dvanter Cha tu stoust ir davent? Ajo, so, so.
Ach pudess mieu cour eher Queir ura bod river 35 Ch' ün gniss am suterer Ch' ün bei vasehe.
Cun crauuz gnissast alur Sün mieu vasehe eun honur Gnissast tu am purter. 40 Ajo, so, so.
^36 Volkslieder.
0 cour mieu usch6 eher Mieu giavüsch füss eir sto Pudessan in ün di Ans suterer.
45 Uscli6 stovains glivrer Nos plondscher tanter per Per ans stovair partir Ajo, so, so.
Schi vöglia giavüscßer 50 Cha Dieu at vöglia der
Tuot quai cba tieu cour eher Po 's impisser.
Da no tieu mauu a mi E tuocha maun a mi 55 Aunz CO 'ns partir da qui Ajo, SO, so.
Dieu chüra, vest davent, II teis saron cuntaiuts Ma forsa per poch temp 60 Ajo, so, so.
98.
(Annalas XIV, Vital, p. 232/33.)
0 bun amih, cun te stögl dir, Ma bain zuond adascuse, Co our da me as sto spartir La mia chera marusa.
5 Eau tschert nun voss zuond brich pisso, Ch' 1' am 'vess zuond bod smancheda, Taunta bunted, amur e f^ 'Sehe bod am 'vess pajeda.
Cura cha stun a 'm impisser 10 Taunta spartida amure,
Schi sto mieu cour tuot vi alguer In larmas e dulure.
Volkslieder. 137
Tuot quo cha lönch cau ho bramo, Con tuot art vögl avaire, 15 Co suu da que daffat privo, Ün oter po '1 giodaire.
0 eher' amur, co 'vais pudieu 'Sehe bod am smaucher via, Co per ün oter s' metter sü 20 Col baiu, ch' eau 's 'laiva quia.
Co poss eau uossa pü dürer, Co sto spartir mieu cour? El sto sohl tschert tuot vi alguer, El sto da craper our.
25 Perche 'vais vulieu, o eher' amur, Ün tel grand tuert am fer? Perche mieu cour in taunta dolur 'Vais vulieu fer alguer?
Bain milli voutas 'vais vus vis 30 L' amur, cha eau 's portaiva,
Ma vita e saung, cha eau 'vess miss Per cha 's servir pudaiva.
Ma ah, eau tschert nun poss sperer Vus dvaintas me pü mia, 35 Que schi, que schi am fo alguer, Que am fo alguer via.
Addieu sto dir, ma cun tschantscher Quaist pled am perd eau via, Addieu, addieu, nie pü brancler 40 La spraunza, vita mia.
Vus dintaunt s' vögl giavüscher Taunt bain, chi me s' po dire; Tuot que vos cour as do da crair, Dieu s' vöglia benedire.
45 Iz pur davent, vus mieu dalet, DieuT^s' vöglia cumpagner; E me chi resta qui sulet Dieu 'm vöglia cufforter.
138 Volkslieder.
Scha nun he vus brich pudieu tour, 50 Schi taunt s' he stuvieu amer
Schi tschert ad oters il mieu cour Eau me nun poss pü der,
Dieu s' vaiv' ad oters ordino; Eau poss brich contradire 55 A que cha Dieu ho decreto; El s' vöglia benedire.
99. (Annalas VI, Derin, p. 43.)
Vus femnas qui chi stais Felizis 's po nomner Sainza piss^r.
Pudais considerer 5 Co ch' eu stögl ir davent Da tuots ils meis!
In Frauntscha stögl. eu ir Non vain ingün tiers me Oter CO Dieu!
10 Quaist pass nou vess eu fat Scha propi 1' interess Non vess fat fer.
In quindesch dits stögl' ir La giövgia da gegün 15 Mo bain gugent. (?)
0 chara juventüm! Stat sü urai per mai Ün et scodün.
Et vus meis chars amis 20 losembel tuots unieus Laschans urar.
Scha vess incuuter fat Schi vögl eu giavüscher Clia 'm desset parduner.
Volkslieder. 139
25 Et vus meis cbars famailgs Giavüsch da perduner Quai ch' ou n' ha fat.
Mieu cour quel sto alguer Cur ch' eu stögl ir daveut 30 Da mieu cour eher.
Uossa ais il di rivo Cha eu stögl ir daveut Da mieu char cour.
Uossa non poss plü ster 35 Perch^ cha' Is camarada Sum sgür passads.
Ma chara giuventüm Laschaus urar per el Üü e scodUn.
40 Noss sar Jachen Flizun Ha fat quaista chanzuu Per grond' amur.
100. (Annalas VI, Derin, p. 43/44.) L' ura mia es rivada Ch' eu sto ir davent da chasa, Ma ingio eu vegu nou sa Mia vita es da suda.
5 Cha per büscha m' es toccä Da cumbatter per la patria, D' esser saimper vigilant E söget al cumandant.
Stovair partir usch^ dandet! 10 In juvens dids portar schlupet! Juveu suu nun poss dir oter Onus n' ha sul be vainch e quatter.
In grond privel manerä Quista vita da sudä, 15 Ma ningün nun po jüdar Otramaing nun 's po müdar.
140 Volkslieder.
Biers da quia hau algrezia Ma ils meis hau grond tristeza, Mo quai löuch non dürarä 20 Cur Dieu vol tot müdarä.
Pac profit hau quels dal sgür Ossa chi 's aleigran pur, Biers piglessau eir ma sort Am vezessan dafatta mort.
25 Eu vögl tant e tant adüna Rischar la mia fortüna Perch6 Dieu da suringio Saimper vegua am star pro.
Ossa as di adiou in tschertezza 30 Tots meis camarads am spettan, Cha quist pass sto ossa far Ossa as rimetter sül marchä. (?)
Adiou mamma frars e sor Ch' eu as am da tot meis cor 35 Mo sUn vo non vögl laschar Di e not d' am impissar.
Adiou chara juventüna Ruvai eir per mai adüna Cha quai n' ha il plü gugent 40 Co ün tesor d' or e d' argient.
Eu dumond a tots pardun Ad ogni ün intuorn intuorn, Scha qualchosa cunter vess fat Schi giavüsch eu pardunai.
45 Bleras lannas vegn a sponder Tots per mai o dolur gronda Mo qua ingün nun po jüdar E neir quai as po müdar.
Eu giavüsch cha ingün nu' ria 50 Da la mia debla poesia E scodün per sia buntad Nun am vögla invlüdar.
Volkslieder. 141
101.
(Annalas VI, Derin, p. 45.)
Sü e taschans baiver Nos viu exaleut, Stat bain meis amihs Eu vegu uossa daveut. 5 Stat bain vus muntognas, Sta bain tu comün, Sta bain tu mia stauza, Bain stetta scodün.
Amihs nus qui eschens 10 Amihs lain reistar,
Quai chi es stat contrari
Vulains invlüdar
E tu del quäl saimper
Sun stat bain fida 15 Infin a la mort
Sarrast tschert bun gra.
A vus mattans tottas Tot bain giavüschaius In buna memoria 20 As tegner vulains E tu chi est mia Portal n' ha dolur Adiou tu est scritta Chafol in meis cour:
25 Per no qua sün terra
Lö stabel nun ais
Nus pelegrinains
Vers ün oter paiais
Intant cun pazienza 30 Portains nossa sort
Gnins no ans riverar
Quai 'ns saia cufort.
142 Volkslieder.
102. (Auualas VI, Derin, p. 45/6.) Dileta mia sta a Diou Eu vegr» uossa davent 0 dür momaint, separaziuu D' ün cor real benign e bun 5 O painas o turmaint!
Dileta mia, cor sincer, Eu tir davent da tai Per pudair tant plü bod tuornar Nel lö ch' eu am per abitar 10 0 rosa d' odur bun.
T' impaissa pur mia chara amur Cha eu nu sun sco quels Chi van per tot il mond intuoru Cherchond dauers per lur guadogu 15 Ch' ais spüra vanitad.
II pegn ch' eu dun a tai quia es Meis cor in teis imaint Perö conserval sainza frod E dam il teis piain d^amur chod 20 Alura sun cuntaint.
Giavüsch a tai d' ün cor sincer Sandad e grond dalet E cur qualcha contraritad In tias vias gniss bütta 25 Schi ^1 segner alva via.
Adiou, per tai sun pisserus Tu stanza da meis cor, Schabain nus eschens lönch davent Seh' ils cors sun saimper eir preschaints 30 T' alegra pur cun mai.
Tu fast a mai eir suspürar Per tai o char amur, Nun post neir tu am salUdar Cun teis bun pled dad ün bun cor 35 0 schi che post tu far?
Volkslieder. 143
Che jüda plü intardamaint II tomp cloma per mai, As reud' usclie teis cor cuntaint Per clii gnara surlovgianiaiut 40 0 chara dam il inaii. —
103.
(Annalas VI, Darin, p. 47.)
Adiou meis amur, adiou meis char cor, Adiou meis amur, adiou meis tesor.
Eu sto bandunar a tai meis char cor
E quai sto dvantar ant cha '1 mais glivra or.
5 Am vaiü mal nel cor cur ch' eu am impais E per dir tras or eu sun tuot surprais.
Per tai mia dileta invidas eu vegn Meis unic badeut e meis unic sustegn.
Teis nobel tratar eu n ha nel imaint 10 Ach tu meis cor char tiram or dal turmaint.
Et Iura lascham ir ch' eu possa tuornar Pro mia cumpaguia ch' eu possa tuornar.
Scha Diou voul ch' eu tuorna ch' eu tuorn inavb Schi vegn eu d' inviern per star quia sur stad.
15 E Iura cun tai eu vögl bain passar Meis temp inandret sainza minchunar.
104. (Annalas VI, Derin, p. 47/8.)
Chara perchö tant suspürast Che at manca o pover m6? Ach quai para cha tu cridast La radschun nu sa perch6. 5 Forsa säst tu a quist ura Cha damaun vegn a partir Schi at rov o chara spusa Cun tias larmas ni; 'm far ir.
144 Volkslieder.
H destin vol ch' ans separan 10 Per ün temp schi che vost far Tu cuu mai bain at prepara AI dür pass cha stains rivar. Quai nu jüda sa ingotta Havair painas e dulnr 15 La fadia gronda totta Da Star ora ha teis spus.
La partenza bain crudela Bier angosch' am sta sül cor Da stovair lasebar mia bella 20 Be suletta quia inavo;
Pur eu stögl am sotameter Stovara b6 obedir AI cumond chi nun am spetta Meis impegn es da curaplir.
25 Talas sun las circostanzias E las düras condiziuns Da nus oters in silenzi Pelegrins povers grischuns, Chi per guadaguer nos viver
30 Stovains ir pel mond intuorn Bandunond nossas famiglas Nossas chasas e contuorns.
Tant dandet tu am bandunast Est usche indifferent
35 Cha pur uossa am manzunast Cha daman vost ir davent? Tu nu vost ch' eu paina indüra Eu nun vögl am malquintar Sco ün crap stess esser dura
40 Scha nu vess da suspürar!
Seh' eu mia chara nu vess tmü D' at far massa displaschair Schi dalunga ch' eu ha savü At' vess fat eir a savair.
Volkslieder. 145
45 Ma usch6 a 1' improvista Quel trist uorden es rivä, Cha surprais e smort in vista Bod pers via eu sun reista.
Massa lönch am fetsch eu spranza 50 Nun havair daveut da star
Nel suprem eu n' ha fidanza
In pacs anns da retuornar,
E rivair mia spusa chara
Chi 1' oget ais da mia sort 55 E sulet ais chi displasclia
A meis cor infin la mort.
Quistas sairas daletusas Cha cuu tai eu passantet, Dits et anns pareivan uras 60 Quist mais be ün di paret! Cur davent sarä da tai Anns ils mais am pararan Et ils dits lungs b6 sco mais Et las uras be sco dits. —
65 Uossa bod 1' ura s' aprosma
Del viadi ch' eu stögl far
Ach quai para ch' eu nun possa
Usche bod at bandunar
II sang m' arda in las avainas 70 0 eu am saint da murir.
Che martiri! ach che painas!
Eu nun poss amo partir!
Eu sun bain disfortünada
Che gnaraja or da mai? 75 Forsa reist qua bandunada
In smanchanza crod a tai.
Pasara meis dits cun plondscher
E meis cor fich contuorblä,
Stovara saimper rimplondscher 80 II cuort temp ch' el t' ha apretschä.
Romanische Forichungen XXVJT. 10
146 Volkslieder.
Ach meis bain tu am cognoschast Schi perch6 vost am ferir Laschast guir quels pleds or d' bocca Ch' eu vegn forza at tradir, 85 Impussibel es ch' eu possa Invlüdar tot quist amur Vögl plütöst murir jüst uossa